دوشنبه 7 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 22 بهمن 1390 - 17:16:28 | کد مطلب: 160029 چاپ

آشنایی با بازار زنجان - زنجان

سفر > دیدنی‌ها - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار زنجان که از مجموعه‌ای تاریخی تشکیل شده است، در مرکز بافت قدیمی این شهر که روزگاری مشرف به دروازه قلتوق بود، قرار دارد

برخی بازار زنجان را طولانی‌ترین بازار ایران می‌نامند. این بازار که بر اساس اسناد تاریخی ساخت آن در سال 1205 قمری و در دوران آقامحمد خان قاجار آغاز شده، در سال 1213 قمری در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار به بهره برداری رسید.

بعدها چندین سرا، مسجد، گرمابه و... به مجموعه بازار بالا که مشتمل بر بازار قیصریه، بازار بزازها، حجت الاسلام، امامزاده و عبدالعلی بیک است، افزوده شد.

 more استان زنجان

بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به 8 راسته تقسیم می‌شود که عبارتند از: راسته زرگرها، کفاش‌ها، بزازها، سراج‌ها و ... .
این بازار دارای راسته‌ها، سراها، میادین، تیمچه‌ها، بازارها، دالان‌ها، مساجد، حمام‌ها، تکیه‌ها است و در خود 1000 باب مغازه جای داده است.

راسته‌های اصلی:

راسته اصلی بازار زنجان از خیابان سعدی شروع شده و پس از قطع آن توسط خیابان فردوسی ، در خیابان اصغریه به پایان می‌رسد و در حدود یک کیلومتر درازا دارد. در بدو شروع بازار از سمت شرق، دو راسته به موازات یکدیگر شکل می‌گیرند که هر یک به سراهای مختلفی مرتبط می گردند این دو راسته، راسته امامزاده و راسته عبدالعلی بیک نام دارند.

راسته‌های فرعی:

تنوع مشاغل و گردش در جهت استقرار صنوف همسان باعث تشکیل راسته‌های تخصصی و فرعی در اطراف راسته اصلی می شود که در بیشتر موارد به عرضه نوع خاصی از اجناس یا خدمات اشتغال می‌یابند. راسته‌های حاج حسن، ترابی، حاج حیدر، انگورانی، صباغ‌ها، رستمخانی و آقا از جمله راسته های فرعی بازار زنجان محسوب می‌شوند. مهمترین شاخه فرعی بازار، راسته حجه الاسلام است که بموازات راسته اصلی بوجود آمده و به قیصریه متصل می‌شود.

بازار قیصریه:

بازار قیصریه یا راسته قیصریه محل ارائه اجناس ظریف و پر بها است. در حال حاضر قیصریه زنجان محل فروش اجناس لوکس می‌باشد. موقعیت قیصریه زنجان که از راسته های اصلی منشعب می‌شود و آن را به خیابان امام خمینی و سبزه میدان متصل می‌کند باعث تقویت این محور شده و در حال حاضر یکی از فعالترین محور های بازار است.

سراها:

کاروانسراهای بازار زنجان یا بعبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند ترین عناصرتجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند. نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حر کت در داخل آنهاست.

سراهای ملک ، حاج شعبان ، حاج فتح ا... ، حاج جواد ، نهالی ، شاطرعلی ، حاج رحمان قربانی ، حاج کلبعلی ، حاج شامی ، بالاو پائین از جمله سراهاب یک حیاطی بازار زنجان هستند.

میادین:

در حوالی دروازه‌های شهر، کاروانسراهائی ساخته می‌شدند که برای اطراق کاروان‌های تجاری یا مسافری مورد استفاده قرار می‌گرفتند. در مجاورت این کاروانسراها در داخل یا خارج شهر میدان‌هائی بوجود می‌آمدند که محل داد و ستد و مبادلات تجاری بوده‌اند و جود این میادین باعث می‌شد تا فرو شندگان دوره گرد، روستائیان و بازرگانانی که بین شهرها آمد و شد داشتند بتوانند در این فضا ها به خرید و فروش بپردازند.

نزدیکی این میدان‌ها با کاروانسراهای عمده شهر سبب رونق و احیاء آنها می‌شد. نحوه استقرار میادین آهنگران و میدان ورکچی‌ها در شرق و غرب بازار زنجان در مجاورت کاروانسراهای عمده بازار و شهر زنجان بیانگر نقش این فضاها در کالبد بازار می‌باشد.

تیمچه‌ها:

تیمچه‌های بازار زنجان علاوه بر خصوصیات کالبدی ویژه ای که دارند از نقاط عطف حرکت‌های پیاده راسته بازار به شمار می روند به عنوان مثال تیمچه‌های چهار دربی در قسمت شرقی بازار، جمع کننده حرکتهای ورودی بازار و هدایت کننده آن در مسیر راسته اصلی می‌باشد.

ویژگی‌های معماری بازار تاریخی زنجان

گستردگی جغرافیایی بازار از یک سو و تنوع راسته‌ها، تعدد سراها و کاوانسراهای درون شهری در راسته های فرعی که هرکدام به نامی و به فعالیتی خاص اختصاص یافته از سوی دیگر ،همچنین وجود مساجد فراوان گویای پویایی این مجموعه فرهنگی، اقتصادی، تاریخی و هنری در طول زمان و به فراخور اوضاع و شرایط حاکم بوده است.

هر سمت بازار و هر سرا و رسته‌ای حال و هوای خاص خود را دارد. با توجه به دوره تاریخی بازار زنجان که متعلق به دوره قاجار است شرایط معماری حاکم بر زمان در آن کاملا نمود دارد. راسته ها، حجره ها، چهار سوق‌ها، مساجد، سراها و کاروانسراهای درون شهری، گرمابه‌ها به شکل زیبا اجرا شده است.

فنون زیبایی که در شکل‌گیری بازار نقش بی بدیلی بازی می کنند کاربرد انواع طاق و قوسهای هلالی، جناغی و ضربی، و گهواره‌ای در راسته‌های اصلی و فرعی است که مزین به آجر چینی هایی با طرحهای مختلف هندسی خفته، راسته، و حصیری، و بکارگیری آجر و کاشی به سبک قدیمی، و کاشیکاری به رنگها و طرحهای قاجاری درسطوح خارجی و داخلی بنا ها، طاقنماها، طاق و قوسها و همچنین ستون نماهای گلدانی.

اوج این سبک‌های معماری و شیوه‌ها و نو آوری‌های تزئینی در اجزا و ارکان مساجد تاریخی زنجان مخصوصا مسجد جامع زنجان به ظهور رسیده است.

مجموعه بازار زنجان 56 راه ورودی اصلی و فرعی به شبکه ارتباطی کل شهر دارد و با دارا بودن حدود 1000 باب مغازه جایگاه فعالیت 10 نوع شغل است. بازار زنجان نه تنها از لحاظ تجاری بلکه از نظر معماری نیز دارای اهمیت زیادی بوده و کاملا از سبک معماری دوره قاجاریه پیروی کرده است.

این مجموعه باتوجه به ویژگی‌های معماری و هنری آن ، پیوسته به عنوان کانون مهم تجاری، تاریخی، فرهنگی مورد توجه بازدید کنندگان شهر زنجان قرار گرفته است.

کاروانسراهای بازار زنجان یا به‌عبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند‌ترین عناصر تجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند‌. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند.

نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حرکت در داخل آنهاست. سراهای ملک، حاج شعبان، حاج فتح الله، حاج جواد، نهالی، شاطرعلی، حاج رحمان قربانی، حاج کلبعلی، حاج شامی از جمله سراهای یک حیاطی بازار زنجان هستند.

مجموعه بازار قدیمی زنجان در سال 1374 از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره 1440 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مقام آمریکایی: وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز دیدار می‌کنند

همشهری آنلاین: یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: جان کری و محمد جواد ظریف وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز -دوشنبه،۷ اردیبهشت- در نیویورک با یکدیگر دیدار می‌کنند.

کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای نجات هامون تشکیل می‌شود

همشهری آنلاین: معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در سفر رییس جمهور افغانستان به ایران بر تشکیل کارگروه مشترک بین دو کشور برای حفاظت از تالاب هامون تصمیم‌گیری شد.

صعود سرخوش به مرحله حذفی اسنوکر قهرمانی آسیا

همشهری آنلاین: امیر سرخوش به مرحله حذفی راه یافت؛صعود سه نماینده دیگر کشورمان روز دوشنبه و در روز پنجم مسابقات مشخص می‌شود.

نفرات برتر مسابقات قهرمانی کشور دختران مشخص شدند

همشهری آنلاین: با پایان مسابقات سه رده سنی، نفرات برتر اسکواش دختران کشور معرفی شدند.

دیدار ونگر و مورینیو برنده نداشت

همشهری آنلاین: منچستر سیتی با عبور از منچستر یونایتد خود را به رده دوم جدول رساند.

شکست یووه در شهرآورد تورین

همشهری آنلاین: ناپولی این هفته با برتری مقابل سمپدوریا به کسب سهمیه لیگ اروپا امیدوارتر شد.

قهرمانی کوراش‌کاران ایران در آسیا با ۱۴ مدال رنگارنگ

همشهری آنلاین: در پایان رقابت‌های کوراش قهرمانی آسیا، تیم ملی کشورمان در مجموع دو بخش زنان و مردان با کسب ۹ طلا، ۴ نقره و ۱ برنز به مقام قهرمانی آسیا دست یافت.

کاراته‌کاهای دانشگاه آزاد قهرمان باشگاه‌های آسیا شدند

همشهری آنلاین: تیم دانشگاه آزاد اسلامی با کسب ۹ مدال طلا، ۱ نقره و ۴ برنز مقام قهرمانی دومین دوره جام باشگاه‌های آسیا در ازبکستان را از آن خود کرد.

مناطق حفاظت شده گیاهان دارویی در کشور ایجاد می‌شود

همشهری آنلاین: رییس بخش تحقیقات گیاهان دارویی بر لزوم حفاظت از گیاهان دارویی تاکید کرد و گفت: ایجاد مناطق حفاظت شده گیاهان دارویی در مناطق مختلف کشور در دستور کار قرار دارد.

آشنایی با روش تهیه شربت خاکشیر با تخم شربتی یا تخم ریحان

همشهری آنلاین: با نوشیدن این شربت خانگی علاوه بر رفع گرمازدگی، پوستی روشن و شفاف نیز خواهید داشت.

نتایج هفته ۱۸ لیگ برتر هندبال

همشهری آنلاین: لیگ برتر هندبال آقایان در هفته هجدهم با انجام چهار دیدار به پایان رسید.

ایران نایب قهرمان جام امیدهای المپیک در ایروان شد

همشهری آنلاین: جودوکاران نونهال و نوجوان کشورمان در رقابت‌های بین‌المللی ارمنستان با کسب ۹ مدال رنگارنگ عنوان نایب قهرمانی را کسب کردند.

کسب ۲ مدال طلا، ۲ نقره و ۳ برنز توسط نمایندگان ایران

همشهری آنلاین: رده‌بندی نفرات برتر رقابت‌های جام دانکلوف و نیکولا پتروف مشخص شد.

این «سردی‌ات می‌کند» دقیقاً یعنی چه؟!

همشهری آنلاین: اصطلاح «سردی کردن»، معمولاً برای دل‌درد، دل‌پیچه و گاهی هم حالت تهوع بعد از زیاده‌روی در مصرف خوراکی‌هایی با طبع سرد و خشک یا سرد و تر به کار می‌رود.

آشنایی با ۷ خاصیت آناناس

همشهری آنلاین: اگر دنبال راهی برای درمان ناخوشی‌های خود می‌گردید و درعین‌حال نمی‌خواهید بدنتان را انبار ترکیبات شیمیایی بکنید آناناس در خدمت شماست.

از گـوشه‌ای برون آ ای کو‌کب هدایت

امیرحسین صالحی: بین شلوغی‌های چهارراه استانبول، نرسیده به خیابان پرنور لاله زار، تابلوی سبز رنگی است که روی آن بزرگ نوشته شده «مسجد هدایت»؛ مسجدی که یک روز تکیه‌ای کوچک بوده ولی بعدها به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های انقلاب بدل می‌شود؛ مسجدی که آیت‌الله سیدمحمود طالقانی سخنرانی‌های خود را از آنجا آغاز کرد و هدایتگر جوانان پرشور دانشجو شد.

تیم ووشوی پارس جنوبی قهرمان تورنمنت ارمنستان شد

همشهری آنلاین: تیم ووشوی پارس جنوبی که به نمایندگی از ایران در تورنمنت بین‌المللی ارمنستان شرکت کرده بود، با کسب ۱۵ مدال طلا و ۲ نقره به عنوان قهرمانی این مسابقات دست یافت.

کتاب سال روابط‌ عمومی ایران ۹۳ منتشر شد

همشهری‌آنلاین: کتاب سال روابط عمومی۱۳۹۳ از سوی انجمن متخصصان روابط عمومی به بازار کتاب عرضه شده است.