چهارشنبه 14 مرداد 1394 | به روز شده: 1 ساعت و 19 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 17 دی 1385 - 00:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

سهم ۲۵ درصدی چین از واردات ایران

آمارهای رسمی گمرک ایران نشان می دهد که طی ۴ ماه نخست امسال کشور چین سهم ۲۵ درصدی از واردات ایران داشته است در این شرایط یک چهارم کالاهای وارداتی به کشور از این کشور شرق آسیا می آید.

معرفی برترین‌های رقابت عکاسی ۲۰۱۵

سه عکس برتر رقابت سالانه نشنال‌جئوگرافیک سفر ۲۰۱۵ از میان حدود ۱۸ هزار قطعه عکس ارسال‌شده به این رقابت عکاسی معرفی شدند که در میان آنها تصویر یک نهنگ گوژپشت جایزه عکس برگزیده را از آن خود کرد.

گویش‌ها کاربرد استراتژیک زبانی دارند

دکتر مهدی محبتی: هرچه یک فرهنگ و تمدن غنی‌تر و گسترده‌تر باشد، زبان‌هایی که در آن به‌کار می‌رود، متنوع‌تر و عمیق‌تر است.

اینترنت باز هم از نفس افتاد

رشد تعداد مشترکان اینترنت از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار به ۲۰ میلیون کاربر طی ۲ سال گذشته و افزایش انتظارات آنها علت اصلی گلایه از اختلالات و کندی اینترنت است.

شب‌های خاموش بلای جان شهر

الهام مصدقی راد: شب مردگی معضلی است که برخی مناطق تهران دچار آن هستند؛ مناطقی که روزها جمعیت زیادی در آنجا به دلیل انجام فعالیت‌های اداری و تجاری و... حاضر می‌شوند اما با پایان یافتن فعالیت این مراکز، منطقه از جمعیت خالی شده و فقط اندک ساکنانش می‌مانند و امنیتی که کمرنگ‌ می‌شود.

افزایش ارزش معاملات بورس تهران

سهامداران بورس تهران ۵۵۹ میلیون سهم به ارزش ۲۶۴ میلیارد تومان را در بورس دادوستد کردند که این مقدار نسبت به روز‌های گذشته رشد بسیار زیادی نشان می‌دهد.

بورس ارز یک ماهه تأسیس می‌شود

به‌دنبال موافقت رئیس‌کل بانک مرکزی، برای جایگزین شدن بورس ارز به جای مرکز مبادلات ارزی، مدیرعامل بورس کالا از آماده بودن ظرفیت‌ها برای تاسیس بورس ارز ظرف یک‌ماه خبر داد.

جهان در هراس از تکرار هیروشیما

محمد کرباسی: در تقویم اگر ۷۰ سال به عقب برگردید در هیروشیما حالا آخرین ساعت‌های معمول یک شهر سپری می‌شود.

تبدیل گوشی ‌هوشمند به دوربین هولوگرام سه‌بعدی

تا به حال در بسیاری از سایت‌ها برای گوشی‌های هوشمند کاربری‌های عجیب و غریبی مانند اسکنر ماورای بنفش و غیره معرفی شده که دست آخر کاربر درمی‌یابد که این کاربری فقط یک ترفند گول زننده است.

باغ‌های تهران شناسنامه‌دار می‌شوند

باغات پایتخت با هدف جلوگیری از هرگونه تخریب عمدی شناسنامه‌دار می‌شوند.

نقش پلانکتون‌ها در تشکیل ابر بر فراز اقیانوس‌ها و کاهش گرمای جهانی

همشهری آنلاین: تحقیقات جدید حاکی از آن است که پلانکتون‌ها به تشکیل ابرها بر فراز دریاها و اقیانوس‌های دور از خشکی کمک بسیاری می‌کنند. این ابرها انرژی خورشید را به فضا بازتابش و به این ترتیب در تنظیم اقلیم جهانی زمین و خنک‌تر نگه‌داشتن این سیاره کمک می‌کنند.

نجات معجزه‌آسا از زیرآوار ۸ متری

هیچ‌کس باورش نمی‌شد مرد چاهکن که در عمق ۱۰ متری چاه و زیر ۸ متر آوار مدفون شده بود هنوز زنده باشد.

روسیه همکاری‌های بین المللی برای مقابله با داعش را خواستار شد

همشهری آنلاین: سخنگوی کرملین با اعلام اینکه مسکو در مورد نفوذ فزاینده گروه تروریستی داعش نگران است، خواستار همکاری‌های بین المللی علیه این گروه تکفیری شد.

تشدید اختلافات میان تروریست‌های سوری

همشهری آنلاین: دیده بان حقوق بشر سوریه اعلام کردکه جبهه النصره شاخه گروه تروریستی القاعده در سوریه به دنبال تشدید درگیری‌های خود با دیگر گروه‌های تروریستی در این کشور، ۵ تن از تروریست‌های آموزش دیده توسط مربیان نظامی آمریکایی در شمال غرب سوریه را ربودند.

دستگیری زورگیران، ساعتی بعد از آخرین سرقت

مالباخته هنگامی که با دست‌های خونین در کلانتری سرگرم نوشتن شکایت‌نامه بود، خبر نداشت که لحظاتی پیش مأموران موفق به دستگیری زورگیران شده‌اند.

وام بانکی در دسترس نیست

تقاضاهای بسیار برای گرفتن وام بانکی و کمبود شدید منابع بانک‌ها باعث شکل‌گیری پدیده پرداخت مشروط تسهیلات در یک فضای غیررقابتی شده است.

بخشش به شرط کمک به ایتام

پدر و مادر مقتول، قاتل پسرشان را بخشیدند تا دیه او را صرف کمک به ایتام و نیازمندان کنند.