جمعه 31 مرداد 1393 | به روز شده: 57 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 22 بهمن 1390 - 17:16:28 | کد مطلب: 160029 چاپ

آشنایی با بازار زنجان - زنجان

سفر > دیدنی‌ها - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار زنجان که از مجموعه‌ای تاریخی تشکیل شده است، در مرکز بافت قدیمی این شهر که روزگاری مشرف به دروازه قلتوق بود، قرار دارد

برخی بازار زنجان را طولانی‌ترین بازار ایران می‌نامند. این بازار که بر اساس اسناد تاریخی ساخت آن در سال 1205 قمری و در دوران آقامحمد خان قاجار آغاز شده، در سال 1213 قمری در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار به بهره برداری رسید.

بعدها چندین سرا، مسجد، گرمابه و... به مجموعه بازار بالا که مشتمل بر بازار قیصریه، بازار بزازها، حجت الاسلام، امامزاده و عبدالعلی بیک است، افزوده شد.

 more استان زنجان

بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به 8 راسته تقسیم می‌شود که عبارتند از: راسته زرگرها، کفاش‌ها، بزازها، سراج‌ها و ... .
این بازار دارای راسته‌ها، سراها، میادین، تیمچه‌ها، بازارها، دالان‌ها، مساجد، حمام‌ها، تکیه‌ها است و در خود 1000 باب مغازه جای داده است.

راسته‌های اصلی:

راسته اصلی بازار زنجان از خیابان سعدی شروع شده و پس از قطع آن توسط خیابان فردوسی ، در خیابان اصغریه به پایان می‌رسد و در حدود یک کیلومتر درازا دارد. در بدو شروع بازار از سمت شرق، دو راسته به موازات یکدیگر شکل می‌گیرند که هر یک به سراهای مختلفی مرتبط می گردند این دو راسته، راسته امامزاده و راسته عبدالعلی بیک نام دارند.

راسته‌های فرعی:

تنوع مشاغل و گردش در جهت استقرار صنوف همسان باعث تشکیل راسته‌های تخصصی و فرعی در اطراف راسته اصلی می شود که در بیشتر موارد به عرضه نوع خاصی از اجناس یا خدمات اشتغال می‌یابند. راسته‌های حاج حسن، ترابی، حاج حیدر، انگورانی، صباغ‌ها، رستمخانی و آقا از جمله راسته های فرعی بازار زنجان محسوب می‌شوند. مهمترین شاخه فرعی بازار، راسته حجه الاسلام است که بموازات راسته اصلی بوجود آمده و به قیصریه متصل می‌شود.

بازار قیصریه:

بازار قیصریه یا راسته قیصریه محل ارائه اجناس ظریف و پر بها است. در حال حاضر قیصریه زنجان محل فروش اجناس لوکس می‌باشد. موقعیت قیصریه زنجان که از راسته های اصلی منشعب می‌شود و آن را به خیابان امام خمینی و سبزه میدان متصل می‌کند باعث تقویت این محور شده و در حال حاضر یکی از فعالترین محور های بازار است.

سراها:

کاروانسراهای بازار زنجان یا بعبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند ترین عناصرتجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند. نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حر کت در داخل آنهاست.

سراهای ملک ، حاج شعبان ، حاج فتح ا... ، حاج جواد ، نهالی ، شاطرعلی ، حاج رحمان قربانی ، حاج کلبعلی ، حاج شامی ، بالاو پائین از جمله سراهاب یک حیاطی بازار زنجان هستند.

میادین:

در حوالی دروازه‌های شهر، کاروانسراهائی ساخته می‌شدند که برای اطراق کاروان‌های تجاری یا مسافری مورد استفاده قرار می‌گرفتند. در مجاورت این کاروانسراها در داخل یا خارج شهر میدان‌هائی بوجود می‌آمدند که محل داد و ستد و مبادلات تجاری بوده‌اند و جود این میادین باعث می‌شد تا فرو شندگان دوره گرد، روستائیان و بازرگانانی که بین شهرها آمد و شد داشتند بتوانند در این فضا ها به خرید و فروش بپردازند.

نزدیکی این میدان‌ها با کاروانسراهای عمده شهر سبب رونق و احیاء آنها می‌شد. نحوه استقرار میادین آهنگران و میدان ورکچی‌ها در شرق و غرب بازار زنجان در مجاورت کاروانسراهای عمده بازار و شهر زنجان بیانگر نقش این فضاها در کالبد بازار می‌باشد.

تیمچه‌ها:

تیمچه‌های بازار زنجان علاوه بر خصوصیات کالبدی ویژه ای که دارند از نقاط عطف حرکت‌های پیاده راسته بازار به شمار می روند به عنوان مثال تیمچه‌های چهار دربی در قسمت شرقی بازار، جمع کننده حرکتهای ورودی بازار و هدایت کننده آن در مسیر راسته اصلی می‌باشد.

ویژگی‌های معماری بازار تاریخی زنجان

گستردگی جغرافیایی بازار از یک سو و تنوع راسته‌ها، تعدد سراها و کاوانسراهای درون شهری در راسته های فرعی که هرکدام به نامی و به فعالیتی خاص اختصاص یافته از سوی دیگر ،همچنین وجود مساجد فراوان گویای پویایی این مجموعه فرهنگی، اقتصادی، تاریخی و هنری در طول زمان و به فراخور اوضاع و شرایط حاکم بوده است.

هر سمت بازار و هر سرا و رسته‌ای حال و هوای خاص خود را دارد. با توجه به دوره تاریخی بازار زنجان که متعلق به دوره قاجار است شرایط معماری حاکم بر زمان در آن کاملا نمود دارد. راسته ها، حجره ها، چهار سوق‌ها، مساجد، سراها و کاروانسراهای درون شهری، گرمابه‌ها به شکل زیبا اجرا شده است.

فنون زیبایی که در شکل‌گیری بازار نقش بی بدیلی بازی می کنند کاربرد انواع طاق و قوسهای هلالی، جناغی و ضربی، و گهواره‌ای در راسته‌های اصلی و فرعی است که مزین به آجر چینی هایی با طرحهای مختلف هندسی خفته، راسته، و حصیری، و بکارگیری آجر و کاشی به سبک قدیمی، و کاشیکاری به رنگها و طرحهای قاجاری درسطوح خارجی و داخلی بنا ها، طاقنماها، طاق و قوسها و همچنین ستون نماهای گلدانی.

اوج این سبک‌های معماری و شیوه‌ها و نو آوری‌های تزئینی در اجزا و ارکان مساجد تاریخی زنجان مخصوصا مسجد جامع زنجان به ظهور رسیده است.

مجموعه بازار زنجان 56 راه ورودی اصلی و فرعی به شبکه ارتباطی کل شهر دارد و با دارا بودن حدود 1000 باب مغازه جایگاه فعالیت 10 نوع شغل است. بازار زنجان نه تنها از لحاظ تجاری بلکه از نظر معماری نیز دارای اهمیت زیادی بوده و کاملا از سبک معماری دوره قاجاریه پیروی کرده است.

این مجموعه باتوجه به ویژگی‌های معماری و هنری آن ، پیوسته به عنوان کانون مهم تجاری، تاریخی، فرهنگی مورد توجه بازدید کنندگان شهر زنجان قرار گرفته است.

کاروانسراهای بازار زنجان یا به‌عبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند‌ترین عناصر تجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند‌. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند.

نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حرکت در داخل آنهاست. سراهای ملک، حاج شعبان، حاج فتح الله، حاج جواد، نهالی، شاطرعلی، حاج رحمان قربانی، حاج کلبعلی، حاج شامی از جمله سراهای یک حیاطی بازار زنجان هستند.

مجموعه بازار قدیمی زنجان در سال 1374 از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره 1440 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

اعتراف اولاند: به شورشیان سوریه سلاح دادیم

همشهری آنلاین: فرانسوا اولاند رئیس جمهور فرانسه اعتراف کرد: کشورش مقادیری سلاح در اختیار مخالفان مسلح نظام سوریه گذاشته است.

عکس روز: سیاه‌پوست معترض

همشهری آنلاین: صورت مردی که در تظاهراتی در روز چهارشنبه ۲۰ آگوست (۲۹ مرداد) در شهر فرگوسن در ایالت میسوری آمریکا تحت تاثیر گاز تحریک‌کننده چشم پلیس قرار گرفته است، با شیر و قطرات آب شستشو می‌شود.

بیمه شدن ۵ میلیون نفر در طرح تحول نظام سلامت

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت ضمن بازدید از بخش‌های مختلف بیمارستان امام خمینی اردبیل از بیمه شدن پنج میلیون نفر در طرح تحول نظام سلامت خبر داد.

لیگ ستارگان قطر با گلزنی یک ایرانی آغاز شد

همشهری آنلاین: دیدار افتتاحیه فصل جدید لیگ ستارگان قطر با گلزنی هافبک ایرانی الاهلی آغاز شد. دیدار افتتاحیه لیگ ستارگان قطر از ساعت ۲۰ پنج شنبه ۳۰ مرداد بین تیم‌های الاهلی و السیلیه آغاز شد.

انگلیسی‌ها شرورترین اعضای داعش هستند

همشهری آنلاین: یک کارشناس تروریسم، در پی انتشار تصاویری از سر بریدن یک روزنامه نگار امریکایی از سوی یک عضو انگلیسی زبان داعش، اعضای انگلیسی گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه را «شرورترین و جنجالی‌ترین مبارزان» این گروه خواند.

تشییع پیکر سیمین بهبهانی از مقابل تالار وحدت

همشهری‌آنلاین: پیکر سیمین بهبهانی شاعر و غزلسرا ساعت ۹ صبح جمعه ۳۱ مرداد از مقابل تالار وحدت تشییع خواهد شد.

ساده، اما کارآمد

آیدا ابوترابی: «ماشین» کلمه‌ای است که ما را یاد وسیله‌ای با چهار چرخ می‌اندازد که در خیابان حرکت می‌کند.

جشنواره شگفت پایان استعمار

جاکارتا>‌ مردم اندونزی هر ساله در ماه آگوست یکی از شگفت‌انگیزترین جشن‌های استقلال را برگزار می‌کنند.

افزایش ۲.۳ درصدی اجاره‌بها در فصل بهار

نرخ اجاره بها در ۳ ماهه نخست سال ۹۳ نسبت به زمستان ۹۲، ۲.۳ درصد افزایش پیدا کرد.

با یک دکمه اتاق‌ها را جابه‌جا کنید

تهران> چندین‌ رسانه بین‌المللی خانه‌ای را معرفی کرده‌اند که معماری آن به شکلی است که با فشردن یک دکمه می‌توان اتاق‌های آن را تا ۹۰درجه چرخاند.

واکنش حماس علیه ترور فرماندهان القسام به دست صهیونیست‌ها

همشهری آنلاین: سخنگوی حماس ضمن اشاره به اینکه ترور ۳ تن از فرماندهانش تاثیری در اداره مقاومت نخواهد گذاشت افزود رژیم صهیونیستی بهای این کار را پرداخت خواهد کرد.

آمادگی حمل‌ونقل عمومی پایتخت برای‌آغازسال تحصیلی

نخستین جلسه ستاد استقبال از مهر ۹۳ به‌منظور آمادگی ناوگان حمل‌ونقل شهری برای جابه‌جایی ۲ میلیون دانش‌آموز و دانشجوی پایتخت از اول مهر‌ماه برگزار شد.

داروی کار در شیفت شب هم آمد

همشهری آنلاین: شگفتی‌های دانش داروشناسی پایان ندارد و هر چند وقت یک بار داروی جدیدی در دسترس قرار می‌گیرد که آنقدر آثار فوق‌العاده‌ای در سبک زندگی افراد به جای گذاشته‌اند که مشکل بتوان واقعی بودن آنها را پذیرفت.

برای تامین آهن بدن چه بخوریم؟

همشهری آنلاین: یک کارشناس تغذیه معتقد است: مصرف دل و زبان گوسفند می‌تواند در کاهش کم‌خونی موثر باشد.

از این‌جا، آن‌جا را ببینید!

پگاه شفتی: شرکت گوگل، دُردانه‌ی دنیای فناوری، مدت‌هاست که سرویسی به نام «نمای خیابان» یا «استریت ویو» (Street View)، بر روی سرویس‌های دیگرش مثل «نقشه‌های گوگل» یا «گوگل مپز» (Google Maps) و «زمین گوگل» یا «گوگل ارث» (Google Earth) نصب کرده است.

دوچرخه‌ شماره‌ ۷۵۴ منتشر شد

هفتصد و پنجاه و چهارمین شماره‌ى هفته‌نامه‌ى دوچرخه، ضمیمه‌ى نوجوانان روزنامه‌ى همشهرى، پنج‌شنبه ۲۳ مردادماه ۱۳۹۳ در ۱۶ صفحه منتشر شد.

ارائه گزارش عملکرد کمیسیون فرهنگی و معاونت نظارت شورای شهر

رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی و معاون نظارت شورای شهر تهران در جلسه اخیر شورای شهر گزارش عملکرد خود را از اقدامات صورت گرفته در یک‌سال گذشته ارائه کردند.

سر بریده خبرنگار آمریکایی، پیام داعش برای واشنگتن

تروریست‌هایی که از ۳سال پیش سوریه و عراق را به میدانی برای کشتار و خونریزی تبدیل کرده‌اند، با انتشار فیلمی هولناک از سربریدن یک خبرنگار آمریکایی، به قول خودشان برای واشنگتن پیام فرستادند.