شنبه 1 آذر 1393 | به روز شده: 23 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 22:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

استادیوم آزادی از ساعت ۱۰:۳۰ دوم آذر میزبان تماشاگران شهرآورد خواهد بود

همشهری آنلاین: مدیر مجموعه ورزشی آزادی تهران گفت: این آمادگی را داریم که از ساعت ۱۰:۳۰ یکشنبه ۲ آذر تماشاگران را پذیرش کنیم.

رانندگان برون شهری از ترس سرقت دیگر کنار جاده‌ نمی‌خوابند

همشهری آنلاین: یک فعال صنفی کارگران حمل و نقل در بندر عباس با بیان اینکه رانندگان برون شهری از ترس سرقت دیگر کنار جاده‌ نمی‌خوابند گفت اگر سارق فقط بار را بدزدد بیمه هزینه‌ای متقبل نمی‌شود.

جریان تکفیر به‌دنبال ایجاد حاشیه امن برای اسرائیل است

همشهری آنلاین: آیت‌الله سبحانی گفت: بدون تردید جریان تکفیری آمده است که حاشیه امنی برای اسرائیل درست کند، مسلمانان باید امروز آماده باشند که مسجدالاقصی صدمه و خدشه نبیند.

۷۴ فرمانده نمونه بسیج تقدیر شدند

همشهری آنلاین: ۷۴ نفر از فرماندهان نمونه بسیج در جشنواره مالک اشتر تقدیر شدند.

اعدام بعد از زیارت

همشهری آنلاین: فرماندهی اردوگاه «موصل۴» را یک سرگرد عراقی بر عهده داشت. او گاهی از سربازانش می‌خواست که محوطه را ترک کنند تا ما با خیال راحت عزاداری کنیم.

فرهنگی: رای اعتماد مجلس به فرهادی محتمل است

همشهری آنلاین: یک عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی رای اعتماد مجلس به محمد فرهادی به عنوان گزینه وزارت علوم را محتمل دانست.

شیوه‌ آسان و ارزان‌تر برای ساخت خانه‌های ضد زلزله

همشهری آنلاین: گروهی از محققان دانشگاه استنفورد آمریکا شیوه جدیدی برای ساخت خانه‌های مقاوم در برابر زلزله ارایه کرده‌اند که نسبت به روش‌های قبلی آسان و ارزان‌تر است.

انتخابات پارلمانی در بحرین باوجود بایکوت از سوی بزرگ‌ترین حزب شیعه

همشهری‌آنلاین: اولین انتخابات بحرین بعد از ناآرامی‌های بهار ۲۰۱۱ اول آذر در حالی برگزار می‌شود که حزب الوفاق آن را بایکوت کرده‌است.

تیم زنجان قهرمان بدمینتون جوانان پسر کشور شد

همشهری آنلاین: تیم زنجان به مقام قهرمانی سی و دومین دوره مسابقات قهرمانی کشور جوانان پسر دست یافت.

دیدار رئیس ‌جمهور مصر با نخست‌ وزیر ایتالیا

همشهری‌آنلاین: عبدالفتاح السیسی، رئیس جمهور مصر دوشنبه سوم آذرماه با پاپ فرانسیس در واتیکان ملاقات خواهد کرد.

شکست دانشگاه آزاد مقابل هفت الماس قزوین

همشهری آنلاین: هفته چهارم لیگ برتر بسکتبال با انجام چهار بازی در شهرستان‌های اصفهان، قزوین، گرگان و ماهشهر سپری شد.

بدون تفکر بسیجی پیشرفتی حاصل نمی‌شود

همشهری آنلاین: رییس ستاد کل نیروهای مسلح با بیان اینکه بدون تفکر بسیجی پیشرفتی حاصل نمی شود، گفت: همه مولفه های قدرت نظام جمهوری اسلامی، تفکر بسیجی دارد.

وزارت خارجه انگلیس: خواهان لغو جزئی تحریم‌های ایران هستیم

همشهری آنلاین: سخنگوی وزارت امور خارجه انگلیس گفت: ما خواهان لغو جزئی تحریم‌ها علیه ایران هستیم.

شغل افراد بر قدرت حافظه آنان تاثیر می‌گذارد

همشهری آنلاین: محققان دانشگاه هریوت وات ادینبورگ واقع در اسکاتلند دریافتند افرادی که دارای مشاغل پیچیده ماننده وکالت و طراحی گرافیک هستند، حافظه قوی‌تری دارند.