یکشنبه 8 اسفند 1395 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 9 دی 1394 - 18:25:25 | کد مطلب: 319905 چاپ

چرا فقط امام ششم را «صادق» می‌نامیم؟

دین و اندیشه > دین - همشهری آنلاین:
از آنجا که فقیهان و محدثان غیرشیعه هم‌عصر امام صادق (ع)، حضرت را به راستگویی در نقل روایات ستوده‌اند، ایشان به لقب «صادق» شهرت یافته است.

به گزارش پايگاه اطلاع‌رساني حج، ما شيعيان معتقديم كه همه امامان از يك نور هستند و دانش آنها يكسان است. امام پيشين دانش‌هايي را كه از پدر خويش دريافت كرده بود، به فرزند خويش منتقل مي‌كرد و در مقام علم و فضيلت، هيچ امامي بر امام ديگر برتري نداشت.

هر كدام بنا بر موقعيت زمان و مكاني كه داشت، وظايف خود را به انجام رساند، مثلاً در زمان حضرت علي (ع)، دوراني اقتضا مي‌كرد حضرت خانه‌نشين شود و در حكومت دخالتي نكند، اما در زماني ديگر با هجوم مردم براي بيعت، به امر حكومت اقدام نمود. سيدالشهدا براي حفظ دين، جان خود و يارانش را نثار كرد. بنابر اين تمام امامان (ع) الگوي زندگي ما انسان‌ها و شيعيان در اوضاع مختلف هستند و مذهب شيعه منتسب به همه آنها است.

اما اصطلاح مذهب جعفري، اشاره به روش شيعيان در مسائل فقهي و احكام ديني است، در مقابل مذاهب چهار گانه فقهي اهل سنت (حنفي، مالكي، شافعي و حنبلي)، همان‌گونه كه به شيعيان در مسايل اعتقادي و نوع حكومت و سياست، مذهب علوي يا علويون گفته مي‌شود.

مذهب جعفري به دليل گسترش و كثرت روايات فقهي از امام صادق (ع) است. اگرچه امامان ديگر نيز در بيان احكام و معارف اسلام (تشيع) نقش داشته‌اند، اما تأثير آنها با توجه به موقعيت زماني‌شان از امام صادق (ع) كمتر بود. در عين حال كه دانش امام جعفر (ع) نيز از پدران بزرگوار به ايشان منتقل شده بود.

امامان معصوم در نشر و گسترش دانش‌هاي ديني كه مورد نياز مردم بود، از هيچ كوشش فرو گذار نمي‌كردند و در هر زماني كه فرصت را آماده مي‌ديدند، به اين امر اقدام مي‌كردند، اما با موقعيت زماني ويژه‌اي كه براي امام صادق (ع) فراهم آمد، حضرت بهتر توانست اين وظيفه مهم را به انجام رساند، به همين خاطر مذهب شيعه را مذهب جعفري مي‌نامند.

مذهب تمام ائمه دوازده‌گانه،‌ همه يكي است و اين طور نيست كه هر يك مذهب خاصي داشته باشند، اما بعضي از ائمه در زمان بني‌اميه و بني‌عباس، اسير و زنداني و شهيد شدند و مسلمانان جرأت ارتباط با آنان را نداشتند. ائمه معمولاً در اختناق شديدي به سر مي‌بردند و فرصت ارتباط با مردم و نشر احكام و تعاليم دين مقدس اسلام را نداشتند، مثلاً امام علي نقي (ع) و امام حسن عسكري را در وسط پادگاني جا داده بودند تا كسي از مسلمانان نتواند با آن حضرات در تماس باشد، به اين جهت مسلمانان نتوانستند معارف را از آنان دريافت كنند.

اما در زمان حضرت امام جعفر صادق (ع) و مختصري از زمان پدر بزرگوارشان امام محمد باقر (ع) اين رعب و اختناق كم شد، كه به اين دليل بود كه بني‌عباس و بني‌اميه سرگرم نزاع‌هاي سياسي بودند تا بتوانند خلافت را به دست آورند. در اين مدت امام جعفر صادق (ع) توانستند آشكارا تعليم و تدريس داشته باشند و شاگردان حضرت به ۴۰۰۰ نفر رسيد. در كتب تاريخي ذكر كرده‌اند: در كوفه و بغداد راويان حديث آن حضرت بيش از ۷۰ هزار نفر بودند، از اين رو بيشتر معارف از طريق آن حضرت صادر گشته، بنابر اين مذهب شيعه اثناعشري را جعفري مي‌نامند. افزون بر اين نكات و عوامل ذيل در نامگذاري شيعه به شيعه جعفري دخالت داشته است:

1ـ چهره شاخص و سرشناس حضرت ميان تمام فرق‌ها و گروه‌هاي مسلمان.

2ـ عنوان «مذهب جعفري» شيعيان پيرو مكتب فقهي اهل بيت را از شيعه زيديه كه از فقه اهل بيت پيروي نمي‌كنند، جدا مي‌سازد.

اما اينكه چرا فقط به امام ششم، صادق گفته مي‌شود به اين دليل است كه چون فقيهان و محدثان معاصر ايشان (كه شيعه هم نبوده‌اند) حضرت را به راستگويي در نقل روايات به اين لقب ستوده‌اند، به لقب «صادق» شهرت يافته است وگرنه امامي را كه منصوب از طرف خدا و منصوص از جانب امامان پيش از اوست، راستگو گفتن، آفتاب را به روشن وصف كردن است!

تمام ائمه دوازده‌گانه صادق بوده‌اند، چراكه اگر اين وصف در آنها نباشد، اعتماد و اطمينان كه براي پيوند معنوي پيروان و پيشوايان لازم است، حاصل نمي‌شود.