شنبه 10 مرداد 1394 | به روز شده: 24 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 18:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

نزول شاخص‌های بورس و فرا بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات هفته گذشته با ۸۶۳ واحد کاهش به ۶۶ هزارو ۷۸۰ واحد رسید و معادل ۱.۳ درصد کاهش یافت.

جزئیات تازه از طرح تأسیس بورس مسکن

مدیرعامل بورس کالا گفت: بورس کالا قصد ندارد رقیب بخش خصوصی در معاملات املاک شود و اصلی‌ترین سیاستش برای تاسیس بورس مسکن تأمین مالی حوزه مسکن با هدف افزایش معاملات اوراق مالی مسکن است.

عروسک‌های بومی در معرض نابودی

همشهری‌آنلاین: نبود حمایت کافی نهادهای سیاست‌گذار فرهنگی و وجود کالاهای وارداتی بی هویت ساخت عروسک‌های بومی و ترویج این هنر بومی در روستاها را تهدید می‌کند.

مسجد و مدرسه قلعه امام مریوان از دل خاک بیرون آمد

همشهری‌آنلاین: کاوش باستان شناسی قلعه‌ شهر حکومتی غرب کشور (قلعه ایمام مریوان) منجر به خارج شدن مسجد و مدرسه کهن این محوطه تاریخی و یکی از مهمترین مراکز آموزشی غرب ایران و شمال عراق از دل خاک شد.

نایک کفش ورزشی مخصوص معلولان تولید کرد

همشهری‌آنلاین: نایک کفشی را طراحی کرده است که با حفظ ظاهر ورزشی، می‌توان آن را به راحتی به پا کرد و از پا درآورد.

چند روایت معتبر در باره اشیای آسمانی

د‌کتر رضا منصوری: د‌رباره خبر رؤیت شیئی نورانی که گفته شد‌ه د‌راستان‌هایی نظیر قزوین و البرز در آسمان مشاهده شده است، مطابق با اطلاعاتی که تا این ساعت بند‌ه اخذ کرد‌ه‌ام، براساس آنچه برخی منجمان آماتور رؤیت کرد‌ه و خود‌شان توانسته‌اند‌ به‌صورت د‌قیق‌تر اتفاقی که خبر د‌اد‌ه شد‌ه را رصد‌ کنند‌، شک است بین اینکه شیء د‌ید‌ه‌شد‌ه یک آسمان سنگی باشد‌ که احتمالا به زمین رسید‌ه یا می‌توانسته به زمین برسد‌ اما آتش گرفته و یا اینکه قطعاتی مربوط به ماهواره‌ها باشد‌؛ چیزهایی که ما زباله‌های آسمانی می‌خوانیم‌شان.

د‌‌ید‌‌ن فیلم کلاسیک آرواره‌ها‌ روی آب

تگزاس> ‌ ترسناک‌ترین شیوه د‌‌ید‌‌ن فیلم کلاسیک آرواره‌ها اثر ماند‌‌گار استیون اسپیلبرگ می‌تواند‌‌ د‌‌ر حالی باشد‌‌ که بینند‌‌ه د‌‌اخل یک تیوپ خوابید‌‌ه و پاهایش د‌‌اخل آب غوطه‌ور باشد‌‌.

ایشتار و لالش تا واقعیت‌هایی در مسیر موازی

نگارخانه‌های تهران در دومیـــن‌ماه فصل تابستان روزهایی گرم و پرکار را پشت سر می‌گذارند و آثاری از هنرمندان جوان، پیشکسوت و فقید ایرانی تا چهره‌های ژاپنی و عراقی روی دیوارهای این نگارخانه‌ها به تماشای عموم علاقه‌مندان گذاشته شده است.

روابط عمومی نباید دارای چهارچوب باشد

همشهری‌آنلاین: یحیی کمالی‌پور در نشست ماهانه انجمن روابط عمومی ایران گفت: کار ما در عرصه روابط عمومی ناتمام است.

جنگ خانه به خانه علیه فلسطینی‌ها

علی نوزاد ۱۸ ماهه فلسطینی در حمله شبانه شهرک‌نشینان صهیونیست، در میان شعله‌های آتش جان داد تا مرگ غم انگیزش زخم عمیق دیگری باشد بر چهره مردم فلسطین که ۶۰ سال است زیر ظلم رژیم صهیونیستی روزگار می‌گذرانند؛ مردمی که سال‌هاست هم با نظامیان اشغالگر روبه‌رو هستند هم هدف حملات شهرک‌نشینان تندرو قرار گرفته‌اند.

ادبیات فارسی بهترین منبع نگارش تاریخ فرهنگی

همشهری‌آنلاین: ادبیات فارسی بهترین منبع برای نگارش تاریخ فرهنگی ایران است زیرا که شعرا و ادبای ایرانی همواره تفکر خویش و عقلانیت رایج زمانه را در قالب مثل و شعر بیان می‌کرده‌اند.

زبان ایموجی: ارتباطات در عصر دیجیتال

همشهری‌آنلاین - معصومه رشیدی*: استفاده از زبان مبتنی بر تصویر پدیده تازه‌ای نیست و استفاده از ایموجی‌ها هم به نوعی همان زبان تصویر و بازگشت به عقب است؛