سه شنبه 31 تیر 1393 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 21 آذر 1390 - 23:27:28 | کد مطلب: 153620 چاپ

آشنایی با مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر - خوزستان

فرهنگ و تاریخ > تاریخ ایران - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

 

این مجموعه از بی نظیرترین نمونه‌هایی است که جهت استفاده بهینه از آب در ادوار کهن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

more  سازه‌های آبی شوشتر جهانی شد

در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در قسمت انتهایی ضلع غربی این مجموعه، سیکا قرار دارد که دسترسی به فضای درون آن از طریق چند پله دستکند میسر است.

درون این فضا یک حوض 8 ضلعی با کانال‌های کوچک به چشم می‌خورد. آب این حوض از طریق یک جوی که از دیواره سیکا خارج می‌شود تأمین و از طریق دو کانال کوچک به درون رودخانه هدایت می‌شود.

این مجموعه جزئی از کانال‌های آبرسانی به آسیاب‌ها بوده که بعدها در دوره قاجار و در زمان حکومت محتشم (از حکام محلی) سدی در این مکان زده شده و در این مکان آب از یک قسمت داخل و وارد یک 8 ضلعی گود شده و سپس از این 8 ضلعی وارد دو کانال و از آنجا وارد رودخانه می‌شود.

در مورد معنای «سیکا» نظرات متفاوتی ارائه شده است. لغت نامه دهخدا سیکا را نوعی مرغابی یا نوعی درخت و قومی از هندوان دارای مهب وشنو که شعبه‌ای از آیین بودائیست معرفی می‌کند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

این محوطه مجموعه‌ای از سد، تونل‌ها، کانال‌های فرعی و آسیاب‌های آبی است که به صورت یک مجموعه صنعتی- اقتصادی بوده و جزئی از مجموعه بزرگ «سازه‌های آبی شوشتر» می‌باشد که در کتب تاریخی مکرراً به آن اشاره شده است.

اساس کار مجموعه به این صورت است که سد گرگر مسیر رودخانه را مسدود کرده و سطح آب را برای آبگیری 3 تونل حفر شده در تخته سنگ بالا می‌آورد.

تونل‌های سه گانه، آب را به مجموعه هدایت می‌کنند و به کانال‌های متعددی تقسیم می‌شوند که پس از گرداندن چرخ آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی به محوطه‌ای حوضچه مانند سرازیر می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود.

یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.

همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد.

تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌نماید که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال 1377 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2181 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

غزه چگونه جهان را زیرورو کرد

در جهان درهم‌تنیده امروز، هیچ رویدادی بدون بازتاب نمی‌ماند. بهترین نمونه اثبات‌کننده این گزاره، بازتاب جهانی تحولات غزه است.

راندن مادر به‌خاطر چهره

هانگژو: زن ۶۳ساله چینی از روستای محل زندگی‌اش به سمت شهر پسرش مسافرت کرد تا نوه تازه متولد شده‌اش را ببیند اما پسرش به او گفت: نمی‌خواهم همسر و بچه‌ام چهره تو را ببینند.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

پیرزن همسایه قربانی ۲ برادر شیشه‌ای

۲ برادر در جست‌وجوی محلی برای مصرف شیشه، قدم به خانه همسایه گذاشتند اما وقتی پیرزن همسایه متوجه حضورشان شد، دست به جنایتی خونین زدند.

پرداخت ۲۵درصد وام به بخش کشاورزی

بانک مرکزی در بخشنامه جدیدی ابلاغ کرد که حداقل ۲۵درصد تسهیلات اعطایی تمامی بانک‌های دولتی و بانک‌های غیردولتی که حداقل ۴۰درصد سهام آن متعلق به دولت است، با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذیربط به بخش آب و کشاورزی اختصاص یابد.

ممنوعیت اشتغال اتباع بیگانه

در بخشنامه جدیدی که از سوی معاون اول رئیس‌جمهور به کلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی ابلاغ شده است

جمعیت آنلاین چین به ۶۳۲ میلیون نفر رسید

همشهری آنلاین: یک موسسه دولتی در چین تعداد کاربران اینترنت در این کشور را ۶۳۲ میلیون نفر اعلام کرده‌است.

فصلنامه ماهور شماره ۶۳ منتشر شد

همشهری‌آنلاین: فصلنامه موسیقی ماهور سال شانزدهم، شماره ۶۳ بهار ۱۳۹۳ در ۲۴۰ صفحه منتشر شد.

وزیر خارجه مالزی به اوکراین رفت

همشهری‌آنلاین: وزیر خارجه مالزی برای گفت‌و‌گو با مقام‌های اوکراین و بررسی اطلاعات مربوط به سرنگونی هوایمای خطوط هوایی این کشور در کی‌یف به‌سر می‌برد.

بورس انر‌ژی؛ عصای دست سرمایه‌گذاری درصنعت برق

بازار سرمایه پتانسیل‌های زیادی برای افزایش حجم سرمایه‌گذاری در صنعت دارد.

هیأت امنایی‌شدن بیمارستان‌ها، از حرف تا اجرا

فتانه انفرادی: با اجرا شدن طرح تحول نظام سلامت، باردیگر حرف و حدیث‌ها درباره هیأت امنایی شدن بیمارستان‌های دولتی و آموزشی قوت گرفت؛ طرحی که گرچه در سال۸۷در مجلس شورای اسلامی و در خلال بررسی لایحه بودجه ۸۸به تصویب رسید و در قانون پنجم توسعه نیز بر اجرایی شدن آن تصریح شده است اما هیچ‌وقت به‌طور کامل اجرایی نشد.

نویزهای مغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان تهران

زهرا رفیعی: سازمان هواشناسی گزارش خود را در مورد طوفان خرداد‌ماه امسال ارائه کرد و در این گزارش نویز‌های الکترومغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان محلی تهران اعلام شد.

زندان یا اعدام درانتظار متهمان پرونده مضاربه صوری بوشهر

همشهری آنلاین: دادستان بوشهر گفت: اقدام متهمان پرونده‌های میلیاردی مضاربه صوری بوشهر اختلال در نظام اقتصادی است و اگر این فعالیت مصداق مفسد فی‌الارض تشخیص داده شود، حکم اعدام و درغیراین صورت حبس از پنج تا ۲۰ سال در انتظارشان است.

چه‌کسی آمار می‌دهد؟!

مهدیه تقوی راد: آمار طلاق ۶۷ درصد افزایش یافت، ۲۹درصد کودکان خیابانی معتاد هستند، ۳۵درصد مردان ایرانی ناتوانی جنسی دارند، هر ۱۱ساعت یک نفر خودکشی می‌کند و... حکایت چنین آمارهایی که رسانه‌‌ای می‌شود، بیشتر همان مثل معروفی است که در هنگام تعیین مهریه به‌کار می‌برند: کی داده و کی گرفته؟!

خسارت تحلیل‌های غیرکارشناسی سنگین‌تر از تصادفات جاده‌ای است

همشهری آنلاین: یک کارشناس خودرو معتقد است: خسارت اخبار و گزارش‌های بدون تحلیل ازخسارت تصادف جاده ای اتوبوس‌ها سنگین‌تر است و این نوع تحلیل‌ها سبب ایجاد فضای بی‌اعتمادی در جامعه نسبت به تولیدات داخلی است.

جزئیات تجمیع پردیس‌ها و واحدهای علوم‌وتحقیقات دانشگاه آزاد اعلام شد

همشهری آنلاین: فرآیند تجمیع تشکیلاتی پردیس‌ها و واحدهای علوم و تحقیقات اعلام شد که بر اساس آن، تمام واحدها و پردیس‌های علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی به جز واحد علوم و تحقیقات تهران با واحدهای دانشگاهی تجمیع می‌شوند.

همایش تخصصی سبک زندگی برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: جابر عناصری مردم شناس و پژوهشگر علوم اجتماعی در همایشی تخصصی، از شاخصه های از سبک زندگی اسلامی ایرانی مبتنی آموزه های ملی و دینی می‌گوید.

نویزهای مغناطیسی مقصر عدم پیش‌بینی طوفان تهران

همشهری آنلاین: سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: بر اساس بررسی تصاویر رادار هواشناسی تهران، در سال‌های اخیر میدان دید رادار تهران و برخی شهرها به دلیل نویزهای الکترومغناطیسی (آلودگی صوتی یا سیگنالی) ناشی از منابع مختلف، بسیار محدود شده و غالبا تصاویر تولید شده توسط رادارهای هواشناسی با نویز همراه است.