شنبه 3 آبان 1393 | به روز شده: 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 29 دی 1387 - 16:36:22 | کد مطلب: 73266 چاپ

آشنایی با مجمع تشخیص مصلحت نظام

ایران > قانونگذاری - همشهری آنلاین:
جمهوری اسلامی را می‌توان از جمله بدیع‌ترین نظام‌های سیاسی جهان معاصر خواند.

این نظام که از سال 1358 پس از تصویب قانون اساسی برای نخستین بار فراروی جامعه جهانی قرار گرفت از ویژگی‌های منحصر بفرد حقوقی و سیاسی برخوردار است.

ترکیب و تحقق  دو عنصر اسلامیت و جمهوریت در قالب قوانین اجرایی از اصلی‌ترین ویژگی‌های این نظام  به شمار می‌آید.

تحقق جمهوریت از طریق تشکیل مجلس شورای اسلامی با انتخاب مستقیم نمایندگان توسط مردم و بعنوان یکی از جلوه‌های حاکمیت ملی با وظیفه قانونگذاری و تحکیم سندیت شرعی و قانون اساسی و تحقق اسلامیت در قوانین از طریق تشکیل نهاد شورای نگهبان، ترکیبی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 پیش بینی شده بود.

more  مرکز تحقیقات استراتژِیک مجمع تشخیص مصلحت نظام

بدیهی است در فرآیند نخستین سال‌های شکل‌گیری و تحقق نظامی نو با ویژگی‌های یاد شده، اختلاف نظر پیرامون منطبق‌ساختن قوانین کشور با احکام شرع و قانون اساسی اجتناب‌ناپذیر نماید.

از جمله مجلس شورای اسلامی با ملاحظه ضرورت‌ها، لوایح و طرح‌هایی را به تصویب می‌رساند که بعضا" وضعیت جدیدی را پایه‌گذاری می‌کرد، شورای نگهبان نیز گرچه همین هدف‌ها را محترم می‌شمرد ولی این قبیل مصوبات را حسب وظایف قانونی خود خلاف شرع یا قانون اساسی تشخیص می‌داد و وظیفه ای نیز برای مبنا قراردادن احکام ثانویه و حکومتی، ضرورت‌ها و مصلحت‌ها نداشت.

در چنین مواقعی شورای نگهبان به دلیل نوع و شیوه قانونگذاری در کشور، الزام داشت نظرات خود را به مجلس شورای اسلامی اعلام کند. (عودت مصوبه مجلس) تاکید مجلس شورای اسلامی بر مصوبه خود و عدم تامین نظر شورای نگهبان شرایطی را به وجود می‌آورد که ضرورت ایجاد یک نهاد فصل الخطاب برای تشخیص مصلحت اجتناب ناپذیر نشان می‌داد.

با وجود رهبری در راس نظام جمهوری اسلامی، تدوین کنندگان قانون اساسی در سال 1358 تشکیلات و جایگاه جداگانه‌ای برای حل اختلاف بین دو نهاد یاد شده پیش بینی نکرده بودند ولی تکرار اختلاف نظرها که رو به تزاید بود عملا" باعث ورود مقام رهبری به مباحث درونی یک قوه بعنوان یک روش می‌گردید و حضور معظم‌له در مسیر مستقیم قانونگذاری را بطور محسوسی افزایش می‌داد و چنین روشی با دیدگاه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر پرهیز از ورود مستقیم و گسترده در حوزه وظایف قوا تناسب نداشت.

اختلاف نظرهای مورد بحث در سال‌های نخست شکل‌گیری نهادهای قانونگذاری عمدتا" در دو موضوع قانون کار و قانون اراضی شهری بیش از همه ظهور پیدا کرد.

سرانجام پس از مکاتباتی بین مقامات عالیرتبه و ذیربط وقت کشور، درخواستی در بهمن ماه 1362 به امضاء رئیس جمهور وقت (حضرت آیت ا... خامنه‌ای)، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی آیت ا... هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت دیوان عالی کشور آیت ا... موسوی اردبیلی، نخست وزیر وقت جناب آقای مهندس میر حسین موسوی و حجه الاسلام حاج سید احمد خمینی به حضرت امام خمینی (ره) برای چاره جویی در این باره، تقدیم گردید.

حضرت امام (ره) در تاریخ 17 بهمن 1366 با صدور فرمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای رسیدگی به این قبیل امور تاسیس فرمودند. این مجمع که در آغاز تاسیس، صرفا" به منظور تشخیص مصلحت در موارد اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تاسیس گردیده بود، هنگامی‌که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1368 مورد بازنگری قرار گرفت پس از بحث‌های مشروح درباره جایگاه مجمع تشخیص مصلحت، وظایف یازده گانه‌ای مستند به اصول 112، 111، 110 و 177 بر عهده این مجمع قرار گرفت، تا به عنوان حلقه تکمیلی در حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و در شرایط مختلف ایفای نقش نماید.

وظایف مجمع تشخیص مصلحت نظام:

  • ارائه مشاوره به مقام معظم رهبری در تعیین سیاست‌های کلی نظام (به استناد بند 1 اصل 110 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی حل معضلات نظام که از طریق عادی قابل حل نیست به مقام معظم رهبری (به استناد بند 8 اصل 110 قانون اساسی)
  • تشخیص مصلحت در مواردی که مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع و یا قانون اساسی بداند (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • مشاوره در اموری که مقام رهبری به مجمع ارجاع می‌دهد (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام (به استناد مورخ 17/1/77 مقام معظم رهبری)
  • مشاور رهبری در موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی (اعضاء ثابت مجمع) (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • انتخاب یکی از فقهای شورای نگهبان برای عضویت در شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • تصویب برخی از وظایف رهبری برای اجراء توسط شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • انتخاب جایگزین هریک از اعضا شورای موقت رهبری در صورت عدم توانایی انجام وظایف (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی اتخاذ تصمیم شورای موقت رهبری در مورد وظایف مصرح در بندهای اصل یکصد ودهم که در اصل یکصدویازدهم تصریح گردیده است

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

افزایش اندک قیمت نفت

قیمت نفت در دور روز گذشته با ۲ دلار افزایش به ۸۶ دلار و ۸۳ سنت رسید.

بازگشت زودهنگام آلودگی به آسمان کلانشهرها

در روزهای پایانی هفته گذشته با نفوذ سامانه هوایی جدید، کیفیت هوای شهرهای بزرگ و صنعتی کشور افت محسوسی داشت.

موضوع روابط عمومی با بخشنامه اصلاح نمی‌شود

همشهری‌آنلاین - محمد پناهی‌فرد*: هفته گذشته اسحاق جهانگیری معاون رئیس جمهوری طی بخشنامه‌ای به وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی و استانداری‌ها خواستار‌این شد تا مدیران در انتخاب افراد برای تصدی پست‌های سازمان مرتبط با روابط عمومی‌ها از نیروهای شایسته و با تجربه استفاده شود.

اختلاف برسر مصرف آب کشاورزی

علی ابراهیمی: آخرین برآوردها در حالی از مصرف ۹۲ درصدی منابع آبی کشور در بخش کشاورزی و هدر روی بالای آب در این بخش حکایت دارد که وزارت جهاد کشاورزی آمارهای وزارت نیرو در این مورد را غیرکارشناسی می‌داند.

چالش حقوق بشری آب در آمریکا

نمایندگانی از سازمان ملل هفته‌گذشته را در شهر دیترویت در ایالت میشیگان گذراندند تا درباره گزارش‌هایی تحقیق کنند که از وضعیت نقض حقوق بشر مردم این شهر به‌دلیل قطع آب منتشر شده‌است.

عصاره جوانه بروکلی علائم اوتیسم را بهبود می‌بخشد

همشهری آنلاین: یک مطالعه‌ جدید کوچک نشان می‌دهد ماده شیمیایی به نام سولفورافان (sulforaphane) که از جوانه‌های کلم بروکلی بدست می‌آید، ممکن است به بهبود علائم اوتیسم در برخی از افراد مبتلا کمک کند.

۴ کشته و زخمی در تیراندازی نیویورک

همشهری آنلاین: حمله به ماموران پلیس درنیویورک چهار کشته و زخمی به جای گذاشت. روزنامه ایندیپندنت نوشت فردی مهاجم که با یک تبر به چهار مامور پلیس در خیابانی شلوغ در نیویورک حمله کرد ، به ضرب گلوله کشته شد.

پوتین: اقدامات آمریکا ساختار امنیت جهانی را ازبین برده است

همشهری آنلاین: ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه اعلام کرد: اقدامات آمریکا و متحدان غربی این کشور ساختار امنیتی جهانی را از بین برده و ثبات جهان را به خطر انداخته است.

۲۱کشورآسیایی موافقتنامه تاسیس بانک سرمایه گذاری امضا کردند

همشهری آنلاین: نمایندگان و وزیران دارایی ۲۱ کشور آسیایی روز جمعه توافقنامه‌ای را به منظور ایجاد و عضویت در بانک سرمایه‌گذاری آسیا در پکن امضا کردند.

سرنوشت دستگاه‌های کارت‌خوان در انتظار شرکت‌های اینترنتی است؟

همشهری‌آنلاین - امیر عباس تقی‌پور*: خوشبختانه بازار نظردهی پیرامون پیش‌نویس اصول حاکم بر صدور پروانه‌های ارتباطات ثابت و خدمات ارتباطی ثابت که سوم شهریورماه جاری و به بهانه تمدید مجوز شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنتی پرسرعت - PAP - منتشر شد، هنوز داغ است.

ششمین کنفرانس آسیایی در علوم اجتماعی در توکیو برگزار می‌شود

همشهری‌آنلاین: ششمین کنفرانس آسیایی در علوم اجتماعی با عنوان ACSS ۲۰۱۵ در اوزاکای ژاپن از ۱۳ الی ۱۶ ژوئن برگزار می‌شود.

هیچ‌کس مالکیتی بر ساختمان‌های دانشگاه آزاد ندارد؛ برای تحصیلات تکمیلی برنامه داریم

همشهری آنلاین: رئیس هیات امنای دانشگاه آزاد اسلامی گفت: تمام ساختمان‌های دانشگاه آزاد در سراسر کشور سرمایه ملی است و هیچ‌ کس مالکیتی در آن ندارد.

کرملین: تحریم‌های غرب ملت روسیه را یکپارچه کرد

همشهری آنلاین: ویاچسلاو وولودین معاون دفتر ریاست جمهوری روسیه اعلام کرد: تحریم‌های غرب علیه روسیه ملت این کشور را یکپارچه و منسجم کرده است.

همایش بین‌المللی میر سیدعلی همدانی برگزاری می‌شود

همشهری‌آنلاین: همایش بین‌المللی میر سیدعلی همدانی عارف و عالم بزرگ ایرانی سوم آبان ۱۳۹۳ برگزار می‌شود.

کاهش دما در مناطق مرتفع

همشهری آنلاین: از بعداز ظهر شنبه ( ۳ آبان) تا دوشنبه در مناطق مرتفع استان‌های ساحلی دریای خزر، اردبیل و آذربایجان شرقی کاهش دمای ۸ تا ۱۰ درجه‌ای و دوشنبه در خراسان شمالی و شمال خراسان رضوی افت دمای ۱۰ تا ۱۵ درجه رخ خواهد داد.

خرید ۱۲۰ هزار دلاری ایران‌ایر از بوئینگ

در نخستین معامله شرکت‌های هوافضای آمریکایی با ایران در ۳۵سال گذشته، بوئینگ به ارزش ۱۲۰ هزار دلار محصولات مربوط به هواپیما به ایران فروخت.

بیدستان میزبان دو شهید گمنام می‎شود

همشهری آنلاین: مراسم تشییع پیکرهای پاک دو شهید گمنام دفاع مقدس با آغاز ماه محرم در روز دوشنبه پنجم آبان‌ماه برگزار خواهد شد.

جودوی نابینایان و کم بینایان قهرمان بخش تیمی شد

همشهری آنلاین: تیم ملی جودوی نابینایان و کم بینایان به مدال طلای بخش تیمی اینچئون دست یافت.