چهارشنبه 5 آذر 1393 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 13 مرداد 1389 - 11:48:51 | کد مطلب: 113101 چاپ

نفخ شکمی؛ دلایل ایجاد و روش‌های درمان

سلامت > بیماری - نفخ شکمی یکی از شکایات شایع در جامعه است که به احساس ورم و پری شکم به‌علت افزایش میزان گاز در روده کوچک یا کندی انقباضات عضلانی و حرکات مجاری گوارش اطلاق می‌شود.

حالت نفخ اغلب خود را به شکل اتساع شکم، درد شکمی، صدای غرغر شکم، باد گلو، بوی بد دهان، سیری زودرس، تهوع و افزایش دفع گاز از مخرج نشان می‌دهد. دفع گاز از مخرج درصورتی‌که به بیشتر از 25مرتبه در روز برسد غیرطبیعی است.

به‌طور کلی یک روده نرمال روزانه 7 تا 10 لیتر گاز تولید می‌کند و بیشتر گازهای تولید شده در داخل خون جذب می‌شود و فقط 600‌میلی‌لیتر از گازها بیرون رانده می‌شود که عمده‌ترین گاز تولید شده نیتروژن است که حدود 90درصد گازهای دفعی را تشکیل می‌دهد. اغلب علل ایجاد نفخ شامل موارد ذیل است:

تجمع مایعات و گاز روده، هضم نامنظم، تخمیر باقی مانده غذا در روده، پرخوری، حساسیت غذایی، مصرف غذاهای چرب به‌علت تاخیر در تخلیه معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، عدم‌تحمل مواد غذایی مانند عدم‌تحمل لاکتوز (قند شیر) و فروکتوز (قند میوه‌ها)، بلع هوا ، انسداد یا عفونت دستگاه گوارش، خالی شدن سریع معده، مصرف مواد غذایی تولید‌کننده گاز (حبوبات، سبزیجات و میوه‌های خام )، یبوست، اضطراب، مصرف برخی آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها، آلودگی به انگل‌های روده‌ای مانند کرم آسکاریس، عفونت‌های قارچی که باعث اسهال و نفخ می‌شود مانند کاندیدا آلبیکانز.

مشکلات و بیماری‌های مرتبط با نفخ

نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری باشد. نفخ گاهی اوقات در اثر شکل‌گیری یک تومور، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری سلیاک، سیروز کبدی، انسداد روده یا سایر بیماری‌های مهمی که اعضای گوارشی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، بروز می‌کند. همچنین نفخ می‌تواند نشانه برخی بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و یا سرطان معده باشد. گروهی از اختلالات حرکتی دستگاه گوارش که از بیماری‌های غیرگوارشی و گوارشی منشأ می‌گیرند، نیز باعث ایجاد نفخ می‌شوند به‌عنوان مثال دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و بیماری‌های التهابی روده می‌توانند ایجاد نفخ کنند. عفونت‌های روده‌ای از دیگر عوامل ایجاد نفخ هستند.

رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و برخی بیماری‌های انگلی و همچنین وجود میکروب هلیکوباکترپایلوری که خود عاملی برای زخم معده است، می‌تواند باعث ایجاد نفخ شود. بلع هوا، اختلال در هضم غذاها، عدم‌تحمل قند لاکتوز و یبوست نیز ایجاد نفخ می‌کنند. در یبوست اختلال در حرکات روده و کند بودن آن باعث تجمع گاز شده و اختلال در دفع گاز باعث ایجاد درد و ناراحتی و نفخ در روده می‌شود. در برخی موارد ممکن است، میزان گازی که در افراد طبیعی ایجاد مشکل نمی‌کند در برخی دیگر ایجاد ناراحتی کند. بنابراین روده این افراد تحریک‌پذیرتر از سایرین بوده و گاز معده با میزان کم نیز آنها را دچار مشکل می‌کند.

نفخ بیشتر در زنان بروز می‌کند و می‌تواند یکی از علائم طبیعی قاعدگی باشد که علت آن هم تغییر در سطح هورمون‌های بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت‌های بدن، پیش از قاعدگی است.نفخ شکم می‌تواند منجر به آسیب‌های مجاری معده و روده مانند التهاب حاد معده، اختلالات کبد و لوزالمعده و آسیب‌های روده باریک به‌ویژه کولون شود. درصورتی که نفخ با گروهی از علائم هشدار‌دهنده مانند کاهش وزن، کم خونی، اسهال و علائم سوء جذب همراه باشد به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارد تا با تشخیص علت ایجاد نفخ، درمان مناسب به کار گرفته شود.

توصیه‌هایی جهت کاهش نفخ

غذاهایی را که باعث ایجاد نفخ می‌شود مشخص کنید و به‌تدریج مصرف آنها را کاهش دهید. این مواد شامل حبوبات، کلم، کاهو، بروکلی، پیاز و سیر هستند. نوشیدنی‌های گازدار نیز باید از برنامه غذایی حذف شوند. گاز Co2 موجود در حباب‌های این نوشیدنی‌ها باعث نفخ می‌شود و گاز، تخلیه معده را کند می‌کند. از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی سوربیتول و فروکتوز هستند اجتناب کنید. مکمل‌های فیبردار و غذاهای سرشار از فیبر نشانه‌های نفخ را تشدید می‌کنند. گاهی اوقات نفخ به یبوست مربوط می‌شود، لذا ابتدا باید این مشکل را برطرف کرد.

اگر پس از مصرف شیر یا محصولات لبنی دچار نفخ می‌شوید، باید یا انواع بدون لاکتوز این محصولات را مصرف کنید و یا لبنیات را همراه با قرص‌های حاوی آنزیم لاکتاز استفاده کنید. مصرف ماست، روغن نعناع فلفلی (Peppermint Oil)، زیره سبز(Cumin)، زیره سیاه(Caraway) و زردچوبه(Turmeric) گاز روده‌ها و نفخ را کاهش می‌دهند. بهتر است وعده‌های غذایی را در حجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید. روزانه آب کافی (تا هشت لیوان) بنوشید. کمبود مایعات بدن باعث ایجاد یا تشدید یبوست شده و به افزایش نفخ کمک می‌کند به‌ویژه اگر غذاهای فیبردار مصرف شود. غذاهای تازه و طبیعی مصرف کنید و از مصرف انواع غذاهای سرد و بسته‌بندی شده اجتناب کنید. یک علت توصیه عدم‌مصرف این غذاها کاهش دریافت نمک است.

مصرف زیاد نمک سبب جذب مقدار فراوانی آب از معده می‌شود. مصرف زیاد قهوه، چای و شکلات باعث تحریک هاضمه و ایجاد نفخ می‌شوند. هضم چربی دشوار است و ممکن است باعث اسپاسم و در نتیجه نفخ شود، پس از مصرف غذاهای پرچرب پرهیز کنید. برای کاهش خاصیت نفخ‌آوری لوبیای پخته، می‌توان لوبیا را 24ساعت درون آب خیساند و سپس آب پز کرد. اما این کار دیگر مواد مغذی را نیز از لوبیا خارج می‌سازد. پختن غذاها، هضم آنها را راحت‌تر می‌کند. جویدن آدامس باعث بلع مقادیر زیاد هوا شده و بنابراین باید از آن پرهیز کرد. قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده‌ها را تحریک می‌کند و باعث کاهش نفخ می‌شود.

زهرا زارعی- کارشناس تغذیه

انتخاب سردبیر

فلسفه‌ آگاهی (۱۰ مسئله‌ آگاهی)

همشهری آنلاین: در دو دهه‌ی اخیر مسئله‌ آگاهی به یکی از پُربحث‌ترین مسائل فلسفه‌ ذهن تبدیل شده است.

پوتین دوشنبه آینده به ترکیه می‌رود

همشهری آنلاین: ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه دوشنبه آینده ۱۰ آذر برای شرکت در کمیته همکاری مشترک ترکیه و روسیه به آنکارا سفر می‌کند.

هدف از تشکیل گروه‌های تکفیری تضعیف قدرت نفوذ ایران در عراق و سوریه است

همشهری آنلاین: دستیار و مشاور عالی فرماندهی معظم کل قوا با بیان اینکه هدف سازمان‌های اطلاعاتی از تشکیل گروه‌های تکفیری تضعیف قدرت نفوذ ایران در عراق و سوریه است، گفت:گروه‌های تکفیری به‌دنبال ایجاد اختلاف بین اهل تسنن و تشیع هستند.

دادگاه جنایی قاهره امروز جلسه دیگری از محاکمه مرسی را برگزار می‌کند

همشهری آنلاین: دادگاه جنایی قاهره، امروز چهارشنبه ۵ آذر جلسه دیگری از جلسه‌های محاکمه محمد مرسی، رئیس جمهور برکنار شده مصر و ۳۵ متهم دیگر را برگزار می‌کند.

سازمان حفاظت محیط زیست به دنبال احیا تالاب هامون در ایران و افغانستان است

همشهری آنلاین: مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب‌های ایران گفت: سازمان حفاظت محیط زیست به دنبال احیای دریاچه هامون است که با مدیریت مناسب در ایران و به کمک کشور افغانستان و سازمان‌های بین‌المللی در صورت لزوم بتوانیم کل اکو سیستم تالاب را احیا و مدیریت کنیم.

فرمانده کل سپاه: رمز موفقیت نظام بسیج ۲۰ میلیونی است

همشهری آنلاین: فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: رمز موفقیت، پیروزی و بقای نظام جمهوری اسلامی بسیج ۲۰ میلیونی است.

نوشابه‌های رژیمی هم ضرر دارند

همشهری آنلاین: یک متخصص تغذیه گفت: نوشیدن نوشابه‌های رژیمی برای افرادی که اضافه وزن دارند،‌ مضر است.

آغاز مطالعات انتقال آب از دریای‌خزر به دریاچه ارومیه

همشهری آنلاین: مدیر عامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران از آغاز مطالعات انتقال آب از دریای خزر به دریاچه ارومیه توسط این شرکت خبر داد و گفت:‌ اصرار ما به پایان مطالعات مرحله شناخت در بازه زمانی یک ساله است اما کارشناسان بین‌المللی درخواست زمان بیش‌تری را دارند.

برخی سرفصل‌های علوم انسانی بیش از ۳ دهه بروز نشده‌اند

همشهری آنلاین: رئیس شورای تخصصی تحول و ارتقا علوم انسانی گفت: با تأسف مشاهده می‌شود که برخی سرفصل‌های علوم انسانی در کشور بیش از ۳ دهه است که بازنگری و بروز رسانی نشده و بازنگری در این رشته‌ها می‌تواند یکی از ثمرات تحول و ارتقا در علوم انسانی باشد.

نخستین دوره لیگ جهانی کشتی آزاد از ۶ آذر در جویبار آغاز می‌شود

همشهری آنلاین: برنامه و شرایط برگزاری نخستین دوره رقابت‌های لیگ جهانی کشتی آزاد که از پنجشنبه (۶ آذر) و به مدت دو روز در شهر جویبار برگزار می‌شود، اعلام شد.

صدور ۶ هزار کارت نذر اهدای خون در کشور

همشهری آنلاین: رییس سازمان انتقال خون ایران ضمن اعلام این خبر که تاکنون شش هزار نفر کارت اهدای خون را پر کرده و تا اربعین به مراکز ما مراجعه و نذر خود را ادا می‌کنند، اظهار کرد: همه مردم می‌توانند نذر اهدای خون داشته باشند و آن را در سایر ایام سال ادا کنند.

ماهیانه ۷۵ اتوبوس فرسوده به ناوگان اتوبوسرانی تهران افزوده می‌شود

همشهری آنلاین: مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه با بیان اینکه حدود ۲۰۰۰ اتوبوس فرسوده در تهران وجود دارد، گفت: ماهیانه ۷۵ اتوبوس، به اتوبوس‌های فرسوده تهران اضافه می‌شود.

زبان چینی کم‌رنگ‌تر از زبان انگلیسی

همشهری آنلاین: رنگها شاید در همه جای جهان یکسان باشند، اما زبان مناطق مختلف جهان و توانایی آنها در توصیف رنگ‌ها تاثیر زیادی بر نحوه درک و شناسایی رنگ‌ها دارد.