چهارشنبه 10 تیر 1394 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 28 شهریور 1385 - 14:50:40 | کد مطلب: 4411 چاپ

مفاهیم: فضای سایبر چیست؟

فضای سایبر > سایبر - همشهری آنلاین- هلن صدیق بنای:
فضای سایبر یا همان سایبر اسپیس (Cyberspace) عبارتی است که در دنیای اینترنت، رسانه و ارتباطات بسیار شنیده می‌شود.

به نظر می رسد بکارگیری این اصطلاح در این زمینه و برای ارجاع به امور فنی به آن رنگ و بویی صرفا فنی و مکانیکی داده باشد. ملاحظه دقیق‌تر این اصطلاح نشان می‌دهد که این واقعیت، وجوه و جنبه های متنوعی از جمله خصلت های روانشناختی قابل توجه  نیز دارد. در منابع موجود آمده است که:

واژه سایبر از لغت یونانی Kybernetes به معنی سکاندار یا راهنما مشتق شده است. نخستین بار این اصطلاح "سایبرنتیک" توسط ریاضیدانی به نام نوربرت وینر Norbert Wiener در کتابی با عنوان "سایبرنتیک و کنترل در ارتباط بین حیوان و ماشین" در سال 1948 بکار برده شده است. سایبرنتیک علم مطالعه و کنترل مکانیزم ها در سیستم‌های انسانی، ماشینی (و کامپیوتر ها) است.

سایبر پیشوندی است برای توصیف یک شخص، یک شی، یک ایده و یا یک فضا که مربوط به دنیای کامپیوتر و اطلاعات است. در طی توسعه اینترنت واژه های ترکیبی بسیاری از این کلمه سایبر بوجود آمده است که به تعدادی از آنها اشاره می‌کنیم:

‍ فضای سایبر(Cyberspace)،شهروند سایبر (Cybercitizen)، پول سایبر (‍Cybercash)، فرهنگ سایبر (Cyberculture)، راهنمایی فضای سایبر (CyberCoach)، تجارت سایبر (Cyberbussiness)، کانال سایبر (Cyberchannel) و ....

واژه "فضای سایبر" را نخستین بار ویلیام گیبسون (William Gibson) نویسنده داستان علمی تخیلی در کتاب نورومنسر Neuromancer در سال 1984 به کار برده است.

فضای سایبر در معنا به مجموعه‌هایی از ارتباطات درونی انسان‌ها از طریق کامپیوتر و وسائل مخابراتی بدون در نظر گرفتن جغرافیای فیزیکی گفته می شود.

 یک سیستم آنلاین نمونه‌ای از فضای سایبر است که کاربران آن می‌توانند از طریق ایمیل با یکدیگر ارتباط بر قرارکنند. بر خلاف فضای واقعی، در فضای سایبر نیاز به جابجایی‌های فیزیکی نیست و کلیه اعمال فقط از طریق فشردن کلیدها یاحرکات ماوس صورت می‌گیرد.

این عدم جابجایی فیزیکی، محققان را واداشت که به مطالعه برخی شباهت‌های فضای سایبر با حالت های نا هشیاری، بخصوص حالت‌های ذهنی‌ای که در رویا ها ظاهر می‌شوند، بپردازند.

 آنان با الهام از گفته های یکی از رهبران بزرگ "ذن" به نام چانگ تزو (Chuang Tzu) برای تحقیقات خود در زمینه کشف شباهت‌هایی بین فضای سایبر و رویا بهره جسته اند. گفته می شود که:

"چانگ تزو شبی در خواب می بیند که یک پروانه شده است. وقتی بیدار می شود با  خود می اندیشد: آیا من مردی هستم که خواب می بیند پروانه شده است، یا اینکه  پروانه ای هستم که اکنون خواب می بیند  یک"مرد" شده است."

روند کاری یک کاربر کامپیوتر در فضای سایبر دقیقا نوعی یکی شدن یا محو شدن در درون واقعیتی متفاوت یعنی واقعیتی مجازی که ورای قوانین و واقعیت های واقعی است.

مانند یک رهبر ذن در هنگام مدیتیشن که با محیط اطراف خود به وحدت می رسد، کاربر کامپیوتر هم در هنگام کار در فضای مجازی با آن یکی می شود.

شما تقریبا بی حرکت و آرام می نشینید، چشمانتان روی پرده ای درخشان خیره می‌شود، اتاق کاملا تاریک است، تنها منبع نور در درون شما است و در حالیکه همه توجه و ذهنتان بر کلمات و تصاویر این پرده درخشان متمرکز است ، انگشتانتان کلیدهای کی بورد را می‌نوازد. در این لحظه دوست دارید با  ذهنیات و تصورات خود یگانه شوید . مرز بین دنیای درون و بیرون تقریبا ناپدید می‌شود و دیگر گذر زمان معنایی ندارد.

البته این سناریوی هر روز کاربران کامپیوتر نیست. زیرا اغلب اوقات ما  صرفا به جهت انجام کاری مشخص و بدون آنکه به درون جهان مجازی فرو رویم به صفحه کلید ضربه می زنیم اما اگر از استفاده های دم دستی کامپیوتر صرف نظر کنیم و از کاربران حرفه ایی و پروپاقرص کامپیوتر پرس و جو کنیم درخواهیم یافت که بسیاری از آن ها به راحتی لحظاتی را به یاد می‌آورند که گویی هیچ حائل و فاصله ای بین خود و کامپیوتر شان احساس نمی‌کردند.

در واقع می توان گفت که فضای سایبر گستره ایی از ذهن است که می تواند تمامی اشکال زندگی منطقی را بسط و معنا دهد. شما می توانید حالت های متنوع و متفاوت ذهنی را از قبیل تخیلات(خیالپردازی ها) خیالپروری ها، توهمات، حالات هیپنوتیستیک و سطوح گوناگونی از هوشیاری  را در فضای مجازی تجربه کنید.

تحت این چنین شرایط است که فضای سایبر همانند دنیای "رویا" می شود. دنیایی که وقتی ما به خواب فرو می رویم ، پدیدار می شود.

فضای سایبر را نمی توان تنها یک"بزرگ شاهراه اطلاعاتی" ساده دانست. زیرا تجربه ذهنی ما در فضای مجازی با تجربه ذهنی ما زمانی که بی هیچ هدف و ارزشی خیالبافی می کنیم، کاملا متفاوت است.

در واقع همانگونه که علم روانشناسی خواب شبانه را برای حفظ سلامتی، توسعه عاطفی و رشد شخصیت یک فرد ضروری می داند، این فضای مجازی هم بیش از هر چیز دیگری در خدمت روان انسان است. زیرا مرزهای بین وا قعیت های آگاهانه و نا آگاهانه را به هم نزدیک ساخته و می تواند درباره معنای "واقعیت" چیز هایی به ما بگوید.

محیط "په‌لیس" (Palace)  یک محیط چت گرافیکی است که ما برای این تحقیق آن را انتخاب کرده ایم. کاربران در این محیط می توانند برای برقراری ارتباط با دیگران از بین  صورتک های گرافیکی موجود در آن محیط، یک یا چند صورتک را برای باز نمایی شخص خود انتخاب کنند. این صورتک ها هر یک موقعیت یا حالت روانی خاصی را بیان می کند.

بعضی از این حالت های "رویاگونه" در محیط "په‌لیس" را می توان در دیگر فضاهای مجازی هم پیدا کرد. ولی تعدادی از این حالت های تنها در محیط "پلس" وجود دارند و کاملا بی نظیر و خاص هستند.

مهم تر از همه این است که محیط "په‌لیس" مانند رویا بسیار مجذوب کننده است. چرا که این محیط یک "تجربه بصری" جدی است. یک مثل قدیمی می‌گوید : "یک تصویر با ارزش تر از هزاران کلمه است ." علم روانشناسی هم تجربه بصری را  تجربه ای بسیار غنی و تصاویر و نمادها را زبان ناآگاهانه می نامند.   

برای درک و آشنایی بیشتر با این"تجربه بصری" باید از دیدگاه روانشناسی خواب، رویا و رویا بینی را مورد توجه قرار داد.

برخی از ویژگی های رویا و رویا بینی از دیدگاه روانشناسی را می توان به شرح زیر فهرست کرد:

- در رویا قوانین مرسوم زمان، مکان و مسافت اجرا نمی‌شود

- فردی که خواب می بیند می تواند مکررا از یک ماجرا به ماجرایی دیگری منتقل شود، بی آنکه روی زمین سفر کند. ممکن است فرد در خواب خود درگیر ماجرایی در تهران باشد اما بلافاصله درگیر ماجرایی در هاوایی گردد....

- در رویا حسی از مسافت یا مکان وجود ندارد، مسافت و مکان به مفهوم مادی تنها روی زمین خاکی معنا دارد .

-  همچنین کشش جاذبه زمین و آگاهی روزانه اغلب در رویا ناپدید می شوند.

- فرد می تواند چون جسمی شناور در فضا، در حال پریدن یا پرواز کردن باشد. دقیقا بر خلاف آنچه که به عنوان قوانین نیوتن به اثبات رسید است.

حالت های فوق در فضای سایبر در حد وسیع تری رخ می دهد. زیرا کاربران در آن فضا از قوانین و آگاهی های زمینی فرا تر می روند: آن ها  تنها با یک کلیک ساده بر روی نگاره‌ایی می توانند از مکانی به مکان دیگر انتقال یابند، بدون هیچ حرکتی در پاها یا چرخشی درچرخ ها و یا هیچ عاملی  که برای اثبات حرکت فرد وجود داشته باشد.

 این تنها یک تغییر بصری و روانی است که انتقال را نشان می دهد. در حالی‌که شما با وجودی مادی، درون اتاقی با انتخاب شخصی و کاملا بیدار نشسته اید. و آنچه که اتفاق می افتد مانند رویایی است که به شما احساسی از لذت و آسودگی می‌بخشد.

شاید زمانی نه چندان دور ما هم با این گفته چانگ تزو (Chuang Tzu) هم کلام شویم ؛ آیا این ما هستیم که در فضای سایبر به عنوان کاربر سیر می کنیم یا اینکه این فضای سایبر است ، که به عنوان بخشی از برنامه های خود ما را تعریف می کند ، کسی چه می داند؟

مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای روزنامه همشهری

انتخاب سردبیر

عملکرد آماری ملی‌پوشان والیبال ایران تا پایان هفته هفتم

همشهری آنلاین: هفته هفتم از مسابقات لیگ جهانی، با دیدار تیم ملی والیبال کشورمان و لهستان به پایان رسید. دیداری که در آن، قهرمان جهان با استفاده از تجربه خودش، توانست با نتیجه ۳ بر ۱ پیروز میدان شود.

پیاده‌روی در فضای سبز افکار منفی را دور می‌کند

همشهری آنلاین: مطالعات محققان دانشگاه استنفورد آمریکا نشان می‌دهد که پیاده‌روی در طبیعت و فضای سبز، افکار منفی را دور می‌کند و سبب خوش بینی می‌شود.

نوشیدنی‌های حاوی قند عامل مرگ ده‌ها هزار نفر

همشهری آنلاین: مصرف نوشیدنی‌های شیرین و حاوی قند موجب بروز چندین نوع بیماری مختلف و افزایش خطر مرگ انسان‌ها در سراسر جهان می‌شود.

بهترین شیوه‌های استفاده از سبوس برنج

همشهری آنلاین: برای استفاده خوراکی، می‌توان یک قاشق غذاخوری پودر سبوس را در ۱/۵ لیوان آب دم کرد و پس از صاف کردن کمی صبر کرد و دوباره آن را صاف کرد و هر بار نصف لیوان و حداکثر ۲ بار در روز از آن استفاده کرد.

باید و نباید‌های نوشیدنی‌های ماه رمضان

همشهری آنلاین: روزه‌داری در فصل گرما دچار کم آبی بدن می‌شود، آب بدن مهمترین عاملی است که می‌تواند برای روزه داران باعث مشکلات زیادی شود و حتی جان فرد را به خطر اندازد.

خسارت ۳۶ میلیارد ریالی زنبورداران خوزستان از ریزگردها

همشهری آنلاین: مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های کشاورزی زنبورداری خوزستان گفت: وقوع ریزگردها و هجوم پرنده سبزقبا مبلغ ۳۶ میلیارد ریال به تولید عسل بهاره زنبورداران استان خسارت زد.

پایان کار ملی‌پوشان تنیس در هفته نخست رقابت‌های فیوچرز رومانی

همشهری آنلاین: هفته اول مسابقات تنیس فیوچرز رومانی با شکست نمایندگان کشورمان به پایان رسید.

کاراته به بازی‌های پاراالمپیک اضافه شد

همشهری آنلاین: ۲۰ روز پیش یک موفقیت بزرگ برای wkf به دست آمد و آن این بود که هیات اجرایی کمیته بین‌المللی پاراالمپیک IPC رشته کاراته را به عنوان سی‌امین رشته حاضر در پارالمپیک پذیرفت.

۱۰تیر؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به شرح زیر است :

۱۰تیر؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران اختصاص دارد به صحبت‌ های رئیس جمهور درخصوص مذاکرات، تمدید مذاکرات هسته‌ای ،اقتصادبرانداز خواندن مسکن مهر و هدفمندی یارانه ها از سوی وزیر راه و شهرسازی، آمادگی ایران برای تجارت با پول ملی، نامه رئیس جمهور به مقام معظم رهبری درخصوص قانون امر به معروف و نهی از منکر و ارجاع این نامه به شورای حل اختلاف قوا از سوی رهبر معظم انقلاب و نامه مطهری به آیت‌الله آملی لاریجانی درباره وقایع ۸۸ و تایید گم شدن پول خرید دکل نفتی:

کره شمالی کمک بشردوستانه فوری ایران را خواستار شد

همشهری‌آنلاین: کره شمالی کمک بشردوستانه فوری هلال احمر ایران را برای مقابله با شدیدترین خشکسالی قرن در این کشور خواستار شده است.

به شهر فرشته‌ها خوش‌آمدید

مهدا شادمان: باید سی‌ و ‌اندی سال بگذرد و تقویم قمری و شمسی با هم دست به یکی کنند تا‌ ماه رمضان و روزهای بلند تابستانی با هم یکی شوند؛ تابستانی که امسال به‌خاطر فاصله کوتاه بین سفره‌های افطار تا سحر جان می‌دهد برای شب زنده‌داری‌های تابستانی و حالا نمایشگاه بین‌المللی قرآن‌کریم یکی از آن جاهایی است که در این ایام می‌شود به‌عنوان یکی از گزینه‌های انتخابی روی آن حساب باز کرد و در کنار‌ ماه روزه‌داری و بهار قرآن، تِم رمضانی شب‌های تابستانی را با آن تکمیل کرد.

هیچ‌کس سزاوار گـرسنگی نیست

مریم مرتضوی: تا به حال گذرتان به مناطق حاشیه شهر افتاده؟ آنجا که اگر ظرفی از غذا در دست داشته باشید، نگاه گرسنه بچه‌های کوچه‌های خاکی‌اش به دست‌تان خیره می‌ماند.

یک افطاری تمام عیار

فاطمه خوش‌نما: همه ما افطاری دادن را دوست داریم اما نخستین دغدغه و مشکلی که ممکن است مانع ما برای افطاری دادن باشد، اوضاع نابسامان خانه و تمیز کردن آن است.

بیستم تیر آخرین مهلت جمع آوری گذرنامه حجاج برای صدور ویزا

همشهری آنلاین: رییس سازمان حج و زیارت گفت: آخرین مهلت جمع آوری گذرنامه حجاج برای صدور ویزای الکترونیکی ۲۰ تیر ماه جاری تعیین شد.

ساخت جاشمعی گچی

فاطمه علیزاده: گل‌های مصنوعی در بیشتر مواقع گل‌های خاک‌گرفته‌ای هستند که هربار با آمدن مهمان‌ها مجبورید آنها را دستمال بکشید.

دولت به هر ملی‌پوش والیبال ایران ۱۲۰ میلیون تومان پاداش می‌دهد

همشهری آنلاین: معاون توسعه منابع مالی و پشتیبانی وزارت ورزش و جوانان از اختصاص سه میلیارد و ششصد میلیون تومان به اعضای تیم ملی والیبال ایران خبر داد.

۱۴ دلیل خوب برای خوردن سیب ‌زمینی شیرین

همشهری آنلاین: سیب زمینی شیرین رنگ‌های مختلف و ارزش غذایی بالایی دارد. پرمصرف‌ترین آن گوشت زرد و نارنجی دارد و در بازار میوه و تره‌بار بسیاری از کشورها موجود است.