یکشنبه 9 فروردین 1394 | به روز شده: 33 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 13 مرداد 1389 - 12:48:51 | کد مطلب: 113101 چاپ

نفخ شکمی؛ دلایل ایجاد و روش‌های درمان

سلامت > بیماری - نفخ شکمی یکی از شکایات شایع در جامعه است که به احساس ورم و پری شکم به‌علت افزایش میزان گاز در روده کوچک یا کندی انقباضات عضلانی و حرکات مجاری گوارش اطلاق می‌شود.

حالت نفخ اغلب خود را به شکل اتساع شکم، درد شکمی، صدای غرغر شکم، باد گلو، بوی بد دهان، سیری زودرس، تهوع و افزایش دفع گاز از مخرج نشان می‌دهد. دفع گاز از مخرج درصورتی‌که به بیشتر از 25مرتبه در روز برسد غیرطبیعی است.

به‌طور کلی یک روده نرمال روزانه 7 تا 10 لیتر گاز تولید می‌کند و بیشتر گازهای تولید شده در داخل خون جذب می‌شود و فقط 600‌میلی‌لیتر از گازها بیرون رانده می‌شود که عمده‌ترین گاز تولید شده نیتروژن است که حدود 90درصد گازهای دفعی را تشکیل می‌دهد. اغلب علل ایجاد نفخ شامل موارد ذیل است:

تجمع مایعات و گاز روده، هضم نامنظم، تخمیر باقی مانده غذا در روده، پرخوری، حساسیت غذایی، مصرف غذاهای چرب به‌علت تاخیر در تخلیه معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، عدم‌تحمل مواد غذایی مانند عدم‌تحمل لاکتوز (قند شیر) و فروکتوز (قند میوه‌ها)، بلع هوا ، انسداد یا عفونت دستگاه گوارش، خالی شدن سریع معده، مصرف مواد غذایی تولید‌کننده گاز (حبوبات، سبزیجات و میوه‌های خام )، یبوست، اضطراب، مصرف برخی آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها، آلودگی به انگل‌های روده‌ای مانند کرم آسکاریس، عفونت‌های قارچی که باعث اسهال و نفخ می‌شود مانند کاندیدا آلبیکانز.

مشکلات و بیماری‌های مرتبط با نفخ

نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری باشد. نفخ گاهی اوقات در اثر شکل‌گیری یک تومور، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری سلیاک، سیروز کبدی، انسداد روده یا سایر بیماری‌های مهمی که اعضای گوارشی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، بروز می‌کند. همچنین نفخ می‌تواند نشانه برخی بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و یا سرطان معده باشد. گروهی از اختلالات حرکتی دستگاه گوارش که از بیماری‌های غیرگوارشی و گوارشی منشأ می‌گیرند، نیز باعث ایجاد نفخ می‌شوند به‌عنوان مثال دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و بیماری‌های التهابی روده می‌توانند ایجاد نفخ کنند. عفونت‌های روده‌ای از دیگر عوامل ایجاد نفخ هستند.

رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و برخی بیماری‌های انگلی و همچنین وجود میکروب هلیکوباکترپایلوری که خود عاملی برای زخم معده است، می‌تواند باعث ایجاد نفخ شود. بلع هوا، اختلال در هضم غذاها، عدم‌تحمل قند لاکتوز و یبوست نیز ایجاد نفخ می‌کنند. در یبوست اختلال در حرکات روده و کند بودن آن باعث تجمع گاز شده و اختلال در دفع گاز باعث ایجاد درد و ناراحتی و نفخ در روده می‌شود. در برخی موارد ممکن است، میزان گازی که در افراد طبیعی ایجاد مشکل نمی‌کند در برخی دیگر ایجاد ناراحتی کند. بنابراین روده این افراد تحریک‌پذیرتر از سایرین بوده و گاز معده با میزان کم نیز آنها را دچار مشکل می‌کند.

نفخ بیشتر در زنان بروز می‌کند و می‌تواند یکی از علائم طبیعی قاعدگی باشد که علت آن هم تغییر در سطح هورمون‌های بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت‌های بدن، پیش از قاعدگی است.نفخ شکم می‌تواند منجر به آسیب‌های مجاری معده و روده مانند التهاب حاد معده، اختلالات کبد و لوزالمعده و آسیب‌های روده باریک به‌ویژه کولون شود. درصورتی که نفخ با گروهی از علائم هشدار‌دهنده مانند کاهش وزن، کم خونی، اسهال و علائم سوء جذب همراه باشد به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارد تا با تشخیص علت ایجاد نفخ، درمان مناسب به کار گرفته شود.

توصیه‌هایی جهت کاهش نفخ

غذاهایی را که باعث ایجاد نفخ می‌شود مشخص کنید و به‌تدریج مصرف آنها را کاهش دهید. این مواد شامل حبوبات، کلم، کاهو، بروکلی، پیاز و سیر هستند. نوشیدنی‌های گازدار نیز باید از برنامه غذایی حذف شوند. گاز Co2 موجود در حباب‌های این نوشیدنی‌ها باعث نفخ می‌شود و گاز، تخلیه معده را کند می‌کند. از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی سوربیتول و فروکتوز هستند اجتناب کنید. مکمل‌های فیبردار و غذاهای سرشار از فیبر نشانه‌های نفخ را تشدید می‌کنند. گاهی اوقات نفخ به یبوست مربوط می‌شود، لذا ابتدا باید این مشکل را برطرف کرد.

اگر پس از مصرف شیر یا محصولات لبنی دچار نفخ می‌شوید، باید یا انواع بدون لاکتوز این محصولات را مصرف کنید و یا لبنیات را همراه با قرص‌های حاوی آنزیم لاکتاز استفاده کنید. مصرف ماست، روغن نعناع فلفلی (Peppermint Oil)، زیره سبز(Cumin)، زیره سیاه(Caraway) و زردچوبه(Turmeric) گاز روده‌ها و نفخ را کاهش می‌دهند. بهتر است وعده‌های غذایی را در حجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید. روزانه آب کافی (تا هشت لیوان) بنوشید. کمبود مایعات بدن باعث ایجاد یا تشدید یبوست شده و به افزایش نفخ کمک می‌کند به‌ویژه اگر غذاهای فیبردار مصرف شود. غذاهای تازه و طبیعی مصرف کنید و از مصرف انواع غذاهای سرد و بسته‌بندی شده اجتناب کنید. یک علت توصیه عدم‌مصرف این غذاها کاهش دریافت نمک است.

مصرف زیاد نمک سبب جذب مقدار فراوانی آب از معده می‌شود. مصرف زیاد قهوه، چای و شکلات باعث تحریک هاضمه و ایجاد نفخ می‌شوند. هضم چربی دشوار است و ممکن است باعث اسپاسم و در نتیجه نفخ شود، پس از مصرف غذاهای پرچرب پرهیز کنید. برای کاهش خاصیت نفخ‌آوری لوبیای پخته، می‌توان لوبیا را 24ساعت درون آب خیساند و سپس آب پز کرد. اما این کار دیگر مواد مغذی را نیز از لوبیا خارج می‌سازد. پختن غذاها، هضم آنها را راحت‌تر می‌کند. جویدن آدامس باعث بلع مقادیر زیاد هوا شده و بنابراین باید از آن پرهیز کرد. قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده‌ها را تحریک می‌کند و باعث کاهش نفخ می‌شود.

زهرا زارعی- کارشناس تغذیه

انتخاب سردبیر

نرخ تورم سال ۹۳ به ۱۵.۶درصد رسید

همشهری آنلاین: شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در اسفند‌ماه ۱۳۹۳ (با نرخ تورم ۱۵.۶ درصد در سال منتهی به پایان اسفند ۹۳) از سوی بانک مرکزی اعلام شد.

اعلام آمادگی انصارالله یمن برای نبرد طولانی

همشهری آنلاین: سخنگوی رسمی گروه انصار الله یمن از آمادگی این گروه برای آغاز جنگی طولانی مدت علیه ریاض و پیروزی قطعی این گروه خبر داد.

حسنین هیکل و موضوع حمله عربستان به یمن

همشهری آنلاین: محمد حسنین هیکل، پژوهشگر و تاریخدان سرشناس عرب با صدور بیانیه‌ای، حمله ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی به یمن را محکوم کرد و گفت این حمله ناشی از یک تصمیم عربی نبوده است.

خسارت ۳۰ میلیارد سیل تومانی به جاده‌های خوزستان

همشهری آنلاین: معاون راهداری اداره کل راه و شهرسازی خوزستان گفت: بارندگی‌ها، سیل و طوفان‌های چند روز گذشته بیش از۳۰ میلیارد تومان به جاده‌های شهرهای شمالی استان خسارت وارد کرد.

کشورهای عربی با حمله به یمن با آتش بازی می‌کنند

همشهری آنلاین: رئیس مجمع تشخیص با ابراز تاسف از بحران پیش آمده در یمن و محکوم کردن حمله نظامی به آن گفت کشورهای عربی با بمباران‌های کور و بی‌هدف در یمن بازی با آتش را شروع کرده‌اند.

دیدار اعضای پارلمان سوئد با ادوارد اسنودن

همشهری آنلاین: سه تن از اعضای پارلمان سوئد با اسنودن در مکانی مخفیانه در مسکو دیدار کرده و درباره جاسوسی گسترده واشنگتن از متحدانش به گفتگو پرداختند.

ژاوی با قرارداد سالی ۱۰ میلیون یورو به السد قطر پیوست

همشهری آنلاین: هافبک باتجربه بارسلونا از فصل آینده در السد قطر بازی خواهد کرد. او برای هر فصل بازی در این تیم ۱۰ میلیون یورو خواهد گرفت.

تل‌آویو دارایی‌های بلوکه شده تشکیلات خودگردان را آزاد کرد

همشهری آنلاین: نخست وزیر رژیم صهیونیستی سرانجام پس از چند ماه، با آزادی دارایی‌های بلوکه شده تشکیلات خودگردان فلسطین موافقت کرد.

رفسنجانی: ایران لنگر ثبات منطقه است

همشهری آنلاین: رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام با تقدیر از تلاش و جدیت تیم مذاکره‌کننده ایران در لوزان، گفت: اعضای این تیم با نهایت دقت و پشتکار از حقوق به حق ملت شریف ایران در فعالیت‌های هسته‌ای دفاع می‌کنند و باید غربی‌ها در این مذاکرات عاقلانه رفتار کنند.

تولید بازی ایرانی؛ سنگ اژدها بزودی به بازار می‌آید

همشهری آنلاین: بازی ایرانی «سنگ اژدها» (Dragon stone) که توسط یک تیم ۱۵ نفره ایرانی ساخته شده است، تا اواخر فروردین ماه ۹۴ برای عرضه سراسری در کشور آماده‌سازی می‌شود.

بازیکنی که به تیم ملی دعوت نشد: کی‌روش بهترین گزینه خارجی است

همشهری آنلاین: کاپیتان تیم پرسپولیس که بارها انتظار داشت به تیم ملی دعوت شود اما این اتفاق نیفتاد معتقد است اگر قرار است از مربی خارجی برای تیم ملی استفاده کنیم، کی‌روش بهترین است.

شناخت منهای انسان در این عالم وجود ندارد؛ دیو یک چشم چه کسی است؟

همشهری آنلاین: چهره ماندگار فلسفه ایران می‌گوید: شناخت‌شناسی جز انسان‌شناسی چیز دیگری نیست، شناخت منهای انسان در این عالم وجود ندارد بنابراین اگر بخواهیم شناختن را بشناسیم، باید انسان را بشناسیم و انسان‌شناسی جز شناخت‌شناسی نیست.

فوتبال ساحلی به فینال نرسید، رقابت برای سهمیه جام جهانی

همشهری آنلاین: تیم ملی فوتبال ساحلی ایران با قبول شکست مقابل پرافتخارترین تیم ساحلی آسیا، نتوانست به فینال مسابقات قهرمانی آسیا برسد.

اعلام آمادگی هلال احمر ایران برای خدمات‌رسانی به مردم یمن

همشهری آنلاین: رییس سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر با ابراز همدردی با مردم یمن گفت: آماده ارایه خدمات امدادی و دارویی به مردم یمن هستیم.

گرافیک اطلاع رسان بحران یمن از انقلاب تا تجاوز خارجی

همشهری‌آنلاین: جنگنده‌های عربستان در پی دستور پادشاه عربستان به مواضع جنبش انصار‌الله در فرودگاه‌ صنعا حمله کردند.

تصاویر آخرین شب عزاداری فاطمیه ۱۴۳۶ در حسینیه امام خمینی

همشهری آنلاین: آخرین شب مراسم عزاداری شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها امشب (جمعه) با حضور رهبر انقلاب اسلامی، اقشار مختلف مردم و جمعی از مسئولان نظام در حسینیه ی امام خمینی(ره) برگزار شد.

دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی درباره علم دینی

همشهری آنلاین: آیت‌الله جوادی آملی می‌گوید: با انجام کارهای صوری چون ساخت نمازخانه و مسجد در دانشگاه نمی‌توان علم دینی را احیاء کرد، اسلامی کردن در گروه تغییر اساسی در نگاه به علم و طبیعت و تدوین متون درسی سرآمد و هماهنگ حوزه‌های معرفتی و بازگشت طبیعیات به دامن الهیات است.