یکشنبه 8 شهریور 1394 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 18:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

بازداشت مظنون ترکیه‌ای انفجار بانکوک

همشهری‌آنلاین: پلیس تایلند در تحقیقات مربوط به بمب گذاری مرگبار در معبد "اراوان" ، یک مظنون اهل ترکیه‌ را بازداشت کرد و از منزل او مواد ساخت بمب کشف شد.

دست دوستی خود را به سوی ملت ایران دراز کنید

همشهری آنلاین: معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: توصیۀ ما به کشورهای غربی از جمله آمریکا آن است که اگر در پیِ جبران مافات هستند به تجدیدنظر در رفتار خود پرداخته و دست دوستی خود را به سوی ملّت ایران دراز کنند.

رشد شاخص بورس و فرابورس

هر دو شاخص بورس و فرابورس افزایش یافتند به‌طوری که شاخص کل بورس تهران با ۲۴۵ واحد افزایش به ۶۴ هزارو ۴۵۱ واحد و شاخص فرابورس با ۹.۷ پله صعود به ۷۳۸ واحد رسید.

بوستان ولایت، قطب پزشکی هسته‌ای منطقه می‌شود

عباس ثابتی‌راد: بزرگ‌ترین دهکده سلامت هسته‌ای خاورمیانه با استفاده از دانش هسته‌ای و بـه‌کـارگیری‌شیوه‌هـای‌درمـانـی پروتون‌درمانی و گامانایف در بوستان ولایت احداث خواهد شد.

نمایش سنتی بدون حمایت می‌میرد

فهیمه پناه‌آذر: اواخر دهه ۶۰ بود که شخصیت عبدلی به همراه اوستا در تلویزیون حاضر شد؛ چهره‌ای دوست‌داشتنی که ۳ روز در هفته در قالب برنامه «بعد از خبر» روی آنتن، مخاطبان را شاد می‌کرد.

نجات پسربچه ۶ ساله از دام سیاه پیرمرد

بازی با کبوترها بهانه‌ای بود تا پیرمرد افغانی، سناریوی شوم خود را عملی کند.

فرقانی: موزه ارتباطات و بنیاد تحقیقات ارتباطی راه‌اندازی می‌شود

همشهری آنلاین: رییس دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی از انتقال این دانشکده از سه راه ضرابخانه تهران به پردیس دانشگاه علامه در دهکده المپیک خبر داد و گفت:

گروه های مدنی درصدد برگزاری تظاهرات همزمان با ورود نتانیاهو به لندن

همشهری آنلاین: گروه های طرفدارمردم فلسطین و ضد جنگ انگلیس اعلام کردند که همزمان با ورود بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی به لندن اقدام به برگزاری تظاهرات و تجمع های اعتراضی خواهند کرد.

تالیف تفسیر مفردات قرآن بر اساس روایات اهل بیت (ع)

همشهری آنلاین: عضو گروه علوم قرآنی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه از تالیف تفسیر مفردات قرآن بر مبنای روایات اهل بیت (ع) خبر داد و گفت: تفسیر مفردات قرآن کریم بر اساس روایات اهل بیت (ع) با رویکرد جدید ادبی در دست انجام است و در مرحله ارزیابی قرار دارد.

تجمعات اعتراضی معترضان به سیاست‌های نخست وزیر مالزی

همشهری آنلاین: مالزی همیشه سبز از نخستین ساعات صبح شنبه شاهد حضور معترضان و اصلاح طلبانی به رنگ زرد بود که با حضور در خیابان های شهر کوالالامپور خود را تیتر نخست رسانه های این کشور کردند.

تهدید مقامات سینمایی فرانسه از سوی لوک بسون

همشهری آنلاین: مقامات سینمایی فرانسه فیلم «والرین» را برای استفاده از قانون معافیت مالیاتی تولیدات داخلی مجاز ندانسته که این مسئله باعث شده تا «لوک بسون» تهدید کند که برای ساخت فیلمش به مجارستان خواهد رفت.

‌ تهران‌ شهر‌ جهانی‌ می‌شود

پنجمین نشست هیأت اجرایی مجمع شهرداران آسیایی شنبه هفتم شهریور در محل هتل پارسیان آزادی تهران کار خود را آغاز کرد.

یک فیلم چهار ستاره!

واکنش‌های خارجی به فیلم مجیدی ادامه دارد یک روز پس از نمایش فیلم سینمایی «محمد‌رسول‌الله(ص)» در مراسم افتتاحیه جشنواره جهانی مونترال، منتقد گاردین با نگارش نقدی مفصل، به تازه‌ترین ساخته مجید مجیدی چهار ستاره از ۵ ستاره ممکن را داد و آن را فیلمی «روشنگر، صادق، متعهد و شاعرانه» توصیف کرد.

اعلام برنامه‌های شهریور ماه تئاتر شهر

همشهری آنلاین: رییس مجموعه تئاتر شهر همزمان با برگزاری هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی سنتی از استقبال قابل توجه تماشاگران طی روزهای گذشته خبر داد.

حضور خانواده امیرسلیمانی در تئاتر کمدی شام آخر

همشهری آنلاین: با سپری شدن روزهای پایانی تمرینات نمایش «شام آخر» به کارگردانی عارف لرستانی این تئاتر کمدی از روز پنج شنبه ۱۲ شهریورماه اجرا می شود.

بی بی سی فارسی مجوز فعالیت در ایران ندارد

همشهری آنلاین: مشاورفرهنگی رئیس جمهور گفت: شبکه بی بی سی انگلیسی در ایران فعالیت داشته اما بی بی سی فارسی مجوز دفتر در ایران ندارد و هنوز هم این مجوز به آن داده نشده است.

۸۵ درصد جانوران کشور را حشرات تشکیل می‌دهند

همشهری آنلاین: رییس انجمن حشره‌شناسی ایران گفت: ایران دارای تنوع آب و هوایی بسیار بالا و به تبع آن تنوع زیستی بسیار غنی است که ۸۵ درصد جانوران موجود در این تنوع زیستی را حشرات تشکیل می‌دهند.

تهران در آستانه بیابان‌زایی؛ نشست ۲۶ سانتی زمین

همشهری آنلاین: مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با بیان اینکه ۳۶ سانت نشست زمین در تهران داشته‌ایم، گفت: نشست زمین آخرین مرحله قبل از بیابان‌زایی است که خشک شدن تالاب بندعلی خان در ورامین و تالاب‌های استان‌های مجاور نیز باعث خیزش بیشتر ریزگردها شده است.