دوشنبه 3 آذر 1393 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 5 شهریور 1389 - 16:14:39 | کد مطلب: 114845 چاپ

آشنایی با شهر تاریخی ماسوله - گیلان

سفر > ایرانگردی - محمد ملاحسینی:
ماسوله در ۵۵ کیلومتری رشت در استان گیلان قرار دارد. این شهر در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی در دامنه‌ای صخره‌ای با وسعت ۱۶ هکتار و ارتفاع ۱۰۵۰ متر از سطح دریای آزاد ساخته شده‌است

ماسوله در ۳۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان فومن قرار دارد و از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به طارم محدود است. طول جغرافیایی این شهر 27 درجه و 8 دقیقه و عرض جغرافیایی آن 29 درجه و 1 دقیقه می‌باشد.

زبان مردم ماسوله تالشی (لهجه ماسوله ای) است. جمعیت آن تا سال 1320 بالغ بر 30000 نفر می‌شد که بر اثر اصلاحات ارضی، توسعه راه‌ها و نیز زلزله خرداد 1369 مهاجرتها در این ناحیه افزایش و جمعیت آن به شدت کاهش یافت.

حدود 800 تا هزار سال پیش مردمانی از نقاط مختلف سرزمین گسترده ایران به دلائل نامعلومی به منطقه ماسوله کوچ کردند.

برخی از مردمان محلی نیز از منطقه‌ای به نام کهنه ماسوله واقع در 6 کیلومتری شمال‌غرب این شهر با این افراد همراه شدند. [ماسوله و گردشگری؛ هم‌افزایی یا ویرانگری؟]

یکی از نقاط تاریخی منطقه ماسوله، سایت تاریخی کهنه ماسوله است. این سایت در 6 کیلو متری شمال غربی شهر ماسوله و در ارتفاع 1800متری از سطح دریا واقع شده است.

کهنه ماسوله روی تپه‌ای به وسعت تقریبی 8/. هکتار قرار دارد و آثار پایه دیوارها‌ی بناهای سنگی روی آن قابل مشاهده است.

طی کاوش‌های انجام شده سال‌های اخیر مشخص شده که این دیوارها متعلق به خانه‌ها واتاق‌هایی بوده که کوره ذوب آهن و فلزات دیگر در آنها وجود داشته است. در این اتاق‌ها آثاری از ظروف سفالی و ابزار فلزی متعلق به قرون پنجم و ششم هجری قمری به دست آمده است.

به نظر می‌رسد بدلایل نامشخص مردمان ساکن در این بنا ها این محل را ترک کرده و به تدریج در محل فعلی شهر ماسوله سکنی گزیده اند. [هشدار؛ ماسوله در مسیر ویرانی است]

شهر تاریخی ماسوله در جوار یکی از رودخانه‌های پر آب که به نام همین شهر نیز (ماسوله رودخان) معروف است شکل گرفته است.

جنگل‌های منطقه پوشیده از درختان را ش، آزاد، بلوط، توسکا و زبان گنجشک می‌باشد که البته درختان آزاد و بلوط آن در گذشته بسیار بیشتر بوده است.

اقلیم منطقه ما سوله در تابستان معتدل و مرطوب و در زمستان سرد و مرطوب محسوب می‌شود. دمای متوسط سالیانه حدود 12 در جه سانتیگراد و متوسط رطوبت نسبی، میزان بارندگی و بارش برف سالیانه نیز به ترتیب 87% و حدود 700میلیمتر و800 میلیمتر می باشد.

سالیانه بیش از 35 روز به صورت یخبندان و بیش از 100 روز با مه غلیظ سپری می‌گردد. در مجموع اقلیم مطبوع منطقه و محیط طبیعی دلپذیر در چهار فصل سال از شاخصه‌های مهم زیست محیطی ماسوله می باشند.

اگر از کنار بستر مواج و خروشان ماسوله رودخان که از ستیغ کوهستان‌های ییلاقی ماسوله سرچشمه گرفته و از پایین روستا می‌‌گذرد به تماشا بایستی طبیعت زیبای ماسوله در نیمه نخستین سال، با طراوت و سرسبز است، مثل تکه‌های زمرد و در نیمه دوم سال، مانند قطعاتی از طلای ناخالص، لابه‌لای بناهای قدیمی و چشمگیر آن می‌درخشد و منظره‌ای بس دلپذیر و رویایی به آن می‌بخشد.

روستا متشکل از چهار قسمت به نام‌های محله خانه‌بر، محله مسجدبر، اسدمحله و کش سر است که در وسعتی به مساحت تقریبی 150 هزار متر مربع رخ می‌نماید. [خانه های تاریخی ماسوله فرو ریختند]

اختلاف ارتفاع از بلندترین نقطه تا پایین‌ترین سطح روستا قریب 100 متر بوده و همین مسئله موجب پیدایش نمایی بی‌نظیر در معماری ماسوله است. بدین نحو که گذرگاهها و معابر عمومی اکثراً همان بامهای خانه‌هاست.

به‌عبارت دیگر در ماسوله غالباً وقتی از کوچه‌ای گذر کنی از روی بام چند خانه گذشته‌ای و ارتباط این گذرگاه‌ها، با وسیلة پله‌های سنگی است که نمای کلی روستا را یکپارچه‌تر و زیباتر می‌سازد.

خانه‌ها بیشتر دوطبقه و به ندرت یک و یا سه طبقه است. دالان، سیاهچال، انبار، پله‌های بلندی که طبقة همکف را به طبقه دوم می‌پیوندد، پشن که همان توالت باشد، هال که به زبان محلی به آن چغم می‌گویند،‌ اتاق نسبتاً‌ بزرگی که محل پذیرایی میهمان است، اتاق کوچکتری که نشیمن‌گاه دائمی ساکنان خانه است و سومه که مقر زمستانی خانواده است به اضافه تالار که عبارت از ایوان کوچکی است قسمت‌های یک خانه بزرگ و کامل را در ماسوله تشکیل می‌دهد.

خانه‌های کوچکتر ساده‌تر است و فضای کمتری دارد. در ماسوله خانه‌های خود را با خشت و سنگ و تیرهای چوبی و سرخس وحشی می‌ساختند. سرخس وحشی یا به زبان محلی خرف به‌طور خودرو در ماسوله و اطراف آن به فراوانی می‌روید و عایق آب است.

اکثر ماسوله‌ای‌ها سالی یک بار روی بنای خانه‌های خود را با گلی زرد و بام آن را با گل کبود که هر دو از کنارة ماسوله رودخان به دست می‌آید اندود می‌کنند. [نخستین سیل بزرگ ماسوله را با خود می برد]

ماسوله هم نزدیک به دریاست و هم قریب هزار و پنجاه متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب و هوای آن آمیزه‌ای است از لطافت هوای کوهستانی و رطوبت هوای دریا.

بازار ماسوله که مرکز تجارت ماسوله است بازاری است بدون سقف با چند طبقه که منظرة جنگل را رو به روی خود دارد با دکان‌های چموش‏دوزی، آهنگری، چاقوسازی، نانوایی، بقالی و .... [ماسوله نیازمند طرح جامع مطالعاتی]

رونق اقتصادی مستمر این شهر از مهم ترین عوامل شکوفایی و رشد اجتماعی مردمان شهر تاریخی ماسوله است. برقرار ی ارتباط بین 3 منطقه همجوار گیلان، خلخال و زنجان از طریق تبادل کالا، پایه اساس اقتصاد ماسوله را شکل داده است.

گیلک‌های ساکن جلگه از شرق، ترکان ساکن کوهستان از غرب و ترکان ساکن فلات از جنوب در بازار این شهر همواره در تردد بودند و به خرید و فروش محصولات محلی یکدیگر می پرداختند.

وچود این مسافران و با زرگانان همیشگی و غریبه در ماسوله فرهنگ خاصی را در میان مردمان ساکن شکل داده است که خاص این منطقه می‌باشد.

احداث را ه‌های ماشین رو جدید بین شهرهای همجوار، به تدریج باعث خلوت شدن و از رونق افتادن راه‌های کوهستانی شد و به اقتصاد متکی به بازار آسیب جدی وارد آمد. [خطر در کمین خانه های تاریخی ماسوله]

این رکورد طی 60 سال اخیر منجر به تعطیل شدن فعالیت های اقتصادی شد و به نا چار گروه کثیری از مردم به مرور زمان شهر را تر ک کردند.

سه امامزاده در ناحیه شهر ماسوله وجود دارد که اصلی‌ترین آن در بقعه عون بن محمد حنفیه بن علی علیه السلام می‌باشد. این بقعه که در وسط شهر ماسوله قرار دارد در قرن دوم یا سوم هجری بنا شده است.

بقعه امامزاده هاشم در شیب کوهی بالای ماسوله بر سر راه ماسوله به تارم قرار گرفته است و بقعه دیگری به نام امامزاده ابراهیم در بالای کوهی بر سر راه ماسوله به خلخال قرار دارد.

امامزاده ابراهیم در میان اهالی این ناحیه با نام خروه بن شناخته می شود. راه رسیدن به این امامزاده در برخی نقاط بسیار کم عرض و دارای شیب تند می باشد.

شهر تاریخی ماسوله با شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

ابراهیم رنجبر به اردوی تیم ملی تیرو کمان افراد غیر معلول دعوت شد

همشهری آنلاین: پس از زهرا نعمتی، بانوی طلایی پارالمپیک لندن و بازی‌های پاراآسیایی اینچئون، ابراهیم رنجبر، ملی‌پوش تیم ملی تیرو کمان جانبازان و معلولین هم به اردوی تیم ملی افراد غیر معلول دعوت شد.

یخ عصر یخبندان آب شد

ابراهیم جلالیان: فرقی نمی‌کند آدم مدرن باشی یا سنتی. فرقی نمی‌کند، کارگر باشی یا کارمند، رئیس باشی یا مرئوس. فرقی نمی‌کند زن باشی یا مرد، جوان باشی یا پیر. اصلا هیچ فرقی نمی‌کند که جنگ را دیده‌باشی یا ندیده باشی. مهم این است که یونس فیلم« شیار ۱۴۳»غوغا می‌کند.

چند دلیل خوب برای خوردن مرغ

همشهری آنلاین: مرغ، کم چرب و کم کالری و در عین حال سرشار از پروتئین است که به کنترل وزن نیز کمک زیادی می‌کند.

معرفی کتاب : دائره‌المعارف واژگانی ارتباطات

همشهری آنلاین: دائره‌المعارف دو جلدی واژگان ارتباطات، مشتمل بر ۲۰ هزار واژه به عنوان مدخل، توسط دکتر سید رضا نقبائی لنگرودی عضو هیأت علمی دانشگاه صدا و سیما تألیف شده است.

نماهایی از دیدار دو تیم بسکتبال پمینا و مهرام

همشهری آنلاین: در سومین هفته از لیگ برتر بسکتبال مردان ایران تیم پمینا در اصفهان میزبان مهرام تهران بود که با وجود ارائه نمایشی خوب، در نهایت با قبول شکست، سومین باخت فصل را متحمل شد.

پوتین؛ نامزدی برای ریاست جمهوری ۲۰۱۸ را رد نمی‌کنم

همشهری آنلاین: رئیس جمهور روسیه با بیان اینکه قصد ندارد رئیس‌جمهور مادام‌العمر روسیه شود گفت احتمال اینکه مجددا در سال ۲۰۱۸ نامزد ریاست جمهوری شوم را رد نمی‌کنم.

سلطان ادویه‌ها معجزه می‌کند

همشهری آنلاین: صدها سال پیش تاجران، «فلفل سیاه» را سلطان ادویه‌ها قلمداد می‌کردند و این ادویه یکی از اولین کالاهای تجاری میان هند و اروپا بود.

برپایی چهارمین اجلاس شهرداران آسیایی از ۳ آذر در چین

چهارمین اجلاس شهرداران آسیایی ازدوشنبه ۳ تا ۶ آذرماه در شهر هایکو چین برگزار می‌شود.

علی جنتی در ​کتابفروشی انصاریان قم به دیدار علما رفت​

همشهری‌آنلاین: در پی فراخوان احمد مسجد جامعی برای حضور اصحاب فرهنگ و هنر در کتابفروشی‌ها در آخرین روز هفته کتاب جمهوری‌اسلامی ایران، علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از علمای حوزه علمیه قم از جمله آیت‌الله امینی، آیت‌الله جناتی، آیت‌الله علوی بروجردی، آیت‌الله ابن الرضا و فرزند آیت‌الله العظمی بهجت در کتابفروشی انصاریان قم حضور یافتند.

خلق رمان بزرگ انقلاب و جنگ

هدایت ‌الله بهبودی: فضای حاکم بر ادبیات جامعه ما، فضایی نیست که امکان تشخیص و گزینش «رمان بزرگ» را داشته باشد. سؤال این بوده و هست: «چرا رمان بزرگ انقلاب و جنگ خلق نشده است؟»

هر ایرانی یک اثر هنری به واقعیت می‌پیوندد؟

همشهری آنلاین: فستیوال هنرهای تجسمی. شاید این بهترین نامی باشد که می‌توان بر روی نمایشگاه سالانه "هفت نگاه" که این روزها در فرهنگسرای نیاوران در حال برگزاری است، نهاد.نمایشگاهی که اینک در هفتمین دوره شمار بیشتری از علاقه‌مندان را به سمت خود آورده.

پروانه ساخت گرفتند این فیلم‌ها

همشهری آنلاین: شورای صدور پروانه‌ فیلمسازی ۳۵ میلیمتری در جلسه‌ چهارشنبه ۲۸ آبان که با حضور اکثریت اعضا برگزار شد، با صدور مجوز ساخت شش عنوان فیلم سینمایی موافقت کرد.

پنج دقیقه‌ی اول ملاقات با مشتری

زهرا جورابلو: پنج دقیقه‌ی اول ملاقات با مشتری مانند فونداسیون یک خانه است؛

آخرین وضعیت بازسازی تالار مولوی

همشهری آنلاین: مدیر تالار مولوی با بیان اینکه موضوع مقاوم‌سازی روند بازسازی تالار «مولوی» را طولانی‌ کرده است، اظهار امیدواری کرد که تا پایان سال این تالار به بهره‌برداری برسد.‌

فوتبالیست‌های سرباز تا پایان فصل محروم شدند

همشهری آنلاین: به موجب تصمیم سازمان نظام وظیفه عمومی، فوتبالیست‌هایی که با ارائه مدارک جعلی اقدام به دریافت کارت پایان خدمت کرده‌اند، تا پایان فصل حق بازی ندارند.

زندگی با طعم معنوی

نجمه تاجیک: هر روز راس ساعت ۹ صبح، در حالی‌که رحل‌های قرآن دور تا دور یکی از اتاق‌های ۳۰خانه از خانه‌های محله دارآباد چیده شده بود، صدای قرآن به گوش می‌رسید.

نیایشى با عشق

بلند نوین: شیرینی‌هایی هست که من آن‌ها را پخته‌ام