چهارشنبه 17 تیر 1394 | به روز شده: 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 22 فروردین 1393 - 20:34:00 | کد مطلب: 65269 چاپ
چطور مغز کار می‌کند؟

مجله آشنایی با مغز

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - المیرا صدیقی:
مغز یکی از پیچیده‌ترین ارگان‌های بدن انسان است. این عضو کوچک سخت‌ترین وظایف را در بدن بر عهده دارد

که شامل کنترل سیستم‌های عصبی ، راه رفتن ،صحبت کردن نفس کشیدن و فکر کردن و هزاران فعالیت دیگر می‌شود. مغز آنقدر پیچیده است که هر کدام از قسمت‌های آن وظیفه انجام و کنترل کاری خاص را به عهده دارند و عدم فعالیت درست هر کدام از آنها می‌تواند اختلالات بسیاری را برای هر فردی رقم بزند.

با وجود صدها سال تلاش بشر برای شناخت مغز هنوز هم نقاط و مسائل بسیاری وجود دارند که مبهم باقی مانده و پاسخی برای آنها بدست نیامده است. پیچیدگی بسیار زیاد مغز و رمز و رازی که در آن وجود دارد سبب شده است تا انسان‌ها تصورات و شایعات زیادی در مورد آن به راه بیندازند که بسیاری از این شایعات به مروز زمان به حقایقی تبدیل شده است که همگان آن را باور کرده‌اند. چند شایعه رایج در مورد مغز انسان را موارد زیر هستند که درست نیستند و رواج پیدا کرده‌اند:

رنگ مغز:
تا به حال با خودتان فکر کرده‌اید که مغزتان چه رنگی است؟ما رنگهای زیادی در بدنمان داریم که در خون، استخوان‌ها و مایعات جاری به چشم می‌خورند. در مورد مغز انسان ممکن است شما در مدرسه و کلاس های درستان مغزهای پلاستیکی را دیده باشد که معمولا به رنگ سفید و یا صورتی کم رنگ و یا خاکستری کم رنگ هستند. اما در واقع مغز انسانی که زنده است و فعالیت می‌کند  به رنگ های خاکستری، سفید ، سیاه و قرمز است.

شایعه وتصوری که تا به حال شنیده‌اید که مغز شما طوسی زنگ است اصلا حقیقت ندارد. درست است که در مغز شما همانطور که دستیار "پوآرو" به آن اشاره می‌کرد سلول‌های خاکستری وجود دارد اما این به آن معنا نیست که همه مغز خاکستری رنگ است. 

گوش کردن به موتزارت شما را باهوش نمی‌کند:
حتما شما هم شنیده‌اید که اگر به موسیقی کلاسیک گوش کنید مغزتان فعالیت بیشتری کرده و حتی ممکن است باهوش‌تر شوید و تمرکز بیشتری پیدا کنید.

زنان باردار زیادی هستند که برای باهوش به دنبا آمدن فرزندانشان ساعت‌ها به موسیقی کلاسیک گوش می‌کنند و انتظار فواید زیادی از آن هم دارند. اما این تصور از کجا آغاز شد؟

سال 1950 یک پزشک گوش و حلق و بینی به نام آلبرت توماتیس ادعا کرد که گوش کردن به موسیقی موتزارت می‌تواند به افرادی که دچار مشکلات شنوایی هستند کمک کند.

 سال‌ها بعد و در دهه 1990 چندین دانشجو در دانشگاه کالیفرنیا حدود 10 دقیقه به موتزلرت گوش کردند و سپس تست هوش دادند آمار بالا رفتن جواب‌های آنها تا 8 درصد بود که سبب شد این فرضیه قوت بیشتری گرفته و به مدرکی تائید شده تبدیل شود.

اما خیلی زود یکی از استادان دانشگااه کالیفرنیا ادعا کرد گوش دادن به موسیقی سبب عکس العمل بهتر و پاسخ‌های دقیق‌تر دانش آموزان مورد مطالعه شده و این کار هرگ نتوانسته است قابلیت هوشی آنها را بالا ببرد.

موضوعی که وجود دارد آن است که قطعا گوش دادن به موسیقی کلاسیک همچون موتزارت هیچ آزار و صدمه‌ای به شما نخواهد رساند اما بدانید این کار هرگز باعث باهوش شدن شما نمی‌شود.

وقتی چیزی یاد می‌گیرید مغزتان چین می‌خورد؟
وقتی به اینکه مغزتان چه شکلی دارد می‌اندیشید احتمالا به جسمی نسبتا کوچک فکر می‌کنید که خاکستری رنگ است و سطح آن را چین و چروک‌های بسیاری پوشانده است. حقیقت دارد آن است که هر چقدر سن بالا می‌رود تا به بلوغ نزدیک شود مغز اندازه بزرگتری پیدا می‌کند.

برای اینکه مغز در جمجمه جا بگیرد به مرور زمان به طور خودکار در خود جمع می شود تا در کاسه سر جا بگیرد. اگر تمامی چین و چروک‌های مغز را باز کنیم مغز به اندازه یک روبالشی بزرگ اندازه خواهد گرفت و تنها این نکته قطعی است که شکل مغز هر فردی با فرد دیگر تفاوت‌هایی خواهد داشت.

با وجود این اطلاعات مطمئن باشید که با یاد گرفتن و یا هوش بالاتر چین و چروک های مغز شما بیشتر نمی‌شود و از همان زمان ابتدای تولد این چروک‌ها وجود داشته و باقی خواهد ماند.

مغز انسان بزرگترین مغز نیست
حیوانات زیادی وجود دارند که کارهایی شبیه اعمال انسان‌ها انجام می‌دهند. رفتارهایی همچون پیدا کردن راه حلی برای مشکلات ، هوشیاری و نشان دادن احساسات به یکدیگر از جمله آنهاست. در حالی که هنوز ارائه دادن مدارک برای اثبات آنکه انسان‌ها باهوش‌ترین حیوانات هستند ادامه دارد اما آنچه بدیهی است آن است که انسان باهوش‌ترین مخلوقات است.

از آنجایی که معمولا بسیاری از افراد تصور می‌کنند که هر چه باهوشتر به معنای بزرگتر است ممکن است تصور شود که پس مغز انسان‌ها هم اندازه بزرگتری نسبت به سایر مخلوقات دارد. اما این درست نیست.

یک مغز معمولی به طور میانگین 1 کیلو و 361 گرو وزن دارد. دلفین که باهوش‌ترین حیوانات است به طور میانگین 1.5 کیلو وزن مغزش است اما برای وال‌ها موضوع کاملا فرق می‌کند. وال نوزاد که اندازه هوش او از دلفین بسیار کمتر است مغزی به وزن 7کیلو و 800 گرم دارد. سگ ها و اورانگوتان‌ها که حیوانات نسبتا باهوشی هستند نیز مغزهای کوچکی دارند که نشان دهنده مربوط نبودن اندازه مغز با هوش می‌باشد.

 هنگام قطع شدن سر از بدن مغز برای چند ثانیه همچنان کار می‌کند
زمان‌های قدیم قطع کردن سر مجرمان برای مرگ آنها کاری عادی بود. گیوتین‌ها برای مرگ‌های سریع استفاده می‌شدند و صدها نفر به این روش اعدام شدند. آنچه در زمانهای قدیم رایج شد آن بود زمانی که سر از بدن جا می‌شود برای حدود 30 ثانیه پلک زدن هنوز ادامه دارد و حتی چشمها به اطراف نگاه می‌کنند. این تصور تا سالهای سال ادامه داشت و هنوز هم بسیاری بر این عقیده هستند.

آنچه پزشکان امروزی مدعی هستند آن است که رفتاریهایی که از اعضای صورت بر می‌خیزد نه از روی آگاهی بلکه عکس العمل‌های ماهیچه‌های بدن است و در واقع حرکتی کنترل شده وجود ندارد. به محض اینکه ارتباط مغز با قلب قطع شود مغز به حالت کما فرو رفته و می‌میرد. این حالت نیز تنها 2 تا 3 ثانیه طول می‌کشد و آنقدر سریع است که هیچکس متوجه آن نخواهد شد.

 اختلال در مغز دائمی است

اختلال در مغز یکی از بزرگترین مشکلاتی است که ممکن است برای مغز پدید آید. با اینکه مغز ظاهری بسیار پیچیده و هیجان انگیزی دارد اما در عین حال آنقدر شکننده است که به محض وارد شدن مشکلی برای سلول‌ها قدرت دفاع از خود را از دست می‌دهد. اختلالات مغزی به دلایل مختلفی هچون عفونت و یا تصادفات ممکن است پدید آید و تعریف درست آن از بین رفتن سلول‌های این ارگان است.

برای بسیاری از انسان‌ها اختلال در مغز به معنای فرو رفتن فرد به زندگی گیاهی است و هیچ راه برگشت و مداوایی وجود ندارد و دست کم انسانی که به آن مبتلا شده است تا پایان عمر را باید استفاده از دست و پا و حرکت را فراموش کند.

اما این موضوع همیشه صحت ندارد. آسیب و تخریب مغز در شکل‌های مختلفی بروز میکند و اینکه چه اثری بر انسان‌ها می‌گذارد بستگی به آن دارد که این اتفاق در  کجا و چقدر بد رخ داده باشد.

یک صدمه سطحی مغز همچون ضربه مغزی زمانی صورت می‌گیرد که مغز در جای خود جمجمه تکان می‌خورد و سبب خونریزی و عدم کار صحیح می‌شود. مغز از پس ضربات و مشکلات سطحی خیلی خوب بر می‌آید و بر خلاف تصور همه، صدمات مغزی به عدم توانایی منتهی نمی‌شود.
جزاحی مغز و برداشتن لخته‌های موجود در مغز می‌تواند توانایی آن را دوباره برگرداند و در شرایط بسیار بد عدم تحرک و از کار افتادگی حاصل خواهد شد.

آنچه در مورد جراحات مغزی شایان ذکر است آن است که اگر رشته عصب‌ها آسیب دیده باشند هیچ راهی برای ترمیم وجود ندارد اما اگر محل الصاق عصب‌ها دچار آسیب دیدگی شده باشد ترمیم صورت می‌گیرد.

نکته‌ای که باید به آن توجه داشت آن است که مسائل بسیاری وجود دارد که در مورد مغز ناشناخته است و پزشکان  هم حتی ممکن است نتوانند پیش بینی کنند که یک اختلال مغزی تا چه اندازه امکان دارد بهبود یابد.

آیا داخل مغز با استفاده از مواد مخدر حفره ایجاد می‌شود؟
این‌ که داروهای مختلف مخدر جه تاثیراتی روی مغز می‌گذارند متفاوت است. برخی معتقدند تنها داروهای بسیار قوی، مغز را با اختلال رو به رو می‌کنند و برخی نیز معتقدند که بار اول استفاده از مواد مخدر بیشترین تخریب را به جا خواهد گذاشت.

شایعات متفاوتی ارائه شده است که مواد مخدری همچون کوکائین و اکستازی می‌تواند داخل مغز حفره ایجاد کند. اما حقیقت آن است که تنها چیزی که می‌تواند در مغز ایجاد سوراخ کند مته های پزشکی است. این تصور که مواد مخدر این کار را با انسان می‌کنند اشتباه است اما آنچه اثبات شده آن است که این مواد می‌توانند تاثیرات بلند مدت و کوتاه مدت زیادی روی مغز بگذارد.

تنها تاثیر فیزیکی که از مواد مخدر  اثبات شده آن است که استفاده از آنها می‌تواند تغییراتی در فیزیک ظاهری و رشد مغز موثر باشد و به همین دلیل است که تغییر در رفتارهای یک فرد معتاد بسیار سخت خواهد بود.

آیا تنها از 10 درصد مغزمان استفاده می‌کنیم؟
اینکه هر فردی تنها از 10 درصد مغزش استفاده می‌کند یکی از رایج ترین خرافاتی است که در مورد مغز وجود دارد. یه علاوه دست کم 100 بیلیون رشته عصبی که در مغز دائما مشغول به فعالیت هستند بخش های مختلف مغز که هر کدام یک حرکت و رفتار را کنترل می‌کنند نیز همیشه مشغول به فعالیت هستند.

اسکن‌های انجام شده از مغز نشان می‌دهد که این ارگان همواره در حال کار است و مهم نیست ما در حال انجام چه فعالیتی هستیم مغز مدام مشغول به کار است و تنها زمانی از کار باز می‌ایستد که دچار اختلال شدید مغزی شده باشیم. پس ما از تمام مغزمان استفاده می‌کنیم و هیچ نقطه از آن نیست که بی‌استفاده مانده باشد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

آیین‌نامه «برنامه پزشک پژوهشگر» ابلاغ شد

همشهری آنلاین: آیین‌نامه «برنامه پزشک پژوهشگر» از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابلاغ شد

کتابخانه دولتی روسیه در مسکو ۱۵۳ ساله شد

دکتر مهدی سنایی: کتابخانه دولتی روسیه یکی از بزرگترین کتابخانه‌های عمومی در دنیا و قاره اروپا است. این کتابخانه بزرگترین کتابخانه روسیه و چهارمین کتابخانه بزرگ در دنیا است که ۱۷٫۵ میلیون جلد کتاب در آن نگهداری می‌شوند.

عبارت‌های قرآنی در گفت و گو‌های روزانه مردم نفوذ کرده است

همشهری‌آنلاین: محفل مهر و ماه با عنوان شب شعر ترانگیزان قرآنی جمعه ۱۲ تیر با هدف تقدیر از زنده یاد مشفق کاشانی با حضور جمعی از شاعران نام آوازه، احمد مسجد جامعی، عضو شورای اسلامی شهر تهران و برزین ضرغامی، مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران در نمایشگاه قرآن کریم برگزار شد.

گرافیک اطلاع رسان درباره تب کریمه کنگو

همشهری‌آنلاین: اخبار شبکه‌های مجازی درباره تب‌ کریمه‌کنگو این روزها، در سرعت انتقال از ویروس آن جلو زده‌اند.

عناوین هفته تأمین اجتماعی اعلام شد

همشهری‌آنلاین: مشاور مدیرعامل و مدیر کل روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی از نامگذاری ایام هفته تأمین اجتماعی خبر داد.

روز قدس روز فریاد مظلومیت مسلمانان جهان است

همشهری آنلاین: نماینده مردم بجنورد در مجلس شورای اسلامی گفت: فریاد روز قدس علاوه بر آزادی فلسطین، فریاد علیه ظلم و جور موجود بر جهان اسلام توسط رژیم اشغالگر، گروه‌های ضدبشری و حیوان صفت همانند داعش به عنوان یک خطر بزرگ است.

۹۰ هزار مسکن مهر کشور آماده بهره برداری

همشهری آنلاین: ۹۰ هزار واحد مسکن مهر در کشور آماده بهره برداری شد. قائم مقام وزیر راه و شهرسازی در امور مسکن مهر امروز در بازدید از سایت مسکن مهر فولاد شهر گفت : این تعداد تا هفته دولت به بیش از ۱۵۰هزار واحد می‌رسد.

دعوت آیت‌الله مکارم شیرازی برای شرکت در راهپیمایی روز قدس

همشهری آنلاین: آیت الله مکارم شیرازی تاکید کرد: شرکت در راهپیمایی روز قدس به عنوان عبادت بر همه لازم است.

سید جلال حسینی به نفت تهران پیوست

همشهری آنلاین: مدافع ملی پوش کشورمان پس از مذاکره با باشگاه نفت تهران با عقد قراردادی یک ساله به طور رسمی به نفت تهران پیوست.

علی شهید حق و حقیقت

مریم مرتضوی: از همان روزها که پیغمبر اکرم(ص) از مقابله پیمان شکنان با حضرت امیرالمؤمنین(ع) در دوران بعد از رحلت خود خبر داد، معلوم بود تاب تحمل عدلش را ندارند و نمی‌توانند مقابل جوانمردی و شجاعتش ایستادگی کنند.

از جنس نور

محمد مهدی معمار: حال و هوای این روز‌ها و شب‌ها جان می‌دهد برای دوستی بیشتر با کتابی که فصل بهارش رسیده است.

خبر، نرم و سخت در روزنامه‌نگاری حرفه‌ای

همشهری‌آنلاین - ساره گودرزی*: نگاشتن درباره نرم خبر و سخت خبر، این روزها که بیش از هر زمان دیگری رسانه‌ها تلاش می‌کنند به سمت آن حرکت کنند اما هنوز هم ساماندهی خوب و مناسبی درباره آن نشده است، کار راحتی نیست.

وزیران ۷ کشور آماده نشستی دیگر در کوبورگ

همشهری آنلاین: وزیرانی که به وین آمده‌اند، بتدریج به هتل کوبورگ می‌آیند تا نشستی دیگر را با تیم مذاکره کننده ایران برای تکمیل متن توافق و ضمائم و رفع اختلاف‌ها آغاز کنند.

مسیر دانش هسته‌ای ایران منفعل نمی‌شود

همشهری آنلاین: معاون نماینده پیشین ایران در سازمان ملل متحد افزود: وجود یک سازمان منسجمی تحت عنوان R&Dاهمیتش از این جهت است که مسیر دانش هسته ای ایران منفعل نمی‌شود و این مسیر هم پای جهان به جلو پیش می‌رود.

۷ ماده غذایی برای تأمین آهن گیاه‌خواران

همشهری آنلاین: متخصصان تغذیه می‌گویند: آهن موجود در غذاهای گوشتی بهتر جذب بدن می‌شود تا آهنی که در سبزیجات و غذاهای گیاهی هست. با وجود این گیاه‌خواران می‌توانند از سبزیجاتی خاص بهره برند و راه‌هایی به کار بندند تا آهن بهتر جذب بدن آن‌ها شود.

عکس روز: فلای بوردینگ

همشهری آنلاین: مردی که پیراهن بهترین صعودکننده توردوفرانس را به تن دارد، پیش از شروع مرحله دون ۱۶۶ کیلومتری صدودومین دوره مسابقه دوچرخه‌سواری توردوفرانس از اوترخت تا زیلند، تمرین فلای‌بوردینگ (flyboarding) انجام می‌دهد.

نقل و انتقالات لیگ پانزدهم ؛ پیرمردها ستاره این فوتبال هستند

همشهری آنلاین: فصل نقل و انتقالات پانزدهمین دوره رقابت‌های لیگ برتر در شرایطی به روزهای پایانی خود نزدیک می‌شود که بازیکنان پا به سن گذاشته مشتریان بیشتری نسبت به جوانان دارند و خبری از سوپراستارها نیست.