یکشنبه 12 بهمن 1393 | به روز شده: 32 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 16 دی 1385 - 23:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

وی‍ژه برنامه‌های ارتش به مناسبت ایام الله دهه فجر انقلاب اسلامی اعلام شد

همشهری آنلاین: وی‍ژه برنامه‌های ارتش به مناسبت ایام الله دهه فجر انقلاب اسلامی اعلام شد.

چهارمین جشنواره فرهنگی - هنری سپاه برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: معاون فرهنگی و تبلیغات نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد: چهارمین جشنواره فرهنگی - هنری سپاه طی روزهای ۱۶ و ۱۷ بهمن در خوزستان برگزار می‌شود.

بیانیه گرامیداشت دهه فجر

همشهری آنلاین: بنیاد حفظ‌ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس در بیانیه‌ای دهه فجر را گرامی داشت.

جستجو برای ۶۰۰۰ شهید درخاک عراق و درخواست سردار باقرزاده

همشهری آنلاین: فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح گفت: باید به دنبال جستجوی ۶۰۰۰ شهید در خاک عراق باشیم که به همین منظور جستجو را در خاک عراق آغاز کردیم.

ادعای رحیمی اثبات شود در موعد انتخابات لحاظ می‌شود

همشهری آنلاین: سخنگوی شورای نگهبان گفت: اگر دعای رحیمی در مراجع ذی صلاح اثبات شود حتما در موعد انتخابات عکس‌العمل شایسته نشان خواهیم داد.

حماس: حکم دادگاه مصر درباره گردان‌های القسام کودتا علیه فلسطین است

همشهری آنلاین: موسی ابو مرزوق معاون رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس گفت: تاریخ ایستادگی مصر در کنار جنبش‌های آزادیبخش ملی در جهان عرب ،آفریقا و به ویژه فلسطین را ثبت کرده و حکم دادگاه مصر درباره گردان‌های القسام، کودتا علیه تاریخ وحقوق فلسطین واخلاق مصر واصولی است که ما آن را می‌شناسیم.

میراث نیم میلیون استخدام غیرقانونی در دولت سابق

همشهری آنلاین: مشاور هیات عالی نظارت بر تخلفات اداری کشور گفت ۴۹۹ هزار تخلف استخدامی در دولت‌های نهم و دهم انجام گرفته است.

فقیر کاخ ریاست جمهوری ترکیه همه را تهدید کرد

همشهری‌آنلاین: رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه که خود را فقیر توصیف می‌کند دیروز همه را تهدید کرد.

مصر حکم محمد مرسی را در ارتباط با پرونده جاسوسی ۱۶ مه آینده اعلام می‌کند

همشهری‌آنلاین: منبعی قضایی در مصر اعلام کرد حکم دادگاه درخصوص پرونده محمد مرسی، رئیس جمهور پیشین این کشور در ارتباط با اتهام جاسوسی که ممکن است مجازات اعدام در پی داشته باشد، ۱۶ ماه مه اعلام خواهد شد.

آشنایی با بیماری سرخک

همشهری آنلاین: سرخک یک بیماری تنفسی به شدت واگیردار است که یک ویروس عامل ایجاد ان است. این بیماری از طریق قطرک‌های تنفسی پخش‌شده بوسیله سرفه و عطسه در هوا منتشر می‌شود.

کلمه‌ی کلیدی: کنترل

همشهری آنلاین: می‌توان حدس زد کارگردان در مرحله‌ی نوشتن فیلمنامه، از اول او را برای کاراکتر مجید در نظر داشته و مطمئن بوده که فیزیک و بازی محمدزاده می‌تواند به‌قدر کفایت شخصیت را پیش چشم مخاطب از آب‌و‌گل دربیاورد و بار کاستی‌های فیلمنامه را یک‌تنه به‌دوش بکشد.

مـقاومت عـلیه مـقاومت

همشهری آنلاین: بعد از ۳۰ سال تولید یک آنتی‌بیوتیک جدید و موثر نوید بخش غلبه بر مقاومت آنتی‌بیوتیکی است.

زیبای عربی!

همشهری آنلاین: موفقیت کشورهای تولیدکننده اسبان عرب زیبای امروزی در آن است که اسب‌هایی تولید می‌کنند که از لحاظ زیبایی، دیگران توان تولید آن‌ها را ندارند.