سه شنبه 29 مهر 1393 | به روز شده: 8 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 7 مهر 1388 - 19:12:13 | کد مطلب: 91567 چاپ

آشنایی با مسجد گوهرشاد - خراسان رضوی

اندیشه > دین - همشهری آنلاین:
مسجد گوهرشاد، یکی از بناهای باشکوه و باستانی عهد تیموری است که در اوایل قرن نهم قمری بنا شده است

این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است.

این مسجد به دستور بانو گوهرشاد، دختر امیر غیاث الدین ترخان، از امرای جغتایی، همسر شاهرخ تیموری در سال 821 قمری توسط معمار معروف ایرانی، قوام الدین شیرازی، با به‌کارگیری سبک معماری دوران تیموری ساخته شد.

کاشی‌کاری مسجد، نمونه‌ای از شاهکارهای عهد تیموری است. طاق‌‌های گنبدی شکل مسجد و مناره‌‌های آن با ویژگی و تزیینات خاص و با استفاده از سبک مقرنس، همچنین نقوش و خطوط دیواری بر روی زمینه‌ گچی و معرق‌کاری ممتاز عصر تیموری، جلوه‌‌های بی‌نظیری را به نمایش گذاشته است.

این بنای باستانی، نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی به شمار می‌رود که تمام خصوصیات و ویژگی‌‌های معماری سنتی در آن به‌کار رفته است.

به‌ویژه ایوان جنوبی مسجد به نام ایوان مقصوره، با حدود 500 متر مربع مساحت، 37 متر طول و 5/25 متر ارتفاع، از باشکوه‌ترین ایوان‌‌های مسجد است.

ضلع‌های مسجد، همه با کاشی‌‌های معرق نفیس آراسته شده و در تمام دیوارها و غرفه‌‌های آن اسماء الله و آیات قرآن و احادیثی که بعضی مربوط به مسجد است، وجود دارد.

کتیبه ممتاز و تاریخی بایسنقر (فرزند گوهرشاد) که از بهترین ثلث‌نویسان عهد تیموری بوده، با زیباترین خطوط ثلث بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی می‌کند و تاریخ بنای مسجد بر کاشی معرق، در این کتیبه به چشم می‌خورد.

محراب، یک پارچه از سنگ مرمر با تزیینات و کنده‌کاری و کتیبه‌ای در میان مقرنس‌کاری‌‌های آن، نمایانگر هنر آن دوران است.

منبر صاحب الزمان (عج) واقع در کنار محراب ایوان مقصوره، از لحاظ قدمت حائز اهمیت است.

این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی با شیوه منبت‌کاری بدون به کار رفتن میخ در آن، به دست پر توان استاد محمد نجار خراسانی، منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.

منبر صاحب الزمان (عج) در سال 1325 شمسی توسط مرحوم استاد حیدر نیکنام گلپایگانی مرمت شد.

گنبد رفیع مسجد بر فراز ایوان مقصوره، بر عظمت این بنا افزوده است. ارتفاع گنبد حدود 41 متر و فضای خالی بین دو پوشش گنبد، 10 متر است. سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزیین شده است.

در دو طرف این ایوان، دو مناره هر کدام به ارتفاع 43 متر از کف مسجد ساخته شده و دارای کتیبه‌‌هایی چند است. مسجد گوهرشاد صحنی به وسعت 2800 متر مربع دارد و زیربنای آن 9400 متر مربع است.

بنای مسجد شامل 8 ایوان بزرگ و هفت شبستان است. گنبد خانه پشت ایوان مقصوره، با شبستان‌‌های یک طبقه، بخش‌‌های مختلف مسجد را به هم ربط می‌دهد.

ایوان جنوبی، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی، معروف به ایوان دار السیاده است. ایوان شرقی، ایوان اعتکاف نامیده می‌شود و ایوان غربی، ایوان شیخ بهاء الدین نامگذاری شده است.

نام بانو گوهرشاد، بانی مسجد، در ایوان شمالی مسجد (ایوان دارالسیاده) بر کاشی معرق به رنگ زرد و خط ثلث نوشته شده است. این ایوان با معرق‌کاری زیبایی تزیین شده و بر سر در ورودی آن به رواق دارالسیاده، پنجره‌ای نقره از آثار عهد قاجاریه نصب شده است.

دو ایوان شرقی و غربی مسجد گوهرشاد، با معرق‌کاری ممتاز و کتیبه‌‌هایی به خط ثلث، مسجد را به رواق امام خمینی (قدس سره) و بست شیخ بهاء الدین مرتبط می‌کند.

این مسجد در طول زمان بر اثر عوامل طیبعی و انسانی صدمات زیادی دیده است؛ از جمله در زمین لرزه سال 1084، ایوان مقصوره صدماتی دید که مورد بازسازی قرار گرفت.

مرمت‌‌های دیگر مسجد پس از گلوله باران روس‌‌ها در سال 1330 هـ.ق بود که به صدمه دیدن گنبد و ایوان‌‌های مسجد انجامید. گنبد و ایوان مقصوره و ایوان‌‌های شرقی و غربی مسجد در سال 1339 قمری مورد بازسازی اساسی قرار گرفت.

سردرها: سردرها برای شکل دادن به مجموعه بارگاه منور امام (علیه السلام) طراحی شده‌اند. در سه ورودی از خیابان‌‌های شیرازی، نواب صفوی و طبرسی، سردرهایی با زیربنای بیش از 70 هزار متر مربع احداث شده است.

سردر شیرازی: سردر شیرازی، در مسیر ورود زائران از خیابان شیرازی واقع شده و با 24625 متر مربع مساحت و 25492 متر مربع زیربنا، در غرب اماکن متبرکه ساخته شده است.

سردر نواب صفوی: این سردر، در مسیر ورود زائران از خیابان نواب صفوی واقع شده است. 16164 متر مربع مساحت، 16850 متر مربع زیربنا دارد و در شرق اماکن متبرکه واقع شده است.

سردر طبرسی: سردر طبرسی، در مسیر ورود زائران از خیابان طبرسی و در شمال اماکن متبرکه و روضه منوره واقع شده است و 26923 متر مربع مساحت و 27715 متر مربع زیربنا دارد.

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

به زودی نمایشگاه دائمی‌گل وگیاه درشرق تهران افتتاح می‌شود

ششمین نمایشگاه فصلی گل و گیاه در محل دائمی نمایشگاه‌های شهرداری تهران در بوستان گفتگو همزمان با حرکت کاروان گل از بوستان گفتگو به سمت برج میلاد با حضور اعضای شورای شهر تهران و مدیران شهری و استقبال گسترده شهروندان تهرانی آغاز به‌کار کرد.

علت وارونگی مسیر می‌سی‌سی‌پی

می‌سی‌سی‌پی> دانشمندان سرانجام طوفان ایزاک را به‌عنوان عامل وارونه‌شدن مسیر رودخانه می‌سی‌سی‌پی معرفی کردند.

دستور دادستان کل ‌کشور در پرونده اسیدپاشی‌های اصفهان

تحقیقات پلیس برای کشف راز اسیدپاشی‌های اصفهان در حالی ادامه دارد که دادستان کل کشور در حکمی دستور تسریع در شناسایی و دستگیری عامل یا عاملین احتمالی این اسیدپاشی‌ها را داد.

رشد ۱۲۶۷ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۲۶۷ واحد افزایش یافت و به ۷۳ هزار و ۵۴۸ واحد رسید.

رشد خیره‌کننده و درصدی بورس در یک روز

به یکباره ورق در بازار سهام برگشت و بازار سهام با یک جهش خیره‌کننده مواجه شد به‌طوری که شاخص بورس ۱.۸ درصد و شاخص فرابورس ۱.۹ درصد رشد کردند.

تعویق دریافت کارمزد از کارتخوان‌ها

تأخیر در بررسی پیشنهاد اخذ کارمزد از تراکنش‌های خرید پایانه‌های فروش در شورای پول و اعتبار باعث شد تا دبیر کل بانک مرکزی اعلام کند که دریافت کارمزد از کارتخوان‌ها از اول آبان‌ماه اجرایی نمی‌شود.

سوختن و ساختن با بدقولی‌های خودروسازان

علی ابراهیمی: چانه زنی خودروسازان برای تعویق اجرای برخی تکالیف قانونی موجب بازگشت دلال‌بازی و افزایش کاذب قیمت خودروهای داخلی به‌دلیل توقف شماره‌گذاری شده است.

شناسایی کم‌درآمدها به‌جای پردرآمدها

دکتر حسین راغفر: موضوع حذف یارانه اقشار پردرآمد و ساماندهی مشمولان دریافت یارانه نقدی در حالی به ‌احتمال از دست رفتن اعتماد مردم ناشی از سرکشی در حساب‌هایشان ربط داده می‌شود که از ابتدا مشخص بود روش ساماندهی یارانه‌بگیران اشتباه است.

خسارت ۳.۵ میلیون دلاری توقف کامیون‌ها در مرز بازرگان

مانع تراشی کشور ترکیه در مسیر ترانزیت زمینی کالا موجب خسارت ۳.۵ میلیون دلاری ناشی از توقف کامیون‌ها شده است.

بازی آمریکا و ترکیه با مهره کوبانی

کوبانی پس از هفته‌ها درگیری به نقطه نمادین مقابله با گروه تروریستی داعش تبدیل شده اما اتفاقاتی در رابطه با این شهر افتاد که بار دیگر بازی تبلیغاتی این روزهای واشنگتن و آنکارا را با مهره کوبانی نشان داد.

کشف موجود دریایی توسط ماهیگیر

سنتوزا> ماهیگیری که در جزیره سنتوزا و حوالی سنگاپور مشغول ماهیگیری بود با دیدن یک موجود دریایی که شبیه ریشه درخت بود مجبور شد سراغ اینترنت برود.

نسل جدید در‌ و پنجره

کانبرا>‌ طراح استرالیایی در‌هایی ساخته است که با یک اشاره انگشت باز شده و پیش‌بینی می‌شود نسل در‌های چند هزارساله کنونی را منقرض کند.

آشنایی با جایزه ملی فیلم انگلیس National Movie Awards

همشهری آنلاین: جایزه ملی فیلم انگلیس یک جایزه سینمایی مردمی بود که از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ به اعضای بدنه سینمایی انگلستان اعطا می‌شد.

نفت ارزان؛ تاکتیک آمریکا و عربستان علیه ایران و روسیه

همشهری آنلاین: به گفته مشاور بانک جهانی، ائتلاف نفتی عربستان و آمریکا با هدف زمین‌ زدن اقتصاد ایران و روسیه شکل گرفته است.

صحنه‌سازی ناشیانه برای پنهان‌کردن راز قتل شریک

صحنه‌سازی مرد میانسال برای پنهان کردن راز قتل شریکش آنقدر ناشیانه بود که پلیس در مدت کوتاهی توانست راز جنایت را فاش کند.

ری شهری: رمز اثر بخشی کار مداحی، اخلاص در عمل است

همشهری آنلاین: تولیت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، خدمت ذاکرین اهل بیت علیهم‌السلام در جامعه را بسیار با ارزش خواند و گفت: رمز ماندگاری و اثربخشی کار مداحان، اخلاص در عمل است.

مخالفت کاردینال‌های کاتولیک با اصلاحات پاپ

همشهری‌آنلاین: شورای مشورتی کاردینال‌های کلیسای کاتولیک با بخشی از اصلاحات پیشنهادشده مخالفت کرد.

کنسرت موسیقی قبل قاجار در فرهنگسرای نیاوران

همشهری آنلاین: کنسرت «نغمه‌های مرکب» به آهنگسازی سعید نایب محمدی، با استفاده از عناصر موسیقایی قبل از دوره‌ی قاجار و آهنگسازی به شیوه‌ی موسیقی قدیم ایران روزهای اول و دوم آبان در فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌شود.