چهارشنبه 13 خرداد 1394 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 27 آبان 1385 - 18:56:23 | کد مطلب: 8684 چاپ

آشنایی با مسجد کبود تبریز - آذربایجان‌شرقی

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - آزاده صبوری - آوا بابازاده:
لحظه‌ای که با تمام وجود قدم به درون مسجد کبود نهادیم، با آنکه از آن همه زیبایی چیز زیادی به جای نمانده، باز هم این فضای ایرانی – اسلامی است که روحمان را با دنیایی از عرفان و ملکوت گره می‌زند.

در مرکز استان آذربایجان شرقی هستیم، استانی که در طول تاریخ مردمان غیورش مرزهای آن را از تجاوز قبائل مختلف در امان نگه داشته و هنرمندان ایرانی نیز با ساخت بنایی چنین آسمانی مرهمی بر دردهای مردم این خطه کهن بودند.

هنگامی که در این شهر تاریخی به گشت و گذار پرداختیم در خیابان امام خمینی بعد از چهارراه منصور، در پارکی حقیر، بنایی اصیل نظرمان را به خود جلب کرد.

مسجد کبود که عمارت مظفریه نیز خوانده می‌شود به دستور جهانشاه بن شاه یوسف از فرمانروایان قره قویونلو ساخته شده است. ولی ادامه کار بنا به خواست خاتون جان بیگم زوجه جهانشاه و در سال 870 ه‍. ق به پایان رسید.

این بنای تاریخی به دلیل اهمیت زیادی که دارد، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و به دست جوانان هنرمند ایرانی در حال بازسازی است.

در محوطه بیرونی مسجد این غازهای سفید و کودکان در حال بازی هستند که به استقبال بازدید کنندگان می‌آیند. پس چه شد آن همه عظمت که این بنا در طول تاریخ شاهد آن بوده؟!...

همانطور که از نامش پیداست، این عمارت تماما با کاشی‌های لاجوردی و فیروزه فام پوشیده شده است؛کاشی‌هایی از جنس دریا و آسمان.

در لابلای این فیروزه‌ها، کاشی‌هایی به رنگ سیاه و سفید نیز خود نمایی می‌کنند که به سبک و سیاق معرق در کنار هم با نظمی‌چشم‌نواز چیده شده‌اند.

سر در اصلی مسجد با کاشی‌کاری معرق و کتیبه‌های به خط ثلث و تابلو‌هایی با خط کوفی شامل سوره‌های قرآن از کاملترین نمونه‌های معرق دوران اسلامی‌به شمار می‌روند.

در آرامگاه بنا، هنرمند، از کاشی‌های شش ضلعی لاجوردی برای تزئین استفاده کرده است. ازاره‌ها با تخته سنگ‌هایی از جنس مرمر و با کتیبه‌هایی حجاری شده به نقوش اسلیمی‌ظریف تزیین شده‌اند.

با آنکه هنرمند کاشیکار تمام ظرافت خود را در ساخت آن بکار گرفته است ولی نبود نور کافی درون مسجد، دیده شدن این ظرافت‌ها را با مشکل مواجه کرده است. کاش می‌شد این همه ذوق سلیم را با جلوه بیشتری در انظار بازدید کنند گان نمایان ساخت تا از قدرت نقوش اسلیمی آن کاسته نشود. 

 گنبد عظیم مسجد یکی از بزرگترین ساخته‌های آجری معماران دوره ایلخانی به شمار می‌آید. تقسیم وزن گنبد بر روی پایه‌های متعدد آن که از داخل به خوبی دیده می‌شود بزرگترین دست آورد هنرمندان ایرانی در طول تاریخ معماری ایران است که ریشه در دوران ساسانی دارد.

به گفته کارشناسان در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام این همه ظرافت و عظمت یک جا و در کنار هم پدید نیامده است. ذهن با دیدن این همه زیبایی به آرامشی بدیع دست می یابد ولی چه کوتاه زمانی ست که این احساس ناب با روح آدمی درگیر است زیرا وجود قهوه خانه‌ای با میزو صندلی‌های پلاستیکی رنگارنگ در پارک اطراف مسجد انسان را دوباره به زندگی دنیوی باز می گرداند.

سقف آرامگاه و گنبد خانه اصلی مسجد در زلزله‌ای که در سال هزاروصد و نودوسه (هجری قمری ) تبریز را لرزاند تخریب گردید، بخش‌های تخریب‌شده به همت مرحوم استاد رضا معماران در سال 1352 با نظارت سازمان ملی حفاظت آثار باستانی بازسازی گردید.

کاشیکاری محراب مسجد، جلوه‌ای بدیع از این هنر را در مسجد به نمایش گذارده است که مقرنس‌هایی با پوشش معرق و طرح‌های اسلیمی‌و کاشیکاری‌هایی به رنگ‌های فیروزه‌ای، ‌لاجوردی، سفید و طلایی را در برابر دیدگان قرار می‌دهد.

هنگامی که قدم به بیرون نهادیم، با وجود آنکه مسجد کبود تبریز به همت گوهر شناسان در حال بازسازی است، اما کاملا نبود فضایی مناسب در اطراف چنین بنای کم نظیری را حس کردیم.

انتظار می‌رود مسئولینی که با نگاهی متفاوت به خود بنا می‌نگرند به نمای بیرونی این اثر ارزشمند و چشم‌انداز خارجی آن نیز توجه کنند.

بی‌گمان، فراهم آوردن محیطی آرام و شایستة معماری اصیلِ مسجد کبود، کمترین کاری است که می‌توان برای این بنای کهن انجام داد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

موفقیت مستند - داستانی "کربلا؛ جغرافیای یک تاریخ" در عراق

همشهری آنلاین: فیلم مستند- داستانی "کربلا؛ جغرافیای یک تاریخ" در جشنواره بین‌المللی "ربیع‌الشهاده" در کربلا برنده بهترین جایزه شد. این مستند محرم در ایران اکران خواهد شد.

موضع روسیه در قبال بازدید از تأسیسات نظامی ایران

همشهری آنلاین: وزیر خارجه روسیه با بیان اینکه مسکو با بازدید از تمامی تأسیسات نظامی ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مخالف است، گفت: این مسأله به امنیت ملی ایران خدشه وارد می‌کند.

انتشار شماره ۷۴ مجله گزارش موسیقی ویژه همایون شجریان

همشهری آنلاین: هفتاد و چهارمین شماره ماهنامه گزارش موسیقی با پرونده‌ای درباره همایون شجریان بر پیشخوان مطبوعات قرار گرفت.

پژوهش در کنار تولید هنرهای سنتی

همشهری‌آنلاین: رییس گروه هنرهای ملی و سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت: فعالیت‌های کارگاهی علاوه بر اینکه به تولید هنرهای سنتی می‌انجامد باید در مرحله نخست پژوهشی بوده و پاسخگوی پرسش‌های تحقیقاتی باشد.

پیشنهاد ۷ میلیون یورویی نوریچ به جهانبخش

همشهری آنلاین: باشگاه نوریچ برای به خدمت گرفتن علیرضا جهانبخش به این بازیکن ایرانی پیشنهاد ۷ میلیون یورویی داده است.

جایزه ده میلیون دلاری یک گروه پاکستانی برای دستگیری نخست وزیر هند

همشهری‌ آنلاین: رهبر حزب جماعت اسلامی پاکستان اعلام کرده است هر کسی که 'نارندرا مودی' نخست وزیر هند را دستگیر کند، یک میلیارد روپیه(۱۰ میلیون دلار) جایزه خواهد گرفت.

یا امام رضا (ع) مشتاقانه به زیارت بارگاهت می‌آئیم

همشهری‌آنلاین: با تصمیم جوان نیکوکار، جمعی از پدران و مادران کهریزک عازم سفر معنوی به مشهد مقدس شدند.

عکس روز: مسابقه دو رنگی

همشهری آنلاین: شرکت‌کنندگان در یک مسابقه دو رنگی در روز ۳۰ مه (۹ خرداد) ۲۰۱۵ در پنوم پن پایتخت کامبوج دست‌های‌شان را بالا می‌برند.

عملکرد ۱۵ ساله خانه موسیقی بررسی می‌شود

همشهری آنلاین: اولین مرحله از سلسله نشست‌های "گفتمان ضرب اصول" با موضوع بررسی"عملکرد ۱۵ ساله خانه موسیقی" طی سه جلسه در پردیس سینمای قلهک برگزار می‌شود.

مصرف برق رکورد زد؛ مدیریت نکنیم خاموشی در راه است

همشهری آنلاین: معاون وزیر نیرو با بیان اینکه پیک مصرف برق تابستان با ثبت یک رکورد جدید از مرز ۵۱ هزار مگاوات عبور می‌کند، گفت: مصرف و تقاضا را مدیریت نکنیم با خاموشی‌های تابستانی روبرو خواهیم شد.

گروه آینده‌پژوهی و مطالعات جامعه اطلاعاتی در دانشگاه تهران راه اندازی شد

همشهری‌آنلاین: گروه آینده پژوهی و مطالعات جامعه اطلاعاتی در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران آغاز به کارکرد.

چند ساختمان تجاری مانع ثبت جهانی ماسوله شدند

همشهری آنلاین: مدیر پایگاه ملی روستای تاریخی ماسوله از استقرار چند ساختمان اداری و تجاری که ثبت جهانی روستای ماسوله را به خطر انداخته است خبر داد و گفت: طبقه بالای بازار ماسوله که تا مدتها خالی از سکنه بود، مرمت شد.

نماهایی از جشن قهرمانی مهرام در لیگ حرفه‌ای بسکتبال

همشهری آنلاین: روز دوشنبه (۱۱ خرداد) آخرین دیدار فینال لیگ بسکتبال بین دو تیم دانشگاه آزاد و مهرام برگزار شد که مهرام با برتری ۹۵ بر ۹۲ عنوان قهرمانی و جام را تصاحب کرد.

آغاز دادگاه‎های رسیدگی به پرونده متهمان حادثه فرودگاه جده

همشهری آنلاین: نخستین جلسه محاکمه دو مأمور خاطی در دادگاه شعبه ۷ جنایی جده با حضور متهمان دیروز- دوشنبه؛ ۱۱ خرداد- برگزار شد.

رادیاتور مسی ساخته شد

همشهری آنلاین: یک مخترع ایرانی موفق شد تا رادیاتورهایی با لوله‌هایی از جنس مس بسازد و از این طریق در مصرف آب و گاز صرفه‌جویی شود.

نایب‌قهرمانی فرنگی‌کاران مغرب در آفریقا با هدایت رنگرز

همشهری آنلاین: کشتی فرنگی مغرب بعد از ۲۰ سال صاحب مدال طلا شد و عنوان نایب قهرمانی قاره سیاه را به دست آورد.

تصاویری از جشن قهرمانی ذوب آهن در جام حذفی

همشهری آنلاین: روز دوشنبه (۱۱ خرداد) دیدار فینال جام حذفی بین دو تیم نفت تهران و ذوب آهن اصفهان در ورزشگاه تختی تهران برگزار شد که ذوب آهن با برتری سه بر یک، جام قهرمانی را به اصفهان برد.

گزارش سی ان ان از تحولات عراق

همشهریآانلاین: سنی‌های عراق به شدت به دنبال دریافت کمک‌های مستقیم نظامی از آمریکا برای مبارزه با داعش هستند.