چهارشنبه 1 مرداد 1393 | به روز شده: 12 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 22 بهمن 1390 - 17:16:28 | کد مطلب: 160029 چاپ

آشنایی با بازار زنجان - زنجان

سفر > دیدنی‌ها - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بازار زنجان که از مجموعه‌ای تاریخی تشکیل شده است، در مرکز بافت قدیمی این شهر که روزگاری مشرف به دروازه قلتوق بود، قرار دارد

برخی بازار زنجان را طولانی‌ترین بازار ایران می‌نامند. این بازار که بر اساس اسناد تاریخی ساخت آن در سال 1205 قمری و در دوران آقامحمد خان قاجار آغاز شده، در سال 1213 قمری در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار به بهره برداری رسید.

بعدها چندین سرا، مسجد، گرمابه و... به مجموعه بازار بالا که مشتمل بر بازار قیصریه، بازار بزازها، حجت الاسلام، امامزاده و عبدالعلی بیک است، افزوده شد.

 more استان زنجان

بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به 8 راسته تقسیم می‌شود که عبارتند از: راسته زرگرها، کفاش‌ها، بزازها، سراج‌ها و ... .
این بازار دارای راسته‌ها، سراها، میادین، تیمچه‌ها، بازارها، دالان‌ها، مساجد، حمام‌ها، تکیه‌ها است و در خود 1000 باب مغازه جای داده است.

راسته‌های اصلی:

راسته اصلی بازار زنجان از خیابان سعدی شروع شده و پس از قطع آن توسط خیابان فردوسی ، در خیابان اصغریه به پایان می‌رسد و در حدود یک کیلومتر درازا دارد. در بدو شروع بازار از سمت شرق، دو راسته به موازات یکدیگر شکل می‌گیرند که هر یک به سراهای مختلفی مرتبط می گردند این دو راسته، راسته امامزاده و راسته عبدالعلی بیک نام دارند.

راسته‌های فرعی:

تنوع مشاغل و گردش در جهت استقرار صنوف همسان باعث تشکیل راسته‌های تخصصی و فرعی در اطراف راسته اصلی می شود که در بیشتر موارد به عرضه نوع خاصی از اجناس یا خدمات اشتغال می‌یابند. راسته‌های حاج حسن، ترابی، حاج حیدر، انگورانی، صباغ‌ها، رستمخانی و آقا از جمله راسته های فرعی بازار زنجان محسوب می‌شوند. مهمترین شاخه فرعی بازار، راسته حجه الاسلام است که بموازات راسته اصلی بوجود آمده و به قیصریه متصل می‌شود.

بازار قیصریه:

بازار قیصریه یا راسته قیصریه محل ارائه اجناس ظریف و پر بها است. در حال حاضر قیصریه زنجان محل فروش اجناس لوکس می‌باشد. موقعیت قیصریه زنجان که از راسته های اصلی منشعب می‌شود و آن را به خیابان امام خمینی و سبزه میدان متصل می‌کند باعث تقویت این محور شده و در حال حاضر یکی از فعالترین محور های بازار است.

سراها:

کاروانسراهای بازار زنجان یا بعبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند ترین عناصرتجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند. نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حر کت در داخل آنهاست.

سراهای ملک ، حاج شعبان ، حاج فتح ا... ، حاج جواد ، نهالی ، شاطرعلی ، حاج رحمان قربانی ، حاج کلبعلی ، حاج شامی ، بالاو پائین از جمله سراهاب یک حیاطی بازار زنجان هستند.

میادین:

در حوالی دروازه‌های شهر، کاروانسراهائی ساخته می‌شدند که برای اطراق کاروان‌های تجاری یا مسافری مورد استفاده قرار می‌گرفتند. در مجاورت این کاروانسراها در داخل یا خارج شهر میدان‌هائی بوجود می‌آمدند که محل داد و ستد و مبادلات تجاری بوده‌اند و جود این میادین باعث می‌شد تا فرو شندگان دوره گرد، روستائیان و بازرگانانی که بین شهرها آمد و شد داشتند بتوانند در این فضا ها به خرید و فروش بپردازند.

نزدیکی این میدان‌ها با کاروانسراهای عمده شهر سبب رونق و احیاء آنها می‌شد. نحوه استقرار میادین آهنگران و میدان ورکچی‌ها در شرق و غرب بازار زنجان در مجاورت کاروانسراهای عمده بازار و شهر زنجان بیانگر نقش این فضاها در کالبد بازار می‌باشد.

تیمچه‌ها:

تیمچه‌های بازار زنجان علاوه بر خصوصیات کالبدی ویژه ای که دارند از نقاط عطف حرکت‌های پیاده راسته بازار به شمار می روند به عنوان مثال تیمچه‌های چهار دربی در قسمت شرقی بازار، جمع کننده حرکتهای ورودی بازار و هدایت کننده آن در مسیر راسته اصلی می‌باشد.

ویژگی‌های معماری بازار تاریخی زنجان

گستردگی جغرافیایی بازار از یک سو و تنوع راسته‌ها، تعدد سراها و کاوانسراهای درون شهری در راسته های فرعی که هرکدام به نامی و به فعالیتی خاص اختصاص یافته از سوی دیگر ،همچنین وجود مساجد فراوان گویای پویایی این مجموعه فرهنگی، اقتصادی، تاریخی و هنری در طول زمان و به فراخور اوضاع و شرایط حاکم بوده است.

هر سمت بازار و هر سرا و رسته‌ای حال و هوای خاص خود را دارد. با توجه به دوره تاریخی بازار زنجان که متعلق به دوره قاجار است شرایط معماری حاکم بر زمان در آن کاملا نمود دارد. راسته ها، حجره ها، چهار سوق‌ها، مساجد، سراها و کاروانسراهای درون شهری، گرمابه‌ها به شکل زیبا اجرا شده است.

فنون زیبایی که در شکل‌گیری بازار نقش بی بدیلی بازی می کنند کاربرد انواع طاق و قوسهای هلالی، جناغی و ضربی، و گهواره‌ای در راسته‌های اصلی و فرعی است که مزین به آجر چینی هایی با طرحهای مختلف هندسی خفته، راسته، و حصیری، و بکارگیری آجر و کاشی به سبک قدیمی، و کاشیکاری به رنگها و طرحهای قاجاری درسطوح خارجی و داخلی بنا ها، طاقنماها، طاق و قوسها و همچنین ستون نماهای گلدانی.

اوج این سبک‌های معماری و شیوه‌ها و نو آوری‌های تزئینی در اجزا و ارکان مساجد تاریخی زنجان مخصوصا مسجد جامع زنجان به ظهور رسیده است.

مجموعه بازار زنجان 56 راه ورودی اصلی و فرعی به شبکه ارتباطی کل شهر دارد و با دارا بودن حدود 1000 باب مغازه جایگاه فعالیت 10 نوع شغل است. بازار زنجان نه تنها از لحاظ تجاری بلکه از نظر معماری نیز دارای اهمیت زیادی بوده و کاملا از سبک معماری دوره قاجاریه پیروی کرده است.

این مجموعه باتوجه به ویژگی‌های معماری و هنری آن ، پیوسته به عنوان کانون مهم تجاری، تاریخی، فرهنگی مورد توجه بازدید کنندگان شهر زنجان قرار گرفته است.

کاروانسراهای بازار زنجان یا به‌عبارت دیگر سراهای آن از ارزشمند‌ترین عناصر تجاری و معماری این بازار به حساب می‌آیند‌. سراها غالبا محل استقرار تجارتخانه‌ها بوده‌اند و همگی دارای حیاط مرکزی هستند.

نکته مهم در مورد سراها چگونگی ارتباط آنها با راسته و نحوه حرکت در داخل آنهاست. سراهای ملک، حاج شعبان، حاج فتح الله، حاج جواد، نهالی، شاطرعلی، حاج رحمان قربانی، حاج کلبعلی، حاج شامی از جمله سراهای یک حیاطی بازار زنجان هستند.

مجموعه بازار قدیمی زنجان در سال 1374 از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره 1440 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

پوستر غزه طراحی شد

همشهری آنلاین: بهزاد شیشه‌گران پوستری درباره حمله اسرائیل به غزه طراحی کرد.

نمایش فریاد غزه به روی صحنه می‌رود

همشهری آنلاین: امیرحسین شفیعی نمایش "فریاد غزه" را در تالار اندیشه حوزه هنری و همزمان با برگزاری همایش بزرگ غزه تنها نیست اجرا می‌کند.

حدادی و کاظمی در تیم منتخب بسکتبال کاپ آسیا

همشهری آنلاین: حامد حدادی به عنوان بهترین بازیکن و سنتر کاپ آسیا معرفی شد و جایزه بهترین مهاجم نیز به ارسلان کاظمی رسید.

سازمان سینمایی و هنرهای نمایشی دفاع مقدس بیانیه داد

همشهری آنلاین: سازمان سینمایی و هنرهای نمایشی دفاع مقدس از هنرمندان فرزانه و اندیشمند ایران و سایر کشورهای اسلامی دعوت کرد تا با شرکت فعال در مراسم روز جهانی قدس مراتب مخالفت خود را با اشغال این مکان مقدس و تجاوزات رژیم صهیونیستی اعلام کنند.

پیشخوان روزنامه‌های ورزشی اول مرداد

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از:

تیتر یک روزنامه‌های اول مرداد

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

دست شاغلینی که بیمه بیکاری می‌گرفتند رو شد

سازمان تأمین اجتماعی با استفاده از یک نرم‌افزار و فقط در یک‌ماه ۱۷۰۰نفر را شناسایی کرده که همزمان با دریافت مقرری بیمه بیکاری مشغول به‌کار نیز بوده‌اند.

اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی حمایت از غزه اعلام شد

همشهری‌آنلاین: در آستانه روز جهانی قدس اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی هنرمندان در حمایت از مردم مظلوم غزه که به همت انجمن سینمای جوان مقاومت و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار می‌شود، اعلام شد.

نظردیوان محاسبات درباره رانت ۶۵۰ میلیون یورویی

دادستان دیوان محاسبات پس از بررسی پرونده شائبه رانت ۶۵۰ میلیون یورویی، تصمیم نهایی خود را در مورد این پرونده اعلام کرد.

عکس روز: کشتار را متوقف کنید

همشهری آنلاین: تظاهرکنندگان ژاپنی شمع در دست در تظاهراتی در روز ۲۱ ژوئیه (۳۰ تیر) بر ضد حمله نظامی رژیم صهیونیستی به نواز غزه با پلاکارد: کشتار در عزه را متوقف کنید. ژاپن نگران است.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

محاکمه جوانی که در یک‌ماه مرتکب ۲ جنایت شد

پسر شروری که متهم است در کمتر از یک‌ماه در جریان ۲درگیری ۲نفر را به قتل رسانده است در جلسه محاکمه اتهامش را پذیرفت و جزئیات این دو جنایت را شرح داد.

وعده وزیر خارجه آمریکا در قاهره برای کمک به مردم غزه

همشهری‌آنلاین: وزیر خارجه آمریکا در سفرش به قاهره برای بررسی شرایط برقراری آتش‌بس در غزه وعده کمک ۴۷ میلیون دلاری به غیرنظامیان غزه را داده است.

روایت یک شاهد عینی از نسل کشی غزه

عبدالله آلبوغبیش: یافتن امکان ارتباطی در داخل غزه، این روزها ازهمیشه سخت‌تر است.

انفجار باتری موبایل

توکیو> مردی که به‌نظر می‌رسد اهل یکی از کشور‌های آسیای‌شرقی باشد پس از اینکه با چکش به یک باتری موبایل ضربه‌ زد موجب یک انفجار و آتش گرفتن تخته چوبی شد که جلوی خود نگه داشته بود.

پایان ۵ روز گروگانگیری پسربچه ۳ ساله در شیراز

۳ مرد و یک زن همدست شدند تا با ربودن پسربچه‌ای ۳ ساله دست به اخاذی ۳۵۰ میلیون تومانی از خانواده‌اش بزنند.

شارژ ۲ هزار تومانی ۲ میلیون آب خورد

مرد جوان زمانی که می‌خواست شارژ تلفن همراه را به‌صورت اینترنتی خریداری کند خبر نداشت وارد سایت جعلی تبهکارانی شده که قصد سرقت از حسابش را دارند.

بخشش پدر زن قاتل

مردی که در جریان درگیری با دامادش او را با ضربه چاقو به قتل رسانده بود ۴سال بعد از این حادثه از سوی پدر و مادر دامادش بخشیده شد.