یکشنبه 4 آبان 1393 | به روز شده: 24 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 17 اردیبهشت 1390 - 15:54:08 | کد مطلب: 134191 چاپ

آشنایی با بازارهای قدیمی ایران

سفر > گردشگری - محمد ملاحسینی:
بازار واژه‌ای فارسی است و ریشه آن در زبان پهلوی بهاچار به معنی مکان قیمت‌ها است

از نظر تاریخی، بازار به محلی اطلاق می‌شود که خریداران و فروشندگان برای مبادله کالا یا خدمات به آن مراجعه می‌کنند.

مجموعه بازار در ایران از دوران ساسانیان در شهرهایی که رونق بازرگانی داشتند شکل گرفت. بازار به عنوان نهادی اقتصادی اجتماعی استخوان‌بندی شهر و روستاهای بزرگ به شمار می‌رود.

هسته ابتدایی بیشتر بازارها در حوالی دروازه مهم شهر تشکیل شده و در امتداد مسیرهای اصلی گسترش و ادامه می‌یافت. شکل‌گیری بازار و نحوه توسعه و ساماندهی فضاها، به کارکرد و رشد اقتصادی آن بستگی داشته است.

تعامل و هماهنگی بین عناصر بازار همواره به پویایی بازار کمک می‌کند. عناصری چون راسته اصلی، راسته‌های فرعی، دالان، چهارسو (چهار سوق)، میدان و جلوخان را از فضاهای ارتباطی بازار به شمار می‌آیند.

گردشگری

اغلب بازارهای ایران به صورت خطی شکل گرفته‌اند و با اهمیت‌ترین مسیر با حجره‌های اطرافش، راسته اصلی بازار قلمداد می‌شوند و در امتداد راسته اصلی، اصناف و مشاغل معتبر قرار می‌گرفتند.

توسعه و گسترش بازار در معابر و مسیرهای فرعی موجب به وجود آمدن راسته‌های فرعی می‌شدند. فراوانی راسته‌های فرعی به رونق فعالیت‌های اقتصادی بستگی داشت. اغلب، هر راسته فرعی مختص یک صنف مشخص بوده است.

دالان معمولاً در بازارهای سنتی عملکرد ارتباطی بین راسته‌های بازار با یک فضای معماری را داشته است. حجره (دکان)، کاروانسرا، تیمچه و قیصریه نیز از فضاهای معماری بازار به شمار می‌روند.

دکان یا حجره از کوچکترین ولی مهم‌ترین فضاهای معماری بازار است. به همین دلیل راسته بازار با حجره‌های پیرامونش هویت داشته‌اند.

کاروانسراها نیز به عنوان شاخص‌ترین فضای معماری بازار کارکردی همانند مجتمع‌های تجاری امروزی داشته‌اند. با تضعیف نقش کاروان‌ها در سامانه حمل و نقل بازار، واژه کاروانسرا به سرا یا کاروانسرای شهری تغییر پیدا کرد.

نحوه استقرار در کاروانسراهای شهری به صورت موقت بوده و به همین جهت بیشتر آنها فاقد شترخوان یا اصطبل هستند. اغلب سراها دارای یک میانسرا یا حیاط مرکزی هستند و در ۴ سمت آنها حجره هایی در ۲ اشکوب ساخته می‌شد.

به طور معمول فضاهای زیرزمین به عنوان انبار و محل نگهداری کالا مورد استفاده بوده و حجره اشکوب همکف محل عرضه کالا و اشکوب فوقانی به عنوان دفتر اداری، کارکردی بازرگانی داشته است.

چهار سو یا چهار سوق محل تقاطع ۲ راسته مهم بازار است که این فضا از حیث اقتصادی و اجتماعی بسیار با اهمیت بوده است.

تیمچه به معنی کاروانسرای کوچک بوده است ولی در دوره معاصر، به سرای کوچک سرپوشیده اطلاق می‌شود که با پاساژهای امروزی قابل قیاس هستند. ویژگی سرپوشیده بودن تیمچه‌ها، شرایط را برای عرضه کالاهای با ارزش مانند فرش و پارچه فراهم می‌کند.

از نظر طراحی معماری در بازارها، ترکیب‌های متفاوتی از تیمچه و کاروانسرا وجود دارد که یکی از نمونه‌های زیبا و معمارانه آن تیمچه و سرای بخشی در بازار کاشان است. این مجموعه از لحاظ تناسبات و ساماندهی فضایی بی نظیر است.

قیصریه به معنی بازار شاهی است ولی در ایران به فضایی گفته می‌شود که خصوصیات معماری و کالبدی تیمچه یا دالان را دارد ولی کارکرد آن عرضه کالاهای لوکس مانند منسوجات است.

در مجله حاضر و با توجه به مقدمه فوق الذکر، به بازارهای تاریخی و قدیمی کشورمان پرداخته شده و سعی کردیم ضمن معرفی برخی از معروفترین بازارهای تاریخی، باعث جلب توجه گردشگران و رونق گردشگری این نقاط پرجاذبه بشویم.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

وزیر کشور: مردم نگران نباشند، به جد دنبال عاملان حادثه اسیدپاشی هستیم

همشهری آنلاین: وزیر کشور با بیان اینکه رییس جمهوری هفته پیش دستور پیگیری موضوع اسیدپاشی در شهر اصفهان را صادر کرد، گفت: به جد دنبال حادثه اسیدپاشی هستیم چرا که این موضوع نباید موجب نگرانی مردم شود.

آغاز اولین انتخابات پارلمانی اوکراین بعد از سقوط رئیس‌ جمهور طرفدار روسیه

همشهری‌آنلاین: رأی گیری برای نخستین انتخابات پارلمانی در اورکاین بعد سقوط ویکتور یانوکویچ رئیس جمهور طرفدار روسیه ٰرأس ساعت هشت بامداد به وقت محلی آغاز شد.

تائید نامزدی عمرالبشیر در انتخابات آینده سودان

همشهری‌آنلاین: حزب کنگره ملی حاکم بر سودان (NCP) ،«عمر البشیر»، رئیس جمهور کنونی سودان را به عنوان رهبر حزب و همچنین نامزد انتخابات ریاست جمهوری آینده که قرار است آوریل ۲۰۱۵ برگزار شود، مورد تأیید قرار داد.

مدال زرین بر گردن خدابخشی/ حجی زواره برنز گرفت

همشهری آنلاین: مهدی خدابخشی با پیروزی برابر نفر اول رنکینگ المپیک، به مدال طلای وزن سوم مسابقات دست یافت.

مجلس با نقد علنی کارگزاران نظام از سوی مردم موافقت کرد

همشهری آنلاین: نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب ماده ۹ طرح حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر ضمن قائل شدن حق نقد علنی و غیرعلنی برای مردم نسبت به کارگزاران نظام، مصادیق معروف و منکر را نیز تعریف کردند.

کسب دو مدال طلا، یک نقره و دو برنز در روز دوم

همشهری آنلاین: مجموع مدال‌های کشتی‌گیران کشورمان تا پایان دومین روز مسابقات به پنج مدال طلا، یک نقره و پنج برنز رسید.

نیروی زمینی ارتش قهرمان مسابقات سه‌گانه نیروهای مسلح شد

همشهری آنلاین: یک دوره مسابقات قهرمانی سه‌گانه نیروهای مسلح ویژه آقایان با حضور ۸ تیم به میزبانی خزرآباد شهرستان ساری در تاریخ ۲۵ مهر ماه برگزار و تیم نیروی زمینی ارتش به مقام قهرمانی این مسابقات نایل شد.

پایان تنیس جایزه بزرگ اصفهان با قهرمانی انوشا شاهقلی

همشهری آنلاین: رقابت‌های تنیس جایزه بزرگ اصفهان با برگزاری دیدار پایانی و قهرمانی انوشا شاهقلی به پایان رسید.

فرزان عاشورزاده طلایی شد/ مستعان حذف شد

همشهری آنلاین: فرزان عاشورزاده با پیروزی برابر تکواندوکار چین به مدال طلای وزن اول مسابقات گرندپری منچستر رسید. هادی مستعان اما در برابر این حریف چینی شکست خورده و از دور مسابقات کنار رفت.

آرژانتین؛ محکومیت ۱۵ نفر به دلیل جرایم در دوره دیکتاتوری

همشهری آنلاین: ۱۵ کارمند سابق ارتش و بخش غیرنظامی آرژانتین به دلیل نقض شدید حقوق بشر در دوره دیکتاتوری نظامی در این کشور (۱۹۷۶ تا ۱۹۸۳) به حبس ابد محکوم شدند.

کندترین تاکسی دنیا

یـوکـوهـامـا> شرکتی در ژاپن با داشتن ۵۰۰ تاکسی لاک‌پشت‌نشان به مشتری‌های عاشق آرامش قول می‌دهد که با کمترین سرعت ممکن آنها را به مقصد برساند.

پل بادبزنی و دومنظوره

پدینگتون> پلی در انگلستان شبیه بادبزن طراحی و به‌محض عبور قایق‌ها جمع شده و به شکل یک تندیس زیبا درمی‌آید.

فیلمبرداری سه‌بعدی از سلول‌ها

لـــنــدن> دانشمندان با مـیـکروسـکـوپ‌ سه‌بعدی جدید می‌توانند حرکت سلو‌ل‌ها را در فضایی سه‌بعدی مشاهده و ضبط کنند.

چمران: بدون مشورت با شوراها درباره شوراها تصمیم می‌گیرند

نشست مشترک روسای شورای استان‌ها و مراکز استان‌ها که روز گذشته در محل تالار وزارت کشور برگزار شد، محلی بود تا دوباره موضوع انتخاب شهردار توسط شوراها یا مردم مورد بحث و بررسی قرارگیرد.

عرضه اولیه سهام ۱۰ شرکت جدید در نیمه دوم سال

بورس مثبت شد اما آیا سهام جدیدی برای عرضه در بورس و فرابورس برای به تعادل رسیدن بازار و حفظ سرمایه‌گذاران وجوددارد؟

رشد ۱۹ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۹ واحد افزایش یافت و به ۷۴ هزارو ۱۵۲ واحد رسید.

گرافیک اطلاع‌رسان اعتراضات و نشانه‌ها

همشهری‌آنلاین: هنگامی که تظاهر کنندگان طرفدار دموکراسی در روز ملی چین در هنگ‌کنگ به خیابان‌ها آمدند، بسیاری به پرچم‌های در حال بالا رفتن چین و هنگ‌کنگ پشت کردند.

تلویزیون واقعه عاشورا را در مقایسه با سینما بهتر پوشش داده است

همشهری آنلاین: بازیگر سریال مختارنامه گفت: تلویزیون به دلیل داشتن مخاطبان بالا، در به تصویر کشیدن واقعه عاشورا عملکرد خوبی داشته است.