یکشنبه 9 شهریور 1393 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 5 شهریور 1389 - 17:14:39 | کد مطلب: 114845 چاپ

آشنایی با شهر تاریخی ماسوله - گیلان

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است

ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است. طول جغرافیایی این شهر 27 درجه و 8 دقیقه و عرض جغرافیایی آن 29 درجه و 1 دقیقه می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی (لهجه ماسوله ای) است. جمعیت آن تا سال 1320 بالغ بر 30000 نفر می‌شد که بر اثر اصلاحات ارضی، توسعه راه‌ها و نیز زلزله خرداد 1369 مهاجرتها در این ناحیه افزایش و جمعیت آن به شدت کاهش یافت.

حدود 800 تا هزار سال پیش مردمانی از نقاط مختلف سرزمین گسترده ایران به دلائل نامعلومی به منطقه ماسوله کوچ کردند.

برخی از مردمان محلی نیز از منطقه‌ای به نام کهنه ماسوله واقع در 6 کیلومتری شمال‌غرب این شهر با این افراد همراه شدند. [ماسوله و گردشگری؛ هم‌افزایی یا ویرانگری؟]

یکی از نقاط تاریخی منطقه ماسوله، سایت تاریخی کهنه ماسوله است. این سایت در 6 کیلو متری شمال غربی شهر ماسوله و در ارتفاع 1800متری از سطح دریا واقع شده است.

کهنه ماسوله روی تپه‌ای به وسعت تقریبی 8/. هکتار قرار دارد و آثار پایه دیوارها‌ی بناهای سنگی روی آن قابل مشاهده است.

طی کاوش‌های انجام شده سال‌های اخیر مشخص شده که این دیوارها متعلق به خانه‌ها واتاق‌هایی بوده که کوره ذوب آهن و فلزات دیگر در آنها وجود داشته است. در این اتاق‌ها آثاری از ظروف سفالی و ابزار فلزی متعلق به قرون پنجم و ششم هجری قمری به دست آمده است.

به نظر می‌رسد بدلایل نامشخص مردمان ساکن در این بنا ها این محل را ترک کرده و به تدریج در محل فعلی شهر ماسوله سکنی گزیده اند. [هشدار؛ ماسوله در مسیر ویرانی است]

شهر تاریخی ماسوله در جوار یکی از رودخانه‌های پر آب که به نام همین شهر نیز (ماسوله رودخان) معروف است شکل گرفته است.

جنگل‌های منطقه پوشیده از درختان را ش، آزاد، بلوط، توسکا و زبان گنجشک می‌باشد که البته درختان آزاد و بلوط آن در گذشته بسیار بیشتر بوده است.

اقلیم منطقه ما سوله در تابستان معتدل و مرطوب و در زمستان سرد و مرطوب محسوب می‌شود. دمای متوسط سالیانه حدود 12 در جه سانتیگراد و متوسط رطوبت نسبی، میزان بارندگی و بارش برف سالیانه نیز به ترتیب 87% و حدود 700میلیمتر و800 میلیمتر می باشد.

سالیانه بیش از 35 روز به صورت یخبندان و بیش از 100 روز با مه غلیظ سپری می‌گردد. در مجموع اقلیم مطبوع منطقه و محیط طبیعی دلپذیر در چهار فصل سال از شاخصه‌های مهم زیست محیطی ماسوله می باشند.

اگر از کنار بستر مواج و خروشان ماسوله رودخان که از ستیغ کوهستان‌های ییلاقی ماسوله سرچشمه گرفته و از پایین روستا می‌‌گذرد به تماشا بایستی طبیعت زیبای ماسوله در نیمه نخستین سال، با طراوت و سرسبز است، مثل تکه‌های زمرد و در نیمه دوم سال، مانند قطعاتی از طلای ناخالص، لابه‌لای بناهای قدیمی و چشمگیر آن می‌درخشد و منظره‌ای بس دلپذیر و رویایی به آن می‌بخشد.

روستا متشکل از چهار قسمت به نام‌های محله خانه‌بر، محله مسجدبر، اسدمحله و کش سر است که در وسعتی به مساحت تقریبی 150 هزار متر مربع رخ می‌نماید. [خانه های تاریخی ماسوله فرو ریختند]

اختلاف ارتفاع از بلندترین نقطه تا پایین‌ترین سطح روستا قریب 100 متر بوده و همین مسئله موجب پیدایش نمایی بی‌نظیر در معماری ماسوله است. بدین نحو که گذرگاهها و معابر عمومی اکثراً همان بامهای خانه‌هاست.

به‌عبارت دیگر در ماسوله غالباً وقتی از کوچه‌ای گذر کنی از روی بام چند خانه گذشته‌ای و ارتباط این گذرگاه‌ها، با وسیلة پله‌های سنگی است که نمای کلی روستا را یکپارچه‌تر و زیباتر می‌سازد.

خانه‌ها بیشتر دوطبقه و به ندرت یک و یا سه طبقه است. دالان، سیاهچال، انبار، پله‌های بلندی که طبقة همکف را به طبقه دوم می‌پیوندد، پشن که همان توالت باشد، هال که به زبان محلی به آن چغم می‌گویند،‌ اتاق نسبتاً‌ بزرگی که محل پذیرایی میهمان است، اتاق کوچکتری که نشیمن‌گاه دائمی ساکنان خانه است و سومه که مقر زمستانی خانواده است به اضافه تالار که عبارت از ایوان کوچکی است قسمت‌های یک خانه بزرگ و کامل را در ماسوله تشکیل می‌دهد.

خانه‌های کوچکتر ساده‌تر است و فضای کمتری دارد. در ماسوله خانه‌های خود را با خشت و سنگ و تیرهای چوبی و سرخس وحشی می‌ساختند. سرخس وحشی یا به زبان محلی خرف به‌طور خودرو در ماسوله و اطراف آن به فراوانی می‌روید و عایق آب است.

اکثر ماسوله‌ای‌ها سالی یک بار روی بنای خانه‌های خود را با گلی زرد و بام آن را با گل کبود که هر دو از کنارة ماسوله رودخان به دست می‌آید اندود می‌کنند. [نخستین سیل بزرگ ماسوله را با خود می برد]

ماسوله هم نزدیک به دریاست و هم قریب هزار و پنجاه متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب و هوای آن آمیزه‌ای است از لطافت هوای کوهستانی و رطوبت هوای دریا.

بازار ماسوله که مرکز تجارت ماسوله است بازاری است بدون سقف با چند طبقه که منظرة جنگل را رو به روی خود دارد با دکان‌های چموش‏دوزی، آهنگری، چاقوسازی، نانوایی، بقالی و .... [ماسوله نیازمند طرح جامع مطالعاتی]

رونق اقتصادی مستمر این شهر از مهم ترین عوامل شکوفایی و رشد اجتماعی مردمان شهر تاریخی ماسوله است. برقرار ی ارتباط بین 3 منطقه همجوار گیلان، خلخال و زنجان از طریق تبادل کالا، پایه اساس اقتصاد ماسوله را شکل داده است.

گیلک‌های ساکن جلگه از شرق، ترکان ساکن کوهستان از غرب و ترکان ساکن فلات از جنوب در بازار این شهر همواره در تردد بودند و به خرید و فروش محصولات محلی یکدیگر می پرداختند.

وچود این مسافران و با زرگانان همیشگی و غریبه در ماسوله فرهنگ خاصی را در میان مردمان ساکن شکل داده است که خاص این منطقه می‌باشد.

احداث را ه‌های ماشین رو جدید بین شهرهای همجوار، به تدریج باعث خلوت شدن و از رونق افتادن راه‌های کوهستانی شد و به اقتصاد متکی به بازار آسیب جدی وارد آمد. [خطر در کمین خانه های تاریخی ماسوله]

این رکورد طی 60 سال اخیر منجر به تعطیل شدن فعالیت های اقتصادی شد و به نا چار گروه کثیری از مردم به مرور زمان شهر را تر ک کردند.

سه امامزاده در ناحیه شهر ماسوله وجود دارد که اصلی‌ترین آن در بقعه عون بن محمد حنفیه بن علی علیه السلام می‌باشد. این بقعه که در وسط شهر ماسوله قرار دارد در قرن دوم یا سوم هجری بنا شده است.

بقعه امامزاده هاشم در شیب کوهی بالای ماسوله بر سر راه ماسوله به تارم قرار گرفته است و بقعه دیگری به نام امامزاده ابراهیم در بالای کوهی بر سر راه ماسوله به خلخال قرار دارد.

امامزاده ابراهیم در میان اهالی این ناحیه با نام خروه بن شناخته می شود. راه رسیدن به این امامزاده در برخی نقاط بسیار کم عرض و دارای شیب تند می باشد.

شهر تاریخی ماسوله با شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مهلت یک‌هفته‌ای اتحادیه اروپا به روسیه

همشهری‌آنلاین: اتحادیه اروپا به روسیه یک هفته زمان داد تا سیاست خود را در خصوص بحران اوکراین تغییر دهد تا با تحریم‌های جدید روبه‌رو نشود.

انتشار ۱۲ میلیون تصویر تاریخی رایگان در اینترنت

همشهری آنلاین: یک استاد دانشگاه در آمریکا ۱۲ میلیون عکس تاریخی را که مشمول قانون کپی‌رایت نیست، در اختیار کاربران اینترنت گذاشته است.

دریا ۳۱۵ نفر را در ۴ ماه بلعید

همشهری آنلاین: طی چهار ماه اول امسال ۳۱۵ نفر بر اثر غرق شدگی جان خود را از دست دادند که نسبت به سال قبل که ۴۲۳ مرگ ناشی از غرق شدگی داشتیم، ۲۵.۵ درصد کمتر است.

درخواست پیگیری تعیین حریم شوش

معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی سرانجام با گذشت نزدیک به ۷‌ماه از ارسال پرونده ثبت جهانی شوش به یونسکو، عرصه و حریم پیشنهادی شوش در پرونده میراث جهانی را اعلام کرد.

شهرداری نیشابور قهرمان بیس‌بال نوجوانان کشور شد

همشهری آنلاین: در آخرین بازی از نخستین دوره مسابقات بیس‌بال نوجوانان قهرمانی کشور، تیم شهرداری نیشابور (خراسان رضوی) برابر گیلان به برتری رسید و فاتح این رقابت‌ها شد.

کرمانشاه قهرمان مسابقات پاورلیفتینگ کشور شد

همشهری آنلاین: مسابقات پاورلیفتینگ قهرمانی کشور با کسب عنوان نخست تیم هیات کرمانشاه به پایان رسید و تیم‌های ثامن‌الحجج کرمانشاه و نماینده استان خوزستان در رده‌های بعدی قرار گرفتند.

مدال طلا و ۴۰ امتیاز المپیکی برای مهدی خدابخشی

همشهری آنلاین: در پایان دومین روز از مسابقات مهدی خدابخشی، به مدال طلای ارزشمند وزن ۸۰- کیلوگرم دست یافت. همچنین بهنام اسبقی در وزن ۶۸- اولین مبارزه خود را با پیروزی پشت سر گذاشت.

یاد مهر حیات‌بخش «مَه»ام زنده می‌دارد این تن مرده

ایمان مشعلچیان: یک مرد، پدر یک خانواده و ناجی یک ملت؛ مرد صلح و آرامش؛ مردی که با همه زیست برای آنکه بگوید همزیستی کار سختی نیست؛ مردی که می‌گویند انگار دافعه نداشته، هر چه بوده جاذبه بوده؛ البته اگر آزادی و آزادگی را عده‌ای تاب بیاورند و دافعه ندانند!

تهران قهرمان شد / هیربد دربانی رکوردشکنی کرد

همشهری آنلاین: مسابقات تیراندازی با کمان قهرمانی کشور در دو رده سنی جوانان و نوجوانان با حضور ۹۰ ورزشکار از شانزده استان کشور در دو رشته ریکرو و کامپوند و در دو بخش بانوان و آقایان در مجموعه ورزشی جهان پهلوان تختی شهر لاهیجان برگزار شد.

آشنایی با خواص گیاه اسفرزه

همشهری آنلاین: خواص اسفرزه به لاغری ختم نمی‌شود. این تخمه‌ها قادرند روده‌ها را تمیز کنند، قند خون را کاهش دهند، یبوست و اسهال را درمان کنند و غیره.

کیمیا رستمی قهرمان تنس روی میز نونهالان کشور شد

همشهری آنلاین: مسابقات قهرمانی نونهالان کشور در شیراز با شناخت نفرات برتر به پایان رسید و کیمیا رستمی در جایگاه اول ایستاد.

۹شهریور؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از:

۹شهریور؛مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران عبارت است از:

پاره‌کردن طناب کارگر معلق

گوئیژو> کودک چینی طناب کارگری را که روی نمای طبقه هفتم مشغول کار بود با چاقو پاره کرد و کارگر یاد‌شده ۴۰ دقیقه آویزان ماند.

شباهت ومبت ۳۸ کیلویی به موش

کانبرا> ومبت گونه‌ای از کوآلاهای بومی استرالیاست که شباهت بسیاری به موش دارد و پاتریک نیز نام بزرگ‌ترین ومبت دنیاست که بیش از ۳۸کیلو وزن دارد.

ساخت هاورکرافت خانگی

نیویورک> مردی برای دوقلو‌هایش با استفاده از چند وسیله ساده و یک پمپ‌‌کوچک باد هاورکرافت خانگی ساخته است.

اسپری پا‌ک‌کننده خاطرات بد

پاریس> آزمایش‌ ترکیبی ویژه از گاز زنون روی موش‌های آزمایشگاهی نشان داد که می‌توان با بهره‌بردن از این گاز خاطره‌های بد را از مغز پاک کرد.

بازسازی غزه ۲۰ سال زمان می‌برد

درحالی‌که با ورود نخستین محموله‌های کمک‌های غذایی و دارویی به غزه، حیات به این باریکه بعد از ۲‌ماه حملات مرگبار برگشته‌است، نخستین ارزیابی‌ها از میزان تخریب در این منطقه، ابعاد تازه جنایتی که صهیونیست‌ها مرتکب شده‌اند را مشخص می‌کند.