چهارشنبه 16 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 38 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 6 بهمن 1387 - 18:31:17 | کد مطلب: 73844 چاپ

آشنایی با مجموعه گنجعلی‌خان - کرمان

سفر > گردشگری - همشهری آنلاین:
گنجعلی‌خان از سرداران سلحشور دربار صفویه بود که به سال 1005 قمری به فرمان شاه عباس صفوی حاکم کرمان شد.

او مردی لایق و حاکمی دلیر و مدیر بود. دوران حکومت وی در کرمان از روشن‌ترین دوران تاریخی این دیار است.

در این دوره کرمان از ثبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خوبی برخوردار بود و این وضعیت از لیاقت و کفایت حاکم گنجعلی‌خان سرچشمه می‌گرفت.

اقدامات عمرانی چشمگیری در دوران حکومت وی (1005 – 1034 قمری) صورت گرفت و او سعی داشت شهر ضعفا را لااقل به دهکده اغنیا تبدیل نماید.

از جمله بناهای عام المنفعه که به دستور این حاکم در شهر کرمان ساخته شد، مجموعه گنجعلی‌خان است که در دوران حکومت او احداث و امروزه از جاذبه‌های تاریخی و دیدنی شهر کرمان محسوب می‌شوند.

مجموعه گنجعلی‌خان از جاذبه‌های مهم گردشگری شهر کرمان است و شامل میدان، مسجد، حمام، بازار، سرا و سایر ابنیه دیگری است.

این مجموعه که در مرکز شهر کرمان و در حاشیه بازار واقع شده، در ساخت، شکل گیری و تکامل بازار کرمان تأثیر گذار بوده است.

مساحت مجموعه قریب به 11000 متر مربع است که دارای یک میدان می‌باشد و سایر آثار و ابنیه در محورهای شرقی – غربی و شمالی – جنوبی آن شکل گرفته‌اند.

به منظور تکامل مجموعه و با توجه به کاربری‌های متفاوت بازارها و مساجد کوچکی در چهار جناح میدان بنا کرده‌اند و یک مسجد اختصاصی در ضلع شرقی میدان وجود دارد که با توجه به تزیینات منحصر به فرد، می‌توان آن را موزه‌ای از هنرهای بدیع معماری برشمرد.

حمام گنجعلی‌خان:

یکی از مهمترین بناهای مجموعه، حمامی است که در ضلع جنوب میدان و در میانه بازار بزرگ کرمان واقع است و در سال 1020 قمری ساخته شده و معمار آن سلطان محمد، معمار یزدی بوده است.

حمام گنجعلی‌خان اثری بدیع از نقاشی‌ها، مقرنس کاری‌ها، کاشیکاری‌ها و گچبرهای زیبا همراه با استفاده از تزیینات سنگی بسیار ظریف است.

این حمام 26 متر طول 30 متر عرض و حدود 1300 متر مربع زیربنا دارد، که شامل سردر، دالان ورودی، رختکن، هشتی حدفاصل گرمخانه، خزینه، چال حوض، بخش خصوصی و تون می‌باشد.

این حمام تا حدود 60 سال پیش دایر بوده اما در حال حاضر کاربری گردشگری پیدا کرده و همه روزه به ویژه در ایام تعطیل، پذیرای بازدیدکنندگان بسیاری است.

در این حمام مجسمه‌های مومی ملبس به لباس‌های سنتی مردم کرمان، صحنه‌هایی از استحمام به شیوه سنتی را به نمایش گذاشته‌اند.

در کنار این مجسمه‌ها وسایل مختلف حمام نیز نمایش داده می‌شود. این مجسمه‌ها در سال 1352 در دانشکده هنرهای زیبای تهران، طراحی و به این محل منتقل شدند.

میدان گنجعلی‌خان:

از دیگر آثاری که از مجموعه گنجعلی‌خان بر جای مانده، میدانی در بخش مرکزی شهر کرمان است که در حاشیه بازار بزرگ واقع شده است و همانند میدان‌های نقش جهان در اصفهان و یا میرچخماق در یزد، در اطراف خود بعضی از عناصر شهری را گردآورده است.

در 3 ضلع میدان گنجعلی‌خان بازار واقع شده و در ضلع دیگرش سرای گنجعلی‌خان قرار دارد.

وجود حمام، آب انبار، ضرابخانه و همجواری با بازارها و چهار سوق، این مجموعه به هم تنیده را کامل کرده است. طاق‌نماهای آجری، کاشیکاری، فضای سبز، حوض آب و دیگر آثار دیدنی، بر زیبایی این میدان افزوده اند.

 مسجد گنجعلی‌خان:

مسجد در ضلع شرقی و در جوار سرای گنجعلی‌خان واقع شده است. ورودی آن از طریق طاق‌نماهای میدان است که ساده اجرا شده‌اند. در بدنه داخلی طاق‌نما تزیینات گچبری با طرح گره دیده می‌شود که تماشاگر را به خود جلب می‌کند.

تاریخ احداث مسجد سال 1700 قمری است. نقشه گنبدخانه مربع است که در پاکار تبدیل به 8 و در مرکز گنبد تبدیل به نورگیر 12 ضلعی شده است. تمامی سطح داخلی گنبد با مقرنسکاری و تزیینات مرسوم دوره صفویه تزیین شده است.

ضرابخانه (موزه سکه):

این بنا در اواسط بازار غربی و در شمال میدان واقع است. نقشه آن چهار طاقی و به شکل 8 ضلعی می باشد که دارای گنبد مرکزی و ایوان های جانبی است. طاق‌ها و ایوان‌های ضرابخانه با گچبری‌های زیبایی تزیین گردیده است.

این بنا از آثار اواخر دوره گنجعلی‌خان است و محل ضرب سکه و مسکوکات طلا و و نقره دولتی بوده است و در حال حاضر انواع سکه‌های قدیمی در غرفه‌های آن به نمایش گذاشته شده و یکی از معتبرترین موزه‌های سکه ایران است.

آب انبار:

این بنا در حد میانی بازار غربی قرارگرفته است و دارای سردری زیبا با تزیینات مربوط به دوره صفویه می‌باشد. تاریخ احداث آن 1029 قمری است. آب انبار به دستور علیمردان خان پسر گنجعلی‌خان بنا شده است و معمار آن استاد عبدا… بوده است.

این آب انبار با دهلیزی طولانی و راه پله به پا آب راه دارد و مخزن آن در این قسمت واقع شده است. این محل یکی از معتبرترین آب انبارهای شهر در عصر خود تلقی می‌شده است.

سرای گنجعلی‌خان:

در ضلع شرقی میدان و در محور آن سردر بلند و زیبایی وجود دارد که تاریخ احداث آن سال 1007 قمری می‌باشد. ساختمان این سرا در دو طبقه احداث شده است.

در طبقه زیرین دکاکین و در طبقه بالا حجره‌های تجار ساخته شده‌اند. نمای این سرا دارای کاشیکاری معرق بوده است. طرح‌های مورد استفاده نقوش مرسوم عصر صفویه است که تحت تأثیر هنر نقاشی چین و مغول می‌باشند.

نقشه سرا چهار ایوانی است که در ایوان‌های شرقی و شمالی و جنوبی تزییناتی از نوع گچبری و نقاشی وجود دارد و در دوره‌های بعدی ورودی‌هایی از طرفین شمال و جنوب به داخل آن گشوده‌اند که سرا را به بازارهای اختیاری و نمد مالی متصل می نماید.
 
بازار گنجعلی‌خان:

این بازار خط مستقیمی است که در دو سوی آن دو دروازه ورودی و خروجی شهر یعنی دروازه ارگ و دروازه مسجد (وکیل) قرار دارد.

طول آن حدود 3 کلیومتر است و متشکل از کاروانسراها، سراها و تیمچه‌هایی است که همگی در دو راستای عمود بر هم جای گرفته‌اند.

بخشی از بازار بزرگ کرمان در مجاورت مجموعه گنجعلی‌خان قرار دارد که بازار مسگری و بازار گنجعلی‌خان از آن جمله‌اند. بازار مسگری در امتداد بازار کلاه مالی در ضلع شمالی و شرقی میدان گنجعلی‌خان هستند که عناصری مثل ضرابخانه و آب انبار در آن قرار گرفته‌اند.

همچنین بازار جنوبی گنجعلی‌خان که حمام در اواسط آن قرار دارد و بخشی از بازار بزرگ (راسته بازار) را تشکیل می‌دهد و در امتداد بازار سراج‌ها قرار دارد.

در تلاقی بازار غربی و جنوبی در گوشه جنوب غربی، چهار سوق بزرگ شکل گرفته که معماری این فضا در نوع خود کم نظیراست.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

یووه یک گام به برلین نزدیک شد

همشهری آنلاین- مریم دری‌منش: یوونتوس در دیدار با رئال مادرید با گل‌های موراتا و ته‌وز به فینال رقابت‌ها چشم دوخته است.

نوبرانه‌های بهاری

فاطمه علیزاده: پنجره را که باز کردید و باد اردیبهشت به‌صورت‌تان خورد، لباس بپوشید، چرخ خرید را بردارید و یک‌سر به بازار روز یا میوه‌‌وتره‌بار محل‌تان بزنید. کمی پیاده‌روی حتما حالتان را جا می‌آورد و البته مطمئن باشید که تا الان همه نوبرانه‌های بهاری به بازار آمده‌اند.

۱۶ اردیبهشت ؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از:

۱۶ اردیبهشت ؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: صحبت های رئیس جمهور درباره وضعیت نشر و کتاب و ممیزی سلیقه‌ای ، دستور وزیر اطلاعات برای ایجاد امنیت سیاسی، گفته‌های سخنگوی دولت درخصوص حمای کابینه اعتدال از برگزاری سخنرانی‌های قانونی و بی‌پایه نبودن نگرانی از پول‌های کثیف،مخالفت دولت با افزایش قیمت هاف صحبت‌های عراقچی درخصوص پیشرفت مذاکرات، هجوم شرکت های غربی برای حضور در عرصه اقتصادی ایران تیتر یک بیشتر روزنامه‌های صبح ایران است:

مدیرعامل نشر شهر: برای مصرف کتاب به مردم کمک کنیم

همشهری آنلاین: مدیرعامل موسسه نشر شهر با تأکید بر اینکه باید برای مصرف کتاب به مردم کمک کنیم، گفت: متاسفانه انبار ناشران دولتی پر از کتاب‌هایی است که مخاطب ندارند و بدون ترویج و توزیع و علاقه‌مندسازی فقط به تولید می‌پردازند.

تیم هوپ تاکرای ایران به مدال برنز رسید

همشهری آنلاین: در روز نخست رقابت‌های جهانی سپک تاکرا که در شهر بانکوک، پایتخت تایلند برگزار می‌شود، تیم کشورمان در بخش هوپ تاکرا موفق به کسب مدال برنز شد.

آشنایی با روش تهیه کباب مرغ اسپایسی

همشهری آنلاین – شهره فرجی: تمام افراد خانواده از طعم این مرغ تند و خوشمزه لذت خواهند برد.

عربستان درپی هم‌پیمانان جدید در جنگ یمن

مقام‌های عربستان این روزها واقعا نمی‌دانند دیگر درباره یمن دست به چه کاری بزنند؛ حملات هوایی گسترده ائتلاف به رهبری این کشور با وجود کشتار گسترده یمنی‌ها نتوانسته جلوی پیشروی نیروهای انصارالله را بگیرد و بیش از ۶هفته بمباران به جز محکومیت‌های جهانی و هشدارهای بین‌المللی هیچ فایده‌ای برای ریاض نداشته است.

آکواریومی که با یک گیاه تمیز می‌شود

همشهری آنلاین: آکواریوم متفاوتی عرضه شده که با کمک یک گیاه به تمیز کردن و پاکسازی فضای داخل آکواریوم می‌پردازد.

ابتکار: مردم باید با مشکل ریزگردها کنار بیایند

همشهری آنلاین: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه هیچ مسئولی نمی‌تواند به مردم قول دهد مشکل گرد و غبار در چند سال آینده حل می‌شود، گفت: مردم باید با مشکل ریزگردها کنار بیایند.

راه‌اندازی رشته‌ نانو در دانشگاه فنی‌وحرفه‌ای؛ حذف رشته‌های منسوخ‌شده

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه فنی‌وحرفه‌ای از برنامه‌ریزی‌های این دانشگاه برای راه‌اندازی رشته‌های جدید هوافضا و نانو خبر داد.

قصه سیمپسون‌ها دو فصل دیگر ادامه می‌یابد

همشهری آنلاین: مجموعه انیمیشنی «خانواده سیمپسون» که به عنوان بلندترین سریال تلویزیونی شناخته می‌شود، دو فصل دیگر ادامه می‌یابد.

مصرف سیر پیری را به تاخیر می‌اندازد

همشهری آنلاین: نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که مصرف سیر روند پیری را کند و از ابتلای مغز به بیماری پیشگیری می‌کند.

تعطیلی‌ کلاس‌های دانشگاه علوم اقتصادی وارد هفته پنجم شد

همشهری آنلاین: دانشجویان دانشگاه علوم اقتصادی در اعتراض به ادغام این دانشگاه با دانشگاه خوارزمی، برای پنجمین هفته متوالی کلاس‌ها را تعطیل کردند.

از آشنایی در تانگو تا قتل زن جوان

«نمـــی‌دانـستـــــم آشنایی‌مان در تانگو به اینجا کشیده و زندگی‌ام فنا می‌شود.» این اظهارات مردی است که بعد از آشنایی با زنی جوان در شبکه اجتماعی تانگو مدت‌ها به‌طور پنهانی با او ارتباط داشت و سرانجام وی را در خانه‌اش به قتل رساند.

ژولیت بینوش خاک خوب را می‌نویسد

همشهری آنلاین: ژولیت بینوش بازیگر شناخته شده فرانسوی در نقش نویسنده آمریکایی خالق «خاک خوب» جلوی دوربین می‌رود.

کاسبی فرانسه از مذاکرات هسته‌ای

کاهش تنش‌های سیاسی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تحلیلی است که حتی کشورهای غربی نیز با پیشرفت در پرونده هسته‌ای ایران ارائه می‌کنند.

مونتاژ مبلمان برای ترمیم رابطه

کــالیفــرنیا > روانشناسی در آمریکا برای ترمیم رابطه زوج‌هایی که با هم اختلاف دارند تکه‌های مبلمان یک شرکت مشهور را در اختیار آنها قرار می‌دهد تا به کمک یکدیگر آنها را مونتاژ کنند.