چهارشنبه 5 آذر 1393 | به روز شده: 6 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 21 آذر 1390 - 22:27:28 | کد مطلب: 153620 چاپ

آشنایی با مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر - خوزستان

فرهنگ و تاریخ > تاریخ ایران - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

 

این مجموعه از بی نظیرترین نمونه‌هایی است که جهت استفاده بهینه از آب در ادوار کهن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

more  سازه‌های آبی شوشتر جهانی شد

در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در قسمت انتهایی ضلع غربی این مجموعه، سیکا قرار دارد که دسترسی به فضای درون آن از طریق چند پله دستکند میسر است.

درون این فضا یک حوض 8 ضلعی با کانال‌های کوچک به چشم می‌خورد. آب این حوض از طریق یک جوی که از دیواره سیکا خارج می‌شود تأمین و از طریق دو کانال کوچک به درون رودخانه هدایت می‌شود.

این مجموعه جزئی از کانال‌های آبرسانی به آسیاب‌ها بوده که بعدها در دوره قاجار و در زمان حکومت محتشم (از حکام محلی) سدی در این مکان زده شده و در این مکان آب از یک قسمت داخل و وارد یک 8 ضلعی گود شده و سپس از این 8 ضلعی وارد دو کانال و از آنجا وارد رودخانه می‌شود.

در مورد معنای «سیکا» نظرات متفاوتی ارائه شده است. لغت نامه دهخدا سیکا را نوعی مرغابی یا نوعی درخت و قومی از هندوان دارای مهب وشنو که شعبه‌ای از آیین بودائیست معرفی می‌کند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

این محوطه مجموعه‌ای از سد، تونل‌ها، کانال‌های فرعی و آسیاب‌های آبی است که به صورت یک مجموعه صنعتی- اقتصادی بوده و جزئی از مجموعه بزرگ «سازه‌های آبی شوشتر» می‌باشد که در کتب تاریخی مکرراً به آن اشاره شده است.

اساس کار مجموعه به این صورت است که سد گرگر مسیر رودخانه را مسدود کرده و سطح آب را برای آبگیری 3 تونل حفر شده در تخته سنگ بالا می‌آورد.

تونل‌های سه گانه، آب را به مجموعه هدایت می‌کنند و به کانال‌های متعددی تقسیم می‌شوند که پس از گرداندن چرخ آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی به محوطه‌ای حوضچه مانند سرازیر می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود.

یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.

همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد.

تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌نماید که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال 1377 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2181 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

الگوی رفتاری آمریکا در مذاکرات

ابراهیم متقی: دهمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ در روزهای ۱۶ تا ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴ در وین برگزار شد.

رسیدگی به مشکلات محله‌ها در شورای شهر

رئیس سابق شورای اسلامی شهر تهران به نمایندگی از سوی اعضای شورای شهر، از پیگیری روزنامه همشهری در انتشار اخبار هفته کتابخوانی و حضور اعضای شورای شهر در کتابفروشی‌ها قدردانی کرد.

تهران الگویی برای توسعه معاینه فنی در کشور

مدیران کل محیط‌زیست استان‌های تهران، قزوین و البرز بر لزوم توسعه خطوط معاینه فنی وسایل نقلیه براساس الگوی پایتخت تأکید کردند.

استاندارد ۲۰فرآورده غذایی ابطال شد

رئیس اداره نظارت بر اجرای استاندارد استان تهران از ابطال پروانه کاربرد علامت استاندارد ۲۰ فرآورده غذایی خبر داد و اعلام کرد، فرآورده‌های دارای پروانه تشویقی نیز زیر ذره‌بین استاندارد هستند و به همین دلیل پروانه ۱۶ فرآورده دارای استاندارد تشویقی ابطال شده است.

تصویر هولوگرامی جنین

بن>‌ پزشکان از این پس می‌توانند نمایی هولوگرافیک و سه‌بعدی از جنین به مادران باردار نشان دهند.

نزول ۱۲۰۰ واحدی شاخص

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۲۰۸ واحد کاهش یافت و به رقم ۷۴ هزار و ۷۴۱ واحد رسید.

رشاد رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی شد

همشهری آنلاین: ریاست حجت‌الاسلام والمسلمین رشاد بر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به تایید اعضای شورای‌ عالی انقلاب فرهنگی رسید.

توقف هدرروی ۲۰میلیون مترمکعب گاز

سوزانده شدن روزانه حدود ۲۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در مشعل‌های میادین نفتی، ایران را به سومین کشور در هدردهی این گاز تبدیل کرده است و اکنون شرکت ملی نفت با اعلام فراخوان عمومی برای فروش گازهای مشعل درنظر دارد، فلرها را برای همیشه خاموش کند.

مواضع متفاوت در تیم اقتصادی دولت

رضا کربلایی: رئیس‌کل بانک مرکزی تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام را به‌صـورت تـلـویـحی باعـث مخدوش‌شدن استقلال این بانک اعلام کرد ولیکن وزیر اقتصاد می‌گوید استقلال بانک مرکزی به این چیز‌ها نیست که رئیس‌کل چگونه نصب و عزل شود.

شورش در آمریکا

«در مورد قتل مایکل براون هیأت منصفه مدارک کافی برای پیگرد مأمور پلیس دارن ویلسون در دست ندارد».

ساختمان گوگل موی سر را سیخ می‌کند

لندن> پس از اینکه چند نفر مدعی شدند هنگام عبور از کنار ساختمان شرکت گوگل موهای سرشان سیخ می‌شود فیلمی نیز از این پدیده در فضای مجازی منتشر شد.

اوباما با نظامیان نمی‌سازد

نیلوفر قدیری: چاک هیگل سومین وزیردفاعی است که در دولت باراک اوباما از سمتش استعفا می‌کند.

بازیگرانی که با جان خود بازی کردند

همشهری آنلاین: امروزه بازیگران سرشناس هالیوودی برای ایفای برخی از نقش‌ها متحمل تغییرات فیزیکی قابل ملاحظه‌ای می‌شوند، تغییراتی که شاید جوایز سینمایی را برای آن‌ها به ارمغان بیاورد اما آثار مخربی بر سلامت این هنرمندان بر جای می‌گذارد.

واکنش انجمن بازیگران سینما به برخی بی‌اخلاقی‌ها

همشهری آنلاین: شورای مرکزی انجمن بازیگران سینمای ایران به بی‌اخلاقی‌های فضای مجازی واکنش نشان داد.

توصیه به حسین علیزاده درباره جایزه شوالیه

همشهری‌آنلاین: علی رهبری آهنگساز و رهبر ارکستر مقیم اتریش به حسین علیزاده هنرمند بنام موسیقی ایران توصیه کرد تا در دریافت نشان شوالیه از سوی دولت فرانسه، تأمل بیشتری کند.

چراغ خانه‌ی عطاءالله بهمنش روشن است

همشهری آنلاین: چراغ خانه‌ی عطاءالله بهمنش روشن است و این استاد این روزها زندگی‌اش را به نوشتن می‌گذراند.

استخدام منشی، ترفندی برای سرقت عجیب

دختر جوان زمانی که برای خرید لباس فرم منشی راهی مانتوفروشی شد، تصور نمی‌کرد داستان استخدام او در دفتر حقوقی ترفندی برای سرقت اموالش است.

به‌کارگیری دانش‌آموختگان برای جبران کمبود معلم

پس از انتشار گزارشی با عنوان «زنگ خطر کمبود معلم به صدا درآمد» در صفحه ۱۷روز چهارشنبه ۱۴آبان ۹۳درباره مشکل کمبود معلم در کشور، مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش جوابیه‌ای ارسال کرده که عینا به شرح زیر است.