دوشنبه 13 بهمن 1393 | به روز شده: 34 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 5 شهریور 1389 - 16:14:39 | کد مطلب: 114845 چاپ

آشنایی با شهر تاریخی ماسوله - گیلان

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است

ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است. طول جغرافیایی این شهر 27 درجه و 8 دقیقه و عرض جغرافیایی آن 29 درجه و 1 دقیقه می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی (لهجه ماسوله ای) است. جمعیت آن تا سال 1320 بالغ بر 30000 نفر می‌شد که بر اثر اصلاحات ارضی، توسعه راه‌ها و نیز زلزله خرداد 1369 مهاجرتها در این ناحیه افزایش و جمعیت آن به شدت کاهش یافت.

حدود 800 تا هزار سال پیش مردمانی از نقاط مختلف سرزمین گسترده ایران به دلائل نامعلومی به منطقه ماسوله کوچ کردند.

برخی از مردمان محلی نیز از منطقه‌ای به نام کهنه ماسوله واقع در 6 کیلومتری شمال‌غرب این شهر با این افراد همراه شدند. [ماسوله و گردشگری؛ هم‌افزایی یا ویرانگری؟]

یکی از نقاط تاریخی منطقه ماسوله، سایت تاریخی کهنه ماسوله است. این سایت در 6 کیلو متری شمال غربی شهر ماسوله و در ارتفاع 1800متری از سطح دریا واقع شده است.

کهنه ماسوله روی تپه‌ای به وسعت تقریبی 8/. هکتار قرار دارد و آثار پایه دیوارها‌ی بناهای سنگی روی آن قابل مشاهده است.

طی کاوش‌های انجام شده سال‌های اخیر مشخص شده که این دیوارها متعلق به خانه‌ها واتاق‌هایی بوده که کوره ذوب آهن و فلزات دیگر در آنها وجود داشته است. در این اتاق‌ها آثاری از ظروف سفالی و ابزار فلزی متعلق به قرون پنجم و ششم هجری قمری به دست آمده است.

به نظر می‌رسد بدلایل نامشخص مردمان ساکن در این بنا ها این محل را ترک کرده و به تدریج در محل فعلی شهر ماسوله سکنی گزیده اند. [هشدار؛ ماسوله در مسیر ویرانی است]

شهر تاریخی ماسوله در جوار یکی از رودخانه‌های پر آب که به نام همین شهر نیز (ماسوله رودخان) معروف است شکل گرفته است.

جنگل‌های منطقه پوشیده از درختان را ش، آزاد، بلوط، توسکا و زبان گنجشک می‌باشد که البته درختان آزاد و بلوط آن در گذشته بسیار بیشتر بوده است.

اقلیم منطقه ما سوله در تابستان معتدل و مرطوب و در زمستان سرد و مرطوب محسوب می‌شود. دمای متوسط سالیانه حدود 12 در جه سانتیگراد و متوسط رطوبت نسبی، میزان بارندگی و بارش برف سالیانه نیز به ترتیب 87% و حدود 700میلیمتر و800 میلیمتر می باشد.

سالیانه بیش از 35 روز به صورت یخبندان و بیش از 100 روز با مه غلیظ سپری می‌گردد. در مجموع اقلیم مطبوع منطقه و محیط طبیعی دلپذیر در چهار فصل سال از شاخصه‌های مهم زیست محیطی ماسوله می باشند.

اگر از کنار بستر مواج و خروشان ماسوله رودخان که از ستیغ کوهستان‌های ییلاقی ماسوله سرچشمه گرفته و از پایین روستا می‌‌گذرد به تماشا بایستی طبیعت زیبای ماسوله در نیمه نخستین سال، با طراوت و سرسبز است، مثل تکه‌های زمرد و در نیمه دوم سال، مانند قطعاتی از طلای ناخالص، لابه‌لای بناهای قدیمی و چشمگیر آن می‌درخشد و منظره‌ای بس دلپذیر و رویایی به آن می‌بخشد.

روستا متشکل از چهار قسمت به نام‌های محله خانه‌بر، محله مسجدبر، اسدمحله و کش سر است که در وسعتی به مساحت تقریبی 150 هزار متر مربع رخ می‌نماید. [خانه های تاریخی ماسوله فرو ریختند]

اختلاف ارتفاع از بلندترین نقطه تا پایین‌ترین سطح روستا قریب 100 متر بوده و همین مسئله موجب پیدایش نمایی بی‌نظیر در معماری ماسوله است. بدین نحو که گذرگاهها و معابر عمومی اکثراً همان بامهای خانه‌هاست.

به‌عبارت دیگر در ماسوله غالباً وقتی از کوچه‌ای گذر کنی از روی بام چند خانه گذشته‌ای و ارتباط این گذرگاه‌ها، با وسیلة پله‌های سنگی است که نمای کلی روستا را یکپارچه‌تر و زیباتر می‌سازد.

خانه‌ها بیشتر دوطبقه و به ندرت یک و یا سه طبقه است. دالان، سیاهچال، انبار، پله‌های بلندی که طبقة همکف را به طبقه دوم می‌پیوندد، پشن که همان توالت باشد، هال که به زبان محلی به آن چغم می‌گویند،‌ اتاق نسبتاً‌ بزرگی که محل پذیرایی میهمان است، اتاق کوچکتری که نشیمن‌گاه دائمی ساکنان خانه است و سومه که مقر زمستانی خانواده است به اضافه تالار که عبارت از ایوان کوچکی است قسمت‌های یک خانه بزرگ و کامل را در ماسوله تشکیل می‌دهد.

خانه‌های کوچکتر ساده‌تر است و فضای کمتری دارد. در ماسوله خانه‌های خود را با خشت و سنگ و تیرهای چوبی و سرخس وحشی می‌ساختند. سرخس وحشی یا به زبان محلی خرف به‌طور خودرو در ماسوله و اطراف آن به فراوانی می‌روید و عایق آب است.

اکثر ماسوله‌ای‌ها سالی یک بار روی بنای خانه‌های خود را با گلی زرد و بام آن را با گل کبود که هر دو از کنارة ماسوله رودخان به دست می‌آید اندود می‌کنند. [نخستین سیل بزرگ ماسوله را با خود می برد]

ماسوله هم نزدیک به دریاست و هم قریب هزار و پنجاه متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب و هوای آن آمیزه‌ای است از لطافت هوای کوهستانی و رطوبت هوای دریا.

بازار ماسوله که مرکز تجارت ماسوله است بازاری است بدون سقف با چند طبقه که منظرة جنگل را رو به روی خود دارد با دکان‌های چموش‏دوزی، آهنگری، چاقوسازی، نانوایی، بقالی و .... [ماسوله نیازمند طرح جامع مطالعاتی]

رونق اقتصادی مستمر این شهر از مهم ترین عوامل شکوفایی و رشد اجتماعی مردمان شهر تاریخی ماسوله است. برقرار ی ارتباط بین 3 منطقه همجوار گیلان، خلخال و زنجان از طریق تبادل کالا، پایه اساس اقتصاد ماسوله را شکل داده است.

گیلک‌های ساکن جلگه از شرق، ترکان ساکن کوهستان از غرب و ترکان ساکن فلات از جنوب در بازار این شهر همواره در تردد بودند و به خرید و فروش محصولات محلی یکدیگر می پرداختند.

وچود این مسافران و با زرگانان همیشگی و غریبه در ماسوله فرهنگ خاصی را در میان مردمان ساکن شکل داده است که خاص این منطقه می‌باشد.

احداث را ه‌های ماشین رو جدید بین شهرهای همجوار، به تدریج باعث خلوت شدن و از رونق افتادن راه‌های کوهستانی شد و به اقتصاد متکی به بازار آسیب جدی وارد آمد. [خطر در کمین خانه های تاریخی ماسوله]

این رکورد طی 60 سال اخیر منجر به تعطیل شدن فعالیت های اقتصادی شد و به نا چار گروه کثیری از مردم به مرور زمان شهر را تر ک کردند.

سه امامزاده در ناحیه شهر ماسوله وجود دارد که اصلی‌ترین آن در بقعه عون بن محمد حنفیه بن علی علیه السلام می‌باشد. این بقعه که در وسط شهر ماسوله قرار دارد در قرن دوم یا سوم هجری بنا شده است.

بقعه امامزاده هاشم در شیب کوهی بالای ماسوله بر سر راه ماسوله به تارم قرار گرفته است و بقعه دیگری به نام امامزاده ابراهیم در بالای کوهی بر سر راه ماسوله به خلخال قرار دارد.

امامزاده ابراهیم در میان اهالی این ناحیه با نام خروه بن شناخته می شود. راه رسیدن به این امامزاده در برخی نقاط بسیار کم عرض و دارای شیب تند می باشد.

شهر تاریخی ماسوله با شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

واکسنی برای جلوگیری از عفونت‌های پوستی مقاوم به آنتی‌بیوتیک

همشهری آنلاین: دانشمندان آمریکایی واکسنی تجربی را ساخته‌اند که می‌گویند می‌تواند باعث ایمنی در برابر عفونت‌های پوستی ناشی از باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک شود.

تجهیز کتابخانه‌های واحدهای بیمه‌ای و درمانی تأمین اجتماعی با ۶۶ هزار جلد کتاب

همشهری‌آنلاین: مشاور مدیر عامل و مدیر کل روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی گفت: همزمان با ایام مبارک دهه فجر، فاز دوم طرح تجهیز کتابخانه های واحدهای بیمه ای و درمانی سازمان تأمین اجتماعی سراسر کشور آغاز شد.

شفافیت؛ ویژگی برجسته بودجه ۹۴ تهران

در جلسه شورای شهر تهران که بیشتر با بررسی و پیشنهادهای اعضا در خصوص لایحه بودجه ۹۴ شهرداری همراه بود، ۲ طرح به تصویب رسید.

دولت مطلقاً اصراری برحفظ شاخص ندارد

هفته گذشته شایعه‌ای در بازار سهام منتشر شد مبنی بر اینکه وزیر اقتصاد به سازمان بورس دستور داده، شاخص بورس به‌هرنحو در کانال ۶۵ هزار واحد حفظ شود.

رشد ۲.۹ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۲.۹ واحد افزایش یافت و به ۶۵ هزارو ۵۴۵ واحد رسید.

بهمن جان اسکی‌باز را گرفت

تنها یک روز پس از مرگ پزشک کوهنورد در بهمن، این بار یک اسکی‌باز به‌علت ریزش بهمن در پیست دربندسر جان باخت.

مرغ گران شد

رئیس انجمن پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی با اشاره به افزایش ۷۰۰تومانی قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ نسبت به یک‌ماه قبل اعلام کرد، قیمت مرغ از هفته قبل، روندی صعودی در پیش گرفت و بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ تومان افزایش یافت اما بهای این کالا در روز شنبه هفته جاری مجددا بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ تومان افت کرد.

چوبه‌ دار؛ فرجام توطئه مرگبار برای ازدواج با یک زن

مردی که با همدستی یک زن نقشه کشیده بود تا پس از قتل شوهر او با وی ازدواج کند، به دار مجازات آویخته شد.

سرقت‌های میلیونی در قرارهای وایبری

مرد جوان پس از دوستی با دختران در فضای وایبر، آنها را سر قرار می‌کشاند تا نقشه سرقت‌هایش را عملی کند.

ساکنان کوی معرفت نباید سر در گریبان باشند

همشهری‌آنلاین: رونمایی از شانه بر موی سپید محفلی بود تا عده‌ای از اهالی فرهنگ در فرهنگسرای نیاوران دور هم جمع شوند و از مشکلات و دل‌خوشی‌های امروز کتاب و ارج نهادن به بزرگان بگویند.

در سینای مصر چه می‌گذرد

حجت‌الله جودکی: با حمله اخیر به نظامیان مصر در منطقه سینا، موضوع عاملان این حمله که خود را انصار‌بیت‌المقدس می‌نامند، جدی و بحرانی شده‌است.

بازار مسکن لوکس رکود ندارد

این‌روزها در شرایطی که بسیاری از دارندگان مسکن مـهـر تـوان پـرداخـت مابه‌التفاوت چندمیلیون تومانی برای دریافت واحدهای نیمه‌تمامشان را ندارند، سیری در بازار مسکن شمالی‌ترین مناطق پایتخت و نگاهی به تبلیغات پیامکی و اینترنتی بنگاه‌های مسکن وضعیتی دیگر را نشان می‌دهد.

بیانیه گرامیداشت دهه فجر

همشهری آنلاین: بنیاد حفظ‌ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در بیانیه‌ای دهه فجر را گرامی داشت.

ادعای رحیمی اثبات شود در موعد انتخابات لحاظ می‌شود

همشهری آنلاین: سخنگوی شورای نگهبان گفت: اگر دعای رحیمی در مراجع ذی صلاح اثبات شود حتما در موعد انتخابات عکس‌العمل شایسته نشان خواهیم داد.

میراث نیم میلیون استخدام غیرقانونی در دولت سابق

همشهری آنلاین: مشاور هیات عالی نظارت بر تخلفات اداری کشور گفت ۴۹۹ هزار تخلف استخدامی در دولت‌های نهم و دهم انجام گرفته است.

فقیر کاخ ریاست جمهوری ترکیه همه را تهدید کرد

همشهری‌آنلاین: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه که خود را فقیر توصیف می‌کند دیروز همه را تهدید کرد.