یکشنبه 10 اسفند 1393 | به روز شده: 55 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 21 آذر 1390 - 22:27:28 | کد مطلب: 153620 چاپ

آشنایی با مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر - خوزستان

فرهنگ و تاریخ > تاریخ ایران - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

 

این مجموعه از بی نظیرترین نمونه‌هایی است که جهت استفاده بهینه از آب در ادوار کهن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

more  سازه‌های آبی شوشتر جهانی شد

در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در قسمت انتهایی ضلع غربی این مجموعه، سیکا قرار دارد که دسترسی به فضای درون آن از طریق چند پله دستکند میسر است.

درون این فضا یک حوض 8 ضلعی با کانال‌های کوچک به چشم می‌خورد. آب این حوض از طریق یک جوی که از دیواره سیکا خارج می‌شود تأمین و از طریق دو کانال کوچک به درون رودخانه هدایت می‌شود.

این مجموعه جزئی از کانال‌های آبرسانی به آسیاب‌ها بوده که بعدها در دوره قاجار و در زمان حکومت محتشم (از حکام محلی) سدی در این مکان زده شده و در این مکان آب از یک قسمت داخل و وارد یک 8 ضلعی گود شده و سپس از این 8 ضلعی وارد دو کانال و از آنجا وارد رودخانه می‌شود.

در مورد معنای «سیکا» نظرات متفاوتی ارائه شده است. لغت نامه دهخدا سیکا را نوعی مرغابی یا نوعی درخت و قومی از هندوان دارای مهب وشنو که شعبه‌ای از آیین بودائیست معرفی می‌کند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

این محوطه مجموعه‌ای از سد، تونل‌ها، کانال‌های فرعی و آسیاب‌های آبی است که به صورت یک مجموعه صنعتی- اقتصادی بوده و جزئی از مجموعه بزرگ «سازه‌های آبی شوشتر» می‌باشد که در کتب تاریخی مکرراً به آن اشاره شده است.

اساس کار مجموعه به این صورت است که سد گرگر مسیر رودخانه را مسدود کرده و سطح آب را برای آبگیری 3 تونل حفر شده در تخته سنگ بالا می‌آورد.

تونل‌های سه گانه، آب را به مجموعه هدایت می‌کنند و به کانال‌های متعددی تقسیم می‌شوند که پس از گرداندن چرخ آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی به محوطه‌ای حوضچه مانند سرازیر می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود.

یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.

همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد.

تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌نماید که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال 1377 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2181 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

معادل رقم کل اعتبارات عمرانی کشور، مواد مخدر و سیگار مصرف می‌شود

همشهری آنلاین: رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس گفت: کل اعتبار عمرانی امسال کشور ،اگر محقق شود، حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان است و تقریبا معادل کل اعتبارات عمرانی در ایران پول دود، اعم از مواد مخدر سنتی، سیگار و مواد صنعتی می‌شود

بزرگداشت برای امیر ناصر افتتاح

همشهری‌آنلاین: جمعی از شاگردان و دوستان و یاران امیرناصر افتتاح، نوازنده فقید تمبک روز یک شنبه ۱۰ اسفند در فرهنگسرای ارسباران گرد هم می‌آیند تا یاد وخاطره او را زنده نگهدارند.

راهکار ۱۰۵ اقتصاددان برای عبور از تحریم

بیش از ۱۰۰ استاد و پژوهشگر اقتصادی در سالگرد ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی از سوی رهبر معظم انقلاب بیانیه‌ای ۵ ماده‌ای منتشر و تأکید کردند که اجرای دقیق و مؤثر این سیاست‌ها می‌تواند ملت ایران را در جنگ تاریخی اراده‌ها، بر دشمنان بدخواه و ظالم، پیروز و سربلند سازد.

مناقشه بر سر افزایش قیمت برق

مناقشه بر سر افزایش قیمت برق بالاگرفت. معاون اول رئیس‌جمهور با دفاع از افزایش قیمت برق از ابتدای اسفندماه امسال، این تصمیم دولت را طبق مصوبه مجلس عنوان کرد.

نزول ۱۰۱ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۰۱ واحد کاهش یافت و به ۶۳ هزارو ۹۵۰ واحد رسید.

نزول ۵. ۱ میلیارد دلاری بورس از اول اسفند

شاخص کل بورس تهران به زیر مرز ۶۴ هزار واحد سقوط کرد وارزش روزانه معاملات بورس هم به بی‌سابقه‌ترین سطح در چند سال گذشته رسید.

تقسیم غنائم زورگیران را به جان هم انداخت

اعضای باند زورگیری جنوب پایتخت بعد از چندین فقره سرقت بر سر تقسیم اموال مسروقه به جان یکدیگر افتادند که همین درگیری خونین باعث دستگیری‌شان شد.

پورعلی گنجی قراردادش با تیان‌جین را امضا کرد

همشهری آنلاین: مرتضی پورعلی گنجی، پدیده ایران در مسابقات جام ملت‌های آسیا به تیم نیان جین چین منتقل شد

آیسسکو خواستار حمایت بین المللی از میراث فرهنگی عراق شد

همشهری آنلاین: سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان کنفراس اسلامی (آیسسکو) ضمن محکوم کردن حمله گروهک تروریستی داعش به موزه شهر موصل و ویران کردن آثار باستانی آن شهر، خواستار حمایت بین المللی از میراث فرهنگی عراق و سوریه شد.

اجرای دوباره «بیوه‌های غمگین» با بازی گلاب آدینه

همشهری آنلاین: شهاب حسین‌پور در تدارک بازتولید «بیوه‌های غمگین سالار جنگ» و به صحنه بردن نمایش «یک زندگی بهتر» است.

کارگزاران نمی‌توانند اوراق مسکن را گران‌تر بفروشند

فرابورس ایران اعلام کرد: هیچ‌یک از کارگزاران عضو فرابورس نمی‌توانند با رقمی بالاتر از قیمت روز، اوراق تسهیلات مسکن را به خریداران واگذار کنند.

«گاو» نوروز در سینماها جان می‌گیرد

همشهری آنلاین: فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی پس از ۴۵سال در نوروز ۹۴ در سینماها اکران می‌شود.

قتل مخالف پوتین، حوالی کرملین

روسیه شاید هیچ وقت تروری اینقدر جنجالی و در موقعیتی چنین حساس را به‌خود ندیده است.

ظرفیت حضور ایران در بی‌ینال ونیز ۲۰ برابر شد

همشهری آنلاین: مجید ملانوروزی مدیر کل هنرهای تجسمی وزارت ارشاد از حضور متفاوت ایران در بی ینال جهانی ونیز و ارائه آثار ۳۰ هنرمند ایرانی در پنجاه و ششمین دوره این رویداد بین المللی خبر داد.

بخش‌های خبری صداوسیما افزایش می‌یابد

همشهری آنلاین: معاون خبر سازمان صداوسیما از افزایش ۶۵ درصدی بخش‌های خبری خبر داد.

قطار ثروتمندان به ایران برمی‌گردد

همشهری آنلاین: قطار اکسپرس دانوب، "عقاب طلایی" فروردین سال ۹۴ بار دیگر سفرش را به ایران با همراهی گردشگرانی از اروپا، آمریکا و استرالیا آغاز می‌کند.