سه‌شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۱ - ۰۵:۱۵
۰ نفر

همشهری آنلاین-هلن صدیق بنای: گاهی اوقات آدمی بر اثر فشار کاری زیاد دچار احساس خستگی شدید، سرخوردگی، درماندگی، استرس و... می‌شود. حالتی که انسان را از همه چیز حتی زنده بودن، بیزار می‌کند. آیا شما هم چنین احساسی را تجربه کردید؟

برن اوت

این وضعیت ناخوشایند، حالتی است که گاهی اوقات آدمی بر اثر فشار کاری زیاد و بیش از اندازه دچار آن می‌شود. حالت و احساسی که انسان را از همه چیز، حتی زنده بودن،  بیزار و بی‌علاقه می‌کند. به این حالت یا وضعیت، اصطلاحا " بریدن" یا "برن اوت" (burnout) می‌گویند.

اگر شما جزء کسانی هستید که احساس سرخوردگی، درماندگی، استرس، بی‌علاقگی و... شدید می‌کنید. باید بگویم ممکن است، دچار "برن‌اوت" یا حالت "بریدن" شده‌ باشید.

 فشار کار و یا در واقع نوع شغل افراد سبب چنین وضعیتی در آنها می‌شود. هنگامی که شما در حال خستگی شدید قرار دارید، مشکلات به نظرتان غیر قابل حل می رسند، همه چیز تاریک و دلگیر است. حوصله کار و تصمیم گیری ندارید.

از آن سخت‌تر اینکه شما توان جمع کردن انرژی خود را برای مراقبت از زندگیتان نخواهید داشت، چه برسد به این که بخواهید تغیری یا کاری برای آن انجام دهید.

 در چنین شرایطی نه تنها شغل شما بلکه روابط و سلامتی شما را در مرض تهدید است. با این وجود، نگران نباشید. شما می‌توانید تعادل خود را با  ارزیابی مجدد اولویت‌ها، ارزش‌ها و صرف زمان بدست آورید. چگونه؟ در ادامه به آن خواهیم پرداخت...

قبل از هر چیز اجازه دهید این وضعیت و حالت را دقیقا مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار دهیم.

این وضعیت را می توان شبیه سوختن یا منفجر شدن موتور ماشینی فرض کرد که در اثر فشار بسیار و مدام پا روی پدال گاز بوجود آمده است. یا مانند طنابی که بر اثر سنگینی، کشیدگی و فشار بیش از حد وزن پاره می‌شود و...

کلمه "بریدن" برای بیان این حالت دل زدگی و وازدگی شدید شغلی یا همان "برن اوت" بسیار به جا و درست انتخاب شده است. چرا که حس دقیق این حالت و وضعیت را به انسان القا می‌کند.

آدمی به دلیل تحمل بیش اندازه فشار کاری و یا هر چیز دیگر دچار حالت "برن اوت یا بریدن" می‌شود. حالتی که در آن همه چیز برایش بی‌اهمیت و علی السویه است. او در این شرایط دچار افت شدید انگیزه کاری شده و همه چیز را کنار می‌گذارد.

شاید هم برای همیشه از آن  چیز یا کار زده و بیزار شود. به همین خاطر یا از کار اخراج می‌شود یا آن را برای همیشه رها می‌کند.

این حالت دارای دو گونه خفیف و شدید است. حالت خفیف آن از یک روز تا چند ماه ادامه دارد ولی حالت شدید آن ممکن است سال‌ها فرد را درگیر خود کرده و شاید برای همیشه فرد را از پا در‌‌‌‌ آورد.

افرادی که بعد از گذراندن این دوران، (حالت خفیف) توانسته‌اند دوباره بر سر کار خود حاضر شوند، بسیار هستند و کاملا طبیعی است. تنها مهم، تفاوت در زمان برگشت و سرعت برگشت افراد از این حالت به حالت طبیعی است.

هر چه برگشت به حالت عادی سریعتر باشد و قرار گرفتن در این حالت‌ یا برن اوت‌ها کمتر باشد، شما از یک کارمند خوب به یک کارمند عالی ارتقاء خواهید یافت و برعکس...

حالت‌ "برن اوت" یا بریدن و دلزدگی شدید به دو صورت خستگی فیزکی و یا ذهنی، بوجود می‌آید. یعنی گاهی، شما توان فیزکی و جسمی برای انجام کارهای شغلی خود را ندارید و گاهی روح خسته و ذهن آزرده شما است که آرام و قرار نداشته و یارای کار و تمرکز در آن را ندارد.

بسیاری از انسانها هر چند وقت یک بار دوره‌های خفیف و ضعیف‌تری از این حالت "برن اوت " را تجربه کرده و می‌کنند. البته  پس از گذر و پشت سر گذاردن هریک از این دوره‌ها آدمی قوی‌تر و به عبارتی پوست کلفت‌تر هم می‌کند.

برن اوت

 

اما سوال این است، آیا آدمی می‌تواند از برن‌اوت‌های شدیدتر، جان سالم بدر برد؟ چگونه باید با آن برخورد کند؟ چه راه‌هایی برای مقابله با آن وجود دارد؟ از کجا می‌توان فهمید که در حالت خفیف برن اوت قرار داریم یا شدید آن؟ آیا در حال حاضر من دچار برن اوت شده‌ام؟

در پاسخ به این سوال‌ها باید گفت؛ بدون شک اکثر شغل ها پر از استرس هستند. اما اگر احساس عدم تمرکز  یا احساس ناراحتی، دلزدگی و خستگی شدید دارید، باید مواظب باشید، شاید شما دچار یکی از حالات "برن اوت" شده‌اید.

چنین حالت و وضعیتی ممکن است برای هر کسی اتفاق بیافتد، ولی متوجه آن نشود. این توجه و آگاهی از این امر مهم است. ما تنها با نگاهی دقیق به این پدیده و شناخت بهتر آن می‌توانیم، مشکلاتی که در این شرایط با آن مواجه هستید را بررسی و حل کنید. باید قبل از اینکه این وضعیت تاثیرسوء‌ی بر سلامت و زندگی ما بگذارد، دست به کار شویم.

پاسخ به سوال‌های زیر به شما کمک می‌کند تا بدانید در چه وضعیتی قرار دارید؛

  • آیا شما در حال حاضر به فردی بدبین یا ایرادگیر در محل کارتان تبدیل شده‌اید؟
  • آیا شما برای رفتن به سر کار خود را مجبور می‌کنید؟
  • آیا با مشتریان و همکاران خود بد و بی‌حوصله رفتار می‌کنید؟
  • آیا شما در صبح فاقد انرژی لازم برای کار هستید؟
  • آیا از دستاورد‌های خود ناراضی هستید؟
  • آیا در شغل خود احساس سرخوردگی می‌کنید؟
  • آیا خوردن خوراکی و یا کشیدن سیگار و... احساس بهتری در شما ایجاد می‌کند؟
  • آیا کیفیت خواب یا اشتهای شما تغییر کرده است؟
  • آیا بطور دائم از سر درد، پشت درد یا سایر مشکلات جسمی شکایت دارید؟

 اگر پاسخ شما به هر یک از این سوال‌ها "بله" است، شما به احتمال زیاد دچار فرسودگی و دلزدگی شغلی شده‌اید. برای اطمینان بیشتر باید به دکتر یا مراکزی که خدمات بهداشت روان ارائه می‌دهند، مراجعه کنید.

البته برخی از این نشانه‌ها می‌تواند مربوط به بیماری‌های چون؛ تیروئید یا افسردگی و... باشد به همین خاطر، مراجعه به پزشک اولین راه حل است.

توجه داشته باشید، اگرچه "برن اوت" یا " بریدن" می تواند اثرات بدی داشته باشد، اما قابل درمان و رفع است. شما به راحتی می‌توانید عوامل و علائم آن را بررسی و با شناسایی آنها، درمان را شروع کنید. البته، اساس کار در تمام برن اوت‌های کوتاه مدت یا دراز مدت یکسان است.

شناسایی عوامل برن اوت

برن اوت یا دلزدگی و فرسودگی شغلی می‌تواند عوامل متعددی داشته باشد. عواملی  چون؛

  • ناتوانی در کنترل وضعیت
  • ناتوانانی در تصمیم گیری کاری: به عنوان مثال، عدم تصمیم گیری باعث افزایش تکالیف یا حجم کار می‌شود که نهایتا، منجر به دلزدگی و فرسودگی شغلی می‌شود.
  • عدم برنامه ریزی در محیط کار
  • انتظارات شغلی نامشخص؛ اگر حدود وظایف شما در محل کارتان تعریف و مشخص نشده باشد. ارتباط شما با سرپرست یا دیگر همکارانتان با تشنج و استرس همراه خواهد بود. زیرا حد انتظارات از شما معلوم نیست. به همین دلیل شما احساس راحتی در محل کار نخواهید کرد.
  • اثبات مدام کارایی خود در محل کار؛ شاید شما مجبورید در محل کار تمام وقت خود را اثبات کنید. چرا که فکر می‌کنید رئیس و همکارانتان در حال تضعیف شما هستند و توانایی و کارایی شما را متوجه نمی‌شوند. چنین شرایطی، موجب ایجاد استرس شغلی شدید در شما خواهد شد.
  • نادیده گرفتن ارزش‌های کاری؛ اگر ارزش‌های شما توسط کارفرما نادیده و یا به عمد زیر سوال و سخره گرفته شوند. نارضایتی از محل کار و کسب شروع شده و در نهایت به عدم کارایی و فشار مضاعف کاری منجر خواهد شد.
  • شغلی که مناسب مهارت‌های شما نباشد؛ اگر شغل شما در جهت منافع و مناسب مهارت‌های شما نباشد، ممکن است به طور فزاینده‌ای در طول زمان، برای شما استرس زا و خسته کننده شود.
  • افراط در پرکاری مدام: هنگامی که شما همیشه به طور یکنواخت و مدام پرکاری می‌کنید. انرژی شما برای آن حجم کار کم کم رو به کاهش خواهد گذاشت. نتیجه این یکنواختی و فشار کاری بر جسم شما چیزی جزء خستگی و فرسودگی نخواهد بود.

با این شرایط بسته به ظرفیت افراد ممکن است بین چند روز تا چند ماه طول بکشد تا حالت "برن اوت" یا بریدن،  خود را کاملا نشان دهد.

شناسایی علائم برن اوت

برن اوت یا بریدن،  تنها یک دل زدگی شدید از کار و شغل خود نیست. زمانی که واقعا "می‌برید"، به جز انجام کارهای حیاتی، دیگر حاضر به انجام کارهای دگر نیستید.

تعطیلات عادی نیرو و انرژی شما را برنمی‌گردانند. شما دیگر اشتیاق، علاقه و حتی حوصله‌ای برای انجام کارهای روزمره نخواهید داشت. از هر مسئله کوچکی عصبانی می‌شوید.

از هیچ جیز لذت نمی‌برید و به طور کلی ناراحت هستید، بدون اینکه دلیل آن را بدانید. تمام اینها را احساس می‌کنید ولی قادر به تغییر و گریز از آنها نیستید. و...

علایم زیادی برای برن اوت یا بریدن گفته شده است که احتمالا بعضی یا همه آنها را خود در آن شرایط تجربه کرده‌اید. به طور خلاصه می‌توان گفت در شرایط برن اوت، بریدن و یا وازدگی فرد:

  • شخصیتی منفی، گند دماغ پیدا می‌کند و معمولا تمایل به انجام کاری ندارد.
  • عدم توانایی تمرکز
  • بی علاقگی نسبت به کار روزمره
  • احساس رکود و در جا زدن
  • احساس بی‌علاقگی به روابط اجتماعی و دوستان
  • ایجاد اشکال در انجام عادت‌های چون؛ ورزش کردن، خوردن یا خوابیدن
  • احساس عدم کارایی
  • بی توجهی به نیازهای شخصی و حق تقدم نیازهای دیگران
  • کاهش اهمیت عقاید و باور‌های شخصی
  • ناشکیبایی و ناآرامی
  • احساس خستگی و فرسودگی دائم
  • احساس بی مصرفی
  • احساس تنهایی و دوری از خواسته‌ها
  • بی حوصلگی مکرر
  • بیماری‌های مانند سردرد یا مشکلاتی که علت آنها به دلایل علمی، پزشکی و بیماری قابل توجیه نیستند.
  • و در نهایت، عدم توجه و انکار مشکلات بالا!

با توجه به علایم بالا می توانید از دوستان، آشنایان و خانواده خود برای یافتن دقیق آنها در خود سوال کنید. آنها نه تنها می‌توانند نظرات مفیدی ارائه کنند، بلکه می‌توانند رفتارهایی را خاطر نشان سازند که نشان می‌دهد شما برن اوت یا دلزده شده اید.

 مثلا ممکن است‌ آنها به شما بگویند؛ " زیاد کار می‌کنی و ما خیلی کم تو را می‌بینیم". خصوصا دوستان نزدیک و اعضای خانواده ممکن است بگویند؛ احساس غریبگی در کنار شما داریم و از بودن در کنار شما مانند قدیم لذت نمی‌بریم. با شنیدن این جملات بدانید که شما در وضعیت مناسبی نیستید و باید به فکر باشید.

کار و شغل شما تنها علت برن اوت و دلزدگی شما نیستند. گاهی کا‌رهای دیگری نیز باعث ایجاد آن یا مزید برعلت می شوند. برای پیدا کردن علت فقط توجه کنید که "چه چیزی بیش از همه، ذهن شما را درگیر کرده است؟"

چگونه از حالت برن اوت خارج شوید؟

با توجه به اینکه مدتی طول می‌کشد تا حالت برن اوت یا دلزدگی در رفتار شما ظاهر شود، بنابراین، زمانی که از این حالت خود مطمئن شدید برای خلاصی از ان باید سریع دست به کار شوید.

اگر چه برای درمان و از بین بردن اثرات این حالت، زمان بسیار و پشتکارخوب داشته باشید. با این وجود، تصمیم بگیرد و با قدرت اقدام کنید.

تصمیم‌گیری اولین قدم برای شروع است. تصمیم‌ گیری قدم مهم و‌ بزرگی است که روند زندگی شما را برای مدت طولانی تغییر خواهد داد و شما با شروع این تصمیم‌ ، تغییرات و بهبودی را در خود احساس خواهید کرد.

درمان کامل و وقوع تغییرات گاهی به مدت طولانی، شاید حدود یکسال یا بیشتر طول می‌کشد. و بعد از آن سلامتی کامل به سراغ شما خواهد آمد.

مرحله بعدی پیدا کردن منشا و مبدا این حالت یعنی برن اوت و نابود کردن آن است. یعنی به دنبال منشاء تمام مشکلات  خود بگردید.

بعد از یافتن آن تصمیم بگیرید، منشاء مشکلات هر چه که باشد، نابود کنید و تمام ارتباط تان با آن را قطع کنید. اگر منشاء یک شغل است، بدنبال راهی برای تغییر آن باشید. اگر نمی توانید تغییر بدهید، از آن شغل استعفا دهید. و یا...

بله می‌دانم، تصور استعفا در این وضعیت بد اقتصادی و آمار بالای بیکاری بسیار وحشتناک است. پس قبل از این کار، اول از ذخیره مالی، حداقل برای چند ماه آینده خود مطمئن شوید تا در این مدت که به دنبال شغل جدید می‌گردید، مشکلی پیدا نکنید.

بعد از آن، سعی کنید قبل از ورود به دنیای کار جدید، مدتی طولانی، هر چقدر که لازم می‌دانید مثلا یک تا چند ماه استراحت کنید. اگرچه تعطیلات به تنهایی مشکل را برطرف نمی‌کنند، اما انرژی لازم برای اقدامات بعدی‌ را برای شما فراهم می‌سازند.

در صورتی که به هر دلیل نتوانید از منشاء و مبدا "برن اوت" دوری کنید، باید تا آنجا که ممکن است برای کاهش فشارهای روحی، کمک بگیرید.

از هر چه که می‌توانید؛ دوستان، مشاوران، خانواده و... سریع درخواست کمک کنید تا بتوانید راه حل مناسبی برای حل این مشکل بدست آورید. از درخواست کمک نهراسید و هیچ ابایی نداشته باشید. یادتان باشد، این زندگی و جان شماست...

مرحله بعدی تغییر عادت‌ها و انجام رفتارهای غیرعادی است. یعنی هرچه را که قبلا به صورت عادی انجام می‌دادید، حالا عکس آن را انجام دهید. اگر عادت داشتید بعد ظهر‌ها درمنزل مطالعه کرده یا تلویزیون تماشا می‌کردید.

حالا عکس آن را انجام دهید از منزل خارج شده و به یک پارک رفته، مطالعه کنید یا قدم بزنید و...این حرکت باعث شادی و سر زندگی خواهد شد امتحان کنید...

مرحله بعدی توجه به سلامت جسم و بدنتان است. می‌دانم در این حالت بسیار سخت است ولی تصمیم  بگیرید و خود را مجبور کنید که روزانه ورزش و بخصوص پیاده روی کنید. عادت غذایی خود را به سمت خوردن میوه‌ و سبزیجات بیشتر کنید.

نوشیدنی‌های سالم و طبیعی میل کنید. با کودکان و دوستان خود بازی کنید، به پیک‌نیک بروید، آشپزی کنید و هوای پاک تنفس کنید و...همه این‌ها باعث تغییر روحیه شما از منفی به مثبت خواهد شد.

مرحله بعد کیفیت و زمان خواب شما است. اگر مشکل خوابیدن دارید با تکنیک‌های موجود کیفیت و زمان خواب خود را افزایش و بهبود ببخشید. یک خواب خوب و کامل شما را از وضعیت نامناسب خارج کرده و قدرت و توان ذهنی شما را افزایش خواهد داد.

آخرین مرحله صبوری و شکیبایی در تمام این مراحل است. سرعت بهبود در افراد متفاوت است. بنابراین برای بهبودی کاملا باید صبوری به خرج داده و منتظر بمانید.

یادتان باشد که تنها با انرژی بسیار ، شادی و عادات صحیح می‌توانید براین حالت غالب شوید. در نتیجه به خود یاد‌آور شوید که مسیر طولانی است با این وجود شما به هدف خواهید رسید.

بنابراین اگر واقعا زندگی و شغل تان را دوست دارید، باید برای آن وقت و انرژی فراوان بگذارید. در نهایت حتم داشته باشید که موفقیت بزرگ از آن شماست.

http://www.helpguide.org

کد خبر 187338
منبع: همشهری آنلاین

برچسب‌ها

پر بیننده‌ترین اخبار پزشکی

دیدگاه خوانندگان امروز

پر بیننده‌ترین خبر امروز