شنبه 4 مرداد 1393 | به روز شده: 23 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 18:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

ناگفته‌های قاتل خلبان تهرانی و همسرش در دادگاه

مردی که متهم است در جنایتی هولناک خلبان باسابقه ایران‌ایر و همسرش را در آپارتمان‌شان به قتل رسانده، در جلسه محاکمه جزئیات این جنایت را شرح داد.

به احتمال زیاد سه‌شنبه عید فطر است

زهرا رفیعی: ماه رمضان امسال احتمالا ۳۰ روزه و بر این مبنا به احتمال زیاد سه‌شنبه عید فطر است، اما اگر هلال‌ماه شوال یکشنبه غروب ۵مردادماه رویت شد‌یکشنبه اعلام خواهد شد.

زیباسازی با تخلف و عوارض!

فتانه انفرادی: چندسالی است که به هر دلیل، اقبال برخی از مردم، به فرایندهای جوان‌سازی‌ و زیبا‌سازی‌ پوست مانند بوتاکس، ژل، پیوند مو و لیزر زیادشده و به همین دلیل پای افراد سودجو هم به این حوزه باز شده تا جایی که بسیاری از افراد غیرمتخصص، با تبلیغات گمراه‌کننده، درانجام بسیاری از فرایندهای تخصصی زیباسازی دخالت می‌کنند بنابراین وقتی ‌مدیرکل نظارت سازمان نظام‌پزشکی می‌گوید۶۰درصد از تخلفات رسیده به سازمان نظام پزشکی مربوط به خدمات زیبایی است، نباید تعجب کرد.

رازی در پیدایش صهیونیسم: ماجرای دریفوس

همشهری‌آنلاین - سید نادر نوربخش*: در تاریخ نمونه‌های بسیاری وجود دارد که یک واقعه مورد بهره‌برداری سیاسی افراد و جریان‌هایی قرار گرفته که هیچ ارتباط و نقشی در آن نداشته‌اند، از جمله ماجرایی که در پایان قرن نوزدهم دقیقا ۱۲۰ سال پیش در فرانسه رخ داد و به قضیه دریفوس مشهور شد.

بورس نفت درآستانه شکست

معمای نفت قابل حل نیست، با وجود آغاز به‌کار بورس نفت از فروردین، به‌دلیل ایجاد رانت به‌دلیل قیمت‌گذاری ناعادلانه از سوی شرکت ملی نفت و همچنین تعیین قیمت‌های انحصاری، بورس نفت در آستانه شکست است.

تشکیل نیروی نظامی عشایر در عراق

همشهری‌آنلاین: عشایر عراق قصد دارند برای از بین‌بردن اعضای گروه تروریستی داعش یک نیروی نظامی تشکیل دهند.

شاخص بورس ۱.۳ واحد افت کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات با ۱.۳ واحد کاهش به ۷۴ هزارو ۸۴۰ واحد رسید.

پایان فصل پرحاشیه مجامع بورس تهران

فصل مجامع بورس هفته گذشته به پایان رسید اما به‌نظر می‌رسد طبق روال هرسال حاشیه‌های مجامع ماه‌ها بر سر تالارهای بورس سنگینی کند.

مالکی برای به دیدار طالبانی رفت

همشهری آنلاین: نوری مالکی برای دیدار با جلال طالبانی روز شنبه وارد اقلیم کردستان شد.

آغاز انتخاب رشته آزمون ارشد پزشکی

همشهری آنلاین: داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد پزشکی از امروز چهارم مرداد به مدت ۳ روز تا ششم مرداد فرصت دارند نسبت به انتخاب رشته خود اقدام کنند.

روسیه اتهامات آمریکا علیه خود را رد کرد

همشهری آنلاین: وزارت امور خارجه روسیه روز شنبه با انتشار بیانیه‌ای مجموعه اتهامات آمریکا علیه خود در ارتباط با بحران اوکراین را رد کرد.

جزئیات آزمون مرحله نهایی نوزدهمین المپیاد دانشجویی کشور

همشهری آنلاین: مشاور عالی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور گفت: آزمون مرحله نهایی نوزدهمین المپیاد دانشجویی کشور در روزهای پنج‌شنبه و جمعه ۱۶ و ۱۷ مرداد ماه در دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌شود.

فرجی‌دانا سرپرست دانشگاه کردستان را منصوب کرد

همشهری آنلاین: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در حکمی فردین اخلاقیان‌طاب را به سمت سرپرستی دانشگاه کردستان منصوب کرد.

برای آرامش، ۲ ساعت قبل از خواب این شربت را بنوشید!

همشهری آنلاین: داشتن خواب آرام و همچنین گذراندن روز بدون استرس و دغدغه آرزوی بسیاری از افراد است ما اینجا راهکارهایی برای این مشکل ارائه داده ایم.

کاهش تصادفات ناشی از سکته و خواب‌آلودگی با صندلی هوشمند

همشهری آنلاین: محققان انگلیسی در حال طراحی صندلی خودرو مجهز به حسگرهای هوشمندی هستند که با تشخیص علایم حیاتی بدن، بروز سکته قلبی یا خواب‌آلودگی راننده را تشخیص داده و با توقف به‌موقع خودرو، از بروز تصادف پیشگیری می‌کند.

آشنایی با خواص سیر جوانه زده

همشهری آنلاین: محققان کره‌ای می‌گویند: سیری که به مدت ۵ روز جوانه می‌زند حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی بیشتری نسبت به سیر تازه است.