چهارشنبه 7 مرداد 1394 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 23:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

پوستر جدید مزارشریف رونمایی شد

همشهری آنلاین: پوستر فیلم سینمایی «مزارشریف» که توسط بهزاد خورشیدی طراحی شده است، رونمایی شد. این فیلم اوایل شهریور ماه اکران می‌شود.

حضور مورگان فریمن در اکشن بسته به دریای بی‌فروغ

همشهری آنلاین: مورگان فریمن قرارداد بازی در فیلمی اکشن با نام «بسته به دریای بی‌فروغ» را امضا کرد.

اولین تریلر ۱۳ ساعت: سربازان مخفی بنغازی

همشهری آنلاین: اولین تریلر فیلم «۱۳ ساعت: سربازان مخفی بنغازی» مایکل بی منتشر شد.

معرفی فیلم‌های جشنواره ونیز ۲۰۱۵

همشهری آنلاین: فهرست فیلم‌های حاضر در بخش رقابتی، غیررقابتی و افق‌های جشنواره ونیز، قدیمی‌ترین رویداد سینمایی جهان، با حضور پررنگ فیلم‌های هالیوودی اعلام شد.

ترمیم زخم پای دیابتی با شوک برقی

همشهری آنلاین: پزشکان انگلیسی یک مرهم برقی ابداع کرده‌اند که با ارسال شوک‌های ضعیف باعث تقویت جریان خون و ترمیم سریع‌تر زخم‌های پای دیابتی می‌شود.

انصارالله یمن خواستار اجرای بیانیه قانون اساسی شد

همشهری آنلاین: محمد علی الحوثی رئیس کمیته عالی انقلابی جنبش انصارالله ضمن تاکید بر ضرورت تکمیل بیانیه قانون اساسی صادر شده در فوریه گذشته خواستار اجرای آن، قبل از دستیابی گروه های سیاسی به توافق درباره تشکیل دولت وحدت ملی برای خروج یمن از بحران کنونی شد.

دستگری بیش از ۱۳۰۰ نفر در عملیات ضد تروریستی پلیس ترکیه

همشهری آنلاین: نهاد نخست وزیری ترکیه در بیانیه‌ای از دستگیری یک هزار و ۳۰۲ تن در عملیات گسترده پلیس ضد تروریسم این کشور علیه مخالفان دولت خبر داد.

آغاز پخش سریال کیمیا از مهر ماه

همشهری آنلاین: مدیر گروه فیلم و سریال شبکه دو سیما گفت: سریال‌های«کیمیا»، «هشت و نیم دقیقه»، «شبانگاهان»، «زیر نور شمع»، «آرام می‌گیریم»،‌ «شکوه یک زندگی» و ‌«باغ سردار» در شبکه دو سیما تولید می‌شوند.

کشف بیش از ۱۴ تن انواع مواد مخدر طی دو هفته گذشته

همشهری آنلاین: معاون مقابله با عرضه و امور بین‌الملل ستاد مبارزه با مواد مخدر از کشف ۱۴ تن و ‏‏۲۳۴ کیلوگرم انواع مواد مخدر در کشور طی دو هفته گذشته خبر داد.

تشدید اختلاف نفتی عربستان و کویت

همشهری آنلاین: انتشار یک سند اختلافات نفتی عربستان و کویت برسر منطقه مشترک نفتی را تشدید کرد.

مرحله دوم عملیات آزادسازی تدمر سوریه

همشهری آنلاین: نیروهای ارتش سوریه و مقاومت در ادامه نبرد علیه گروه های تروریستی تکفیری شکست تازه ای را به تکفیری های داعش در محور عملیاتی مثلث تدمر در جبهه میانی سوریه وارد آوردند.

حضور تامی لی جونز در فیلم بورن

همشهری آنلاین: تامی لی جونز برای بازی در قسمت جدید مجموعه فیلم های «بورن» به مت دیمون می‌پیوندد.

لیگ شروع شد ؛ معماهای پرسپولیس حل نشد

همشهری آنلاین: پانزدهمین دوره رقابت‌های لیگ برتر فوتبال پنجشنبه ۸ مرداد آغاز می‌شود اما همچنان تعدادی از تیم‌های شرکت کننده از جمله پرسپولیس پرطرفدارترین تیم آسیا معماهای حل نشده بسیار دارند.

صادق‌زاده مدال نقره وزنه‌برداری معلولین آسیا و اقیانوسیه را به گردن آویخت

همشهری آنلاین: علی صادق‌زاده به نشان نقره دسته ۱۰۷ کیلوگرم دست یافت و کاروان ایران را ۵ مداله کرد.