چهارشنبه 14 مرداد 1394 | به روز شده: 51 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 13 مرداد 1389 - 12:48:51 | کد مطلب: 113101 چاپ

نفخ شکمی؛ دلایل ایجاد و روش‌های درمان

سلامت > بیماری - نفخ شکمی یکی از شکایات شایع در جامعه است که به احساس ورم و پری شکم به‌علت افزایش میزان گاز در روده کوچک یا کندی انقباضات عضلانی و حرکات مجاری گوارش اطلاق می‌شود.

حالت نفخ اغلب خود را به شکل اتساع شکم، درد شکمی، صدای غرغر شکم، باد گلو، بوی بد دهان، سیری زودرس، تهوع و افزایش دفع گاز از مخرج نشان می‌دهد. دفع گاز از مخرج درصورتی‌که به بیشتر از 25مرتبه در روز برسد غیرطبیعی است.

به‌طور کلی یک روده نرمال روزانه 7 تا 10 لیتر گاز تولید می‌کند و بیشتر گازهای تولید شده در داخل خون جذب می‌شود و فقط 600‌میلی‌لیتر از گازها بیرون رانده می‌شود که عمده‌ترین گاز تولید شده نیتروژن است که حدود 90درصد گازهای دفعی را تشکیل می‌دهد. اغلب علل ایجاد نفخ شامل موارد ذیل است:

تجمع مایعات و گاز روده، هضم نامنظم، تخمیر باقی مانده غذا در روده، پرخوری، حساسیت غذایی، مصرف غذاهای چرب به‌علت تاخیر در تخلیه معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، عدم‌تحمل مواد غذایی مانند عدم‌تحمل لاکتوز (قند شیر) و فروکتوز (قند میوه‌ها)، بلع هوا ، انسداد یا عفونت دستگاه گوارش، خالی شدن سریع معده، مصرف مواد غذایی تولید‌کننده گاز (حبوبات، سبزیجات و میوه‌های خام )، یبوست، اضطراب، مصرف برخی آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها، آلودگی به انگل‌های روده‌ای مانند کرم آسکاریس، عفونت‌های قارچی که باعث اسهال و نفخ می‌شود مانند کاندیدا آلبیکانز.

مشکلات و بیماری‌های مرتبط با نفخ

نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری باشد. نفخ گاهی اوقات در اثر شکل‌گیری یک تومور، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری سلیاک، سیروز کبدی، انسداد روده یا سایر بیماری‌های مهمی که اعضای گوارشی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، بروز می‌کند. همچنین نفخ می‌تواند نشانه برخی بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و یا سرطان معده باشد. گروهی از اختلالات حرکتی دستگاه گوارش که از بیماری‌های غیرگوارشی و گوارشی منشأ می‌گیرند، نیز باعث ایجاد نفخ می‌شوند به‌عنوان مثال دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و بیماری‌های التهابی روده می‌توانند ایجاد نفخ کنند. عفونت‌های روده‌ای از دیگر عوامل ایجاد نفخ هستند.

رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و برخی بیماری‌های انگلی و همچنین وجود میکروب هلیکوباکترپایلوری که خود عاملی برای زخم معده است، می‌تواند باعث ایجاد نفخ شود. بلع هوا، اختلال در هضم غذاها، عدم‌تحمل قند لاکتوز و یبوست نیز ایجاد نفخ می‌کنند. در یبوست اختلال در حرکات روده و کند بودن آن باعث تجمع گاز شده و اختلال در دفع گاز باعث ایجاد درد و ناراحتی و نفخ در روده می‌شود. در برخی موارد ممکن است، میزان گازی که در افراد طبیعی ایجاد مشکل نمی‌کند در برخی دیگر ایجاد ناراحتی کند. بنابراین روده این افراد تحریک‌پذیرتر از سایرین بوده و گاز معده با میزان کم نیز آنها را دچار مشکل می‌کند.

نفخ بیشتر در زنان بروز می‌کند و می‌تواند یکی از علائم طبیعی قاعدگی باشد که علت آن هم تغییر در سطح هورمون‌های بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت‌های بدن، پیش از قاعدگی است.نفخ شکم می‌تواند منجر به آسیب‌های مجاری معده و روده مانند التهاب حاد معده، اختلالات کبد و لوزالمعده و آسیب‌های روده باریک به‌ویژه کولون شود. درصورتی که نفخ با گروهی از علائم هشدار‌دهنده مانند کاهش وزن، کم خونی، اسهال و علائم سوء جذب همراه باشد به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارد تا با تشخیص علت ایجاد نفخ، درمان مناسب به کار گرفته شود.

توصیه‌هایی جهت کاهش نفخ

غذاهایی را که باعث ایجاد نفخ می‌شود مشخص کنید و به‌تدریج مصرف آنها را کاهش دهید. این مواد شامل حبوبات، کلم، کاهو، بروکلی، پیاز و سیر هستند. نوشیدنی‌های گازدار نیز باید از برنامه غذایی حذف شوند. گاز Co2 موجود در حباب‌های این نوشیدنی‌ها باعث نفخ می‌شود و گاز، تخلیه معده را کند می‌کند. از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی سوربیتول و فروکتوز هستند اجتناب کنید. مکمل‌های فیبردار و غذاهای سرشار از فیبر نشانه‌های نفخ را تشدید می‌کنند. گاهی اوقات نفخ به یبوست مربوط می‌شود، لذا ابتدا باید این مشکل را برطرف کرد.

اگر پس از مصرف شیر یا محصولات لبنی دچار نفخ می‌شوید، باید یا انواع بدون لاکتوز این محصولات را مصرف کنید و یا لبنیات را همراه با قرص‌های حاوی آنزیم لاکتاز استفاده کنید. مصرف ماست، روغن نعناع فلفلی (Peppermint Oil)، زیره سبز(Cumin)، زیره سیاه(Caraway) و زردچوبه(Turmeric) گاز روده‌ها و نفخ را کاهش می‌دهند. بهتر است وعده‌های غذایی را در حجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید. روزانه آب کافی (تا هشت لیوان) بنوشید. کمبود مایعات بدن باعث ایجاد یا تشدید یبوست شده و به افزایش نفخ کمک می‌کند به‌ویژه اگر غذاهای فیبردار مصرف شود. غذاهای تازه و طبیعی مصرف کنید و از مصرف انواع غذاهای سرد و بسته‌بندی شده اجتناب کنید. یک علت توصیه عدم‌مصرف این غذاها کاهش دریافت نمک است.

مصرف زیاد نمک سبب جذب مقدار فراوانی آب از معده می‌شود. مصرف زیاد قهوه، چای و شکلات باعث تحریک هاضمه و ایجاد نفخ می‌شوند. هضم چربی دشوار است و ممکن است باعث اسپاسم و در نتیجه نفخ شود، پس از مصرف غذاهای پرچرب پرهیز کنید. برای کاهش خاصیت نفخ‌آوری لوبیای پخته، می‌توان لوبیا را 24ساعت درون آب خیساند و سپس آب پز کرد. اما این کار دیگر مواد مغذی را نیز از لوبیا خارج می‌سازد. پختن غذاها، هضم آنها را راحت‌تر می‌کند. جویدن آدامس باعث بلع مقادیر زیاد هوا شده و بنابراین باید از آن پرهیز کرد. قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده‌ها را تحریک می‌کند و باعث کاهش نفخ می‌شود.

زهرا زارعی- کارشناس تغذیه

انتخاب سردبیر

کیش قهرمان اسلحه اپه تیمی شمشیربازی نوجوانان کشور شد

همشهری آنلاین: عنوان نخست مسابقات شمشیربازی قهرمانی کشور در بخش تیمی اسلحه اپه به کیش رسید.

۱۰ تجویز غذایی آرام‌بخش؛ از ماهی تا مرکبات

همشهری آنلاین: بالاخره همه ما کم و بیش استرس داریم ولی چگونگی مقابله با آن در افراد مختلف، متفاوت است. مدیریت استرس می‌تواند یک ابزار قوی برای حفظ و ارتقای سلامت باشد. راهکارهای مختلفی برای این کار وجود دارد که یکی از آن‌ها داشتن رژیم غذایی مناسب است.

برکناری دادستان کل آلمان

همشهری‌آنلاین: وزیر دادگستری آلمان از برکناری دادستان کل فدرال این کشور به سبب محکوم کردن مداخله این وزارت‌خانه در تحقیقی علیه دو روزنامه نگار یک وبلاگ اطلاع رسانی ،‌خبر داد.

برج میلاد به داستان تهران جایزه می‌دهد

همشهری‌آنلاین: برج میلاد در دومین جشنواره «داستان تهران» به داستان‌هایی با محوریت این سازه جایزه‌ خواهد داد.

شمارش معکوس برای اجرایی شدن طرح مدارس جامع محیط زیستی

همشهری آنلاین: در نامه‌ای از سوی رییس سازمان حفاظت محیط زیست به وزیر آموزش و پرورش خواسته شد تا نسبت به ابلاغ منشور و شیوه‌نامه اجرایی مدارس جامع محیط زیستی به واحدهای اجرایی در وزارت آموزش و پرورش اقدام کنند.

آشنایی با ۵ نوشیدنی ضدسرطان

همشهری آنلاین: سلول‌های سرطانی همیشه در بدن وجود دارند اما رشد و تکثیر آن‌ها به خود ما، عادت‌ها و نوع تغذیه‌مان بستگی دارد.

تیم سرای نوظهوری تبریز قهرمان لیگ برتر ترامپولین شد

همشهری آنلاین: مسابقات لیگ برتر باشگاه‌های ترامپولین با برتری تیم سرای نوظهوری و لیگ دسته یک با قهرمانی بانک انصار آ‌ذربایجان شرقی به پایان رسید.

والیبال قهرمانی آسیا: تیم ایران مغلوب کره جنوبی شد

همشهری آنلاین: تیم ملی والیبال کره جنوبی موفق به شکست تیم ملی ب والیبال ایران شده وبه عنوان سرگروه راهی مرحله بعدی شد.

۱۴مرداد؛مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: موضوع تیتر یک بیشتر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به بازی های لیگ اختصاص دارد:

دردی که تازه نیست

فاطمه دانشور: مشکلات مضاعف برای اشتغال زنان در بازار کار، مسئله جدیدی نیست و انتشار خبر اخراج بیش از ۴۵هزار مادر پس از مرخصی زایمان، یک‌بار دیگر نشان داد که تلاش‌ها یا بهتر است بگوییم وعده‌ها برای بهبود شرایط حضور و فعالیت زنان در بازار کار چندان مفید و محقق نبوده است.

۱۴مرداد؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران اختصاص دارد به صحبت‌های ایت الله رفسنجانی درباره مذاکرات، حضور وزیر امورخارجه در شورای راهبردی روابط خارجی، امضای مرتضوی پای سند زنجانی، کاهش ساخت و ساز، ارتباط اعتیاد با نارضایتی جنسی، افزایش همکاری با اروپایی‌ها در بخش پژوهش صنعت نفت و رقم بالای فرار مالیاتی در کشور:

جزئیات افزایش حقوق کارکنان اداری و معلمان از مهرماه

علی‌اصغر محمدی: افزایش تا ۳۵درصدی حقوق کارکنان اداری و ستادی، افزایش۱۵۰تا ۶۰۰هزار تومانی معلمان از ابتدای مهر و دریافت هزینه از دانش‌آموزان مدارس شبانه‌روزی، مهم‌ترین اخبار روز پایانی اجلاس روسای مناطق آموزش و پرورش کشور بود.

سهم ۲۵ درصدی چین از واردات ایران

آمارهای رسمی گمرک ایران نشان می دهد که طی ۴ ماه نخست امسال کشور چین سهم ۲۵ درصدی از واردات ایران داشته است در این شرایط یک چهارم کالاهای وارداتی به کشور از این کشور شرق آسیا می آید.

معرفی برترین‌های رقابت عکاسی ۲۰۱۵

سه عکس برتر رقابت سالانه نشنال‌جئوگرافیک سفر ۲۰۱۵ از میان حدود ۱۸ هزار قطعه عکس ارسال‌شده به این رقابت عکاسی معرفی شدند که در میان آنها تصویر یک نهنگ گوژپشت جایزه عکس برگزیده را از آن خود کرد.

گویش‌ها کاربرد استراتژیک زبانی دارند

دکتر مهدی محبتی: هرچه یک فرهنگ و تمدن غنی‌تر و گسترده‌تر باشد، زبان‌هایی که در آن به‌کار می‌رود، متنوع‌تر و عمیق‌تر است.

اینترنت باز هم از نفس افتاد

رشد تعداد مشترکان اینترنت از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار به ۲۰ میلیون کاربر طی ۲ سال گذشته و افزایش انتظارات آنها علت اصلی گلایه از اختلالات و کندی اینترنت است.

شب‌های خاموش بلای جان شهر

الهام مصدقی راد: شب مردگی معضلی است که برخی مناطق تهران دچار آن هستند؛ مناطقی که روزها جمعیت زیادی در آنجا به دلیل انجام فعالیت‌های اداری و تجاری و... حاضر می‌شوند اما با پایان یافتن فعالیت این مراکز، منطقه از جمعیت خالی شده و فقط اندک ساکنانش می‌مانند و امنیتی که کمرنگ‌ می‌شود.