سه شنبه 31 تیر 1393 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
یکشنبه 17 دی 1385 - 00:52:05 | کد مطلب: 12740 چاپ

مفاهیم: سلول‌ بنیادی چیست؟

سلامت > تحقیقات - همشهری آنلاین - دکتر رضا کاظمی اسکویی*
اغلب سلول‌های بدن انسان عملا قادر به تقسیم نیستند و بسیاری از زمان تولد تا مرگ شخص بدون تقسیم شدن حضور دارند.

البته بعضی بافتهای بدن نظیر خون، پوست و لوله گوارش دارای چرخه بازسازی سریعی هستند و در هر روز ممکن است چندین سلول جدید بسازند. به عنوان مثال یک مرد متوسط با وزن 70 کیلوگرم در هر روز 1011×2 سلول خونی می سازد. همچنین روزانه میلیونها سلول پوستی و گوارشی ساخته می شود. سلولهای بنیادی سلول‌هایی هستند که قادر به همانندسازی خود هستند و نیز می توانند طی فرایند تمایز به یک یا انواعی از سلولهای بالغ تبدیل شوند.

به طور کلی سلول‌های بنیادی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

سلول‌های بنیادی بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌های بنیادی جنینی (Embryonic stem cells)

سلول‌های بنیادی بند ناف (Umbilical cord stem cells).

سلول‌های بنیادی بزرگسال مانند همه سلولهای بنیادی دیگر دو ویژگی مشترک دارند؛ اول اینکه قادر به ساخت کپی های خود به مدت طولانی می باشند و دوم اینکه می توانند به سلولهای بالغی با خصوصیات مورفولوژیک شناخته شده و با عملکرد اختصاصی تبدیل شوند.

ین سلولها قادر نیستند به همه نوع سلول تمایز پیدا کنند بلکه تنها قادرند به سلولهای بالغ همان بافتی که در آن هستند تبدیل شوند (مثلا سلولهای بنیادی مغز استخوان که به سلولهای خونی تبدیل می شوند). سلولهای بنیادی بزرگسال بسیار کم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها یک سلول از نوع سلولهای بنیادی است.  منشا و چگونگی شکل گیری این سلولها به طور دقیق مشخص نیست و فرضیات مختلفی برای آن مطرح شده است از جمله اینکه این سلولها در هنگام تمایز جدا از بقیه مانده و تمایز نیافته اند. امروزه  سلولهای بنیادی از بافتهای مختلفی از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غیره جدا شده‌اند.

نام سلولهای بنیادی جنینی (رویانی) از منشا آنها یعنی رویان گرفته شده است. در واقع این سلولها از یکی از مراحل ابتدایی تشکیل و توسعه جنین بنام مرحله بلاستوسیتی گرفته می شوند. به طور اختصاصی سلولهای بنیادی جنینی از توده سلولی درونی بلاستوسیت در مرحله پیش از لانه گزینی در دیواره رحم به دست می آیند. این سلولها هم قادر به همانندسازی خود هستند و هم قادرند به انواعی از سلولهای مختلف تمایز یابند.

دسته سوم سلولهای بنیادی سلولهای بند ناف هستند که همانطور که از نامشان بر می آید از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا می شوند و قابل نگهداری هستند تا در آینده در صورت لزوم برای همان بچه یا اعضای خانواده وی و یا برای شخص دیگری استفاده شوند.

امروزه محققان در حال بررسی و آزمایش امکان کاربرد سلولهای بنیادی در درمان بیماریهای مختلف می باشند. از جمله بیماریهایی را که امیدهای زیادی به درمان آنها می رود می توان به آلزایمر و پارکینسون، آسیبهای نخاعی، دیابتها‌ (از طریق جایگزین نمودن سلولهای پانکراتیک ترشح کننده انسولین)، بیماریهای کرونری قلب (با جایگزینی سلولهای ماهیچه ای قلب)، بیماریهای کبدی مثل سیروز و غیره اشاره نمود.

*دکتر رضا کاظمی اسکویی
 دستیار تخصصی بیوتکنولوژی دارویی
 دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

خبر اول روزنامه‌های ورزشی ۳۱ تیر

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به قرار زیر است:

ایثارگران بدانند؛ اصلاح قانون جامع خدمات‌رسانی(۲)

در ماده(۴) اصلاحیه پیشنهادی فرزندان، والدین و همسران جانبازان ۷۰درصد و بالاتر به عنوان خانواده شاهد شناخته شده‌اند، موضوعی که از تاریخ تصویب قانون جامع در حال پیگیری و در جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز به تایید رسیده بود.

تیم منتخب ایران ۵ مدال طلا، نقره و برنز به دست آورد

همشهری آنلاین: اعضای تیم منتخب کشتی آزاد کشورمان پس از کسب پنج مدال طلا، نقره و برنز در جام بین‌المللی سرکسیان ارمنستان، ظهر روز دوشنبه (۳۰ تیر) به کشور باز گشتند.

بزرگترین صحنه نمایش ایران در بوستان ولایت

همشهری آنلاین: "شبی در کهکشان ها؛ از تهران به اعماق تاریخ سفر کنید" عنوان بزرگترین برنامه هنر نمایشی ایران است که به مدت یک ماه در صحنه ای به وسعت ۲ هزار متر در بوستان ولایت برگزار می‌شود.

مهدی فخیم‌زاده زندگینامه‌اش را نوشت

همشهری آنلاین: کتاب زندگینامه مهدی فخیم زاده با عنوان «سینما و من» به قلم این کارگردان و بازیگر سینمای ایران منتشر شد.

۷ مدال رنگارنگ تیم شیتوریو در مسابقات بین‌المللی تایلند

همشهری آنلاین: تیم شیتوریو کاراته دو ایران (هواپیمایی ماهان) مسابقات بین المللی تایلند را با ۳ طلا، ۱ نقره و ۳ برنز به پایان رساند.

تجلیل از موذنین کوچک در آیین گل واژه گلدسته ها

همشهری آنلاین: معاونت امور اجتماعی و فرهنگی منطقه ۹ و فرهنگسرای رویش به مناسبت ماه مبارک رمضان و با هدف ترغیب و تشویق کودکان و نوجوانان به مشارکت در انجام فرایض دینی از موذنین و مکبرین نونهال و نوجوان محله در ویژه برنامه گل واژه گلدسته ها تجلیل می‌کند.

مجوز مجلس به محکومان مالی برای سفر خارجی ضروری

همشهری آنلاین: نمایندگان مجلس شورای اسلامی در بررسی ایرادات لایحه نحوه اجرای محکومیت های مالی که از سوی شورای نگهبان اعاده شده است، مقرر کردند که دادگاه موقتا به محکوم علیه برای سفرهای درمانی ضروری و یا سفرهای واجب که وجوب آن ثابت شده، اجازه خروج از کشور دهند.

سونی در بازاری پررقیب فیلم بعدی ساندرا بولاک را می‌سازد

همشهری آنلاین: تیت تیلور مسئولیت کارگردانی پروژه ای را بر عهده گرفته که با حضور ساندرا بولاک و درباره صعود و سقوط براونی وایز مدیر اجرایی بازاریابی ظروف تاپرور در کمپانی سونی ساخته می‌شود.

بهبود گردش خون با مصرف چند ماده غذایی

همشهری آنلاین: اگر خون به درستی در رگ‌ها جریان نداشته باشد مشکلاتی مانند پاهای متورم، ورم قوزک پا، گرفتگی عضلات در شب، بی‌طاقتی و غیره در فرد دیده می‌شود؛ اما می‌توان با رعایت نکات تغذیه‌ای جریان خون را بهتر کرد و از این قبیل مشکلات خلاص شد.

ایران میزبان مسابقات اتومبیلرانی فرمول E

همشهری آنلاین: در صورت تائید نهایی، برای اولین بار مسابفات فرمول E در تهران برگزار خواهد شد.

غزه چگونه جهان را زیرورو کرد

در جهان درهم‌تنیده امروز، هیچ رویدادی بدون بازتاب نمی‌ماند. بهترین نمونه اثبات‌کننده این گزاره، بازتاب جهانی تحولات غزه است.

راندن مادر به‌خاطر چهره

هانگژو: زن ۶۳ساله چینی از روستای محل زندگی‌اش به سمت شهر پسرش مسافرت کرد تا نوه تازه متولد شده‌اش را ببیند اما پسرش به او گفت: نمی‌خواهم همسر و بچه‌ام چهره تو را ببینند.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

پیرزن همسایه قربانی ۲ برادر شیشه‌ای

۲ برادر در جست‌وجوی محلی برای مصرف شیشه، قدم به خانه همسایه گذاشتند اما وقتی پیرزن همسایه متوجه حضورشان شد، دست به جنایتی خونین زدند.

پرداخت ۲۵درصد وام به بخش کشاورزی

بانک مرکزی در بخشنامه جدیدی ابلاغ کرد که حداقل ۲۵درصد تسهیلات اعطایی تمامی بانک‌های دولتی و بانک‌های غیردولتی که حداقل ۴۰درصد سهام آن متعلق به دولت است، با هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ذیربط به بخش آب و کشاورزی اختصاص یابد.

نویزهای مغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان تهران

زهرا رفیعی: سازمان هواشناسی گزارش خود را در مورد طوفان خرداد‌ماه امسال ارائه کرد و در این گزارش نویز‌های الکترومغناطیسی مقصر عدم‌پیش‌بینی طوفان محلی تهران اعلام شد.