پنج شنبه 11 تیر 1394 | به روز شده: 35 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 18:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

افزایش لشکر بیکاران

آمارهای رسمی نشان می‌دهد که تعداد بیکاران در سال ۹۳ نسبت به سال ۹۲ افزایش یافته است.

وعده اعلام شاخص‌های حذف یارانه نقدی

با گذشت ۱۰ روز از مهلت قانونی اعلام شاخص‌های حذف یارانه نقدی پردرآمدها، علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی قول داد در یک برنامه زنده تلویزیونی شاخص‌های حذف یارانه شهروندان را اعلام کند.

آزادسازی ۱۳ تن طلای ایران

۱۳تن از طلای خریداری شده ایران که ۲ سال است در آفریقای‌جنوبی به بهانه تحریم‌ها بلوکه شده بود، آزاد و به کشور انتقال داده شد.

مصرف برق کم نشد خاموشی در راه است

تدبیر و درخواست وزارت نیرو برای کم‌کردن فشار مصرف برق نتیجه نداد تا احتمال خاموشی‌های پراکنده در برخی از استان‌های کشور در روزها و هفته‌های داغ آینده جدی‌تر شود.

تجهیز ۷ بزرگراه‌ پایتخت به دوربین‌های ثبت تخلف سرعت

در ۳ ماهه نخست سال ۹۴، بزرگراه‌های زین‌الدین، ارتش، بسیج، باقری، فتح، همت و جاده مخصوص به سیستم‌های ثبت تخلف سرعت مجهز شدند و به وسیله این دوربین‌ها مناطق یک، ۴، ۵، ۱۴، ۱۷ و ۲۱ تحت پوشش بیشتری قرار گرفتند.

راه‌اندازی ۲ خط اتوبوسرانی شبانه در منطقه ۱۲

مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی شهر تهران در تشریح اقدامات طرح انضباط ترافیکی در قالب طرح انضباط شهری در منطقه ۱۲ از ساماندهی ایستگاه‌های سعدی جنوبی و راه‌اندازی ۲ خط اتوبوس شبانه در این منطقه خبر داد.

شب‌های بلوار کشاورز رنگی شد

نورپردازی پیاده‌راه میانی بلوار کشاورز همزمان با فرارسیدن میلاد امام حسن مجتبی(ع) و با حضور معاون خدمات شهری شهرداری تهران، مدیرعامل و جمعی از مدیران سازمان زیباسازی شهر تهران افتتاح شد.

وقت کشی فرمانداری به سود معادن شن و ماسه

حامد فوقانی: ۲ هفته پیش بود که جلسه‌ای برای تعیین تکلیف نهایی معادن شن و ماسه جنوب غرب تهران تشکیل شد.

نوازندگی یک نابینا با پیت‌حلبی

مانروویا > جوان بی‌خانمان نابینایی که با گیتار دست‌سازش به نوازندگی مشغول است، ظرف چند روز به یکی از مشهور‌ترین نوازنده‌ها بدل شد.

جرم؛ انتشار تصویر کیلومترشمار

لینکولنشایر> مردی که تصویر کیلومترشمار خودرو‌اش را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده بود تحت تعقیب پلیس انگلستان قرار گرفت.

سرقت از بانک توسط پیرمرد ویلچرنشین

نیویورک> پیرمرد سیاهپوستی که روی ویلچر بود بدون داشتن سلاح به بانکی در آمریکا دستبرد زد.

کره جنوبی مورد جدیدی از ابتلا و مرگ‌ومیر گزارش نمی‌کند

همشهری آنلاین: کره جنوبی روز دوشنبه ۲۹ ژوئن (۸ تیر)‌ برای نخستین بار در ۹ روز مورد جدید از ابتلا به مرس یا مرگ ناشی از آن گزارش نکرد، اما مقامات این کشور هشدار دادند هنوز نشانه‌ای از اینکه این شیوع تحت کنترل درآمده است، به چشم نمی‌خورد

ماهیگیری از آب‌های آلوده با دستگاه‌های تصفیه

زهرا رفیعی: دستگاه‌های تصفیه آب خانگی این روزها در بسیاری از فروشگاه‌های لوازم خانگی عرضه می‌شود.

آمریکا و نیاز توافق

سیدجلال دهقانی فیروزآبادی: اگرچه در مذاکرات دیپلماتیک، معمولا مصالحه می‌شود و طرفین از سقف خواسته‌های خود عدول می‌کنند تا به نقطه تلاقی خواسته‌ها برای توافق برسند اما گاهی طرفین برای رسیدن به نقطه مطلوب شگردهای چانه‌زنی مختلفی در پیش می‌گیرند.

تزلزل در زندگی اجتماعی

جهانگیر الماسی: درخصوص معضل کم‌آبی یا بهتر است بگوییم بی‌آبی، شیوه استفاده هم‌وطنان ما از آب و عدم توجه گروه کثیری از مردم در این زمینه اسباب قدری نگرانی شده است.

بازخوانی سرنوشت اسلامگرایان در جهان عرب

عبدالله آلبوغبیش : به قدرت رسیدن برخی جریان‌های اسلامگرا در جهان عرب طی سال‌های گذشته، پرسش‌هایی را درباره ماهیت عملکرد و سرنوشت این جریان‌ها مطرح کرده است.