همشهری آنلاین - دکتر یونس شکرخواه: گزارش کتاب (Book Report) با آن چه که بررسى یا نقد کتاب (Book Review) خوانده مى‏شود، تفاوت دارد.

 آن چه که گزارش کتاب نامیده مى‌‏شود، در واقع خلاصه کردن محتویات یک کتاب است. اما نقد کتاب تحلیل و نقد کتاب است و نه صرفاً گزارش محتویات یا خلاصه کردن مطلب.

 نقد کننده کتاب (Reviewer) باید در عمل به نوعى تعامل یا کنش و واکنش متقابل با نویسنده بپردازد. به این معنى که هم توافق منتقد با نویسنده و هم عدم توافق او با مؤلف روشن و گویا باشد. عدم توافق منتقد با نویسنده باید در این عرصه‏‌ها خود را نشان دهد:

 1- آیا نویسنده در قبال آن چه نوشته است از دانش کافى برخوردار بوده است؟

 2- آیا نویسنده به درستى قضاوت کرده است؟

 3- آیا نویسنده از قدرت سازماندهى موضوع برخوردار بوده است؟

 4- آیا نویسنده از قدرت نوشتارى (تکنیک‏‌هاى نوشتن) برخوردار بوده است؟

 5- آیا نویسنده توانسته است به درک خوانندگان نسبت به آنچه خوانده‌‏اند، بیفزاید؟

 علاوه بر پرسش‏‌هاى فوق هرگاه شروع به نوشتن نقد کتاب مى‏کنید، این پرسش‏‌ها را در ذهن داشته باشید:

1- آیا نویسنده کاملاً در چارچوب عنوان کتاب حرکت کرده است؟ آیا او به تمام جنبه‌‏هاى موضوع به تناسب پرداخته است؛ نگاه نویسنده به موضع چگونه بوده است: تحلیلى، توصیفى، تاریخى، مضمونى؟

2- نقطه ‏نظر، جانمایه و مضمون اصلى چطور عرضه شده است؟ آیا نویسنده جانبدارانه نوشته است؟ به نفع یا علیه موضوع، ازکدام زاویه، اثر خود را تألیف کرده است؟ آیا این مضمون خوب عرضه شده یا این که باید آن را از میان کوهى از مطالب دیگر که در همان کتاب عرضه شده است، استخراج کرد؟ آیا سابقه نویسنده که در پشت کتاب آمده است، در طرح موضوع مدخلیت دارد یا خیر؟

3- ماهیت محتواى کتاب از چه قرار است؟ آیا مبتنى بر نظریه است یا این که از اعداد و ارقام و فاکت‏‌هاى دیگر تشکیل شده است؟ نظریه سازى‌‏هاى نویسنده از جنس سیاسى است یا اقتصادى؟ اجتماعى است یا فرهنگى؟ آیا نظریه‏‌هاى مطروحه و یا آمار و ارقام ارائه شده در خدمت فرضیه اصلى است یا خیر؟

4- نویسنده چطور نتیجه‏‌گیرى کرده است؟ نتایج در خدمت نظریه اصلى و یا اهداف اعلام شده کتاب هست یا خیر؟ آیا این نتایج با نتایجى که کتاب‏‌هاى مشابه گرفته‌‏اند یکسان است یا خیر؟

 5- آیا خواندن این کتاب را به دیگران توصیه مى‌‏کنید؟

کد خبر 16901

برچسب‌ها