دوشنبه 31 شهریور 1393 | به روز شده: 18 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 17 دی 1385 - 00:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مالزی؛ بازداشت مظنون به همکاری با داعش

همشهری آنلاین: مقامات مالزیایی فردی را شناسایی کرده‌اند که از یک نهاد تجاری مستقر در استرالیا و مظنون به ارتباط با گروه‌های تروریستی، مبالغ زیادی پول دریافت کرده است.

شاخص بورس ۱۰۰ واحد رشد کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۰۰ واحد افزایش یافت و به ۷۱ هزارو ۵۴۵ واحد رسید.

اشرف غنی احمدزی رئیس جمهوری افغانستان شد

همشهر آنلاین: محمد اشرف غنی احمدزی و عبدالله عبدالله امروز ( ۳۰ شهریور) در ارگ ریاست جمهوری افغانستان موافقت‌نامه تشکیل دولت وحدت ملی افغانستان را امضا کردند که بر اساس آن اشرف غنی به عنوان رئیس‌جمهور افغانستان انتخاب شد.

پاسخ بانک مرکزی به منتقدان اخذ کارمزد پایانه‌های فروش

انتقادها نسبت به تصمیم بانک مرکزی برای اخذ کارمزد از تراکنش‌های پایانه‌های فروش بالاگرفته است.

هوای تهران در نخستین روز مهرآلوده است

سید محمد فخار: وضعیت آلودگی هوای پایتخت در سال اخیر نسبت به مدت مشابه سال گذشته روند رو به کاهشی را نشان می‌دهد.

کمک ۵ میلیارد تومانی مدیریت شهری تهران به خرمشهر

نود و ششمین جلسه شورای شهر تهران در حالی برگزار شد که یکی از اصلی‌ترین موضوعات آن با دفاع‌مقدس گره خورده بود به همین‌خاطر اعضای شورا در حضور شهردار پایتخت به بررسی دوفوریتی لایحه‌ای پرداختند که براساس آن مجوزی به شهرداری تهران برای مساعدت و کمک به شهر حماسی خرمشهر اعطا می‌شود.

شوک بانک مرکزی به بانکداری الکترونیک

بانک‌ مرکزی اصرار دارد تا شورای پول و اعتبار مجوز اخذ کارمزد از پایانه‌های فروش را صادر کند تا پذیرندگان پایانه‌های فروش از ابتدای آبان‌ماه یعنی یک‌ماه دیگر به ازای هر تراکنش مبلغی به‌عنوان کارمزد پرداخت کنند.

مصالحه سیاسی در افغانستان چگونه شکل گرفت

عبدالله آلبوغبیش: درباره توافق تقسیم قدرت در افغانستان و پیامدهای چند‌ ماه تنش سیاسی این کشور با پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل شبه‌قاره گفت‌وگو کرده‌ایم.

کلاهبرداری ۲۵۰ هزار یورویی با کارخانه خیالی

مرد شیاد که به بهانه واردات کالا دست به کلاهبرداری ۲۵۰ هزار یورویی از یکی از بانک‌های استان گلستان زده بود بعد از سال‌ها فرار به دام پلیس افتاد.

دستگیری ۲ مظنون در پرونده دستبرد مسلحانه به طلافروشی

۲ مرد مسلح که مظنون به‌دست داشتن در دستبرد مسلحانه به یک مغازه طلافروشی در دزفول هستند در جریان عملیات ضربتی پلیس آگاهی دستگیر شدند.

از میوه تا سیگار برای برق پاک

آیدا ابوترابى: در فصل گرما به‌جز آب، صحبت از صرفه‌جویى در مصرف برق هم زیاد مى‌شود. انرژى‌اى که زندگى روزمره‌مان به آن گره خورده و منابع زیادى براى تولید روزانه‌اش از بین مى‌رود.