سه شنبه 1 مهر 1393 | به روز شده: 27 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 22:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

شاخص بورس ۱۴۰ واحد رشد کرد

شاخص کل بورس در مبادلات ۱۴۰ واحد افزایش یافت و به ۷۱‌ هزار و ۶۸۵ واحد رسید.

پرترافیک‌ترین شهرهای جهان

گزارش یک کمپانی هلندی نشان می‌دهد رانندگان شهر مسکو بیش‌از رانندگان سایر شهرهای جهان در ترافیک می‌مانند.

حوثی‌ها شریک قدرت در یمن

عبدالله آلبوغبیش: نزاع نفسگیر دولت و ملت در یمن در حالی با امضای توافقنامه پایان یافت که این کشور پس از ۳سال از سرنگونی رژیم سابق و شکل‌گیری نظامی جدید براساس ابتکار عمل شورای همکاری خلیج‌فارس، هیچگاه روی آرامش را ندیده و همواره صحنه هرج و مرج سیاسی و امنیتی بوده است.

برگزاری طرح گردشگری یاد یاران در هفته دفاع‌مقدس

همزمان با هفته دفاع‌مقدس طرح گردشگری یاد یاران برگزار می‌شود.

افزایش قیمت بلیت قطار از ۱۱مهر

شرکت‌های ریلی بعد از اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها درخواست افزایش قیمت بلیت قطار را به شرکت راه‌آهن ارائه داده‌اند اما دولت افزایش نرخ‌ها را به پایان دوره سفرهای تابستانی موکول کرد.

تقویم

شعر> آتوسا صالحى:

باران پراکنده برای خزر ؛ باد و غبار برای استان‌های مرکزی

همشهری آنلاین: به گزارش سازمان هواشناسی، به دلیل افزایش سرعت وزش بادهای غربی در استانهای مرکزی ایران پدیده گرد و خاک محلی در پاره‌ای نقاط این استانها دور از انتظار نیست و سواحل خزر نیز شاهد بارش پراکنده خواهد بود.

چکناوریان و ساخت اورتور دفاع مقدس

همشهری‌آنلاین: لوریس چکناوریان، آهنگساز و رهبر ارکستر نامی اورتوری با عنوان دفاع مقدس را ساخته است.

افتتاح مرکز کتاب‌ پژوهی با حضور وزیر ارشاد

همشهری‌آنلاین: مرکز کتاب‌پژوهی خانه کتاب که مدیریت آن را سید فرید قاسمی، مورخ و کتابشناس شهیر بر عهده گرفته‌ است با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون فرهنگی او روز یکشنبه ۳۰ شهریور افتتاح شد.

داعش ۳۰۰ نظامی عراقی را با گازهای سمی کشت

همشهری آنلاین: شماری از نمایندگان پارلمان عراق با اعلام خبر کشته شدن ۳۰۰ نظامی ارتش به دست عناصر گروه تروریستی داعش در منطقه صقلاویه اعلام کردند داعش برای کشتار این نظامیان از گاز سمی کلر استفاده کرده است.

نوسان داشتن متغیر‌های اقتصاد کلان به محیط کسب و کار ضربه زده است

همشهری‌آنلاین: نهمین نشست مدیریت و بهره‌وری با موضوع نقش و جایگاه بهره‌وری در برنامه ششم توسعه و سخنرانی سرکار خانم دکتر طباطبایی‌یزدی، رئیس سازمان ملی بهره‌وری ایران برگزار شد.

خوش‌نویس

شعر> غلامرضا بکتاش:

چین؛ دستکم دو کشته بر اثر چند انفجار

همشهری آنلاین: مقامات دولتی چین اعلام کردند بر اثر چند انفجار در استان ژینجیانگ این کشور دستکم دو نفر کشته و "تعداد بسیاری" مجروح شدند.