یکشنبه 6 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 13 مرداد 1389 - 12:48:51 | کد مطلب: 113101 چاپ

نفخ شکمی؛ دلایل ایجاد و روش‌های درمان

سلامت > بیماری - نفخ شکمی یکی از شکایات شایع در جامعه است که به احساس ورم و پری شکم به‌علت افزایش میزان گاز در روده کوچک یا کندی انقباضات عضلانی و حرکات مجاری گوارش اطلاق می‌شود.

حالت نفخ اغلب خود را به شکل اتساع شکم، درد شکمی، صدای غرغر شکم، باد گلو، بوی بد دهان، سیری زودرس، تهوع و افزایش دفع گاز از مخرج نشان می‌دهد. دفع گاز از مخرج درصورتی‌که به بیشتر از 25مرتبه در روز برسد غیرطبیعی است.

به‌طور کلی یک روده نرمال روزانه 7 تا 10 لیتر گاز تولید می‌کند و بیشتر گازهای تولید شده در داخل خون جذب می‌شود و فقط 600‌میلی‌لیتر از گازها بیرون رانده می‌شود که عمده‌ترین گاز تولید شده نیتروژن است که حدود 90درصد گازهای دفعی را تشکیل می‌دهد. اغلب علل ایجاد نفخ شامل موارد ذیل است:

تجمع مایعات و گاز روده، هضم نامنظم، تخمیر باقی مانده غذا در روده، پرخوری، حساسیت غذایی، مصرف غذاهای چرب به‌علت تاخیر در تخلیه معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، عدم‌تحمل مواد غذایی مانند عدم‌تحمل لاکتوز (قند شیر) و فروکتوز (قند میوه‌ها)، بلع هوا ، انسداد یا عفونت دستگاه گوارش، خالی شدن سریع معده، مصرف مواد غذایی تولید‌کننده گاز (حبوبات، سبزیجات و میوه‌های خام )، یبوست، اضطراب، مصرف برخی آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها، آلودگی به انگل‌های روده‌ای مانند کرم آسکاریس، عفونت‌های قارچی که باعث اسهال و نفخ می‌شود مانند کاندیدا آلبیکانز.

مشکلات و بیماری‌های مرتبط با نفخ

نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری باشد. نفخ گاهی اوقات در اثر شکل‌گیری یک تومور، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری سلیاک، سیروز کبدی، انسداد روده یا سایر بیماری‌های مهمی که اعضای گوارشی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، بروز می‌کند. همچنین نفخ می‌تواند نشانه برخی بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و یا سرطان معده باشد. گروهی از اختلالات حرکتی دستگاه گوارش که از بیماری‌های غیرگوارشی و گوارشی منشأ می‌گیرند، نیز باعث ایجاد نفخ می‌شوند به‌عنوان مثال دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و بیماری‌های التهابی روده می‌توانند ایجاد نفخ کنند. عفونت‌های روده‌ای از دیگر عوامل ایجاد نفخ هستند.

رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و برخی بیماری‌های انگلی و همچنین وجود میکروب هلیکوباکترپایلوری که خود عاملی برای زخم معده است، می‌تواند باعث ایجاد نفخ شود. بلع هوا، اختلال در هضم غذاها، عدم‌تحمل قند لاکتوز و یبوست نیز ایجاد نفخ می‌کنند. در یبوست اختلال در حرکات روده و کند بودن آن باعث تجمع گاز شده و اختلال در دفع گاز باعث ایجاد درد و ناراحتی و نفخ در روده می‌شود. در برخی موارد ممکن است، میزان گازی که در افراد طبیعی ایجاد مشکل نمی‌کند در برخی دیگر ایجاد ناراحتی کند. بنابراین روده این افراد تحریک‌پذیرتر از سایرین بوده و گاز معده با میزان کم نیز آنها را دچار مشکل می‌کند.

نفخ بیشتر در زنان بروز می‌کند و می‌تواند یکی از علائم طبیعی قاعدگی باشد که علت آن هم تغییر در سطح هورمون‌های بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت‌های بدن، پیش از قاعدگی است.نفخ شکم می‌تواند منجر به آسیب‌های مجاری معده و روده مانند التهاب حاد معده، اختلالات کبد و لوزالمعده و آسیب‌های روده باریک به‌ویژه کولون شود. درصورتی که نفخ با گروهی از علائم هشدار‌دهنده مانند کاهش وزن، کم خونی، اسهال و علائم سوء جذب همراه باشد به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارد تا با تشخیص علت ایجاد نفخ، درمان مناسب به کار گرفته شود.

توصیه‌هایی جهت کاهش نفخ

غذاهایی را که باعث ایجاد نفخ می‌شود مشخص کنید و به‌تدریج مصرف آنها را کاهش دهید. این مواد شامل حبوبات، کلم، کاهو، بروکلی، پیاز و سیر هستند. نوشیدنی‌های گازدار نیز باید از برنامه غذایی حذف شوند. گاز Co2 موجود در حباب‌های این نوشیدنی‌ها باعث نفخ می‌شود و گاز، تخلیه معده را کند می‌کند. از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی سوربیتول و فروکتوز هستند اجتناب کنید. مکمل‌های فیبردار و غذاهای سرشار از فیبر نشانه‌های نفخ را تشدید می‌کنند. گاهی اوقات نفخ به یبوست مربوط می‌شود، لذا ابتدا باید این مشکل را برطرف کرد.

اگر پس از مصرف شیر یا محصولات لبنی دچار نفخ می‌شوید، باید یا انواع بدون لاکتوز این محصولات را مصرف کنید و یا لبنیات را همراه با قرص‌های حاوی آنزیم لاکتاز استفاده کنید. مصرف ماست، روغن نعناع فلفلی (Peppermint Oil)، زیره سبز(Cumin)، زیره سیاه(Caraway) و زردچوبه(Turmeric) گاز روده‌ها و نفخ را کاهش می‌دهند. بهتر است وعده‌های غذایی را در حجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید. روزانه آب کافی (تا هشت لیوان) بنوشید. کمبود مایعات بدن باعث ایجاد یا تشدید یبوست شده و به افزایش نفخ کمک می‌کند به‌ویژه اگر غذاهای فیبردار مصرف شود. غذاهای تازه و طبیعی مصرف کنید و از مصرف انواع غذاهای سرد و بسته‌بندی شده اجتناب کنید. یک علت توصیه عدم‌مصرف این غذاها کاهش دریافت نمک است.

مصرف زیاد نمک سبب جذب مقدار فراوانی آب از معده می‌شود. مصرف زیاد قهوه، چای و شکلات باعث تحریک هاضمه و ایجاد نفخ می‌شوند. هضم چربی دشوار است و ممکن است باعث اسپاسم و در نتیجه نفخ شود، پس از مصرف غذاهای پرچرب پرهیز کنید. برای کاهش خاصیت نفخ‌آوری لوبیای پخته، می‌توان لوبیا را 24ساعت درون آب خیساند و سپس آب پز کرد. اما این کار دیگر مواد مغذی را نیز از لوبیا خارج می‌سازد. پختن غذاها، هضم آنها را راحت‌تر می‌کند. جویدن آدامس باعث بلع مقادیر زیاد هوا شده و بنابراین باید از آن پرهیز کرد. قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده‌ها را تحریک می‌کند و باعث کاهش نفخ می‌شود.

زهرا زارعی- کارشناس تغذیه

انتخاب سردبیر

من و غصه‌هام شما همه!

مریم کمالی‌نژاد: وقتی صحبت از افسردگی در دوران نوجوانی می‌شود، موضوع اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند چرا که نوجوان در ابتدای مسیر شخصیت‌یابی ‌ و هویت‌یابی است و در سرزمین بحران‌ها و عدم‌تعادل‌ها سیر می‌کند و درصورت عدم‌کنترل، نتایج ناراحت‌کننده‌ای به بار خواهد آمد، چه بسا که بروز چنین مشکلاتی که منشأ روحی دارند، تمامی فعالیت‌ها و احساسات او را تحت‌الشعاع قرار دهد.

تالاب کانی برازان مهاباد میزبان ۷۰ هزار قطعه پرنده

همشهری آنلاین: رییس اداره حفاظت محیط زیست مهاباد در آذربایجان غربی گفت: کارشناسان این اداره در پایش تالاب بین‌المللی کانی برازان این شهرستان حضور بیش از ۷۰ هزار قطعه انواع پرنده آبزی و کنارآبزی به منظور لانه‌سازی و تخم‌گذاری را تایید کردند.

نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان اروپا؛ بایرن مونیخ - بارسلونا و رئال مادرید - یوونتوس

همشهری آنلاین: در دور نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان باشگاه‌های اروپا تیم بایرن مونیخ به مصاف تیم پرآوازه بارسلونا خواهد رفت. رئال مادرید، مدافع عنوان قهرمانی نیز رویاروی تیم یوونتوس تورین قرار خواهد گرفت.

انتخابات ریاست جمهوری در قزاقستان آغاز شد

همشهری‌آنلاین: انتخابات ریاست جمهوری قزاقستان امروز یکشنبه ششم اردیبهشت با رقابت سه نامزد انتخاباتی در بزرگ ترین کشور آسیای مرکزی آغاز شد. پیش بینی می‌شود نور سلطان نظربایف ،رئیس جمهور ۷۴ ساله کنونی قزاقستان بار دیگر در انتخابات پیروز شود.

کسب ۱۲ مدال رنگارنگ توسط کاراته‌کاهای کشورمان در روز نخست

همشهری آنلاین: کاراته‌کاهای ایران در روز اول مسابقات آسیا به ۵ مدال طلا، ۳ مدال نقره و ۴ مدال برنز دست یافتند.

افسانه ماست و سلامتی!

همشهری آنلاین: در حالی که در توصیه‌های غذایی بر مصرف محصولات لبنی تاکید می‌شود نتایج یک مطالعه جدید نشان داده مصرف ماست تاثیر خاصی در بهبود سلامتی ندارد.

ثامن‌الحجج سبزوار قهرمان لیگ برتر والیبال نشسته شد

همشهری آنلاین: رقابت‌های لیگ برتر والیبال نشسته سال ۹۳ با انجام ۷۸ بازی و قهرمانی ثامن سبزوار به کار خود پایان داد.

میزان هورمون در گوشت مرغ قابل توجه است

رئیس سازمان غذا و دارو، از بررسی میزان فلزات سنگین در گوشت مرغ تولید داخل و وارداتی خبر داد و گفت: میزان هورمون در گوشت مرغ قابل توجه است.

اطلس جلبک‌های دریایی سواحل جنوب کشور تدوین شد

همشهری آنلاین: محققان علوم شیلاتی کشور موفق به جمع‌آوری و شناسایی ۱۶۰ گونه مختلف جلبک در سواحل خلیج فارس و دریای عمان شدند.

آلرژی‌های فصلی را با این مواد غذایی کنترل کنید

همشهری آنلاین: یک متخصص تغذیه بر نقش برخی مواد غذایی در تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از بروز آلرژی‌های فصلی تاکید کرد و گفت: مصرف انواع ویتامین‌های گروه B مانند غلات، گوشت، لبنیات، تخم‌مرغ، انواع سبزی‌های برگ سبز تیره مانند اسفناج، کرفس و انواع ویتامین‌های گروه C مانند مرکبات و سبزی‌های تازه و نیز سبزیجات غنی از ویتامین A همچون هویج می‌تواند از شدت عوارض ناشی از آلرژی‌ها بکاهد.

سرمقاله روزنامه‌های ۶ اردیبهشت

همشهری آنلاین: ناآرامی‌های یمن، داستان پول‌های کثیف در سیاست و ... از جمله موضوعاتی بودند که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های صبح یکشنبه-۶ اردیبهشت-جای گرفتند.

کی شعر تو را انگیزد

امیر حسین صالحی: شاید ابتدایی‌ترین کلماتی که یک انسان در بدو تولد می‌شنود لالایی مادر است که با نوایی خاص و شعروار گوش‌اش را نوازش می‌دهد؛ شعر همواره در مسیر زندگی هست تا حتی بعد از مرگ که بر سنگ قبر هم چند بیتی می‌نویسند.

مصرف اسفناج، مغز را ۱۱ سال جوان می‌کند

همشهری آنلاین: محققان معتقد هستند که تمام سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کلم کیل می‌تواند زوال عقل را به تأخیر انداخته و مغز را به مدت ۱۱ سال جوان‌تر کند.

کسب ۴ مدال طلا، ۲ نقره و ۲ برنز در جام کشتی رومی کیدز

همشهری آنلاین: رقابت‌های بین‌المللی کشتی آزاد و فرنگی جام رومی کیدز ترکیه با کسب ۴ مدال طلا، ۲ نقره و ۲ برنز نونهالان کشورمان به پایان رسید.

اجرای طرح کاهش پسماندهای بیمارستانی

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی کشور از اجرای طرحی مشترک در جهت حفظ محیط زیست با سازمان حفاظت محیط زیست و شهرداری تهران خبر داد.

تیم الف نزاجا، قهرمان رقابت‌های چوگان جام ارتش شد

همشهری آنلاین: شمین دوره مسابقات چوگان جام ارتش با قهرمانی تیم الف نیروی زمینی ارتش به پایان رسید.

غذاهای باکلاس چگونه بدن را به تباهی می‌کشانند؟

همشهری آنلاین: موادغذایی و تنقلات بی‌ارزشی در افراد جامعه ما به وفور مصرف می‌شود؛ تغذیه نامناسب امروزه عامل بروز بسیاری از مشکلات مانند بلوغ‌های زودرس, رنگ‌های پریده, بی‌اشتهایی, تیک‌های عصبی, افسردگی‌ها و اعصاب‌های به هم ریخته است.