شنبه 9 خرداد 1394 | به روز شده: 54 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 29 دی 1387 - 17:36:22 | کد مطلب: 73266 چاپ

آشنایی با مجمع تشخیص مصلحت نظام

ایران > قانونگذاری - همشهری آنلاین:
جمهوری اسلامی را می‌توان از جمله بدیع‌ترین نظام‌های سیاسی جهان معاصر خواند.

این نظام که از سال 1358 پس از تصویب قانون اساسی برای نخستین بار فراروی جامعه جهانی قرار گرفت از ویژگی‌های منحصر بفرد حقوقی و سیاسی برخوردار است.

ترکیب و تحقق  دو عنصر اسلامیت و جمهوریت در قالب قوانین اجرایی از اصلی‌ترین ویژگی‌های این نظام  به شمار می‌آید.

تحقق جمهوریت از طریق تشکیل مجلس شورای اسلامی با انتخاب مستقیم نمایندگان توسط مردم و بعنوان یکی از جلوه‌های حاکمیت ملی با وظیفه قانونگذاری و تحکیم سندیت شرعی و قانون اساسی و تحقق اسلامیت در قوانین از طریق تشکیل نهاد شورای نگهبان، ترکیبی است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1358 پیش بینی شده بود.

more  مرکز تحقیقات استراتژِیک مجمع تشخیص مصلحت نظام

بدیهی است در فرآیند نخستین سال‌های شکل‌گیری و تحقق نظامی نو با ویژگی‌های یاد شده، اختلاف نظر پیرامون منطبق‌ساختن قوانین کشور با احکام شرع و قانون اساسی اجتناب‌ناپذیر نماید.

از جمله مجلس شورای اسلامی با ملاحظه ضرورت‌ها، لوایح و طرح‌هایی را به تصویب می‌رساند که بعضا" وضعیت جدیدی را پایه‌گذاری می‌کرد، شورای نگهبان نیز گرچه همین هدف‌ها را محترم می‌شمرد ولی این قبیل مصوبات را حسب وظایف قانونی خود خلاف شرع یا قانون اساسی تشخیص می‌داد و وظیفه ای نیز برای مبنا قراردادن احکام ثانویه و حکومتی، ضرورت‌ها و مصلحت‌ها نداشت.

در چنین مواقعی شورای نگهبان به دلیل نوع و شیوه قانونگذاری در کشور، الزام داشت نظرات خود را به مجلس شورای اسلامی اعلام کند. (عودت مصوبه مجلس) تاکید مجلس شورای اسلامی بر مصوبه خود و عدم تامین نظر شورای نگهبان شرایطی را به وجود می‌آورد که ضرورت ایجاد یک نهاد فصل الخطاب برای تشخیص مصلحت اجتناب ناپذیر نشان می‌داد.

با وجود رهبری در راس نظام جمهوری اسلامی، تدوین کنندگان قانون اساسی در سال 1358 تشکیلات و جایگاه جداگانه‌ای برای حل اختلاف بین دو نهاد یاد شده پیش بینی نکرده بودند ولی تکرار اختلاف نظرها که رو به تزاید بود عملا" باعث ورود مقام رهبری به مباحث درونی یک قوه بعنوان یک روش می‌گردید و حضور معظم‌له در مسیر مستقیم قانونگذاری را بطور محسوسی افزایش می‌داد و چنین روشی با دیدگاه‌های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) مبنی بر پرهیز از ورود مستقیم و گسترده در حوزه وظایف قوا تناسب نداشت.

اختلاف نظرهای مورد بحث در سال‌های نخست شکل‌گیری نهادهای قانونگذاری عمدتا" در دو موضوع قانون کار و قانون اراضی شهری بیش از همه ظهور پیدا کرد.

سرانجام پس از مکاتباتی بین مقامات عالیرتبه و ذیربط وقت کشور، درخواستی در بهمن ماه 1362 به امضاء رئیس جمهور وقت (حضرت آیت ا... خامنه‌ای)، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی آیت ا... هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت دیوان عالی کشور آیت ا... موسوی اردبیلی، نخست وزیر وقت جناب آقای مهندس میر حسین موسوی و حجه الاسلام حاج سید احمد خمینی به حضرت امام خمینی (ره) برای چاره جویی در این باره، تقدیم گردید.

حضرت امام (ره) در تاریخ 17 بهمن 1366 با صدور فرمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای رسیدگی به این قبیل امور تاسیس فرمودند. این مجمع که در آغاز تاسیس، صرفا" به منظور تشخیص مصلحت در موارد اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تاسیس گردیده بود، هنگامی‌که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال 1368 مورد بازنگری قرار گرفت پس از بحث‌های مشروح درباره جایگاه مجمع تشخیص مصلحت، وظایف یازده گانه‌ای مستند به اصول 112، 111، 110 و 177 بر عهده این مجمع قرار گرفت، تا به عنوان حلقه تکمیلی در حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و در شرایط مختلف ایفای نقش نماید.

وظایف مجمع تشخیص مصلحت نظام:

  • ارائه مشاوره به مقام معظم رهبری در تعیین سیاست‌های کلی نظام (به استناد بند 1 اصل 110 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی حل معضلات نظام که از طریق عادی قابل حل نیست به مقام معظم رهبری (به استناد بند 8 اصل 110 قانون اساسی)
  • تشخیص مصلحت در مواردی که مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع و یا قانون اساسی بداند (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • مشاوره در اموری که مقام رهبری به مجمع ارجاع می‌دهد (به استناد اصل 112 قانون اساسی)
  • نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام (به استناد مورخ 17/1/77 مقام معظم رهبری)
  • مشاور رهبری در موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی (اعضاء ثابت مجمع) (به استناد اصل 177 قانون اساسی)
  • انتخاب یکی از فقهای شورای نگهبان برای عضویت در شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • تصویب برخی از وظایف رهبری برای اجراء توسط شورای موقت رهبری (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • انتخاب جایگزین هریک از اعضا شورای موقت رهبری در صورت عدم توانایی انجام وظایف (به استناد اصل 111 قانون اساسی)
  • پیشنهاد چگونگی اتخاذ تصمیم شورای موقت رهبری در مورد وظایف مصرح در بندهای اصل یکصد ودهم که در اصل یکصدویازدهم تصریح گردیده است

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

الهه احمدی هشتم جهان شد

همشهری آنلاین: فینال رشته تفنگ ۱۰ متر بادی بانوان به پایان رسید و الهه احمدی در رده هشتم جهان ایستاد.

سرمقاله روزنامه‌های ۹ خرداد

همشهری آنلاین: کم آبی، رتبه علمی ایران و ... از جمله موضوعاتی بود که در برخی از ستون سرمقاله روزنامه‌های صبح شنبه-۹ خرداد- به آن‌ها توجه شد.

آخرین وضعیت بررسی رشته‌های بدون مجوز دانشگاه آزاد اعلام شد

همشهری آنلاین: مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی وزارت علوم گفت: تصمیم نهایی در خصوص رشته های بدون مجوز و دارای مجوز دانشگاه آزاد در جلسه خرداد شورای گسترش وزارت علوم اعلام می شود.

تیم استان تهران قهرمان مسابقات وزنه‌برداری جانبازان و معلولین کشور شد

همشهری آنلاین: با پایان یافتن رقابت‌های قهرمانی کشور وزنه‌برداری جانبازان و معلولین، استان‌های برتر نیز معرفی شدند.

قباسبزی از این کوچه گذر کرد

مریم خاکیان: در گذشته‌های نه چندان دور که خانواده‌ها عادت به شب‌نشینی‌های‌گاه‌و بیگاه داشتند، پس از نقل خاطرات و بذله‌گویی‌های کوتاه و بلند، نوبت به طرح «چیستان» می‌رسید و کوچک و بزرگ خانواده را به اندیشیدن در باب موضوعی خاص وا می‌داشت اما این روز‌ها ابزارهای ارتباطی همچون انواع تلفن همراه و رایانه‌های شخصی، مجالی برای گپ و گفت‌های خانوادگی و چیستان‌گویی‌ها باقی نگذاشته‌اند.

فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن به صنعا رسید

همشهری‌آنلاین: اسماعیل ولد شیخ احمد، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن وارد صنعا شد.

مصرف کمتر، زندگی بهتر

محسن رخش خورشید: «چرا باید در مصرف برق صرفه‌جویی کرد؟» سؤالی است که پاسخ‌های مختلفی دارد؛ مثلا برای کودکان می‌شود اینطور توضیح داد که منابع تولید برق محدود هستند و ممکن است روزی آنقدر دچار کاستی شوند که برای تأمین برق مورد نیاز انسان‌ها کافی نباشند.

زندگینامه: ابراهیم لطفی (۱۳۴۵-)

همشهری‌آنلاین: ابراهیم لطفی نوازنده ویلن ارکستر سمفونیک تهران و موسس گروه کوارتت زهی تهران سال ۱۳۴۵ در تهران زاده شد.

۹ خرداد؛ پیشخوان روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح امروز شنبه نهم خرداد ماه به شرح زیر است:

۹ خرداد؛ تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تاکید وزیر امور خارجه بر جلوگیری از زیاده‌خواهی غرب، صحبت‌های وزیر اطلاعات درخصوص شناسایی و انهدام هسته‌های داعش در ایران، صحبت های سید حسن خمینی درباره لزوم اتکا به مردم برای مبارزه با فساد، تنش آبی ایران، تکذیب شیوع وبا در کشور، گران شدن بنزین و اعتراض میلیاردهای یارانه‌بگیر به حذف تیتر یک روزنامه‌های صبح شنبه نهم خرداد ماه است:

پدیده ابرهای عدسی

همشهری آنلاین: پدیده ابرها و شکل‌های انها همیشه مورد توجه دانشمندان هواشناسی و بخصوص عکاسان طبیعت قرار دارد.

جشنواره‌های شمسه الگوی ملی شود

کارگردان و فیلمنامه‌نویس تلویزیون و سینمای کشور گفت: اگر جشنواره‌های شمسه با ظرفیت منحصربه‌فردی که دارد بتواند به‌صورت سراسری برگزار شود موجب کشف استعدادهای بیشتری می‌شود و می‌تواند یک الگوی ملی باشد.

شهر برای مناسبت‌های نیمه خرداد آماده می‌شود

ستاد مرکزی آماده‌سازی شهرداری تهران برای مراسم بزرگداشت امام خمینی (ره)، تشکیل شده است تا امکانات مورد نظر برای برگزاری هرچه مناسب‌تر این مراسم مهیا شود.

سخنرانی درباره چیستی و چگونگی نظریه پردازی در هنر

همشهری آنلاین: دکتر سید مصطفی مختاباد، استاد دانشگاه تربیت مدرس در دومین نشست ازمجموعه نشست‌های کرسیهای آزاد اندیشی با موضوع چیستی و چگونگی نظریه‌پردازی هنر سخنرانی می‌کند.

سه و نیم میلیون سال زندگی روی زمین

همشهری آنلاین: با یک کشف جدید، عمر انسان بر روی این کره خاکی به سه و نیم میلیون سال رسید!

دیوار‌نگاری زن ۶۵ ساله‌

لیسبون> انتخاب دیوارنگاری (گرافیتی) سرگرمی ویژه بیشتر جوانانی است که در کشور‌های غربی گاهی بدون مجوز نیز به این کار می‌پردازند اما زنی پرتغالی در سن ۶۵سالگی همچنان روی دیوار‌های شهرش نقاشی و طرح می‌کشد.

فقط جریمه‌ مؤثر نیست

مانی رهنما : در حال حاضر در تهران وقت بسیاری از شهروندان در ترافیک هدر می‌رود.

بیکاری ۴۰ درصدی در چند شهرستان

معاون اجتماعی وزیر کشور گفت: ۱۱شهر کشور بیکاری بیش از ۴۰درصد دارند.