سه شنبه 8 مهر 1393 | به روز شده: 40 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 21 آذر 1390 - 22:27:28 | کد مطلب: 153620 چاپ

آشنایی با مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر - خوزستان

فرهنگ و تاریخ > تاریخ ایران - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

 

این مجموعه از بی نظیرترین نمونه‌هایی است که جهت استفاده بهینه از آب در ادوار کهن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

more  سازه‌های آبی شوشتر جهانی شد

در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در قسمت انتهایی ضلع غربی این مجموعه، سیکا قرار دارد که دسترسی به فضای درون آن از طریق چند پله دستکند میسر است.

درون این فضا یک حوض 8 ضلعی با کانال‌های کوچک به چشم می‌خورد. آب این حوض از طریق یک جوی که از دیواره سیکا خارج می‌شود تأمین و از طریق دو کانال کوچک به درون رودخانه هدایت می‌شود.

این مجموعه جزئی از کانال‌های آبرسانی به آسیاب‌ها بوده که بعدها در دوره قاجار و در زمان حکومت محتشم (از حکام محلی) سدی در این مکان زده شده و در این مکان آب از یک قسمت داخل و وارد یک 8 ضلعی گود شده و سپس از این 8 ضلعی وارد دو کانال و از آنجا وارد رودخانه می‌شود.

در مورد معنای «سیکا» نظرات متفاوتی ارائه شده است. لغت نامه دهخدا سیکا را نوعی مرغابی یا نوعی درخت و قومی از هندوان دارای مهب وشنو که شعبه‌ای از آیین بودائیست معرفی می‌کند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

این محوطه مجموعه‌ای از سد، تونل‌ها، کانال‌های فرعی و آسیاب‌های آبی است که به صورت یک مجموعه صنعتی- اقتصادی بوده و جزئی از مجموعه بزرگ «سازه‌های آبی شوشتر» می‌باشد که در کتب تاریخی مکرراً به آن اشاره شده است.

اساس کار مجموعه به این صورت است که سد گرگر مسیر رودخانه را مسدود کرده و سطح آب را برای آبگیری 3 تونل حفر شده در تخته سنگ بالا می‌آورد.

تونل‌های سه گانه، آب را به مجموعه هدایت می‌کنند و به کانال‌های متعددی تقسیم می‌شوند که پس از گرداندن چرخ آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی به محوطه‌ای حوضچه مانند سرازیر می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود.

یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.

همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد.

تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌نماید که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال 1377 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2181 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

"لبنان" مقصد چهارمین سفر خارجی وزیر دفاع/ سردار دهقان به‌زودی عازم بیروت می‌شود

همشهری آنلاین: وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به‌زودی عازم بیروت می‌شود.

"یا علی" لرزه بر اندام صهیونیست‌ها انداخت

همشهری آنلاین: با راه اندازی موشک کروز "یا علی" از سوی ایران، رژیم صهیونیستی از احتمال رسیدن این موشک به دست حزب الله لبنان وحشت زده شده است.

پاسخ مستند یک فرمانده ارتش به ابهامات اوایل جنگ، لو رفتن عملیات ثامن‌الائمه (ع) و ...

همشهری آنلاین: یکی از فرماندهان پیشکسوت ارتشی گفت: افرادی که می‌گویند عملیات‌ها و تک‌های محدود ارتش که برای شناسایی در آغاز جنگ بودند، شکست خورده هستند، نشان می‌دهد که مطالعه دفاعی و نظامی ندارند و با اصول جنگ ناآشنا هستند.

ماموریت تشکیل تمدن نوین اسلامی را بر عهده داریم

همشهری آنلاین: معاون هماهنگ‌کننده نمایندگی ولی‌فقیه در سپاه گفت: برای تحقق تشکیل تمدن نوین اسلامی و ادامه راه شهدا باید تعبد به شریعت و تقویت معنویت را سرلوحه کارهای خود قرار دهیم.

علیاری در کمتر از ۳۰ ثانیه به طلا رسید

همشهری آنلاین: مهدی علیاری در فینال ۹۸ کیلوگرم کشتی فرنگی اینچئون در کمتر از ۳۰ ثانیه حریفی چینی خود را شکست داد و طلای این وزن را بر گردن آویخت

دوازدهمین طلای ایران با قهرمانی حدادی در پرتاب دیسک

همشهری آنلاین: مدال طلای ماده پرتاب دیسک بازی‌های آسیایی به احسان حدادی رسید.

سعید عبدولی با شایستگی صاحب مدال برنز شد

همشهری آنلاین: سعید عبد ولی، فرنگی‌کار شایسته وزن ۷۱ کیلوگرم کشورمان با اقتدار صاحب مدال برنز رقابت‌های کشتی فرنگی بازی‌های آسیایی اینچئون شد.

ایثارگران بدانند؛ اهداف اصلاح تبصره ۲ ماده ۳۹ قانون جامع(۲)

برابر ماده۱۳۱ قانون آیین‌نامه داخلی مجلس طرح‌های قانونی باید همانند لوایح دارای موضوع و عنوان مشخص و دلایل لزوم تهیه و پیشنهاد آن در مقدمه به وضوح درج شود و همچنین دارای موادی متناسب با اصل موضوع و عنوان طرح نیز باشد.

مصرف فست‌فود و بروز اختلال شناختی در نوجوانان

همشهری آنلاین: پژوهش جدید محققان دانشگاه کارولینای شمالی نشان داد، نوجوانانی که به میزان زیادی فست‌فود مصرف می‌کنند نسبت به همتایان خود در آزمون‌های شناختی امتیاز کمتری کسب می‌کنند.

آشنایی با خواص چای کامبوجا؛ معجزه‌ای شفابخش

همشهری آنلاین: این روزها محبوبیت قارچ کامبوجا در میان دوستداران و طرفداران تغذیه سالم رو به افزایش است اما دلیل افزایش محبوبیت این نوشیدنی شفابخش چیست؟

مشاور غنی: فردا توافقنامه امنیتی با آمریکا و ناتو امضا می‌شود

همشهری آنلاین: یک روز پس از آغاز به کار، دولت افغانستان روز سه‌شنبه توافقنامه امنیتی را با آمریکا امضا می‌کند.

وقتی زور بانک مرکزی به بانک‌ها نمی‌رسد

علیرضا سلطانی: ۱-اعـلام دریـافت کـارمزد از تـراکنـش‌هـای پایـانه‌هـای الکترونیک به چالشی بین واحدهای صنفی و بانک‌ها از یک طرف و بانک مرکزی از طرف دیگر تبدیل شده است.

دولت جدید افغانستان، الگوی جوامع طایفه‌ای

دکتر نوذر شفیعی: انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر افغانستان را باید در چارچوب مقطع تاریخی کنونی این کشور تحلیل کرد.

نخستین جابه‌جایی آرام قدرت در افغانستان

محمد کرباسی: ۹۰سال طول کشید تا مردم افغانستان با عبور از میان کودتا، تجاوز نظامی، افراطی‌گری، خون و گلوله بتوانند سرانجام روز گذشته به نخستین مراسم انتقال قدرت دمکراتیک در این کشور برسند.

رونمایی از پانزدهمین جلد فرهنگنامه کودکان و نوجوانان

همشهری‌آنلاین: مراسم رونمایی از جلد پانزدهم «فرهنگنامۀ کودکان و نوجوانان» با حضور توران میرهادی، نوش آفرین انصاری و سایر اعضای شورای کتاب کودک، سه شنبه ۸ مهر در تالار نگین هتل پارسیان آزادی برگزار می‌شود.

آخر مهر؛ کنسرت کیتارو با ارکستری ۳۸ نفره در تهران

همشهری‌آنلاین: ماسانوری تاکاهاشی معروف به کیتارو که برنده یک دوره جایزه گرمی و ۱۵ بارنامزدی این جایزه شده است، روزهای ۲۳ تا ۲۷ مهرماه به همراه ارکستری به رهبری مرتضی‌پور در تهران اجرای برنامه خواهد داشت.

رونمایی از ۴ کتاب تازه در کنار ۱۲۵ اثر در نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس

همشهری‌آنلاین: انتشارات این مرکز در نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس با ۱۲۵ اثر حضور دارد. علاوه بر این، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، در دو بخش عکس و اسناد نمایشگاه نیز شرکت کرده است.

روزانه ۱۰۰ هزار بشکه نفت خام در بورس انرژی عرضه می‌شود

نشست صبحانه کاری وزیر نفت با فعالان بخش خصوصی دیروز حاوی نکات بسیار مهمی بود.