پنج شنبه 6 آذر 1393 | به روز شده: 24 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 7 مهر 1388 - 19:12:13 | کد مطلب: 91567 چاپ

آشنایی با مسجد گوهرشاد - خراسان رضوی

اندیشه > دین - همشهری آنلاین:
مسجد گوهرشاد، یکی از بناهای باشکوه و باستانی عهد تیموری است که در اوایل قرن نهم قمری بنا شده است

این بنای تاریخی در جنوب حرم مطهر رضوی قرار دارد و به رواق‌‌های دارالسیاده و دار الحفاظ متصل است.

این مسجد به دستور بانو گوهرشاد، دختر امیر غیاث الدین ترخان، از امرای جغتایی، همسر شاهرخ تیموری در سال 821 قمری توسط معمار معروف ایرانی، قوام الدین شیرازی، با به‌کارگیری سبک معماری دوران تیموری ساخته شد.

کاشی‌کاری مسجد، نمونه‌ای از شاهکارهای عهد تیموری است. طاق‌‌های گنبدی شکل مسجد و مناره‌‌های آن با ویژگی و تزیینات خاص و با استفاده از سبک مقرنس، همچنین نقوش و خطوط دیواری بر روی زمینه‌ گچی و معرق‌کاری ممتاز عصر تیموری، جلوه‌‌های بی‌نظیری را به نمایش گذاشته است.

این بنای باستانی، نمونه کامل و برجسته هنر ایرانی به شمار می‌رود که تمام خصوصیات و ویژگی‌‌های معماری سنتی در آن به‌کار رفته است.

به‌ویژه ایوان جنوبی مسجد به نام ایوان مقصوره، با حدود 500 متر مربع مساحت، 37 متر طول و 5/25 متر ارتفاع، از باشکوه‌ترین ایوان‌‌های مسجد است.

ضلع‌های مسجد، همه با کاشی‌‌های معرق نفیس آراسته شده و در تمام دیوارها و غرفه‌‌های آن اسماء الله و آیات قرآن و احادیثی که بعضی مربوط به مسجد است، وجود دارد.

کتیبه ممتاز و تاریخی بایسنقر (فرزند گوهرشاد) که از بهترین ثلث‌نویسان عهد تیموری بوده، با زیباترین خطوط ثلث بر پیشانی ایوان مقصوره خودنمایی می‌کند و تاریخ بنای مسجد بر کاشی معرق، در این کتیبه به چشم می‌خورد.

محراب، یک پارچه از سنگ مرمر با تزیینات و کنده‌کاری و کتیبه‌ای در میان مقرنس‌کاری‌‌های آن، نمایانگر هنر آن دوران است.

منبر صاحب الزمان (عج) واقع در کنار محراب ایوان مقصوره، از لحاظ قدمت حائز اهمیت است.

این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی با شیوه منبت‌کاری بدون به کار رفتن میخ در آن، به دست پر توان استاد محمد نجار خراسانی، منبت کار معروف عصر فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است.

منبر صاحب الزمان (عج) در سال 1325 شمسی توسط مرحوم استاد حیدر نیکنام گلپایگانی مرمت شد.

گنبد رفیع مسجد بر فراز ایوان مقصوره، بر عظمت این بنا افزوده است. ارتفاع گنبد حدود 41 متر و فضای خالی بین دو پوشش گنبد، 10 متر است. سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزیین شده است.

در دو طرف این ایوان، دو مناره هر کدام به ارتفاع 43 متر از کف مسجد ساخته شده و دارای کتیبه‌‌هایی چند است. مسجد گوهرشاد صحنی به وسعت 2800 متر مربع دارد و زیربنای آن 9400 متر مربع است.

بنای مسجد شامل 8 ایوان بزرگ و هفت شبستان است. گنبد خانه پشت ایوان مقصوره، با شبستان‌‌های یک طبقه، بخش‌‌های مختلف مسجد را به هم ربط می‌دهد.

ایوان جنوبی، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی، معروف به ایوان دار السیاده است. ایوان شرقی، ایوان اعتکاف نامیده می‌شود و ایوان غربی، ایوان شیخ بهاء الدین نامگذاری شده است.

نام بانو گوهرشاد، بانی مسجد، در ایوان شمالی مسجد (ایوان دارالسیاده) بر کاشی معرق به رنگ زرد و خط ثلث نوشته شده است. این ایوان با معرق‌کاری زیبایی تزیین شده و بر سر در ورودی آن به رواق دارالسیاده، پنجره‌ای نقره از آثار عهد قاجاریه نصب شده است.

دو ایوان شرقی و غربی مسجد گوهرشاد، با معرق‌کاری ممتاز و کتیبه‌‌هایی به خط ثلث، مسجد را به رواق امام خمینی (قدس سره) و بست شیخ بهاء الدین مرتبط می‌کند.

این مسجد در طول زمان بر اثر عوامل طیبعی و انسانی صدمات زیادی دیده است؛ از جمله در زمین لرزه سال 1084، ایوان مقصوره صدماتی دید که مورد بازسازی قرار گرفت.

مرمت‌‌های دیگر مسجد پس از گلوله باران روس‌‌ها در سال 1330 هـ.ق بود که به صدمه دیدن گنبد و ایوان‌‌های مسجد انجامید. گنبد و ایوان مقصوره و ایوان‌‌های شرقی و غربی مسجد در سال 1339 قمری مورد بازسازی اساسی قرار گرفت.

سردرها: سردرها برای شکل دادن به مجموعه بارگاه منور امام (علیه السلام) طراحی شده‌اند. در سه ورودی از خیابان‌‌های شیرازی، نواب صفوی و طبرسی، سردرهایی با زیربنای بیش از 70 هزار متر مربع احداث شده است.

سردر شیرازی: سردر شیرازی، در مسیر ورود زائران از خیابان شیرازی واقع شده و با 24625 متر مربع مساحت و 25492 متر مربع زیربنا، در غرب اماکن متبرکه ساخته شده است.

سردر نواب صفوی: این سردر، در مسیر ورود زائران از خیابان نواب صفوی واقع شده است. 16164 متر مربع مساحت، 16850 متر مربع زیربنا دارد و در شرق اماکن متبرکه واقع شده است.

سردر طبرسی: سردر طبرسی، در مسیر ورود زائران از خیابان طبرسی و در شمال اماکن متبرکه و روضه منوره واقع شده است و 26923 متر مربع مساحت و 27715 متر مربع زیربنا دارد.

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

استقبال شهرداران آسیا از پیشنهاد قالیباف

شهردار تهران که به‌منظور شرکت در مجمع جهانی شهرداران آسیایی به شهر هایکوی چین سفر کرده بود پیش از ترک این شهر در جمع خبرنگاران حاضر شد و بر ایجاد صندوقی مشترک به‌منظور توسعه شهرهای آسیایی تأکید کرد.

تحقق تدریجی تفکیک پسماند از مبدأ

مدیریت بهینه پسماندها و برنامه‌ریزی هدفمند در جهت ارتقای سیستماتیک آن می‌تواند در زمینه کاهش مشکلات موجود و بالا بردن سطح سلامت شهروندان تأثیرات مطلوب و بسزایی داشته باشد.

مصوبه افزایش ۳۰ درصدی قیمت نان مسکوت ماند

با تصمیم هیأت وزیران، افزایش ۳۰ درصدی قیمت نان از ابتدای آبان‌ماه تصویب شده اما دولت بنابر مصالحی این افزایش قیمت را تا اطلاع ثانونی مسکوت گذاشته است.

کاهش تورم سالانه؛ افزایش تورم ماهانه

هم مرکز آمار ایران و هم بانک مرکزی ایران به فاصله یک روز از کاهش نرخ تورم در آبانماه خبر دادند؛ با این تفاوت که مرکز آمار می‌گوید نرخ تورم نقطه به نقطه همچنان رو به کاهش است و بانک مرکزی اما گزارش داده رشد تورم نقطه به نقطه که چندماه متوقف شده بود، در‌ماه گذشته دوباره افزایش یافته است.

سفرهای خارجی مسئولان زیر ذره‌بین

زمانی مرحوم سیدجلال یحیی‌زاده نماینده سابق تفت و یزد در مجلس نهم که عضو هیأت نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت و مجلس بود انتقاد کرد که سفرهای خارجی نمایندگان به اطلاع هیأتی که برای نظارت بر مسافرت‌های خارجی کارکنان دولت تشکیل شده نمی‌رسد و عملاً قانون اجرا نمی‌شود.

بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور تسهیل شد

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از ابلاغ آیین‌نامه جدید قانون بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور خبر داد.

نقش لابی صهیونیسم در مذاکرات

فواد ایزدی*: چند روز از تمدید مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای عضو ۱+۵ می‌گذرد اما سخنانی که جان کری وزیر خارجه آمریکا بعد از پایان نشست به زبان آورد، همچنان مورد توجه رسانه‌های دنیا و بعضا در داخل است.

اعتراض در آمریکا سراسری شد

اعتراض به حکم تبرئه پلیسی که تابستان گذشته یک جوان سیاهپوست را در شهر فرگوسن آمریکا کشت، هر روز شهرها و ایالت‌های بیشتری را در این کشور فرامی‌گیرد.

ارسال ۹۰ هزار پیام از زمین به مریخ

همشهری آنلاین: رادیوتلسکوپ‌ها به مناسبت پنجاهمین سالگرد اکتشافات مریخی، روز جمعه ده‌ها هزار پیام زمینی را به سوی مریخ ارسال خواهند کرد.

سفر وزیر امور خارجه سوریه به مسکو

همشهری آنلاین: خبرگزاری رسمی لبنان اعلام کرد وزیر امور خارجه سوریه بامداد چهارشنبه ۵ آذر از فرودگاه بین‌المللی بیروت عازم مسکو شد.

هجدمین نشست سارک در نپال آغاز شد

همشهری‌آنلاین: هجدهمین نشست همکاری‌های منطقه‌ای اتحادیه جنوب آسیا موسوم به سارک چهارشنبه ۵ آذر در نپال آغاز شد.

زبان چینی کم‌رنگ‌تر از زبان انگلیسی

همشهری آنلاین: رنگها شاید در همه جای جهان یکسان باشند، اما زبان مناطق مختلف جهان و توانایی آنها در توصیف رنگ‌ها تاثیر زیادی بر نحوه درک و شناسایی رنگ‌ها دارد.

درگذشت علیرضا خورشیدفر نوازنده پیشکسوت ارکستر سمفونیک

همشهری آنلاین: علیرضا خورشیدفر، نوازنده کنترباس که سوت آهنگ فیلم از کرخه تا راین مجید انتظامی و برخی دیگر از آهنگ ها را با دهانش نواخت ، بر اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت.

رهبر کاتالان‌ها از طرح جدید استقلال از اسپانیا پرده برداشت

همشهری آنلاین: آرتور مس رهبر دولت منطقه ای کاتالونیای اسپانیا از برگزاری انتخابات زودهنگام به عنوان نخستین گام برای اجرای طرح استقلال از اسپانیا تا سال ۲۰۱۶ خبر داد.

فلسفه‌ آگاهی (۱۰ مسئله‌ آگاهی)

همشهری آنلاین: در دو دهه‌ی اخیر مسئله‌ آگاهی به یکی از پُربحث‌ترین مسائل فلسفه‌ ذهن تبدیل شده است.

دادگاه جنایی قاهره امروز جلسه دیگری از محاکمه مرسی را برگزار می‌کند

همشهری آنلاین: دادگاه جنایی قاهره، امروز چهارشنبه ۵ آذر جلسه دیگری از جلسه‌های محاکمه محمد مرسی، رئیس جمهور برکنار شده مصر و ۳۵ متهم دیگر را برگزار می‌کند.

سازمان حفاظت محیط زیست به دنبال احیا تالاب هامون در ایران و افغانستان است

همشهری آنلاین: مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران گفت: سازمان حفاظت محیط زیست به دنبال احیای دریاچه هامون است که با مدیریت مناسب در ایران و به کمک کشور افغانستان و سازمان‌های بین‌المللی در صورت لزوم بتوانیم کل اکو سیستم تالاب را احیا و مدیریت کنیم.

نوشابه‌های رژیمی هم ضرر دارند

همشهری آنلاین: یک متخصص تغذیه گفت: نوشیدن نوشابه‌های رژیمی برای افرادی که اضافه وزن دارند،‌ مضر است.