جمعه 28 آذر 1393 | به روز شده: 4 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 16 دی 1385 - 23:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

۴۰۰ دوربین در جاده‌های کشور تخلفات را ثبت می‌کنند/ کاهش سالانه ۳.۷ درصدی تلفات سوانح رانندگی

همشهری آنلاین: داود کشاورزیان معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه توزیع بار در کشور یکنواخت نیست گفت: متوسط پیمایش کامیون ها در ایران ۷۰هزار کیلومتر یعنی یک سوم کشورهای توسعه یافته است.

روغن نارگیل: مقید یا مضر؟

همشهری آنلاین: پژوهشگران تا همین چندی پیش مصرف روغن نارگیل را به عنوان یک غذای به ظاهر گیاهی اما واجد درصد بالایی از چربی‌های اشباع‌شده را منع می‌کردند. اکنون اما همین فراورده غذایی به عنوان یک ابرغذای جدید جذاب دوباره سروکله‌اش پیدا شده است.

بازی‌های ویدئویی برای درمان تنبلی چشم

همشهری آنلاین: دانشمندان آمریکایی بازی‌های کامپیوتری چالش‌آفرینی را ابداع کرده‌اند که علاوه بر سرگرم‌کننده بودن باعث افزایش عمق میدان دید و دید دوچشمی در افرادی که دچار تنبلی چشم هستند، می‌شوند.

پوتین: آمریکا سیاست نظامی‌گری در سطح جهان اجرا می‌کند

همشهری آنلاین: ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه اعلام کرد: آمریکا سیاست نظامی‌گری و میلیتاریستی در سطح جهان اجرا می‌کند.

طرح تحول سلامت موقتی نباشد

همشهری آنلاین: آیت الله مکارم شیرازی در دیدار وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی گفت: طرح تحول سلامت که راحتی مردم را فراهم کرده است، موقتی نباشد و همه مردم به ویژه مناطق محروم را تحت پوشش قرار دهد.

بازداشت یک سرکرده گروه تکفیری حمله تروریستی به سفارت ایران در لبنان

همشهری آنلاین: نیروهای امنیتی ارتش لبنان یک سرکرده خطرناک گروه تروریستی تکفیری گردان های عبدالله عزام را بازداشت کردند و الاخبار یک روزنامه لبنانی او را « صیدی پربها» خواند.

آسمان مشهد آبی شد

همشهری آنلاین: مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی گفت: پس از ۹ روز آلودگی هوا در مشهد، کیفیت هوای این کلانشهر روز پنجشنبه ۲۷ آذر سالم اعلام شد.

آیت‌الله غیوری نماینده ولی فقیه در هلال‌احمر درگذشت

همشهری آنلاین: آیت‌الله سیدعلی غیوری نماینده ولی فقیه در جمعیت هلال احمر ایران به علت ایست قلبی دار فانی را وداع گفت.

تعداد زائران ورودی از مهران از ۷۰۰هزار نفر گذشت

همشهری آنلاین: فرمانده انتظامی استان ایلام از تداوم خدمات‌رسانی یگان‌های مختلف پلیس به زائران حسینی در حال بازگشت از کربلای معلا تا آخر ماه صفر خبر داد.

دستور برخورد قضایی و انضباطی با مأموران توهین‌کننده به مهاجران افغان

همشهری آنلاین: معاون ناجا اعلام کرد که دستور برخورد قضایی و انضباطی با مأموران توهین کننده در کلیپ شرم‌آور برخورد با مهاجران افغان داده شده است.

کدام میوه‌ها واکس می‌خورند؟

همشهری آنلاین: رییس اتحادیه میوه و سبزی فروشان گفت: واکس میوه به منظور ماندگاری بیشتر فقط برای نارنگی و پرتقال استفاده می‌شود و سیب نیازی به واکس زدن ندارد.

این نمک‌ها را نخرید

همشهری آنلاین: نمک‌های دینا، رادمهر و بهفر به دلیل جعل اسناد و مجوز‌های بهداشتی غیرمجاز اعلام شدند.

وزیر امور خارجه ترکیه:ارتباط نفتی و غیرنفتی با داعش نداریم

حرف و حدیث‌های زیادی طی سال‌های گذشته درباره ارتباط ترکیه با داعش حتی خرید نفت از این گروه تروریستی مطرح شده است اما وزیر امور خارجه ترکیه در سفر خود به تهران همه این مسائل را عملیاتی روانی علیه آنکارا خواند و آنها را تکذیب کرد.

همایش روز ملی عکس‌های تاریخی به همراه نمایشگاه عکس‌های تاریخی برگزار شد

همشهری‌آنلاین: همایش روز ملی عکس‌های تاریخی به همراه نمایشگاه تعدادی از عکس‌های تاریخی از آرشیو مرکز آرشیو و اسناد دیپلماسی وزارت امور خارجه ۲۵ آذر ۹۳ در مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه برگزار شد.

تورهای گردشگری و روابط عمومی

همشهری‌آنلاین: یکی از اقدامات مهم روابط عمومی برگزاری تورهای گردشگری است.

برداشت متفاوت از یک برداشت

دیوان محاسبات به گفته برخی نمایندگان مجلس تأیید کرده که دولت در اواخر سال گذشته ۴.۱ میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی برداشت، دلارها را به ریال تبدیل کرده و با پرداخت مطالبات پیمانکاران، پایه پولی و نقدینگی را افزایش داده است.

۶۰ درصد اقتصاد ایران مالیات نمی‌دهند

وزیر اقتصاد و رئیس سازمان مالیاتی کشور تأکید کردند که ۴۰درصد از تولید ناخالص داخلی ایران از پرداخت مالیات معاف است.