شنبه 11 بهمن 1393 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 29 دی 1387 - 16:36:22 | کد مطلب: 73266 چاپ

آشنایی با مجمع تشخیص مصلحت نظام

ایران > قانونگذاری - همشهری آنلاین:
جمهوری اسلامی را می‌توان از جمله بدیع‌ترین نظام‌های سیاسی جهان معاصر خواند.

این نظام که از سال 1358 پس از تصویب قانون اساسی برای نخستین بار فراروی جامعه جهانی قرار گرفت از ویژگی‌های منحصر بفرد حقوقی و سیاسی برخوردار است.

ترکیب و تحقق  دو عنصر اسلامیت و جمهوریت در قالب قوانین اجرایی از اصلی‌ترین ویژگی‌های این نظام  به شمار می‌آید.

تحقق جمهوریت از طریق تشکیل مجلس شورای اسلامی با انتخاب مستقیم نمایندگان توسط مردم و بعنوان یکی از جلوه‌های حاکمیت ملی با وظیفه قانونگذاری و تحکیم سندیت شرعی و قانون اساسی و تحقق اسلامیت در قوانین از طریق تشکیل نهاد شورای نگهبان، ترکیبی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 پیش بینی شده بود.

more  مرکز تحقیقات استراتژِیک مجمع تشخیص مصلحت نظام

بدیهی است در فرآیند نخستین سال‌های شکل‌گیری و تحقق نظامی نو با ویژگی‌های یاد شده، اختلاف نظر پیرامون منطبق‌ساختن قوانین کشور با احکام شرع و قانون اساسی اجتناب‌ناپذیر نماید.

از جمله مجلس شورای اسلامی با ملاحظه ضرورت‌ها، لوایح و طرح‌هایی را به تصویب می‌رساند که بعضا" وضعیت جدیدی را پایه‌گذاری می‌کرد، شورای نگهبان نیز گرچه همین هدف‌ها را محترم می‌شمرد ولی این قبیل مصوبات را حسب وظایف قانونی خود خلاف شرع یا قانون اساسی تشخیص می‌داد و وظیفه ای نیز برای مبنا قراردادن احکام ثانویه و حکومتی، ضرورت‌ها و مصلحت‌ها نداشت.

در چنین مواقعی شورای نگهبان به دلیل نوع و شیوه قانونگذاری در کشور، الزام داشت نظرات خود را به مجلس شورای اسلامی اعلام کند. (عودت مصوبه مجلس) تاکید مجلس شورای اسلامی بر مصوبه خود و عدم تامین نظر شورای نگهبان شرایطی را به وجود می‌آورد که ضرورت ایجاد یک نهاد فصل الخطاب برای تشخیص مصلحت اجتناب ناپذیر نشان می‌داد.

با وجود رهبری در راس نظام جمهوری اسلامی، تدوین کنندگان قانون اساسی در سال 1358 تشکیلات و جایگاه جداگانه‌ای برای حل اختلاف بین دو نهاد یاد شده پیش بینی نکرده بودند ولی تکرار اختلاف نظرها که رو به تزاید بود عملا" باعث ورود مقام رهبری به مباحث درونی یک قوه بعنوان یک روش می‌گردید و حضور معظم‌له در مسیر مستقیم قانونگذاری را بطور محسوسی افزایش می‌داد و چنین روشی با دیدگاه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر پرهیز از ورود مستقیم و گسترده در حوزه وظایف قوا تناسب نداشت.

اختلاف نظرهای مورد بحث در سال‌های نخست شکل‌گیری نهادهای قانونگذاری عمدتا" در دو موضوع قانون کار و قانون اراضی شهری بیش از همه ظهور پیدا کرد.

سرانجام پس از مکاتباتی بین مقامات عالیرتبه و ذیربط وقت کشور، درخواستی در بهمن ماه 1362 به امضاء رئیس جمهور وقت (حضرت آیت ا... خامنه‌ای)، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی آیت ا... هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت دیوان عالی کشور آیت ا... موسوی اردبیلی، نخست وزیر وقت جناب آقای مهندس میر حسین موسوی و حجه الاسلام حاج سید احمد خمینی به حضرت امام خمینی (ره) برای چاره جویی در این باره، تقدیم گردید.

حضرت امام (ره) در تاریخ 17 بهمن 1366 با صدور فرمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای رسیدگی به این قبیل امور تاسیس فرمودند. این مجمع که در آغاز تاسیس، صرفا" به منظور تشخیص مصلحت در موارد اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تاسیس گردیده بود، هنگامی‌که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1368 مورد بازنگری قرار گرفت پس از بحث‌های مشروح درباره جایگاه مجمع تشخیص مصلحت، وظایف یازده گانه‌ای مستند به اصول 112، 111، 110 و 177 بر عهده این مجمع قرار گرفت، تا به عنوان حلقه تکمیلی در حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و در شرایط مختلف ایفای نقش نماید.

وظایف مجمع تشخیص مصلحت نظام:

  • ارائه مشاوره به مقام معظم رهبری در تعیین سیاست‌های کلی نظام (به استناد بند 1 اصل 110 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی حل معضلات نظام که از طریق عادی قابل حل نیست به مقام معظم رهبری (به استناد بند 8 اصل 110 قانون اساسی)
  • تشخیص مصلحت در مواردی که مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع و یا قانون اساسی بداند (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • مشاوره در اموری که مقام رهبری به مجمع ارجاع می‌دهد (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام (به استناد مورخ 17/1/77 مقام معظم رهبری)
  • مشاور رهبری در موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی (اعضاء ثابت مجمع) (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • انتخاب یکی از فقهای شورای نگهبان برای عضویت در شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • تصویب برخی از وظایف رهبری برای اجراء توسط شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • انتخاب جایگزین هریک از اعضا شورای موقت رهبری در صورت عدم توانایی انجام وظایف (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی اتخاذ تصمیم شورای موقت رهبری در مورد وظایف مصرح در بندهای اصل یکصد ودهم که در اصل یکصدویازدهم تصریح گردیده است

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

جشنواره فجر، بیانیه سینما‌گران در محکومیت اهانت به پیامبر اسلام

همشهری آنلاین: سینماگران و میهمانان جشنواره فیلم فجر با امضای بیانیه، اهانت به ساحت مقدس پیامبر گرامی اسلام (ص) را محکوم کردند.

هشدار نسبت به وزش باد شدید در نیمه شرقی کشور

همشهری آنلاین: مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سازمان هواشناسی کشور پیش‌بینی‌ها وضعیت آب و هوای کشور در سه روز آینده را تشریح کرد.

۱۲۲۲ هنرمند در جشنواره سی‌ام موسیقی فجر

همشهری‌آنلاین: سی‌امین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر با حضور ۱۲۲۲ هنرمند داخلی و خارجی از ۲۴ بهمن تا اول اسفند در تهران و ۷ استان دیگر برگزار می‌شود.

زیان ۲۱۵ میلیارد دلاری کشورهای عرب خلیج فارس از کاهش بهای نفت

همشهری آنلاین: روزنامه الشرق چاپ قطر روز شنبه نوشت: کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در صورت تداوم کاهش قیمت نفت برای مدتی طولانی، حدود ۲۱۵ میلیارد دلار زیان خواهند دید .

تجلیل از خانواده شهیدان شاطری و الله دادی

همشهری آنلاین: روابط عمومی سازمان بسیج مستعضفین از برگزاری مراسم تجلیل از خانواده شهیدان سردار حاج «حسن شاطری» و سردار حاج «محمدعلی الله دادی» خبر داد.

مرگ ۶ نفر در سقوط پیکان به داخل آب

خودروی پیکان که با ۶سرنشین در مسیر تبریز- آذرشهر در حرکت بود پس از خروج از جاده به داخل آب و فاضلاب سقوط کرد و تمامی سرنشینان آن جان باختند.

ثبت نام‌های نوروزی عمره مفرده از ۱۶ بهمن آغاز می‌شود

همشهری آنلاین: مدیرکل برنامه ریزی، اعزام و پذیرش سازمان حج و زیارت با بیان اینکه تا کنون بیش از ۱۸۵ هزار نفر به سرزمین وحی اعزام شده‌اند، گفت: ثبت نام مرحله دوم اعزام‌ها به عمره مفرده از روز ۱۶ بهمن آغاز می‌شود.

تهرانگردان به دیدار مسافر چشمه‌علی رفتند

احمد مسجدجامعی برای چهارمین بار تهرانگردی خود را به منطقه ۱۲ اختصاص داد؛ منطقه‌ای که در دل پایتخت، میراث بسیاری را دارد و در هفته‌های اخیر با کشف اسکلتی قدیمی باز هم خبرساز شد.

منشاء گرد و غبار اهواز کجاست؟

همشهری آنلاین: مدیر مقابله با پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست گفت: هر چند وجود ابر در جنوب کشور تا حدودی بررسی‌ها را با مشکل مواجه کرده اما بر اساس بررسی‌ها و اطلاعات به دست آمده از ماهواره‌ها، منشاء گرد و غبار در اهواز داخلی است.

وقتی همراهتان را دزد می‌برد

محسن رخش خورشید: لحظه‌ای که دست‌ات را روی جیب می‌گذاری و برجستگی گوشی را حس نمی‌کنی، یکباره دلت فرو می‌ریزد.

اختلاف نظر درباره مجوز استخدام در آموزش و پرورش

درحالی‌که چند روز گذشته معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور تأکید کرد آموزش و پرورش برای جذب نیرو هیچ محدودیت قانونی ندارد، حالا معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش با اعلام اینکه آموزش‌وپرورش هیچ ردیف استخدامی ندارد از مجلس خواسته است برای مورد خاص استخدام معلمان پیش دبستانی مصوبه بدهد.

قدکوتاهی ایرانیان، بهای گزاف حذف شیر

وزیر بهداشت نسبت به کوتاه‌شدن قد ایرانیان در آینده به‌دلیل عدم‌مصرف شیر هشدار داد و گفت مصرف کم شیر در کشور ریشه فرهنگی دارد.