یکشنبه 14 تیر 1394 | به روز شده: 23 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 23:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

گردوغبار نرفته به آسمان تهران برگشت

شاخص کیفیت هوای شهر تهران دیروز با ورود گردوغبار ۴۰واحد افزایش یافت و هوا از شرایط سالم خارج شد.

کارمند اخراجی صداوسیما خبرنگار قلابی شد

مرد شیاد با معرفی خود به‌عنوان خبرنگار و تهیه‌کننده صداوسیما دست به کلاهبرداری از شرکت‌ها و کارخانه‌ها می‌زد.

افزایش خزنده قیمت لبنیات آغاز شد

علی ابراهیمی: چانه زنی مسئولان دولتی، کارخانه‌های لبنی و تولید‌کنندگان شیر برای تعیین و اعمال نرخ ۱۴۴۰تومانی مصوب خرید شیرخام در حالی ادامه دارد که به‌رغم اطلاعیه معاونت اجرایی رئیس‌جمهوری افزایش قیمت و کاهش حجم بسته‌بندی‌های لبنی در دستور کار برخی شرکت‌های لبنی قرار گرفته است.

پیش‌بینی کاهش قیمت ارز با یکسان‌سازی نرخ

رئیس‌کل بانک مرکزی از یکسان‌سازی‌ نرخ ارز در کشور به فاصله ۵ تا ۶‌ ماه پس از عملی شدن تفاهم هسته‌ای خبر داد و پیش‌بینی کرد که قیمت ارز با یکسان‌سازی نرخ ارز تا حدودی کاهش یابد.

وعده اعلام شاخص‌های حذف یارانه پردرآمدها عملی نشد

۱۴ روز از آخرین فرصت دولت برای اعلام شاخص‌های شناسایی و حذف یارانه پردرآمدها گذشت اما هنوز این شاخص‌ها اعلام نشده است.

برنامه حذف یارانه نان تا ۳ ماه آینده

یارانه پردرآمدها حذف شود؛ تبعات اجتماعی - اقتصادی آن کمتر از حذف یارانه نان است.

روی صندلی کارگردانی طلاق

پوران درخشنده با حضور در برنامه «خندوانه» ضمن مرور خاطرات بازی مرحوم خسرو شکیبایی در «عبور از غبار»، از کلید خوردن فیلم تازه‌اش در مهرماه خبر داد.

آشنایی با مبانی فکری و اعتقادی ایرانیان باستان

کتاب «فراز و فرودمکتب‌های فکری در ایران باستان» تالیف دکتر منیژه مشیری از سوی انتشارات خجسته منتشر شد و به بازار آمد.

آغاز پنجاهمین جشنواره فیلم کارلوی واری

همشهری آنلاین: پنجاهمین دوره از جشنواره بین‌المللی فیلم «کارلووی‌ واری» در جمهوری چک با تقدیر از «ریچارد گر»، بازیگر هالیوودی آغاز به کار کرد.

هند؛ خودکشی به دلیل نبود بهداشت

همشهری آنلاین: نزدیک به نیمی از جمعیت یک میلیارد و دویست میلیون نفری هند در خانه هایشان توالت ندارند! در این میان دختری به خاطر نداشتن توالت در خانه خودکشی کرد!

شفافیت اطلاعات؛ قانونی که دنیا به آن احترام می‌گذارد

اوج خیزش کشورهای جهان به سمت دسترسی آزاد به اطلاعات عملا از سال ۲۰۰۰ به بعد رقم خورده است.

آخرین خبرها از رادیو هفت؛ قند پهلو در مناسبت‌های بعدی می‌آید

همشهری آنلاین: مدیر شبکه آموزش از اینکه «رادیو هفت» باید از یک برنامه صرف هنری به برنامه آموزشی تبدیل شود سخن گفت و بیان کرد رویکرد ما نسبت به این برنامه همان است که اعلام شد.

بازمانده یک هنر فراموش‌شده

فهیمه پناه‌آذر: ۵۸ سال پیش نفر اول رشته هنر در دانشگاه هنرهای زیبا شد اما به دلایلی سر از دانشکده فنی درآورد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته معماری و شهرسازی گرفت.

ادامه عزل و نصب معاونان میرزاده؛ معاون آموزشی دانشگاه آزاد تغییر کرد

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه آزاد پس از برکناری معاون اداری مالی این دانشگاه، در جدیدترین تغییرات مدیریتی، معاون آموزشی جدید دانشگاه آزاد را منصوب کرد.

کشاورزی در اعماق دریا

همشهری آنلاین: محققان ایتالیایی موفق به کِشت محصولات زراعی در اعماق دریا شدند.

ساخت جزایر مصنوعی شناور با عمر مفید ۱۰۰ سال

همشهری آنلاین: کار ساخت ۲۲ ویلای شناور لوکس در مجمع‌الجزایر مصنوعی جهان (The World) دبی آغاز می‌شود، خانه‌هایی که هریک دست کمی از یک جزیره مدرن با امکانات کامل ندارند.

استعفای مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد

همشهری آنلاین: مدیر کل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که زمزمه کناره گیری اش چندباری مطرح شده بود، صبح ۱۴ تیرماه از سمت خود کناره‌گیری کرد.