سه شنبه 31 تیر 1393 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 5 شهریور 1389 - 17:14:39 | کد مطلب: 114845 چاپ

آشنایی با شهر تاریخی ماسوله - گیلان

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است

ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است. طول جغرافیایی این شهر 27 درجه و 8 دقیقه و عرض جغرافیایی آن 29 درجه و 1 دقیقه می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی (لهجه ماسوله ای) است. جمعیت آن تا سال 1320 بالغ بر 30000 نفر می‌شد که بر اثر اصلاحات ارضی، توسعه راه‌ها و نیز زلزله خرداد 1369 مهاجرتها در این ناحیه افزایش و جمعیت آن به شدت کاهش یافت.

حدود 800 تا هزار سال پیش مردمانی از نقاط مختلف سرزمین گسترده ایران به دلائل نامعلومی به منطقه ماسوله کوچ کردند.

برخی از مردمان محلی نیز از منطقه‌ای به نام کهنه ماسوله واقع در 6 کیلومتری شمال‌غرب این شهر با این افراد همراه شدند. [ماسوله و گردشگری؛ هم‌افزایی یا ویرانگری؟]

یکی از نقاط تاریخی منطقه ماسوله، سایت تاریخی کهنه ماسوله است. این سایت در 6 کیلو متری شمال غربی شهر ماسوله و در ارتفاع 1800متری از سطح دریا واقع شده است.

کهنه ماسوله روی تپه‌ای به وسعت تقریبی 8/. هکتار قرار دارد و آثار پایه دیوارها‌ی بناهای سنگی روی آن قابل مشاهده است.

طی کاوش‌های انجام شده سال‌های اخیر مشخص شده که این دیوارها متعلق به خانه‌ها واتاق‌هایی بوده که کوره ذوب آهن و فلزات دیگر در آنها وجود داشته است. در این اتاق‌ها آثاری از ظروف سفالی و ابزار فلزی متعلق به قرون پنجم و ششم هجری قمری به دست آمده است.

به نظر می‌رسد بدلایل نامشخص مردمان ساکن در این بنا ها این محل را ترک کرده و به تدریج در محل فعلی شهر ماسوله سکنی گزیده اند. [هشدار؛ ماسوله در مسیر ویرانی است]

شهر تاریخی ماسوله در جوار یکی از رودخانه‌های پر آب که به نام همین شهر نیز (ماسوله رودخان) معروف است شکل گرفته است.

جنگل‌های منطقه پوشیده از درختان را ش، آزاد، بلوط، توسکا و زبان گنجشک می‌باشد که البته درختان آزاد و بلوط آن در گذشته بسیار بیشتر بوده است.

اقلیم منطقه ما سوله در تابستان معتدل و مرطوب و در زمستان سرد و مرطوب محسوب می‌شود. دمای متوسط سالیانه حدود 12 در جه سانتیگراد و متوسط رطوبت نسبی، میزان بارندگی و بارش برف سالیانه نیز به ترتیب 87% و حدود 700میلیمتر و800 میلیمتر می باشد.

سالیانه بیش از 35 روز به صورت یخبندان و بیش از 100 روز با مه غلیظ سپری می‌گردد. در مجموع اقلیم مطبوع منطقه و محیط طبیعی دلپذیر در چهار فصل سال از شاخصه‌های مهم زیست محیطی ماسوله می باشند.

اگر از کنار بستر مواج و خروشان ماسوله رودخان که از ستیغ کوهستان‌های ییلاقی ماسوله سرچشمه گرفته و از پایین روستا می‌‌گذرد به تماشا بایستی طبیعت زیبای ماسوله در نیمه نخستین سال، با طراوت و سرسبز است، مثل تکه‌های زمرد و در نیمه دوم سال، مانند قطعاتی از طلای ناخالص، لابه‌لای بناهای قدیمی و چشمگیر آن می‌درخشد و منظره‌ای بس دلپذیر و رویایی به آن می‌بخشد.

روستا متشکل از چهار قسمت به نام‌های محله خانه‌بر، محله مسجدبر، اسدمحله و کش سر است که در وسعتی به مساحت تقریبی 150 هزار متر مربع رخ می‌نماید. [خانه های تاریخی ماسوله فرو ریختند]

اختلاف ارتفاع از بلندترین نقطه تا پایین‌ترین سطح روستا قریب 100 متر بوده و همین مسئله موجب پیدایش نمایی بی‌نظیر در معماری ماسوله است. بدین نحو که گذرگاهها و معابر عمومی اکثراً همان بامهای خانه‌هاست.

به‌عبارت دیگر در ماسوله غالباً وقتی از کوچه‌ای گذر کنی از روی بام چند خانه گذشته‌ای و ارتباط این گذرگاه‌ها، با وسیلة پله‌های سنگی است که نمای کلی روستا را یکپارچه‌تر و زیباتر می‌سازد.

خانه‌ها بیشتر دوطبقه و به ندرت یک و یا سه طبقه است. دالان، سیاهچال، انبار، پله‌های بلندی که طبقة همکف را به طبقه دوم می‌پیوندد، پشن که همان توالت باشد، هال که به زبان محلی به آن چغم می‌گویند،‌ اتاق نسبتاً‌ بزرگی که محل پذیرایی میهمان است، اتاق کوچکتری که نشیمن‌گاه دائمی ساکنان خانه است و سومه که مقر زمستانی خانواده است به اضافه تالار که عبارت از ایوان کوچکی است قسمت‌های یک خانه بزرگ و کامل را در ماسوله تشکیل می‌دهد.

خانه‌های کوچکتر ساده‌تر است و فضای کمتری دارد. در ماسوله خانه‌های خود را با خشت و سنگ و تیرهای چوبی و سرخس وحشی می‌ساختند. سرخس وحشی یا به زبان محلی خرف به‌طور خودرو در ماسوله و اطراف آن به فراوانی می‌روید و عایق آب است.

اکثر ماسوله‌ای‌ها سالی یک بار روی بنای خانه‌های خود را با گلی زرد و بام آن را با گل کبود که هر دو از کنارة ماسوله رودخان به دست می‌آید اندود می‌کنند. [نخستین سیل بزرگ ماسوله را با خود می برد]

ماسوله هم نزدیک به دریاست و هم قریب هزار و پنجاه متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب و هوای آن آمیزه‌ای است از لطافت هوای کوهستانی و رطوبت هوای دریا.

بازار ماسوله که مرکز تجارت ماسوله است بازاری است بدون سقف با چند طبقه که منظرة جنگل را رو به روی خود دارد با دکان‌های چموش‏دوزی، آهنگری، چاقوسازی، نانوایی، بقالی و .... [ماسوله نیازمند طرح جامع مطالعاتی]

رونق اقتصادی مستمر این شهر از مهم ترین عوامل شکوفایی و رشد اجتماعی مردمان شهر تاریخی ماسوله است. برقرار ی ارتباط بین 3 منطقه همجوار گیلان، خلخال و زنجان از طریق تبادل کالا، پایه اساس اقتصاد ماسوله را شکل داده است.

گیلک‌های ساکن جلگه از شرق، ترکان ساکن کوهستان از غرب و ترکان ساکن فلات از جنوب در بازار این شهر همواره در تردد بودند و به خرید و فروش محصولات محلی یکدیگر می پرداختند.

وچود این مسافران و با زرگانان همیشگی و غریبه در ماسوله فرهنگ خاصی را در میان مردمان ساکن شکل داده است که خاص این منطقه می‌باشد.

احداث را ه‌های ماشین رو جدید بین شهرهای همجوار، به تدریج باعث خلوت شدن و از رونق افتادن راه‌های کوهستانی شد و به اقتصاد متکی به بازار آسیب جدی وارد آمد. [خطر در کمین خانه های تاریخی ماسوله]

این رکورد طی 60 سال اخیر منجر به تعطیل شدن فعالیت های اقتصادی شد و به نا چار گروه کثیری از مردم به مرور زمان شهر را تر ک کردند.

سه امامزاده در ناحیه شهر ماسوله وجود دارد که اصلی‌ترین آن در بقعه عون بن محمد حنفیه بن علی علیه السلام می‌باشد. این بقعه که در وسط شهر ماسوله قرار دارد در قرن دوم یا سوم هجری بنا شده است.

بقعه امامزاده هاشم در شیب کوهی بالای ماسوله بر سر راه ماسوله به تارم قرار گرفته است و بقعه دیگری به نام امامزاده ابراهیم در بالای کوهی بر سر راه ماسوله به خلخال قرار دارد.

امامزاده ابراهیم در میان اهالی این ناحیه با نام خروه بن شناخته می شود. راه رسیدن به این امامزاده در برخی نقاط بسیار کم عرض و دارای شیب تند می باشد.

شهر تاریخی ماسوله با شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

خبر اول روزنامه‌های ورزشی ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به قرار زیر است:

ایثارگران بدانند؛ اصلاح قانون جامع خدمات‌رسانی(۲)

در ماده(۴) اصلاحیه پیشنهادی فرزندان، والدین و همسران جانبازان ۷۰درصد و بالاتر به عنوان خانواده شاهد شناخته شده‌اند، موضوعی که از تاریخ تصویب قانون جامع در حال پیگیری و در جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز به تایید رسیده بود.

تیم منتخب ایران ۵ مدال طلا، نقره و برنز به دست آورد

همشهری آنلاین: اعضای تیم منتخب کشتی آزاد کشورمان پس از کسب پنج مدال طلا، نقره و برنز در جام بین‌المللی سرکسیان ارمنستان، ظهر روز دوشنبه (۳۰ تیر) به کشور باز گشتند.

بزرگترین صحنه نمایش ایران در بوستان ولایت

همشهری آنلاین: "شبی در کهکشان ها؛ از تهران به اعماق تاریخ سفر کنید" عنوان بزرگترین برنامه هنر نمایشی ایران است که به مدت یک ماه در صحنه ای به وسعت ۲ هزار متر در بوستان ولایت برگزار می‌شود.

مهدی فخیم‌زاده زندگینامه‌اش را نوشت

همشهری آنلاین: کتاب زندگینامه مهدی فخیم زاده با عنوان «سینما و من» به قلم این کارگردان و بازیگر سینمای ایران منتشر شد.

۷ مدال رنگارنگ تیم شیتوریو در مسابقات بین‌المللی تایلند

همشهری آنلاین: تیم شیتوریو کاراته دو ایران (هواپیمایی ماهان) مسابقات بین المللی تایلند را با ۳ طلا، ۱ نقره و ۳ برنز به پایان رساند.

تجلیل از موذنین کوچک در آیین گل واژه گلدسته ها

همشهری آنلاین: معاونت امور اجتماعی و فرهنگی منطقه ۹ و فرهنگسرای رویش به مناسبت ماه مبارک رمضان و با هدف ترغیب و تشویق کودکان و نوجوانان به مشارکت در انجام فرایض دینی از موذنین و مکبرین نونهال و نوجوان محله در ویژه برنامه گل واژه گلدسته ها تجلیل می‌کند.

مجوز مجلس به محکومان مالی برای سفر خارجی ضروری

همشهری آنلاین: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در بررسی ایرادات لایحه نحوه اجرای محکومیت های مالی که از سوی شورای نگهبان اعاده شده است، مقرر کردند که دادگاه موقتا به محکوم علیه برای سفرهای درمانی ضروری و یا سفرهای واجب که وجوب آن ثابت شده، اجازه خروج از کشور دهند.

سونی در بازاری پررقیب فیلم بعدی ساندرا بولاک را می‌سازد

همشهری آنلاین: تیت تیلور مسئولیت کارگردانی پروژه ای را بر عهده گرفته که با حضور ساندرا بولاک و درباره صعود و سقوط براونی وایز مدیر اجرایی بازاریابی ظروف تاپرور در کمپانی سونی ساخته می‌شود.

بهبود گردش خون با مصرف چند ماده غذایی

همشهری آنلاین: اگر خون به درستی در رگ‌ها جریان نداشته باشد مشکلاتی مانند پاهای متورم، ورم قوزک پا، گرفتگی عضلات در شب، بی‌طاقتی و غیره در فرد دیده می‌شود؛ اما می‌توان با رعایت نکات تغذیه‌ای جریان خون را بهتر کرد و از این قبیل مشکلات خلاص شد.

ایران میزبان مسابقات اتومبیلرانی فرمول E

همشهری آنلاین: در صورت تائید نهایی، برای اولین بار مسابفات فرمول E در تهران برگزار خواهد شد.

غزه چگونه جهان را زیرورو کرد

در جهان درهم‌تنیده امروز، هیچ رویدادی بدون بازتاب نمی‌ماند. بهترین نمونه اثبات‌کننده این گزاره، بازتاب جهانی تحولات غزه است.

راندن مادر به‌خاطر چهره

هانگژو: زن ۶۳ساله چینی از روستای محل زندگی‌اش به سمت شهر پسرش مسافرت کرد تا نوه تازه متولد شده‌اش را ببیند اما پسرش به او گفت: نمی‌خواهم همسر و بچه‌ام چهره تو را ببینند.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

پیرزن همسایه قربانی ۲ برادر شیشه‌ای

۲ برادر در جست‌وجوی محلی برای مصرف شیشه، قدم به خانه همسایه گذاشتند اما وقتی پیرزن همسایه متوجه حضورشان شد، دست به جنایتی خونین زدند.

پرداخت ۲۵درصد وام به بخش کشاورزی

بانک مرکزی در بخشنامه جدیدی ابلاغ کرد که حداقل ۲۵درصد تسهیلات اعطایی تمامی بانک‌های دولتی و بانک‌های غیردولتی که حداقل ۴۰درصد سهام آن متعلق به دولت است، با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذیربط به بخش آب و کشاورزی اختصاص یابد.

نویزهای مغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان تهران

زهرا رفیعی: سازمان هواشناسی گزارش خود را در مورد طوفان خرداد‌ماه امسال ارائه کرد و در این گزارش نویز‌های الکترومغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان محلی تهران اعلام شد.