شنبه 29 آذر 1393 | به روز شده: 37 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 17:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۸ نوع گرسنگی را بشناسید

همشهری آنلاین: گرسنگی احساسی است که معمولا به طور ناگهانی و به همراه ولع خوردن بروز می‌کند و البته انواع و اقسام مختلفی دارد.

وارد هر مجلسی شدم متاع آن همراهم بود

امیر حسین صالحی: صفا و سادگی صدایش حتی پشت تلفن هم مشخص است. وقتی خودم را معرفی می‌کنم به گرمی از مصاحبه استقبال می‌کند و قرار را برای فردای تماس می‌گذارد.

۲۹ آذر؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به صحبت‌های کی‌روش،کفاشیان و آزمون پرداخته‌اند:

۲۹ آذر؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران به صحبت‌های پوتین درباره نزدیک بودن توافق نهایی هسته‌ای، اظهار نظر نخست‌وزیر پیشین روسیه درباره وضعیت پوتین، نگاه انتقادی وطن‌امروز به نظر حامیان دولت درباره پرونده هسته‌ای و یکی دانستن آن با ارزوهای اوباما و نتانیاهو،تغییر وضعیت قیمت مسکن و سقوط آن در صورت افشا شدن آمار خانه‌های خالی،برنامه‌های دولت برای کنترل قیمت ارز،تلاش وزیر صنعت برای جداسازی خودروسازی از مونتاژ و آمادگی ارتش برای انجام بزرگ‌ترین رزمایش اختصاص دارد:

اعلام زمان برگزاری چهلمین روز درگذشت مرتضی پاشایی

همشهری‌آنلاین: خانواده مرحوم «مرتضی پاشایی»، زمان و محل برگزاری مراسم چهلمین روز درگذشت این خواننده بنام پاپ را اعلام کردند.

ردیابی داروهای گران قیمت برای پیشگیری از سودجویی

مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایرانیان از اجرای طرح ردیابی داروهای گران قیمت برای بیماری‌های صعب العلاج خبر داد.

دیدار وزیر بهداشت با مراجع عظام قم

‌وزیر بهداشت که روزهای پایانی هفته گذشته به شهر مقدس قم سفر کرد، در دیدار با مراجع عظام تقلید ضمن تشریح برنامه‌های انجام شده، از دیدگاه‌های آنان در حوزه سلامت، بهره‌مند شد.

خرسی بدون خواب زمستانی

خرس سیاه با نام علمیUrsus thibetanusجثه‌ای کوچک‌تر از خرس قهوه‌ای دارد.

انـرژی‌خـوارها

همشهری آنلاین: در میان افراد جامعه خون‌آشام‌ها، ادعا‌های عجیب بسیار متنوعی در مورد علت این پدیده ادعایی مطرح است. از دید استیوسون، روان آشامی، یک «وضعیت روحی» است که یا در اثر نبود معنویت در فرد ایجاد می‌شود یا در اثر تخریب کالبدهای روانی او.

خط الراس

همشهری‌آنلاین: دوربین را بدون دستکشِ پَر گرفته ‌بودم سمت بچه‌ها. دکمه‌ی‌ قرمز را می‌دیدم که روشن است و دارد ریکورد می‌کند. اما الان هیچی از آن لحظه نیست.

پاک کردن حافظه با نور

همشهری‌آنلاین: محققان موفق شدندبااستفاده‌ازفلش های‌نوری به موش‌ها شوک دهند‌وحافظه‌آنها‌رادستکاری وپاک کنند.

نذرمادرم

همشهری‌آنلاین: پرچم‌های سیاه و سبز، نذری‌های مادرم، اشک و زنجیرزدن در مسجد محله و... همه‌ی این‌ها کنار هم فضای دلنشینی را به وجود می‌آورد که من آن را دوست دارم.

تاجری کوچک ، گردشگری حرفه‌ای

همشهری‌آنلاین: ‌پسر مردی که فوتبال در سراسر دنیا به نامش احترام می‌گذارد، در میان سکوت رسانه‌ای به تهران آمد تا به گفته خودش به گردشگری و ایرانگردی بپردازد.

پهلوان سمیرا

همشهری‌آنلاین: پهلوان سمیرا کاظمی‌فرد اما همه‌ این تصاویر را به هم می‌ریزد. او از دور مثل خیلی از ماهاست، حتی شاید قدش کمی کوتاه‌تر باشد. البته حرف زدن و تکیه‌کلام‌هایش را از پهلوان‌ها به ارث برده است.

کی رفته‌ای ز دل که تمنا کنم تو را

محمد مهدی تندگویان: قرار است از چه بنویسم مگر تو غایب بوده‌ای که نبودنت را نامه‌ای کنم از سر مهر؟ تو که حاضرترین غایبی! در لحظه‌لحظه‌هایی که تجربه می‌کنم گاهی گم می‌کنم که این تویی یا من؟ که تو در من نفس می‌کشی! ای گسترده شده به جان و روح من. صبح که از پشت پنجره کوه‌ها را نگاه می‌کنم از آنها می‌پرسم در مقابل استواری تو حرفی برای گفتن دارند؟ نه! آنها هم سکوت کرده‌اند.

روند رو به رشد قیمت سکه در بازار معاملات آتی

همزمان با افزایش قیمت دلار و سکه، قیمت هر سکه براساس بازار معاملات قرارداد‌های آتی در بورس کالا به مرز یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید، تحلیل هشدار برانگیز کارشناسان بر این محور استوار است که علت این موضوع پیش‌بینی افزایش قیمت دلار در آینده است.

رفع ابهام درباره یک نگرانی شایع زنانه

بیشتر کیست‌ها هیچ نشانه‌ای ندارند و خانمی که کیست دارد ممکن است تا چکاپ بعدی خود نزد متخصص زنان متوجه وجود کیست در بدنش نشود. در اصل کیست تا خیلی بزرگ یا پاره نشود یا نچرخد، هیچ علامتی را نشان نمی‌دهد.

معمار حباب نمی‌سازد

همشهری‌آنلاین: ریخ شاهد آرزوهای پادشاهانی بوده که در هوس داشتن باغ‌های معلق ارم و بهشت شداد بناهایی ساخته‌اند و هنر معماری توانسته آرزوها و توهماتی اینچنین را به عالم واقع بکشاند.