چهارشنبه 6 خرداد 1394 | به روز شده: 38 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 7 مهر 1388 - 20:12:13 | کد مطلب: 91567 چاپ

آشنایی با مسجد گوهرشاد - خراسان رضوی

اندیشه > دین - همشهری آنلاین:
مسجد گوهرشاد، یکی از بناهای باشکوه و باستانی عهد تیموری است که در اوایل قرن نهم قمری بنا شده است

این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است.

این مسجد به دستور بانو گوهرشاد، دختر امیر غیاث الدین ترخان، از امرای جغتایی، همسر شاهرخ تیموری در سال 821 قمری توسط معمار معروف ایرانی، قوام الدین شیرازی، با به‌کارگیری سبک معماری دوران تیموری ساخته شد.

کاشی‌کاری مسجد، نمونه‌ای از شاهکارهای عهد تیموری است. طاق‌‌های گنبدی شکل مسجد و مناره‌‌های آن با ویژگی و تزیینات خاص و با استفاده از سبک مقرنس، همچنین نقوش و خطوط دیواری بر روی زمینه‌ گچی و معرق‌کاری ممتاز عصر تیموری، جلوه‌‌های بی‌نظیری را به نمایش گذاشته است.

این بنای باستانی، نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی به شمار می‌رود که تمام خصوصیات و ویژگی‌‌های معماری سنتی در آن به‌کار رفته است.

به‌ویژه ایوان جنوبی مسجد به نام ایوان مقصوره، با حدود 500 متر مربع مساحت، 37 متر طول و 5/25 متر ارتفاع، از باشکوه‌ترین ایوان‌‌های مسجد است.

ضلع‌های مسجد، همه با کاشی‌‌های معرق نفیس آراسته شده و در تمام دیوارها و غرفه‌‌های آن اسماء الله و آیات قرآن و احادیثی که بعضی مربوط به مسجد است، وجود دارد.

کتیبه ممتاز و تاریخی بایسنقر (فرزند گوهرشاد) که از بهترین ثلث‌نویسان عهد تیموری بوده، با زیباترین خطوط ثلث بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی می‌کند و تاریخ بنای مسجد بر کاشی معرق، در این کتیبه به چشم می‌خورد.

محراب، یک پارچه از سنگ مرمر با تزیینات و کنده‌کاری و کتیبه‌ای در میان مقرنس‌کاری‌‌های آن، نمایانگر هنر آن دوران است.

منبر صاحب الزمان (عج) واقع در کنار محراب ایوان مقصوره، از لحاظ قدمت حائز اهمیت است.

این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی با شیوه منبت‌کاری بدون به کار رفتن میخ در آن، به دست پر توان استاد محمد نجار خراسانی، منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.

منبر صاحب الزمان (عج) در سال 1325 شمسی توسط مرحوم استاد حیدر نیکنام گلپایگانی مرمت شد.

گنبد رفیع مسجد بر فراز ایوان مقصوره، بر عظمت این بنا افزوده است. ارتفاع گنبد حدود 41 متر و فضای خالی بین دو پوشش گنبد، 10 متر است. سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزیین شده است.

در دو طرف این ایوان، دو مناره هر کدام به ارتفاع 43 متر از کف مسجد ساخته شده و دارای کتیبه‌‌هایی چند است. مسجد گوهرشاد صحنی به وسعت 2800 متر مربع دارد و زیربنای آن 9400 متر مربع است.

بنای مسجد شامل 8 ایوان بزرگ و هفت شبستان است. گنبد خانه پشت ایوان مقصوره، با شبستان‌‌های یک طبقه، بخش‌‌های مختلف مسجد را به هم ربط می‌دهد.

ایوان جنوبی، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی، معروف به ایوان دار السیاده است. ایوان شرقی، ایوان اعتکاف نامیده می‌شود و ایوان غربی، ایوان شیخ بهاء الدین نامگذاری شده است.

نام بانو گوهرشاد، بانی مسجد، در ایوان شمالی مسجد (ایوان دارالسیاده) بر کاشی معرق به رنگ زرد و خط ثلث نوشته شده است. این ایوان با معرق‌کاری زیبایی تزیین شده و بر سر در ورودی آن به رواق دارالسیاده، پنجره‌ای نقره از آثار عهد قاجاریه نصب شده است.

دو ایوان شرقی و غربی مسجد گوهرشاد، با معرق‌کاری ممتاز و کتیبه‌‌هایی به خط ثلث، مسجد را به رواق امام خمینی (قدس سره) و بست شیخ بهاء الدین مرتبط می‌کند.

این مسجد در طول زمان بر اثر عوامل طیبعی و انسانی صدمات زیادی دیده است؛ از جمله در زمین لرزه سال 1084، ایوان مقصوره صدماتی دید که مورد بازسازی قرار گرفت.

مرمت‌‌های دیگر مسجد پس از گلوله باران روس‌‌ها در سال 1330 هـ.ق بود که به صدمه دیدن گنبد و ایوان‌‌های مسجد انجامید. گنبد و ایوان مقصوره و ایوان‌‌های شرقی و غربی مسجد در سال 1339 قمری مورد بازسازی اساسی قرار گرفت.

سردرها: سردرها برای شکل دادن به مجموعه بارگاه منور امام (علیه السلام) طراحی شده‌اند. در سه ورودی از خیابان‌‌های شیرازی، نواب صفوی و طبرسی، سردرهایی با زیربنای بیش از 70 هزار متر مربع احداث شده است.

سردر شیرازی: سردر شیرازی، در مسیر ورود زائران از خیابان شیرازی واقع شده و با 24625 متر مربع مساحت و 25492 متر مربع زیربنا، در غرب اماکن متبرکه ساخته شده است.

سردر نواب صفوی: این سردر، در مسیر ورود زائران از خیابان نواب صفوی واقع شده است. 16164 متر مربع مساحت، 16850 متر مربع زیربنا دارد و در شرق اماکن متبرکه واقع شده است.

سردر طبرسی: سردر طبرسی، در مسیر ورود زائران از خیابان طبرسی و در شمال اماکن متبرکه و روضه منوره واقع شده است و 26923 متر مربع مساحت و 27715 متر مربع زیربنا دارد.

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

لایحه مقابله با کشت محصولات آب‌بر، ارائه می‌شود

علی ابراهیمی: ایران با متوسط نزولات جوی ۲۶۰میلی متر در سال از کشورهای خشک جهان و دارای منابع آب محدود است.

۱۲۴ برج تهران نیازمند باند فرود بالگرد

شورای شهر تهران با مصوبه خود، شهرداری را ملزم کرد تا سیاست‌های لازم برای اصلاح باند‌های فرود بالگرد در ساختمان‌های بلند‌مرتبه (۶۱ طبقه به بالا) را ابلاغ و اعمال کند.

یک اتفاق تازه

جواد عزیزی : حتما تا حالا از اتفاق تازه‌ای که در روزنامه رخ داده‌، باخبر شده‌اید.

مجرمی که سلولش را جوید

شیکاگو> بسکتبــــالیست ۱۷ساله آمریکایی ۱۶ماه پس از اینکه به‌خاطر دستبرد به یک پیتزافروشی به زندان افتاد شروع به جویدن تکه‌های چرمی و فلزی سلول‌ و تجهیزات درمانگاه زندان کرد.

ازدواج به‌خاطر حمل ظرف آب

بمبئی> مردان روستای دنجانمال هند با ۲یا ۳زن ازدواج می‌کنند تا یکی از آنها در خانه مانده و باقی آنها در نبود آب لوله‌کشی از مسافتی دور ظرف‌های آب را به خانه بیاورند.

کوچک‌ترین پارک جهان

اورگون> کوچک‌ترین پارک جهان که فقط ۲متر عرض دارد در شهر پورتلند آمریکا واقع شده و رکورد آن نیز در کتاب گینس ثبت شده است.

باد‌کردن تیوب با گوش‌ها

پکن> مردی در چین انواع تیوب را با گوش‌هایش باد می‌کند.

تقدیر از ۱۰ معاون عمرانی شهرداری تهران

تمامی معاونان فنی و عمرانی شهرداری تهران در ۳۲ سال گذشته به دعوت معاون فنی و عمرانی فعلی شهرداری تهران گردهم آمدند تا از نزدیک تجارب سال‌ها فعالیت عمرانی پایتخت را به اشتراک بگذارند.

اجرای فازهدفمندی آغاز شد

پس از قطع اعطای یارانه بنزین که موجب تک نرخی شدن این فرآورده نفتی شد، افزایش ۱۵ درصدی قیمت گاز نیز مورد تأیید قرار گرفت تا گامی جدید در راه آزادسازی قیمت‌ها برداشته شده و عملا آغاز اجرای فاز سوم هدفمندی یارانه‌ها کلید خورده باشد.

ادامه روند نزولی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۸۳ واحد کاهش یافت و به ۶۳ هزارو ۴۱۳ واحد رسید.

هیاهو برای هیچ؛ بانک‌ها فقط ۱۵۰ میلیارد تومان پول به بورس تزریق کردند

یک سایت اینترنتی بدون اعلام منبع مشخص، رقم تزریق نقدینگی بانک‌ها به بورس را ۱۵۰ میلیارد تومان اعلام کرد.

صدورکد سهامداری برای ۳۶۵ سرمایه‌گذار خارجی در بورس تهران

مدیرعامل سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار از صدور ۲۱ کد سهامدار خارجی در اردیبهشت‌ماه ۹۴خبر داد.

آمارهای تازه از تشدید رکود صنعتی در اقتصاد ایران

براساس آمارهای رسمی بورس تهران روند کاهش سود شرکت‌های فعال در بازار سهام که از پارسال شروع شده همچنان ادامه دارد در سایه توجه به تورم، زخم رکود اقتصادی هر روز کهنه‌تر می‌شود.

نکوداشت ابراهیم لطفی در نخستین برنامه آیین سال نوای موسیقی ایران

همشهری‌آنلاین: آئین نکوداشت و تجلیل از مقام هنری ابراهیم لطفی نوازنده صاحب نام و بنیان‌گذار «گروه کوارتت زهی تهران» جمعه ۸ خرداد ماه در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

سخنان مرادخانی درباره شرایط تازه ارکستر ملی و سمفونیک

همشهری آنلاین: علی مرادخان ، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت وگویی از تصمیمات وشرایط تازه فعالیت های ارکستر سمفونیک و ملی سخن گفت.

آغاز عملیات علیه داعش در۲ استان عراق

محمد امین خرمی : عملیات گسترده ارتش و نیروهای مردمی عراق علیه گروه تروریستی داعش در ۲ جبهه، در استان‌های صلاح‌الدین و انبار آغاز شد.

ترور در آستانه انتخابات ترکیه

محمد کرباسی : از سال ۲۰۰۲ که زنجیره پیروزی‌های تمام عیار حزب عدالت و توسعه در ترکیه آغاز شد هیچ وقت فضای انتخاباتی به این شکل متشنج و بحرانی نبوده است.

کار زورگیران به گروگانگیری رسید

۲ زورگیر خشن به سبک فیلم‌های هالیوودی، سریالی از جرائم را رقم زدند و در نهایت با گروگان‌گرفتن راننده پراید از محاصره مردم گریختند.