چهارشنبه 5 آذر 1393 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 5 شهریور 1389 - 16:14:39 | کد مطلب: 114845 چاپ

آشنایی با شهر تاریخی ماسوله - گیلان

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است

ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است. طول جغرافیایی این شهر 27 درجه و 8 دقیقه و عرض جغرافیایی آن 29 درجه و 1 دقیقه می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی (لهجه ماسوله ای) است. جمعیت آن تا سال 1320 بالغ بر 30000 نفر می‌شد که بر اثر اصلاحات ارضی، توسعه راه‌ها و نیز زلزله خرداد 1369 مهاجرتها در این ناحیه افزایش و جمعیت آن به شدت کاهش یافت.

حدود 800 تا هزار سال پیش مردمانی از نقاط مختلف سرزمین گسترده ایران به دلائل نامعلومی به منطقه ماسوله کوچ کردند.

برخی از مردمان محلی نیز از منطقه‌ای به نام کهنه ماسوله واقع در 6 کیلومتری شمال‌غرب این شهر با این افراد همراه شدند. [ماسوله و گردشگری؛ هم‌افزایی یا ویرانگری؟]

یکی از نقاط تاریخی منطقه ماسوله، سایت تاریخی کهنه ماسوله است. این سایت در 6 کیلو متری شمال غربی شهر ماسوله و در ارتفاع 1800متری از سطح دریا واقع شده است.

کهنه ماسوله روی تپه‌ای به وسعت تقریبی 8/. هکتار قرار دارد و آثار پایه دیوارها‌ی بناهای سنگی روی آن قابل مشاهده است.

طی کاوش‌های انجام شده سال‌های اخیر مشخص شده که این دیوارها متعلق به خانه‌ها واتاق‌هایی بوده که کوره ذوب آهن و فلزات دیگر در آنها وجود داشته است. در این اتاق‌ها آثاری از ظروف سفالی و ابزار فلزی متعلق به قرون پنجم و ششم هجری قمری به دست آمده است.

به نظر می‌رسد بدلایل نامشخص مردمان ساکن در این بنا ها این محل را ترک کرده و به تدریج در محل فعلی شهر ماسوله سکنی گزیده اند. [هشدار؛ ماسوله در مسیر ویرانی است]

شهر تاریخی ماسوله در جوار یکی از رودخانه‌های پر آب که به نام همین شهر نیز (ماسوله رودخان) معروف است شکل گرفته است.

جنگل‌های منطقه پوشیده از درختان را ش، آزاد، بلوط، توسکا و زبان گنجشک می‌باشد که البته درختان آزاد و بلوط آن در گذشته بسیار بیشتر بوده است.

اقلیم منطقه ما سوله در تابستان معتدل و مرطوب و در زمستان سرد و مرطوب محسوب می‌شود. دمای متوسط سالیانه حدود 12 در جه سانتیگراد و متوسط رطوبت نسبی، میزان بارندگی و بارش برف سالیانه نیز به ترتیب 87% و حدود 700میلیمتر و800 میلیمتر می باشد.

سالیانه بیش از 35 روز به صورت یخبندان و بیش از 100 روز با مه غلیظ سپری می‌گردد. در مجموع اقلیم مطبوع منطقه و محیط طبیعی دلپذیر در چهار فصل سال از شاخصه‌های مهم زیست محیطی ماسوله می باشند.

اگر از کنار بستر مواج و خروشان ماسوله رودخان که از ستیغ کوهستان‌های ییلاقی ماسوله سرچشمه گرفته و از پایین روستا می‌‌گذرد به تماشا بایستی طبیعت زیبای ماسوله در نیمه نخستین سال، با طراوت و سرسبز است، مثل تکه‌های زمرد و در نیمه دوم سال، مانند قطعاتی از طلای ناخالص، لابه‌لای بناهای قدیمی و چشمگیر آن می‌درخشد و منظره‌ای بس دلپذیر و رویایی به آن می‌بخشد.

روستا متشکل از چهار قسمت به نام‌های محله خانه‌بر، محله مسجدبر، اسدمحله و کش سر است که در وسعتی به مساحت تقریبی 150 هزار متر مربع رخ می‌نماید. [خانه های تاریخی ماسوله فرو ریختند]

اختلاف ارتفاع از بلندترین نقطه تا پایین‌ترین سطح روستا قریب 100 متر بوده و همین مسئله موجب پیدایش نمایی بی‌نظیر در معماری ماسوله است. بدین نحو که گذرگاهها و معابر عمومی اکثراً همان بامهای خانه‌هاست.

به‌عبارت دیگر در ماسوله غالباً وقتی از کوچه‌ای گذر کنی از روی بام چند خانه گذشته‌ای و ارتباط این گذرگاه‌ها، با وسیلة پله‌های سنگی است که نمای کلی روستا را یکپارچه‌تر و زیباتر می‌سازد.

خانه‌ها بیشتر دوطبقه و به ندرت یک و یا سه طبقه است. دالان، سیاهچال، انبار، پله‌های بلندی که طبقة همکف را به طبقه دوم می‌پیوندد، پشن که همان توالت باشد، هال که به زبان محلی به آن چغم می‌گویند،‌ اتاق نسبتاً‌ بزرگی که محل پذیرایی میهمان است، اتاق کوچکتری که نشیمن‌گاه دائمی ساکنان خانه است و سومه که مقر زمستانی خانواده است به اضافه تالار که عبارت از ایوان کوچکی است قسمت‌های یک خانه بزرگ و کامل را در ماسوله تشکیل می‌دهد.

خانه‌های کوچکتر ساده‌تر است و فضای کمتری دارد. در ماسوله خانه‌های خود را با خشت و سنگ و تیرهای چوبی و سرخس وحشی می‌ساختند. سرخس وحشی یا به زبان محلی خرف به‌طور خودرو در ماسوله و اطراف آن به فراوانی می‌روید و عایق آب است.

اکثر ماسوله‌ای‌ها سالی یک بار روی بنای خانه‌های خود را با گلی زرد و بام آن را با گل کبود که هر دو از کنارة ماسوله رودخان به دست می‌آید اندود می‌کنند. [نخستین سیل بزرگ ماسوله را با خود می برد]

ماسوله هم نزدیک به دریاست و هم قریب هزار و پنجاه متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب و هوای آن آمیزه‌ای است از لطافت هوای کوهستانی و رطوبت هوای دریا.

بازار ماسوله که مرکز تجارت ماسوله است بازاری است بدون سقف با چند طبقه که منظرة جنگل را رو به روی خود دارد با دکان‌های چموش‏دوزی، آهنگری، چاقوسازی، نانوایی، بقالی و .... [ماسوله نیازمند طرح جامع مطالعاتی]

رونق اقتصادی مستمر این شهر از مهم ترین عوامل شکوفایی و رشد اجتماعی مردمان شهر تاریخی ماسوله است. برقرار ی ارتباط بین 3 منطقه همجوار گیلان، خلخال و زنجان از طریق تبادل کالا، پایه اساس اقتصاد ماسوله را شکل داده است.

گیلک‌های ساکن جلگه از شرق، ترکان ساکن کوهستان از غرب و ترکان ساکن فلات از جنوب در بازار این شهر همواره در تردد بودند و به خرید و فروش محصولات محلی یکدیگر می پرداختند.

وچود این مسافران و با زرگانان همیشگی و غریبه در ماسوله فرهنگ خاصی را در میان مردمان ساکن شکل داده است که خاص این منطقه می‌باشد.

احداث را ه‌های ماشین رو جدید بین شهرهای همجوار، به تدریج باعث خلوت شدن و از رونق افتادن راه‌های کوهستانی شد و به اقتصاد متکی به بازار آسیب جدی وارد آمد. [خطر در کمین خانه های تاریخی ماسوله]

این رکورد طی 60 سال اخیر منجر به تعطیل شدن فعالیت های اقتصادی شد و به نا چار گروه کثیری از مردم به مرور زمان شهر را تر ک کردند.

سه امامزاده در ناحیه شهر ماسوله وجود دارد که اصلی‌ترین آن در بقعه عون بن محمد حنفیه بن علی علیه السلام می‌باشد. این بقعه که در وسط شهر ماسوله قرار دارد در قرن دوم یا سوم هجری بنا شده است.

بقعه امامزاده هاشم در شیب کوهی بالای ماسوله بر سر راه ماسوله به تارم قرار گرفته است و بقعه دیگری به نام امامزاده ابراهیم در بالای کوهی بر سر راه ماسوله به خلخال قرار دارد.

امامزاده ابراهیم در میان اهالی این ناحیه با نام خروه بن شناخته می شود. راه رسیدن به این امامزاده در برخی نقاط بسیار کم عرض و دارای شیب تند می باشد.

شهر تاریخی ماسوله با شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

زبان چینی کم‌رنگ‌تر از زبان انگلیسی

همشهری آنلاین: رنگها شاید در همه جای جهان یکسان باشند، اما زبان مناطق مختلف جهان و توانایی آنها در توصیف رنگ‌ها تاثیر زیادی بر نحوه درک و شناسایی رنگ‌ها دارد.

از روح‌الله داداشی تا مرتضی پاشایی!

اسماعیل رمضانی*: ۱- «روح‌الله داداشی» را حتما به یاد دارید، هنوز هم داغش برای خانواده و طرفدارانش تازه است.

تکذیب افزایش قیمت دارو تا پایان سال

فتانه انفرادی: پس از انتشار اخباری در برخی رسانه‌ها در مورد احتمال افزایش قیمت داروهای داخلی تا پایان سال با هدف حمایت از تولید داخلی، رئیس سازمان غذا و دارو در گفت‌وگو با همشهری این موضوع را تکذیب کرد.

۱۰۰۰میلیارد تومان خسارت سالانه بیابانزایی در ایران

اسدالله افلاکی: خسارات ناشی از پدیده بیابانزایی در کشور متغیر است و هنوز برآورد دقیقی از آن در دست نیست اما به‌طور تقریبی می‌توان گفت که کشور ما سالانه ۱۰۰۰میلیارد تومان از پدیده بیابانزایی خسارت می‌بیند.

۵ آذر؛تیتر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر اول تعدادی از روزنامه‌های ورزشی صبح ایران باز هم به دربی یک‌شنبه گذشته اختصاص دارد و بقیه هم به اختلاف آند و استقلال و احتمال تغییر قلعه‌نویی اختصاص دارد:

۵ آذر؛پیشخوان روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: فرمایشات رهبر معظم انقلاب تیتر اول بیشتر روزنامه‌های صبح ایران است و دیگر روزناممه‌ها به مذاکرات هسته‌ای ،واکنش بازار به نتیجه مذاکراتفادامه تعلیق تحریم‌ها،نرخ دلار در بودجه ۹۴،رای اعتماد به پنجمین گزینه رئیس‌جمهور برای وزارت علوم ،کارت زرد مجلس به وزیر کار و پشت‌پرده واردات خودروهای دست‌دوم به‌جای خودرو‌های نو اختصاص دارد:

تیم ملی ایران به نیمه نهایی راه یافت

همشهری آنلاین: تیم‌های ملی ایران، عراق،‌ عربستان و ژاپن دو دیدار نیمه نهایی مسابقات را برگزار خواهند کرد.

بازیکنان تیم ملی اسنوکر ایران به مرحله حذفی صعود کردند

همشهری آنلاین: چهار بازیکن تیم ملی اسنوکر ایران به مرحله یک سی دوم رقابت‌های جهانی اسنوکر راه یافتند.

سوپ کاهو

سمیرا نعمتیان: این سوپ بسیار سبک و ساده است و زود آماده می‌شود و می‌تواند شام سبکی برای شب‌های سرد این فصل باشد.

رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست ایران وارد ایتالیا شد

همشهری آنلاین: "معصومه ابتکار" معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست جمهوری اسلامی ایران برای دیدار با مقام‌های بلندپایه ایتالیایی و امضاء یادداشت تفاهم همکاری‌های زیست محیطی وارد رم شد.

امین طاهری صاحب مدال نقره کشتی آزاد جوانان جهان شد

همشهری آنلاین: امین طاهری، نماینده وزن ۱۲۰ کیلوگرم کشورمان صاحب مدال نقره کشتی آزاد جوانان جهان در کرواسی شد.

تیم خلیج پژم قهرمان لیگ برتر تنیس روی میز نونهالان و نوجوانان دختر کشور شد

همشهری آنلاین: دور نهایی مسابقات لیگ برتر نونهالان و نوجوانان دختر کشور روز جمعه ۳۰ آبان ماه برگزار شد و تیم خلیج پژم بندرعباس به مقام قهرمانی لیگ برتر امسال رسید.

«شربت ذرت» از قنادی‌ها حذف شود

همشهری آنلاین: عضو کمیته علمی نخستین کنگره بین‌المللی و سیزدهمین کنگره تغذیه ایران ضمن انتقاد نسبت به تمایل زیاد مردم به مصرف فست فود و شیرینی‌ها با وجود هشدارهای تغذیه‌ای، گفت: تمایل مردم به مصرف این مواد درحالیست که شیرینی فروشی‌ها به جای شکر بیشتر از شربت ذرت که دارای نوعی قند است که فرد را در معرض خطر ابتلا به سندروم متابولیک و بیماری کبد چرب قرار می‌دهد، استفاده می‌کنند.

آووکادو هم بخورید!

همشهری آنلاین: آووکادو جزو مغذی‌ترین مواد خوراکی است که اولین شواهد از مصرف آن به ۱۰ هزار سال پیش در مکزیک برمی‌گردد.

روحانی: رای اعتماد پیوندی مبارک بین مجلس و دولت است

همشهری آنلاین: رئیس جمهور در صحن علنی مجلس از وزرای سابق پیشنهادی وزارتخانه علوم و تحقیقات و فناوری تشکر و ابراز امیدواری کرد که آنها در مناصب و مسئولیت‌های دیگر برای مردم عزیز کشورمان ادای وظیفه کنند.

آگرو سه بار به بایرن شوک داد

همشهری آنلاین: منچستر سیتی سه بر دو بایرن مونیخ را برد و به صعود امیدوار شد.

۲۰خدمت دندانپزشکی تحت پوشش بیمه پایه قرار گرفت

مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران گفت: ۲۰ خدمت دندانپزشکی زیر پوشش بیمه پایه قرار گرفت.

وعده‌های معطل مانده سازمان میراث فرهنگی در دولت

وعده‌های معطل مانده سازمان میراث فرهنگی در موضوع لغو روادید، معافیت مالیاتی برای واردات خودروهای گردشگری و کمک به کارگاه‌های تولید صنایع‌دستی براساس آنچه خبرگزاری ایسنا خبر داده است، آنچنان در پیچ و خم‌های بوروکراسی دولتی و سازمانی پیچ و تاب می‌خورد که با وجود گذشت یک‌سال و ۴‌ماه از روی کار آمدن دولت جدید، وعده‌ها همچنان در حال بررسی است.