دوشنبه 3 اردیبهشت 1397 | به روز شده: 7 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 28 اسفند 1386 - 22:28:57 | کد مطلب: 46847 چاپ

چطور خلاقیت را رشد و پرورش دهیم؟

زندگی > مهارت‌ها - زهرا بختیاری:
عوامل بسیاری در رشد و شکوفایی خلاقیت افراد موثرند که از این دست می‌توان به عوامل زیر اشاره کرد:

خانواده: اگر خانواده فرصت‌های لازم را برای سوال کردن، کنجکاوی و کشف محیط به کودکان بدهد و هرگز آنها را تنبیه نکند، زمینه رشد خلاقیت فراهم می‌شود. تنبیه و تهدیدهای مکرر، آفت خلاقیت‌های ذهنی است، فرزندان خلاق به آرامش درونی و اطمینان خاطر و اعتماد به نفس قوی نیاز دارند.

مدرسه و دانشگاه: عواملی همچون تکالیف زیاد، تاکید بر محفوظات، اجرای برنامه‌های هماهنگ و انتظار رفتارهای یکسان از کودکان، عدم‌توجه به تفاوت‌های فردی، وجود کلاس‌های پرجمعیت، اعمال انضباط و مقررات فوق‌العاده شدید، تشویق به کسب نمره‌های بالا و ایجاد جوی توأم با رقابت‌های فردی برای ممتاز شدن و سرانجام عدم‌شناخت و یا بی‌توجهی به ویژگی‌های کودکان، نوجوانان و جوانان خلاق سبب می‌شود که قدرت خلاقیت آنان به تدریج کاهش یابد.

جامعه: محیط یا فضایی که باعث فراهم‌سازی زمینه خلاقیت می‌شود باید از سه عنصر اساسی برخوردار باشد. 1 – عامل فیزیکی 2 – عامل عقلانی 3 – عامل عاطفی

عامل فیزیکی: منظور از محیط فیزیکی، یعنی اینکه امکانات و گنجایش وسایل در حدمناسبی باشد تا فرد بتواند با استفاده از آنها کارهای خود را در معرض دید قرار دهد.

عامل عقلانی: جو عقلانی مطلوب شرایطی است که فرد را به رغبت آورد، برانگیز‌اند و به تلاش وادار کند.
عامل عاطفی: شرایطی است که شخص بتواند احساس امنیت کند و قادر باشد نسبت به محرک‌های فیزیکی عقلانی ارائه شده از طرف معلم، مربیان، والدین و یا همکاران و همسالان، واکنش مطلوب از خود نشان دهد. چنین محیطی از اعتماد و اطمینان سرشار است و تحقیر، تنبیه و سرزنش در آن وجود ندارد.
برخی از مهمترین عوامل موثر در خلاقیت را چنین می‌توان فهرست کرد: انگیزش، غریزه، الهام، علاقه‌مندی به تجربه و آزمایش، استقلال، اعتماد به نفس، میل به ریسک کردن، شوخی و بذله‌گویی، حساسیت، احساس امنیت، شجاعت فردی، ابتکار، انعطاف، گرایش به کارهای پیچیده، پشتکار، کنجکاوی، اظهار وجود، رفتار نامتعارف، تخیل مثبت و تشویق دیگران.
موانع خلاقیت
1 - عدم اعتماد به نفس و بی‌توجهی به سرمایه‌های حقیقی خود
2 – ترس از حرف و انتقاد در مراحل عمل و یا نتیجه خصوصا وقتی با شکست مواجهه شود.
3 – ترس از انگشت‌نما شدن
4 – ترس از حرف و انتقاد در مراحل عمل و یا نتیجه آن
5 – تمایل به همرنگی با جماعت
6 – توجه به‌معلول به جای توضیح علت
7 – تنبلی ذهنی و عدم تمرکز آن

14 راه  رشد و پرورش خلاقیت

1 – تفکر واگرا را تشویق کنید

2– اختلاف عقیده را تحمیل کنید

3- دانش‌آموزان را تشویق کنید به داوری‌های خویش اعتماد کنند

4- تاکید کنید که هر فرد در زمینه خاص توان و صلاحیت خلاقیت دارد

5 - محرکی برای ایجاد تفکر خلاق باشید

6- موضوعات آموزش را متنوع کنید

7- گرایش‌های مساعد نسبت به فعالیت خلاق را رشد دهید

8- بیان خلاق را تشویق کنید و بپرورانید

9- نیروی تولید را تشویق کنید

10- به پرسش‌های غیرمعمول احترام بگذارید

11- به افکار و تفکرات ابتکاری و نو احترام بگذارید

12 – عملا به دانش‌آموزان خود نشان دهید که افکار و عقایدشان ارزش دارد

13- به دانش‌آموزان فرصت دهید که بدون ترس از ارزشیابی به فعالیت بپردازند.

14- در ارزشیابی علت و معلول‌ها را به هم ربط دهید.

در همین زمینه: