سه شنبه 2 دی 1393 | به روز شده: 21 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 12 بهمن 1390 - 19:59:43 | کد مطلب: 159028 چاپ

نقش زنان در پیروزی انقلاب اسلامی

زنان > ایران - همشهری آنلاین:
به واقع انقلاب اسلامی ایران که در سال 1357 به پیروزی رسید، جنبشی بود که در پانزده خرداد 1342 آغاز شد. زن مسلمان ایرانی نیز در این سال‌های آتش زیر خاکستر، همگام با مردان در جهاد و مبارزه با طاغوت بود و هر چه به سال 1357 نزدیک می‏ شد بر تعداد و بر شدت فعالیت این زنان افزوده می‌شد.

با شعله ور شدن آتش انقلاب، زن مسلمان نیز که تا پیش از این با فعالیت‏‌های مخفی و به عنوان مادر شهید و یا همسر مبارزین در بند با رژیم شاه مبارزه می‏کرد، به خیابان‏ها آمد، با چادر مشکی، با فرزندش که او را در بغل گرفته بود، با مشت‌های گره کرده و با فریاد «مرگ بر شاه‏»:
«شما در چه تاریخی چنین دیده‏اید؟ امروز زن‏های شیر دل طفل خود را در آغوش کشیده و به میدان مسلسل و تانک می‏روند، در کدام تاریخ چنین مردانگی و فداکاری از زنان ثبت‏شده است.»

و همین حرکت ایشان نهضت را قوت و تداوم بخشید:
«آمدن شما خانم‏ها به خیابان‌‏ها و میدان‏های مبارزه موجب این شد که مردها هم قوت پیدا بکنند، تقویت‏بشوند، روحیه آنها هم با آمدن شما تقویت‏بشود.»

«مردها به تبع زنها در خیابان‏‌ها می‏ریختند، تشویق می‏کردند زن‏ها مردان را، خودشان در صف‌های جلو بودند.» شهادت شهید، ثمره دامان پر مهر و اندوخته دستان زحمتکش مادران فهیم و گرانقدری است که محبت مادری را با عشق الهی پیوند می‏زنند و روح و جان فرزندان خود را آماده می‏سازند که به قربانگاه شهادت قدم گذارند، و به همین جهت‏حضرت امام خمینی‏رحمه الله، بزرگ مصلح قرن در جای جای کلام خویش زنان را پیشگامان انقلاب معرفی می‏کند:
زنانی که خود در تظاهرات در صف مقدم حاضر بودند;
زنانی که با حرکت‏خود، مردان را برای حضور و مبارزه تشجیع کردند;
زنانی که فرزندان خود را برای شهادت تربیت کردند;
زنای که با پاسداری از خون شهدا، انقلاب را تداوم بخشیدند...
امام‏رحمه الله می‏فرمایند: «ما نهضت‏خودمان را مدیون زن‏‌ها می‏دانیم.» و همین نکته برای بیان نقش زنان در پیروزی انقلاب اسلامی از هر کلامی رساتر است .

انقلاب اسلامی و تحول جایگاه زن

هم زمان با پیروزی انقلاب و استقرار نظام اسلامی، دیدگاه سنتی خواستار شدت یافتن محدودیت زنان و عدم حضور ایشان در صحنه‏های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شد. این جریان در چند ساله آغازین استقرار جمهوری اسلامی شتاب بالایی داشت. از سوی دیگر خواسته‏های برخاسته از دیدگاه متجدد و فرنگی مآب نیز در مقابل عوارض و قوانین نظام اسلامی مانند حجاب و عدم حضور زنان در برخی مشاغل و فعالیت‌ها، مقاومت می‏کرد.

مشخص نبودن حدود واقعی حقوق و جایگاه زن در آن دوران، در نظام اسلامی به این امر دامن می‏زد. هر دو جریان علی‏رغم تضاد و تقابلی که داشتند در مقابل مواضع انقلاب مقاومت می‏کردند. هر دیدگاه بنا به تفسیر خود از زن، از جمهوری اسلامی در خواست‏هایی داشت و امام به سبب ویژگی‏های علمی و شخصیتی که داشتند توانستند با حرکت اصلاحی خود هر دو دیدگاه را تعدیل نمایند.

حضرت امام از منظر یک مصلح و راهبر، نگرش نوینی را در مورد زن ارایه کردند. حضور سازنده زن در صحنه‏‌های تاریخ و در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مبارزاتی و... امری انکار ناپذیر است. اما مهم اندیشه‏ای است که بر مسند قرائت تاریخ نشسته است. امام خمینی‏رحمه الله زن را از زوایای پنهان تاریخ و حضور مبهم و کم رنگ آن در ناخود آگاه جامعه به صحنه خود آگاهی و فعال رساند.

رویکرد امام خمینی به مقوله زن دارای دو بعد است. ایشان در یک بعد تبیینی و تفسیری به فروافکنی دیدگاه‌های نادرست سبت‏به زن پرداخته و جایگاه زن را در تفکر اصلاحی خویش معین ساخته و در بعد دوم ساختار اجرایی و تربیتی و تهذیبی مناسب با شخصیت زن را ارایه نمودند.

حضرت امام در مبحث کلامی زن را همچون مرد در پیشگاه خلقت دانسته‏اند. از نظر ایشان زن و مرد هر دو انسان هستند و هر دو توان رسیدن به بالاترین مراحل رشد و کمال را دارند، و در عالی‏ترین مراحل کمال زن الگو و اسوه شده و مردان نیز باید به وی اقتدا کنند:
«الگو حضرت زهراعلیها السلام است.»

تعبیرات امام از مقام و منزلت‏حضرت فاطمه زهراعلیها السلام و معرفی ایشان به عنوان یکی از نمونه‏‌های انسان کامل و نیز برگزیدن روز میلاد آن حضرت به عنوان «روز زن‏» برای معرفی الگوی برگزیده زن در اسلام ریشه در این تفکر دارد و این در حالی است که پیش از انقلاب روز 17دی، روز کشف حجاب، «روز زن‏» بود.

از دیگر مبانی اندیشه اصلاحی امام بازخوانی منزلت اجتماعی زن از منظر دین بود. اصل اساسی مورد نظر ایشان در مورد حضور زن در صحنه‌‏های سیاسی، مبارزاتی و... ممانعت از «شی‏ء وارگی‏» زن است و مطابق همین اصل است که برخوردهای متفاوت و گاه متضاد امام قابل توجیه می‏شود. در سال‌های آغازین دهه چهل و در ابتدای نهضت مخالفت صریح حضرت امام با حق رای زنان (اشاره به لایحه دولت اسدالله علم مبنی بر شرکت‏بانوان در انتخابات) و نیز مخالف ایشان با تساوی حقوق زنان و سربازی بردن دختران برخاسته از همین اصل است، چنان که ایشان خود می‏گویند: «مگر با چهار تا زن فرستادن به مجلس ترقی حاصل می‏شود؟ مگر مردها که تا حالا بودند ترقی برای شما درست کردند تا زنهایتان ترقی درست کنند؟... ما با ترقی زنان مخالف نیستیم، با این فحشا مخالفیم با این کارهای غلط مخالفیم.»

اما پس از پیروزی انقلاب و تغییر شرایط اجتماعی از آنجا که حضرت امام زمینه را برای رشد و حضور سازنده آنها آماده می‏بینند خواستار حضور فعال زنان در صحنه‌‏های مختلف می‏شوند:
«شما هم (زنان) باید رای بدهید. شما هم با سایرین فرقی ندارید، بلکه شما مقدمید بر مردها.»

«شی‏ءوارگی‏» محصول نظام استثمارگر است که هم زن و هم مرد را مورد سودجویی قرار می‏دهد. حذف نظام ظالم و استثمارگر زمینه ساز حضور رو به کمال مرد و زن می‏شود. و از این رو حضرت امام در تبیین حدود جایگاه اجتماعی زن در یک نظام ایده‏آل می‏فرمایند: «در نظام اسلامی زن به عنوان یک انسان می‏تواند مشارکت فعال با مردان در بنای جامعه اسلامی داشته باشد ولی نه به صورت یک شی‏ء، نه او حق دارد خود را به چنین حدی تنزل دهد و نه مردان حق دارند که به او چنین بیندیشند.»

و نیز: «اسلام زن را مثل مرد در همه شؤون - در همه شؤون - همان طوری که مرد در همه شؤون دخالت دارد زن هم دخالت دارد. » و در این زمینه از یک سو دایره سخنان امام از توصیه فراتر رفته و وارد قلمرو الزام می‏شود: «زن باید در مقدرات اساسی مملکت دخالت کند.» و از دیگر سو ایشان این حضور را با کرامت و شرافت ویژه‏ای توام می‏سازند: «ما نهضت‏خودمان را مدیون زنها می‏دانیم. مردها به تبع زنها در خیابان‌ها می‏ریختند.»

از دیگر نکات مهم اندیشه امام در مورد نسبت میان زن و مرد است. در دیدگاه سنتی زن موجودی درجه دو تلقی می‏شود. در دیدگاه متجدد با آنکه دایره اختیارات زن افزایش یافته اما وی بیشتر نقش جایگزین را دارد که در مواقع ضرورت و اضطرار جای خالی مرد را پر می‏کند و در نهایت زن پس از مرد قرار دارد. در فمینیسم نیز - که امروزه به عنوان پیشروترین نهضت زنانه در دنیا شناخته می‏شود - زن برتر از مرد است‏بلکه در مقابل مرد قرار دارد و برای احقاق حقوقش باید با تمام قوا در مقابل مرد بایستد و جامعه ایده‏آل آن، جامعه یک جنسیتی و زنانه است.

از منظر امام زن و مرد به لحاظ انسانی نسبت تساوی دارند:«زن مساوی مرد است. زن مانند مرد آزاد است که سرنوشت و فعالیت‌های خود را انتخاب کند.»

حضرت امام با توجه با شناختی که از روحیات لطیف و خواسته‏های فطری و طبیعی یک زن - که مناسب جنگ و خونریزی نیست - دارند حضور فعال ایشان در صحنه‏های مختلف انقلاب و پس از آن در دفاع هشت‏ساله را با عبارات گوناگون ارج گذاشته بر جایگاه برتر ایشان تاکید می‏ورزند: «شما رهبران نهضت هستید، بانوان رهبران نهضت ما هستند، ما دنباله رو آنها هستیم، من شما را به رهبری قبول دارم و خدمتگزار شمایم.»

به صورت طبیعی پس از تبیین و تفسیر جایگاه و منزلت اجتماعی زن از سوی امام خمینی‏رحمه الله، زمینه برای حضور فعال و سازنده زن در نظام اسلامی فراهم شد. به همین جهت ایشان از یک طرف حدود فعالیت‌های علمی، اجرایی، سیاسی، حقوقی و... زنان را معین می‏سازند و از طرف دیگر با بررسی تنگناهای موجود، راه حل‏هایی مناسب را ارایه می‏کنند.

در این مرحله امام به تعدیل نظرات مختلف می‏پردازند. مخاطبین امام در اینجا همگان هستند، بویژه آنان که نظرشان هماهنگ با امام نیست: «آنهایی که کارشکنی می‏کنند( اشاره به کسانی که به بهانه‌‏های مختلف با فعالیت‌های اجتماعی زنان مخالف می‏کردند) اگر مسلمان هستند، این خدمت‏بزرگی که این خانمها و این بانوان دارند می‏کنند و پیش خدا خدمت‏شایسته است، از معاصی کبیره است که کارشکنی در این موضوع بکنند و اگر چنان چه آنها هستند که پایبند به اسلام نیستند و می‏خواهند هرزگی بکنند، فصل هرزگی گذشت، دیگر به شما اجازه نمی‏دهند بانوان ایران که کارهایی که سابق می‏کردید، این کارها را اعاده بدهید.»

در نگرش امام خمینی‏رحمه الله، هر چند زن حق حضور در تمامی امور را دارا می‏باشد اما مقام مادری دارای جایگاه ویژه‏ای می‏باشد و به همین سبب مادری را بالاترین شغل، شغلی شریف، شغل معلمی، بالاتر از معلمی و شغل انبیا و انسان سازی می‏داند و به همین سبب مادر بودن و تربیت فرزندان را اصلی‏ترین وظیفه زن و جدا کردن فرزند را از مادر از عوامل انحطاط جامعه می‏داند: «در طول این سلطنت، اینها کوشش کردند که مادران را از بچه‏ها جدا کنند، به مادرها تزریق کردند که بچه‏داری چیزی نیست، شما توی ادارات بیایید و اینها بچه‏های معصوم را جدا کردند از دامن مادران و بردند در پرورشگاه‏ها و جاهای دیگر و اشخاص اجنبی و غیر رحیم آنها را به تربیت فاسد تربیت می‏کردند. بچه‏ای که از مادرش جدا شد پیش هر که باشد عقده پیدا می‏کند، عقده که پیدا کرد مبدا بسیاری از مفاسد می‏شود. بسیاری از قتل‌هایی که واقع می‏شود، از روی همین عقده‏هایی است که پیدا می‏شود و بسیاری از عقیده‏ها از این پیدا می‏شود.»

در مجموع انقلاب اسلامی ایران موجب تحولاتی در فرهنگ و ساختار فکری جامعه و به طور اخص زنان گردید که جهشی باور نکردنی را در وضعیت ایشان پدید آورد. افزایش تعداد تحصیل کرده‏ها، دانش‏آموزان و دانشجویان، اساتید، هنرمندان، شاغلان و فعالان اقتصادی و اجتماعی، توجه خاص به وضعیت‏حقوقی زنان و تصویب قوانین متناسب با وضعیت روز ایشان همانند قانون «تعیین مهریه به نرخ روز»، توجه به وضعیت اشتغال زنان و تصویب قوانین کار متناسب با شان مادری و همسرداری زنان، همچون استفاده از تعطیلات دوران زایمان، کار نیمه وقت، بازنشستگی پیش از موعد و ... از دستاوردهای انقلاب برای زنان بوده است، هر چند که تا ایجاد وضعیت مطلوب فاصله بسیار است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

هر کیلوبایت اینترنت نیم ریال شد

همشهری آنلاین: مصوبه شماره ۲۰۳ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات برای نرخ اینترنت موبایل از امروز -دوشنبه اول دی ماه باید از سوی اپراتورهای موبایل برای مشترکان تلفن همراه اعمال شود.

گزینه‌های غیرواقعی پرسپولیس

امیرحسین اعظمی: ظهر روز شنبه بود که سایت‌های خبری از احتمال حضور برانکو ایوانکوویچ سرمربی سابق تیم ملی ایران در پرسپولیس خبر دادند ولی این مربی کروات فقط گزینه‌ای یکروزه و غیرواقعی برای تیم سرخ‌پوش تهرانی بود.

مرگبارترین سال برای غیرنظامیان در افغانستان،ثبت رکورد افزایش ۲۰ درصدی

همشهری آانلاین: سازمان ملل سال گذشته میلادی را مرگبارترین سال برای غیرنظامیان در افغانستان اعلام کرد.

اشک و لبخند مرضیه برومند برای مرتضی احمدی

همشهری آنلاین: مرضیه برومند با اشک و لبخند از ویژگی‌های مرتضی احمدی گفت؛ از ادب و متناتش، معرفت و آداب‌دانی‌ او و البته از تعصبش به تیم پرسپولیس!

انتخاب رییس جمهوری لبنان موضوعی داخلی

همشهری آنلاین: رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: مسئله ریاست جمهوری در لبنان یک موضوع داخلی است و کشورهای دیگر تنها می‌توانند در این رابطه کمک کننده باشند.

چاووش‌خوانی، میراثی که ماندگار نشد

همشهری آنلاین: شاید حالا دیگر فقط در فیلم‌های دهه‌ ۶۰ بتوان از «چاووشی‌خوانی» ردی پیدا کرد، سنتی که شاه‌عباس صفوی آن را پررنگ کرد، اما حالا جای آن را آئین‌های جدید با مد روز پر کرده‌اند...

شکاف‌های امنیتی در فرودگاه فرانکفورت و طرح تغییر سیستم امنیتی

همشهری‌انلاین: جابه‌جایی سلاح و وسایل ممنوعه در پروازهای فرودگاه فرانکفورت آلمان چندان هم دشوار نیست؛به همین خاطر پلیس فدرال آلمان و شرکت فراپورت که در این فرودگاه زیر نظر پلیس فعالیت می‌کند، برنامه‌ای فوری برای تغییر سیستم امنیتی فرودگاه فرانکفورت تنظیم کرده‌اند.

شمار تلفات شیوع ابولا از ۷۰۰۰ نفر گذشت

همشهری آنلاین: سازمان جهانی بهداشت (WHO) روز شنبه ۲۰ دسامبر (۲۹ آذر) اعلام کرد که شمار تلفات شیوع اخیر بیماری ابولا در سه کشور آفریقایی غربی که بیشترین موارد بیماری را داشته‌اند، به ۷۳۷۳ نفر از میان ۱۹۳۰۱ مورد شناخته‌شده بیماری تا به حال رسیده است.

سوت پایان برای مسابقه سود بانکی

رضا کربلایی: بانک‌ها از صبح۱ دی دیگر حق پرداخت سود بالاتر از میزان تعیین شده به سپرده‌گذاران را ندارند و هرگونه تخلف، با واکنش شدید و جرایم سنگین بانک مرکزی مواجه خواهد شد.

۱۵ درصد از زباله‌های ارزشمند تهران مفقود می‌شود

عباس ثابتی راد: شهروندان پایتخت روزانه بیش از ۲ هزار و ۲۵۰ تن زباله خشک تولید می‌کنند اما حدود ۱۵درصد از این زباله‌ها که ارزشمند هستند، مفقود می‌شود.

محمد علی، قهرمان بوکس، به علت ذات‌الریه بستری شد

همشهری آنلاین: یک سخنگو روز یکشنبه ۲۱ دسامبر (۳۰ آذر) اعلام کرد محمد علی، قهرمان افسانه‌ای بوکس، به علت دچار شدن به ذات‌الریه در بیمارستان بستری شده است و انتظار می‌رود به علت تشخیص زودرس بیماری به زودی بهبود یابد.

سرمقاله روزنامه‌های اول دی

همشهری آنلاین: رحلت پیامبر، نرخ سود بانکی از جمله موضوعاتی بود که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های دوشنبه-۱ دی- جای گرفت.

سفر بین شهری با سرعت صوت در لوله‌های فولادی

همشهری آنلاین: موسس میلیاردر شرکت اسپیس‌ایکس از یک طرح آینده‌نگرانه برای شکل جدید از حمل‌ونقل رونمایی کرده که کپسول‌های حاوی مسافر را با سرعتی نزدیک به سرعت صوت در یک لوله جلو می‌راند.

ادای سوگند رئیس‌جمهور جدید رومانی

همشهری‌آنلاین: کلاوس یوهانس، رئیس جمهور جدید رومانی و شهردار پیشین سیبیو به طور رسمی سوگند یاد کرد.

اول دی؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تعطیل بودن بیشتر روزهای این هفته سبب شده تا بیشتر روزنامه‌ها و به‌خصوص روزنامه‌های ورزشی امروز به روی کیوسک نیایند و درگذشت پرسپولیسی قدیمی مرتضی احمدی تیتر یکی از روزنامه‌هاست:

اول دی؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌هایی که امروز صبح منتشر شده‌اند به تصمیم دولت برای جلوگیری از شنود غیرقانونی و تعیین مجازات برای کسانی که این کار را انجام می‌دهند،چهره‌ سال‌شدن مذاکره‌کنندگان هسته‌ای، افزایش سود بانکی و ماجرای حذف یارانه پردرآمدها اختصاص دارد:

باید‌ها و نبایدهای تغذیه‌ای بیماران پیوندی

همشهری آنلاین: یک کارشناس ارشد تغذیه با بیان اینکه رعایت رژیم غذایی در شش ماهه اول پس از انجام اعمال پیوندی بسیار مهم است، گفت: رژیم غذایی بیماران پیوند کلیه و کبد باید کم نمک و کم چرب باشد؛ به طوری که از خوردن فست فود، سوپ‌ و غذاهای نیمه آماده، سوسیس و کالباس، تن ماهی، کله پاچه، دل، جگر و ... پرهیز کنند.