یکشنبه 30 آذر 1393 | به روز شده: 28 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 13 مرداد 1389 - 11:48:51 | کد مطلب: 113101 چاپ

نفخ شکمی؛ دلایل ایجاد و روش‌های درمان

سلامت > بیماری - نفخ شکمی یکی از شکایات شایع در جامعه است که به احساس ورم و پری شکم به‌علت افزایش میزان گاز در روده کوچک یا کندی انقباضات عضلانی و حرکات مجاری گوارش اطلاق می‌شود.

حالت نفخ اغلب خود را به شکل اتساع شکم، درد شکمی، صدای غرغر شکم، باد گلو، بوی بد دهان، سیری زودرس، تهوع و افزایش دفع گاز از مخرج نشان می‌دهد. دفع گاز از مخرج درصورتی‌که به بیشتر از 25مرتبه در روز برسد غیرطبیعی است.

به‌طور کلی یک روده نرمال روزانه 7 تا 10 لیتر گاز تولید می‌کند و بیشتر گازهای تولید شده در داخل خون جذب می‌شود و فقط 600‌میلی‌لیتر از گازها بیرون رانده می‌شود که عمده‌ترین گاز تولید شده نیتروژن است که حدود 90درصد گازهای دفعی را تشکیل می‌دهد. اغلب علل ایجاد نفخ شامل موارد ذیل است:

تجمع مایعات و گاز روده، هضم نامنظم، تخمیر باقی مانده غذا در روده، پرخوری، حساسیت غذایی، مصرف غذاهای چرب به‌علت تاخیر در تخلیه معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، عدم‌تحمل مواد غذایی مانند عدم‌تحمل لاکتوز (قند شیر) و فروکتوز (قند میوه‌ها)، بلع هوا ، انسداد یا عفونت دستگاه گوارش، خالی شدن سریع معده، مصرف مواد غذایی تولید‌کننده گاز (حبوبات، سبزیجات و میوه‌های خام )، یبوست، اضطراب، مصرف برخی آنتی بیوتیک‌ها و مسهل‌ها، آلودگی به انگل‌های روده‌ای مانند کرم آسکاریس، عفونت‌های قارچی که باعث اسهال و نفخ می‌شود مانند کاندیدا آلبیکانز.

مشکلات و بیماری‌های مرتبط با نفخ

نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری باشد. نفخ گاهی اوقات در اثر شکل‌گیری یک تومور، ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری سلیاک، سیروز کبدی، انسداد روده یا سایر بیماری‌های مهمی که اعضای گوارشی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند، بروز می‌کند. همچنین نفخ می‌تواند نشانه برخی بیماری‌ها مانند آپاندیسیت، سنگ کیسه صفرا و یا سرطان معده باشد. گروهی از اختلالات حرکتی دستگاه گوارش که از بیماری‌های غیرگوارشی و گوارشی منشأ می‌گیرند، نیز باعث ایجاد نفخ می‌شوند به‌عنوان مثال دیابت، بیماری‌های تیروئیدی و بیماری‌های التهابی روده می‌توانند ایجاد نفخ کنند. عفونت‌های روده‌ای از دیگر عوامل ایجاد نفخ هستند.

رشد بیش از حد باکتری‌ها در داخل روده و برخی بیماری‌های انگلی و همچنین وجود میکروب هلیکوباکترپایلوری که خود عاملی برای زخم معده است، می‌تواند باعث ایجاد نفخ شود. بلع هوا، اختلال در هضم غذاها، عدم‌تحمل قند لاکتوز و یبوست نیز ایجاد نفخ می‌کنند. در یبوست اختلال در حرکات روده و کند بودن آن باعث تجمع گاز شده و اختلال در دفع گاز باعث ایجاد درد و ناراحتی و نفخ در روده می‌شود. در برخی موارد ممکن است، میزان گازی که در افراد طبیعی ایجاد مشکل نمی‌کند در برخی دیگر ایجاد ناراحتی کند. بنابراین روده این افراد تحریک‌پذیرتر از سایرین بوده و گاز معده با میزان کم نیز آنها را دچار مشکل می‌کند.

نفخ بیشتر در زنان بروز می‌کند و می‌تواند یکی از علائم طبیعی قاعدگی باشد که علت آن هم تغییر در سطح هورمون‌های بدن و افزایش احتباس آب و نمک در بافت‌های بدن، پیش از قاعدگی است.نفخ شکم می‌تواند منجر به آسیب‌های مجاری معده و روده مانند التهاب حاد معده، اختلالات کبد و لوزالمعده و آسیب‌های روده باریک به‌ویژه کولون شود. درصورتی که نفخ با گروهی از علائم هشدار‌دهنده مانند کاهش وزن، کم خونی، اسهال و علائم سوء جذب همراه باشد به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارد تا با تشخیص علت ایجاد نفخ، درمان مناسب به کار گرفته شود.

توصیه‌هایی جهت کاهش نفخ

غذاهایی را که باعث ایجاد نفخ می‌شود مشخص کنید و به‌تدریج مصرف آنها را کاهش دهید. این مواد شامل حبوبات، کلم، کاهو، بروکلی، پیاز و سیر هستند. نوشیدنی‌های گازدار نیز باید از برنامه غذایی حذف شوند. گاز Co2 موجود در حباب‌های این نوشیدنی‌ها باعث نفخ می‌شود و گاز، تخلیه معده را کند می‌کند. از مصرف غذاها و نوشیدنی‌هایی که حاوی سوربیتول و فروکتوز هستند اجتناب کنید. مکمل‌های فیبردار و غذاهای سرشار از فیبر نشانه‌های نفخ را تشدید می‌کنند. گاهی اوقات نفخ به یبوست مربوط می‌شود، لذا ابتدا باید این مشکل را برطرف کرد.

اگر پس از مصرف شیر یا محصولات لبنی دچار نفخ می‌شوید، باید یا انواع بدون لاکتوز این محصولات را مصرف کنید و یا لبنیات را همراه با قرص‌های حاوی آنزیم لاکتاز استفاده کنید. مصرف ماست، روغن نعناع فلفلی (Peppermint Oil)، زیره سبز(Cumin)، زیره سیاه(Caraway) و زردچوبه(Turmeric) گاز روده‌ها و نفخ را کاهش می‌دهند. بهتر است وعده‌های غذایی را در حجم کم و دفعات زیاد استفاده کنید. روزانه آب کافی (تا هشت لیوان) بنوشید. کمبود مایعات بدن باعث ایجاد یا تشدید یبوست شده و به افزایش نفخ کمک می‌کند به‌ویژه اگر غذاهای فیبردار مصرف شود. غذاهای تازه و طبیعی مصرف کنید و از مصرف انواع غذاهای سرد و بسته‌بندی شده اجتناب کنید. یک علت توصیه عدم‌مصرف این غذاها کاهش دریافت نمک است.

مصرف زیاد نمک سبب جذب مقدار فراوانی آب از معده می‌شود. مصرف زیاد قهوه، چای و شکلات باعث تحریک هاضمه و ایجاد نفخ می‌شوند. هضم چربی دشوار است و ممکن است باعث اسپاسم و در نتیجه نفخ شود، پس از مصرف غذاهای پرچرب پرهیز کنید. برای کاهش خاصیت نفخ‌آوری لوبیای پخته، می‌توان لوبیا را 24ساعت درون آب خیساند و سپس آب پز کرد. اما این کار دیگر مواد مغذی را نیز از لوبیا خارج می‌سازد. پختن غذاها، هضم آنها را راحت‌تر می‌کند. جویدن آدامس باعث بلع مقادیر زیاد هوا شده و بنابراین باید از آن پرهیز کرد. قدم زدن پس از صرف غذا حرکات روده‌ها را تحریک می‌کند و باعث کاهش نفخ می‌شود.

زهرا زارعی- کارشناس تغذیه

انتخاب سردبیر

فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها برای اعزام به سربازی فراخوانده شدند

همشهری آنلاین: سازمان وظیفه عمومی ناجا، کلیه مشمولان فارغ التحصیل دانشگاه‌ها را که دارای برگ آماده به خدمت به تاریخ یکم دی ماه ۱۳۹۳ هستند، فراخواند.

جزئیات کمک ۱.۸ میلیارد دلاری آمریکا به رژیم صهیونیستی

همشهری آنلاین: اوباما لایحه‌ای را امضا کرده‌ که کمک‌ نظامی آمریکا به رژیم صهیونیستی به یک میلیارد و هشتصد میلیون دلار رسیده‌ و براساس آن واشنگتن میزان جنگ‌افزارهای خود در سرزمین های اشغالی را به ۲۰۰ میلیون دلار می رساند.

وزیرنفت عربستان: اطمینان داریم که بازارنفت بهبود می‌یابد

همشهری آنلاین: تهران - ایرنا - 'علی النعیمی' وزیرنفت عربستان گفت: سقوط بهای نفت ازنتایج اقدامات تولیدکنندگان خارج از اوپک است و اطمینان داریم بازارنفت بهبود می‌یابد.

رهبر طالبان پاکستان کشته شد

همشهری آنلاین: ملا فضل الله رهبر طالبان پاکستان که کشتار ۱۴۸ نفر را شامل دانش آموزان طراحی کرده بود، در حمله هوایی روز شنبه در افغانستان کشته شد.

فرودگاه نظامی تلعفر عراق از اشغال داعش آزاد شد

همشهری آنلاین: نیروهای ارتش عراق و پیشمرگ‌های اقلیم کردستان این کشور توانستند کنترل فرودگاه نظامی «تلعفر» در غرب موصل را به دست گرفته و ۲۰ روستا را در این منطقه آزاد کنند.

نمسیس، جاستیس و نارسیس

همشهری آنلاین - دکتر سید رضا نقبائی لنگرودی*: معنای نمسیس (Nemesis) با تلفظ صحیح nem-uh-sis در فارسی به الهه انتقام، کینه‌جوئی یا قصاص است. این اصطلاح برگرفته از لاتین و یونانی némein به معنای تحت‌اللفظی "توزیع هر آنچه که درست است" (to distribute what is due)، "توزیع عدالت" (to dispense justice)، "تجسم‌گرایی خشم الهی" (personification of divine wrath) یا "خشم منصف" (just indignation, righteous wrath/anger) و در کل به معنای "الههٔ انتقام در اساطیر یونان" است.

با ساخت مرتفع‌ترین آسمانخراش آفریقا به آسمان می‌رسد

همشهری آنلاین: کار ساخت بلندترین آسمانخراش قاره آفریقا از سال آینده میلادی آغاز می‌شود.

از خرس جشنواره برلین خبری نیست

همشهری آنلاین: پوستر شصت‌وپنجمین جشنواره فیلم برلین بدون وجود خرس آشنای سینمادوستان، منتشر شد.

ارتباط توانایی روی یک پا ایستادن با خطر سکته مغزی

همشهری آنلاین: پزشکان ژاپنی اظهار داشتند: در صورتی که فرد نتواند مدت زمان حداقل ۲۰ ثانیه تعادلش را روی یک پا حفظ کند در معرض ابتلا به سکته مغزی قرار دارد.

کره جنوبی احزاب سیاسی متمایل به کره شمالی را منحل می‌کند

همشهری آنلاین: بر اساس تصمیم دادگاه عالی کره جنوبی، از این پس احزاب متمایل به کره شمالی حق فعالیت در این کشور را نداشته و منحل می‌شوند.

آشنایی با روش تهیه آش آذری یا آش انار (غذای شب یلدا)

همشهری آنلاین: آش در میان انواع غذاهای ایرانی از خوراکی‌هایی است که در روزهای سرد سال بیش از هر زمان دیگری پخته می‌شود و به مصرف می‌رسد.

چطور سرعت متابولیسم‌ بر وزن شما تاثیر می‌گذارد؟

همشهری آنلاین: برخی از افراد گناه اضافه وزنشان را به گردن سرعت کند سوخت و ساز یا متابولیسم‌شان می‌اندازند؛ اما آیا واقعا متابولیسم شما دلیل واقعی سخت بودن کاهش وزن شما است؟

آشنایی با روش تهیه مرغ شکم پر با دانه انار ( ویژه شب یلدا)

همشهری آنلاین: شب یلدایتان را با تهیه این غذای خوش‌مزه پر نشاط‌تر کنید.

همسفر با نقاشی‌های علی‌اکبر صادقی

همشهری آنلاین: یک هنرمند نقاش و تصویرگر مجموعه‌ای از آثار نقاشی‌ خود را که در سفر کشیده به‌نمایش می‌گذارد.

اولین شماره نشریه چهل کلید روابط عمومی منتشر شد

همشهری‌انلاین: اولین شماره نشریه تخصصی چهل کلید روابط عمومی به مدیر مسئولی سید مجتبی علوی و سردبیری سعید شهبازی منتشر شد.

پیکرهای سه شهید گمنام در رودسر تشییع و خاکسپاری شد

همشهری آنلاین: همزمان با سالروز رحلت نبی مکرم اسلام (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع) ، پیکرهای پاک و مطهر سه شهید گمنام دوران دفاع مقدس در شهرستان رودسر در شرق استان گیلان، تشییع و خاکسپاری شد.

بازخوانی خاطرات آیت‌الله غیوری در کتاب «آئینه‌دار مهر»

همشهری آنلاین: مؤسسه فرهنگی هنری و انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، کتاب خاطرات عالم مجاهد آیت الله غیوری را بازخوانی کرد.