شنبه 7 شهریور 1394 | به روز شده: 13 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 23:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

۷ شهریور؛ ستاره‌ها بر صفحات روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به بازی ستارگان جهان و ایران در ورزشگاه آزادی اختصاص دارد:

مه گرفتگی در محورهای فیروزکوه چالوس و اردبیل

همشهری آنلاین: رئیس پلیس مرکز کنترل ترافیک راه‌های کشور آخرین وضعیت راه‌های مواصلاتی را تشریح کرد .

رژیم صهیونیستی چهار کشتی جنگی از آلمان خریداری می‌کند

همشهری‌آنلاین: نیروی دریایی رژیم صهیونیستی شماری کارشناس را برای خرید چند کشتی جنگی مخصوص حفاظت از حوزه های گازی نزدیک سواحل دریای مدیترانه به آلمان اعزام کرده است.

آشنایی با برآمدگی پشت پاشنه پا و راه‌های کنار امدن با آن

همشهری آنلابن: بدشکلی هاگلاند (Haglund) عارضه‌ای است با تشکیل برآمدگی استخوانی در پشت پاشنه پا در جایی که تاندون آشیل قرار دارد، مشخص می‌شود

مصر بالگردهای جنگی از روسیه می‌خرد

همشهری‌آنلاین: یک منبع نظامی مصر اعلام کرد که این کشور از روسیه بالگردهای جنگی K-۵۲ خریداری خواهد کرد.

آشنایی با درمان‌های خانگی برای شوره سر

همشهری آنلاین: شوره سر مشکلی آزارنده است، اما درمان‌های خانگی وجود دارند که به تخفیف پوسته ریزی و خارش کمک می‌کنند.

نماد انزوای آمریکا

سیروس ناصری: آمریکا نزدیک به ۴ دهه تلاش کرده است که ایران را به انزوا بکشاند و این موضوع را علنا نیز اعلام کرده است.

وعده جدید دولت؛ تورم تک رقمی ۲ سال دیگر

یک روز پس از مطالبه مقام معظم رهبری از دولت مبنی بر اینکه تورم باید به زیر ۱۰درصد برسد، سخنگوی دولت در خطبه‌های نمازجمعه مشهد وعده داد که نرخ تورم تا ۲سال دیگر تک‌رقمی شود.

پاکستان سومین زرادخانه‌ هسته‌ای جهان می‌شود

همیشه به‌خاطر شرایط نا‌امن پاکستان درباره تسلیحات هسته‌‌ای این کشور همسایه ایران نگرانی وجود داشته . اکنون گزارشی منتشر شده که نشان می‌دهد اسلام‌آباد در تلاش برای داشتن سومین زرادخانه بزرگ هسته‌ای جهان طی ۵ تا ۱۰ سال آینده است.

معرفی نمایندگان ۱۰ کشور به آکادمی اسکار

در فاصله یک‌ماه تا آخرین مهلت معرفی فیلم‌های خارجی‌زبان به آکادمی اسکار، ۱۰ کشور نمایندگان خود را برای حضور در هشتاد و هشتمین دوره مراسم اهدای جوایز اسکار مشخص کرده‌اند و تا رسیدن به رکورد ۸۳فیلم سال گذشته، راهی دراز در پیش است.

دامداری متروکه اسارتگاه ۲۶ گروگان افغانی

قاچاقچیان انسان پس از انتقال مهاجران غیرقانونی افغانی به تهران آنها را در یک دامداری متروکه در کهریزک زندانی می‌کردند تا از خانواده‌هایشان اخاذی کنند.

نزول سنگین شاخص‌ها در هفته گذشته

شاخص کل بورس تهران در مبادلات هفته گذشته با یک نزول سنگین معادل ۱.۵ درصد افت کرد و به ۶۴ هزارو ۲۰۶ واحد رسید،

جایزه بهترین بازیکن اروپا در دستان مسی

لیونل مسی ستاره آرژانتینی بارسلونا، بالاتر از لوئیس سوارز هم‌تیمی‌اش و کریستیانو رونالدو ستاره پرتغالی رئال مادرید، جایزه بهترین بازیکن سال یوفا را از آن خود کرد.

رایزنی ایران و روسیه در مورد سوپر جنگنده سوخو ۳۰

همشهری آنلاین: جنگنده چند منظوره «سوخو ۳۰» به عنوان یکی از پیشرفته ترین جنگنده های روسی در جریان دیدار هیات بلندپایه ایران به ریاست «سورنا ستاری» معاون علمی و فناوری رییس جمهوری اسلامی ایران با مقامات روسی مورد رایزنی قرار گرفت.

گزارش فرمانده انتظامی تهران درباره مبارزه با مواد مخدر

همشهری آنلاین: فرمانده انتظامی تهران بزرگ از دستگیری و جمع آوری بیش از ۲۰ هزار قاچاقچی، فروشنده و معتاد در ۵ ماهه گذشته خبر داد و گفت: از ابتدای سال جاری تا کنون هشت هزار و ۲۹۶ کیلوگرم مواد مخدر در پایتخت کشف شده است.

کردستان؛ میزبان پیکرهای مطهر شهدای گمنام

همشهری آنلاین: پیکر شهدای تازه تفحص شده در کردستان عراق، روز یکشنبه هفته آینده از مرز باشماق مریوان به کشور بازمی‌گردند.

۶ شهریور؛ گزارش نماز جمعه تهران

همشهری آنلاین: نماز جمعه ششم شهریور در تهران به امامت حجت‌الاسلام کاظم صدیقی برگزار شد.

در باره انیمیشن جدید درون و بیرون

همشهری آنلاین: کارگردانی انیمیشن جذاب «کارخانه هیولا»، این‌بار به سراغ احساسات درونی دختر بچه‌ای به نام «رایلی» رفته تا بتواند انیمیشنی متفاوت به نام «پشت و رو» (درون بیرون) را بسازد.