همشهری آنلاین: هر عملی دو چهره دارد یک چهره ظاهری و مشهود که گاه در این دنیا آمیخته با لذت و رفاه و ثروت است، و چهره دیگری به عنوان صورت ملکوتی و باطنی است که در قیامت ظاهر می شود

قرآن

به گزارش خبرگزاری مهر، در مورد چگونگی تبدیل عمل دنیوی به ثواب یا عذاب اخروی سه نظریه عمده وجود دارد؛

اول) عذاب و نعمت ها در آخرت تجسم صورت اعمال به اضافه انگیزه ها و لوازم نفسانی فاعل آن کارهاست؛ یعنی برخی از عذاب ها از لوازم لاینفک عمل و عقیده و انگیزه هایی است که آدمی را به ارتکاب گناه وادارمی کند.

طبق این نظریه انسان در دنیا هر عملی را که انجام می دهد بدون تردید مولود فرهنگ و انگیزه و نیاتی است که در جانش نقش بسته است. به فرموده قرآن در آیه 84 سوره اسراء: "کلّ یعمل علی شاکلته" یعنی هر انسانی طبق نیات و تفکرات شکل یافته خود عمل می کند. اساس کار اندیشه و انگیزه است و عملی که با انگیزه های پست حیوانی و یا نیات و اهداف متعالی انجام می گیرد تصویری در صفحه روان از خود باقی می گذارد اگر این عمل تکرار شد، تدریجا پرورش یافته و به شکل"ملکه راسخه" در می آید و در صحیفه جان انسان ماندگار می شود و پس از مرگ تجسم عینی پیدا می کند.

آیاتی در تایید این نظریه آورده شده است. از جمله آیه 30 سوره آل عمران که می فرماید: روزی که هر انسانی آنچه را از عمل خیر انجام داده می یابد. آن کس که عمل بدی انجام داده آرزو می کند ای کاش بین او و عملش فاصله زیادی ایجاد می شد. همچنین آیه 49 سوره کهف می فرماید: همه اعمال خود را حاضر می بینند و پروردگارت به هیچ کس ستم نمی کند.

دوم) نظریه بعدی این است که هر عملی دو چهره دارد؛ یک چهره ظاهری و مشهود که گاه در این دنیا آمیخته با لذت و رفاه و ثروت است، ولی چهره دیگری به عنوان صورت ملکوتی و باطنی است که در قیامت ظاهر می شود.( "یوم تبلی السرائر" آیه 9 سوره طارق)

بنابر این نظر روی دیگر عمل زشت، عذاب و آتش است که در وضع کنونی دیده نمی شود به عبارت دیگر اعمال رذیله به تناسب صورتی که دارند به شکل عذاب و یا نقمت مناسبی درآمده و ملازم انسان خواهند بود. قرآن کریم در آیه 10 سوره نساء می فرماید آنکه مال یتیم را به ظلم و تجاوز می خورد تحقیقا آتش را به شکم خود منتقل می سازد. صورت ملکوتی غارت مال یتیم، آتش است که در رستاخیز نمایان می گردد و در آیه شریفه 17 سوره مومن می خوانیم: الیوم تجزی کل نفس بما کسبت؛ آن روز آدمی طبق مکتسبات و اعمال خود پاداش می بینند.

جزا و کیفر از محدوده اعمال خارج نیست. نمی توان مفهوم ظاهری این نوع آیات را با تقدیر و تاویل منصرف کرد. آدمی در قیامت اثر نفسانی اعمال زشت خود را که سخت گزنده و گذرانده است مشاهده می کند. تقدیر جزا و یا صحیفه در این گونه آیات بی مورد و مخالف با قواعد ادبی است. چنانچه در عالم برزخ نیز عمل به صورت جوان زیبا و یا حیوان و حشتناک درآمده و تا قیامت همراه انسان است.

سوم) نظریه سوم اعتقاد به تفصیل است. آیات و روایات نیز بر این نظر دلالت دارد. طبق این عقیده بعضی از اعمال و عقاید و تفکرات انسان به عذاب تبدیل می شود، ولی برخی از عذاب ها در حقیقت جزای عمل انسان است. به قول مرحوم کمپانی ثواب و عقاب به دو صورت تحقق پیدا می کند؛ یکی ثواب و عقابی که از تبعات و آثار اعمال است و دیگر ثواب و عقابی که ناشی از پاداش عمل و کیفر دهنده خارجی است. از این رو منحصر ساختن اعمال به نوع اول برخلاف ظواهر قرآن و سنت است.

از روایات نیز همین مطلب استفاده می شود با مرگ انسان تمام ارتباطات و تعلقات او با حیات دنیوی قطع می شود،جز عمل انسان که همچون سایه همراه اوست و گاهی کردار آدمی به صورت غل و زنجیر به گردنش می افتد.

در احادیث می خوانیم گاهی یک ذکر و گفتار به صورت درختان سبز و خرم در بهشت برین خلق می شود و برای ذاکر باقی است، مگر این که با عمل زشتی آنها را از بیخ و بن بر کند"حبط اعمال" و گاهی قول و عمل به شکل مار وکژدم حیوان درنده جلوه می کند، و زمانی عقیده و افکار و منحرف در قیامت به شکل آتش از اعماق دل شعله ور شده و به صورت ستون بلندی تمام و جود انسان را فرامی گیرد. (آیات 6 و 7 سوره همزه)

کد خبر 225729

برچسب‌ها