پنج شنبه 8 آبان 1393 | به روز شده: 20 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 17:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

طلوع بیست و چهارم خورشید کاروان

همشهری آنلاین: نمایش "خورشید کاروان" در بیست و چهارمین سال اجرای خود در شهرهای بوشهر، یزد،زاهدان و تهران میزبان علاقه مندان مکتب عاشورایی حضرت امام حسین(ع) خواهد بود.

آشنایی با بیماری فلج اطفال (پولیومیلیت)

همشهری آنلاین: فلج اطفال یا پولیومیلیت (یا به اختصار پولیو) یک بیماری ویروسی به شدت واگیردار است که عمدتا کودکان کم‌سن را مبتلا می‌کند.

آشنایی باجشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (ECU)

همشهری آنلاین: جشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (The European independent film festival)؛ یک فستیوال سینمایی است که از مارس ۲۰۰۶ در پاریس آغاز به کار کرد.

انتشار ردیف منتظم‌الحکما با مقدمه دکتر صفوت

همشهری‌آنلاین: ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی به روایت صلحی و نت‌نگاری مخبرالسلطنه که با عنوان ردیف منتظم‌الحکما شناخته می‌شود، با مقدمه‌ای از دکتر داریوش صفوت از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شد.

«دودل» گوگل برای سازنده واکسن فلج اطفال

همشهری آنلاین: گوگل روز سه‌شنبه ۲۸اکتبر (۶ آبان) ۲۰۱۴ صدمین زادروز جوناس سالک، دانشمند آمریکایی سازنده نخستین واکسن موفق بر ضد بیماری فلج اطفال، را با یک «دودل» در صفحه اصلی‌اش گرامی داشت.

وسیله‌ای برای نوردرمانی موضعی بیماری پوستی پسوریاز

همشهری آنلاین: شرکت فیلیپس یک وسیله جدید برای کمک به درمان مبتلایان به بیماری پوستی پسوریاز ساخته است.

فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی

مدیرعامل سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری تهران از فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی خبر داد.

کاهش ۱۹ درصدی سفر جاده‌ای

بررسی عملکرد حمل‌ونقل برون‌شهری در نیمه نخست سال ۹۳ در شورای‌عالی هماهنگی ترابری کشور نشان می‌دهد که میزان استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای در این مدت نسبت به‌مدت مشابه سال گذشته ۱۹درصد کاهش یافته است.

سرشماری مشتری‌ از پنجره روبه‌رو

نـیــویــورک> شرکتی در آمریکا با بهره‌بردن از یک اپلیکیشن گوشی‌های تلفن همراه میزان رفت‌وآمد رهگذر‌ها در پیاده‌رو و انتخاب مغازه‌ها را برای فروشنده‌ها سرشماری می‌کند.

خانه‌ای که زنده است

بــروکـلیـن> نـخستیـن‌ خـانـه درخـتـی زنــده دیوار‌هایش از بافت شاخه‌های درختان با سایر الیاف طبیعی ساخته شده و می‌تواند رشد کند.

آمبولانس هوایی نیم‌متری

آمـستـردام> بـالـگــرد‌هـای پیشرفته‌ای که Dron پهباد نام دارند، این بار برای امدادرسانی طراحی شده‌اند.

خودکشی سربازان اسرائیلی پس از جنگ غزه

۲‌ ماه پس از پایان حملات خونبار رژیم صهیونیستی به نوار غزه حالا آه فلسطینی‌ها و اشک‌های مادران کودکان به شهادت رسیده در بمباران‌های این رژیم دامن نظامیان اسرائیلی را گرفته است.

ایتالیایی‌ها خواهان بازگشت لیره هستند

همشهری آنلاین: یافته‌های نظرسنجی نهاد آماری زیرشاخه کمیسیون اروپا (یوروبارومیتر) نشان می‌دهد ۴۷ درصد پاسخ دهندگان ایتالیایی با کنار گذاشتن لیره واحد پول این کشور و استفاده از یورو مخالف بوده و آن را از نظر اقتصادی زیانبار می‌دانند.

بررسی سرفصل‌های رشته «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» توسط شورای تحول علوم انسانی

همشهری آنلاین: دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از بررسی سرفصل رشته الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری در جلسه شورای تحول علوم انسانی خبر داد.

اعدام ۱۰ مقام کره شمالی به جرم مشاهده برنامه تلویزیونی کره جنوبی

همشهری آنلاین: یک فرد نزدیک به نماینده مجلس کره جنوبی از اعدام چندین نفر در کره شمالی به جرم مشاهده برنامه‌های تلویزیونی به سبک غربی خبر داد.

اعلام اسامی فیلم‌های راه یافته به جشنواره حقیقت

همشهری آنلاین: اسامی فیلم‌های بخش مسابقه ملی هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران "سینماحقیقت" اعلام شد.

سامانه‌های پدافند غیرعامل مهمترین عامل پیشگیری در خطرآفرینی دشمنان است

همشهری آنلاین: ستادکل نیروهای مسلح در بیانیه‌ای با گرامیداشت هشتم آبان‌ماه روز پدافند غیرعامل تاکید کرد: سامانه پدافند غیرعامل کشور مهمترین عامل پیشگیری‌کننده در عقیم گذاردن سناریوهای تهدید و خطرآفرینی دشمنان است.

کاهش سهم دانشگاه علمی کاربردی از شهریه‌های دانشجویان و بررسی انحلال ۲۳ مرکز

همشهری آنلاین: سرپرست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در نامه‌ای از سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی خواست سهم این دانشگاه از محل شهریه‌های دانشجویان تمام مراکز علمی کاربردی از ۱۵ درصد به ۱۲ درصد کاهش پیدا کند.