پنج شنبه 8 آبان 1393 | به روز شده: 18 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 16 دی 1385 - 23:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

طلوع بیست و چهارم خورشید کاروان

همشهری آنلاین: نمایش "خورشید کاروان" در بیست و چهارمین سال اجرای خود در شهرهای بوشهر، یزد،زاهدان و تهران میزبان علاقه مندان مکتب عاشورایی حضرت امام حسین(ع) خواهد بود.

آشنایی با بیماری فلج اطفال (پولیومیلیت)

همشهری آنلاین: فلج اطفال یا پولیومیلیت (یا به اختصار پولیو) یک بیماری ویروسی به شدت واگیردار است که عمدتا کودکان کم‌سن را مبتلا می‌کند.

آشنایی باجشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (ECU)

همشهری آنلاین: جشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (The European independent film festival)؛ یک فستیوال سینمایی است که از مارس ۲۰۰۶ در پاریس آغاز به کار کرد.

انتشار ردیف منتظم‌الحکما با مقدمه دکتر صفوت

همشهری‌آنلاین: ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی به روایت صلحی و نت‌نگاری مخبرالسلطنه که با عنوان ردیف منتظم‌الحکما شناخته می‌شود، با مقدمه‌ای از دکتر داریوش صفوت از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شد.

«دودل» گوگل برای سازنده واکسن فلج اطفال

همشهری آنلاین: گوگل روز سه‌شنبه ۲۸اکتبر (۶ آبان) ۲۰۱۴ صدمین زادروز جوناس سالک، دانشمند آمریکایی سازنده نخستین واکسن موفق بر ضد بیماری فلج اطفال، را با یک «دودل» در صفحه اصلی‌اش گرامی داشت.

وسیله‌ای برای نوردرمانی موضعی بیماری پوستی پسوریاز

همشهری آنلاین: شرکت فیلیپس یک وسیله جدید برای کمک به درمان مبتلایان به بیماری پوستی پسوریاز ساخته است.

فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی

مدیرعامل سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری تهران از فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی خبر داد.

کاهش ۱۹ درصدی سفر جاده‌ای

بررسی عملکرد حمل‌ونقل برون‌شهری در نیمه نخست سال ۹۳ در شورای‌عالی هماهنگی ترابری کشور نشان می‌دهد که میزان استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای در این مدت نسبت به‌مدت مشابه سال گذشته ۱۹درصد کاهش یافته است.

سرشماری مشتری‌ از پنجره روبه‌رو

نـیــویــورک> شرکتی در آمریکا با بهره‌بردن از یک اپلیکیشن گوشی‌های تلفن همراه میزان رفت‌وآمد رهگذر‌ها در پیاده‌رو و انتخاب مغازه‌ها را برای فروشنده‌ها سرشماری می‌کند.

خانه‌ای که زنده است

بــروکـلیـن> نـخستیـن‌ خـانـه درخـتـی زنــده دیوار‌هایش از بافت شاخه‌های درختان با سایر الیاف طبیعی ساخته شده و می‌تواند رشد کند.

آمبولانس هوایی نیم‌متری

آمـستـردام> بـالـگــرد‌هـای پیشرفته‌ای که Dron پهباد نام دارند، این بار برای امدادرسانی طراحی شده‌اند.

خودکشی سربازان اسرائیلی پس از جنگ غزه

۲‌ ماه پس از پایان حملات خونبار رژیم صهیونیستی به نوار غزه حالا آه فلسطینی‌ها و اشک‌های مادران کودکان به شهادت رسیده در بمباران‌های این رژیم دامن نظامیان اسرائیلی را گرفته است.

ایتالیایی‌ها خواهان بازگشت لیره هستند

همشهری آنلاین: یافته‌های نظرسنجی نهاد آماری زیرشاخه کمیسیون اروپا (یوروبارومیتر) نشان می‌دهد ۴۷ درصد پاسخ دهندگان ایتالیایی با کنار گذاشتن لیره واحد پول این کشور و استفاده از یورو مخالف بوده و آن را از نظر اقتصادی زیانبار می‌دانند.

بررسی سرفصل‌های رشته «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» توسط شورای تحول علوم انسانی

همشهری آنلاین: دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی از بررسی سرفصل رشته الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری در جلسه شورای تحول علوم انسانی خبر داد.

اعدام ۱۰ مقام کره شمالی به جرم مشاهده برنامه تلویزیونی کره جنوبی

همشهری آنلاین: یک فرد نزدیک به نماینده مجلس کره جنوبی از اعدام چندین نفر در کره شمالی به جرم مشاهده برنامه‌های تلویزیونی به سبک غربی خبر داد.

اعلام اسامی فیلم‌های راه یافته به جشنواره حقیقت

همشهری آنلاین: اسامی فیلم‌های بخش مسابقه ملی هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران "سینماحقیقت" اعلام شد.

سامانه‌های پدافند غیرعامل مهمترین عامل پیشگیری در خطرآفرینی دشمنان است

همشهری آنلاین: ستادکل نیروهای مسلح در بیانیه‌ای با گرامیداشت هشتم آبان‌ماه روز پدافند غیرعامل تاکید کرد: سامانه پدافند غیرعامل کشور مهمترین عامل پیشگیری‌کننده در عقیم گذاردن سناریوهای تهدید و خطرآفرینی دشمنان است.

کاهش سهم دانشگاه علمی کاربردی از شهریه‌های دانشجویان و بررسی انحلال ۲۳ مرکز

همشهری آنلاین: سرپرست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در نامه‌ای از سرپرست دانشگاه جامع علمی کاربردی خواست سهم این دانشگاه از محل شهریه‌های دانشجویان تمام مراکز علمی کاربردی از ۱۵ درصد به ۱۲ درصد کاهش پیدا کند.