سه شنبه 5 خرداد 1394 | به روز شده: 30 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 23:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

بحران نظام حمایت‌های اجتماعی در ایران

دکتر بهروز هادی‌زنوز: اکنون نظام حمایت‌های اجتماعی کشورمان دچار بحران است. علت این امر آن است که طبق گزارش‌های رسمی حدود ۳۰ درصد جامعه شهری و ۴۰ درصد جامعه روستایی زیر خط فقر قرار دارند.

بنزین تک‌نرخی آتش‌بیار تورم نشود

رضا کربلایی: هیأت دولت قیمت بنزین را در سراسر کشور آزاد اعلام کرد و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی هم از لغو نظام سهمیه‌بندی بنزین خودروهای سواری شخصی و عمومی از ساعت ۲۴امشب خبر داد.

لبنان در گذرگاه تاریخی

محمد کرباسی: «اگر مقاومت نبود، اسرائیل، در تمام لبنان، حضور پیدا می‌کرد.» سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان در سخنرانی یکشنبه شب خود به مناسبت سالگرد آزادسازی جنوب لبنان با بیان این جمله بار دیگر خطری که ۱۵سال قبل از بیخ گوش لبنانی‌ها گذشت را به آنها گوشزد کرد تا هشدار دهد که بحران مشابهی اکنون این کشور را از سوی گروه‌های افراطی منطقه تهدید می‌کند.

پاسخ دولت عراق به وزیر دفاع آمریکا

پس‌لرزه‌های سقوط رمادی مرکز استان انبار در غرب عراق، در واشنگتن به اندازه بغداد دردسرآفرین شده‌است.

تنها‌ترین گنجشک جهان

ملبورن> یک برنامه‌ تلویزیونی در استرالیا داستان گنجشکی را نقل کرد که به‌دلیل سفید‌بودن بدنش، هیچ گنجشکی در کنار او زندگی نمی‌کند و گروه پرنده‌ها نیز او را از خود می‌رانند.

تفاوت اصلاح موی ۱۰۰۰پوندی

لندن>‌ پژوهشی در انگلستان با کنار هم گذاشتن چند تصویر از خانم‌هایی که فقط یکی از آنها برای اصلاح موهایش ۱۰۰۰پوند هزینه کرده بود ثابت کردند که تشخیص این فرد با نگاه کردن به آرایش موهایش به هیچ‌وجه امکان ندارد.

توالت‌های پیشرفته باغ‌وحش دیترویت

دیتــرویت> مسئولان باغ‌وحش دیتـــرویت طی طرحی با نام بدون زباله (waste-free) ابزار مکانیز‌ه‌ای را برای جمع‌آوری و تبدیل فضولات حیوانی به گاز‌های غنی از متان راه‌اندازی کردند.

حکم کاهش ارتفاع سازه میدان سپاه صادر شد

رای نهایی در مورد سازه در حال احداث در میدان سپاه دیروز در کمیسیون ماده ۵ صادر شد و بر این اساس باید پیچ و مهر‌ه‌های سازه آهنی باز شود و ارتفاع آن به میزان سقف تعیین‌شده برسد.

از آن آغاز تا این انجام

همشهری آنلاین: دکتر محمد هادی کریمی یکی از نویسندگان فیلمنامه فیلم «ایران‌برگر» در یادداشتی به چگونگی همکاری خود با مسعود جعفری جوزانی، نویسنده و کارگردان این فیلم پرداخته است.

دستبرد شبانه به عتیقه‌های خانه پدری

«چون می‌خواستم به آمریکا سفر کنم با همدستی دوستم دست به این سرقت زدم.» این اعترافات مردی است که با همدستی یکی از دوستانش به خانه پدری‌اش دستبرد زد و عتیقه‌هایی که بیش از ۱۰۰ میلیون تومان ارزش داشت را سرقت کرد اما عاقبت به دام افتاد.

درخشش هنرمندان معلول کهریزک در جشنواره آفتاب

همشهری‌آنلاین: گروه هنرمندان معلول آسایشگاه با عنوان (مسافران شیراز) با اجرای زیبای خود در جشنواره آفتاب، بارها تحسین حاضرین و هیات داوران را بر انگیختند.

یازدهمین شماره ماهنامه قلک به همراه فایل‌های صوتی محتوا منتشر شد

همشهری‌آنلاین: یازدهمین شماره ماهنامه قلک (خردادماه ۹۴) با عناوین و مطالب جدید برای مخاطبان ۳ تا ۷ سال منتشر شد.

برنامه ششم توسعه و فاوا در شماره جدید دیده بان فناوری

همشهری‌آنلاین: شماره جدید ماهنامه دیده‌بان فناوری- اردیبهشت‌ماه ۹۴- با مطالبی متنوعی در قالب پرونده‌ها و گفتگوهایی مرتبط با اقتصاد و مدیریت فناوری اطلاعات منتشر شد.

تور زندان گردی برای عبرت برخی مقامات چین

همشهری آنلاین: خبرگزاری فرانسه به نقل از یک رسانه دولتی چین اعلام کرد که دولت این کشور با هدف آگاه سازی و عبرت‌گیری برخی از مقامات احتمالا متخلف، یک تور یک روزه زندان‌گردی از زندان‌های این کشور راه اندازی کرده است.

معتمدآریا این روزها چه می‌کند؟

همشهری آنلاین: فاطمه معتمدآریا در سومین همکاری خود با سیامک احصایی در «تونل» بازی می‌کند.

اظهارات برنده نخل طلای کن

همشهری آنلاین: «ژاک اودیار» پس از کسب نخل طلای کن ۲۰۱۵ گفت: فیلم «دیپان» بیانگر شرایط کنونی در فرانسه است.

۱۲ استان در وضعیت قرمز از نظر اعتیاد

همشهری آنلاین: حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان خسارت مواد مخدر بر اقتصاد کشور تحمیل می‌شود و نرخ شیوع اعتیاد ۲.۶۵ درصد است و برخی استان‌ها از جمله استان خوزستان از ۱۲ استانی هستند که در وضعیت قرمز در حوزه اعتیاد در سطح کشور قرار دارند.