چهارشنبه 9 مهر 1393 | به روز شده: 40 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 11 مهر 1386 - 22:38:20 | کد مطلب: 33082 چاپ

مفاهیم: استراتژی چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «استراتژی» (Strategy) که اکنون در زبان فارسی از آن به «راهبرد» تعبیر می شود مفهومی است که از عرصه نظامی نشأت گرفته و بعداً در سایر عرصه ها از جمله اقتصاد، تجارت و به ویژه عرصه سیاست و مملکت داری از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

ریشه واژه «استراتژی» واژه یونانی «استراتژیا» (Strategia) به معنای «فرماندهی و رهبری» است. اکنون معنای ساده استراتژی عبارت است از یک طرح عملیاتی به منظور هماهنگی و سازماندهی اقدامات برای دستیابی به هدف.

در عرصه نظامی استراتژی عموماً به نقل و انتقال نیروها در پشت جبهه جنگ و در جبهه قبل از درگیر شدن با دشمن است. وقتی که نیروهای نظامی در جبهه با نیروهای دشمن درگیر می شوند این دیگر تاکتیک است و نه استراتژی. در دوران گذشته به ویژه در عصر جنگ های ناپلئونی تمایز آشکاری بین استراتژی و تاکتیک وجود داشت و استراتژی به آنچه در پشت جبهه می گذشت مربوط و تاکتیک به هدایت جنگ در عرصه نبرد.

از ابتدای قرن بیستم با ظهور واژه «خط مشی و سیاست ملی» استراتژی در جایگاهی بین تاکتیک و سیاست ملی قرار گرفت. این وضعیت موجب شد تا تعاریف سیاست ملی، استراتژی و تاکتیک در دوران جنگ جهانی اول که از گستردگی زیادی برخوردار بود و کشورهای درگیر مجبور به نبرد در چند جبهه بودند ناکارا جلوه کند.

 در پاسخ به این امر واژه و مفهوم جدیدی یعنی واژه «استراتژی کلان» (grand strategy) ظهور کرد که در واقع به نوعی ترکیب مفهوم استراتژی و سیاست ملی بود. استراتژی کلان مفهومی بود که در چارچوب آن استراتژی های بخشی همچون استراتژی نظامی، استراتژی اقتصادی، استراتژی سیاسی و استراتژی تجارت کشور قرار می گرفت.

مفهوم استراتژی در عرصه سیاست از کاربرد زیادی برخوردار است. کارل فون کلازوتیز که از استراتژیست های بزرگ جهان بوده گفته است جنگ ادامه سیاست به شیوه های دیگر است. بر همین اساس در گذشته وقتی سیاست تبدیل به شیوه های نظامی شد و استراتژی لقب می یافت بعداً خود واژه استراتژی برای برنامه سیاسی کلان کشور مورد استفاده قرار گرفت.

امروزه علاوه بر فرماندهان نظامی و سیاستمداران، دست اندرکاران امور تجاری، اقتصاددانان، کارفرمایان عرصه صنعت نیز دارای استراتژی هستند. حتی افراد عادی نیز در زندگی روزانه خود از استراتژی های مختلف همچون کاهش هزینه، کاهش وزن و... سخن می گویند. البته در اینجا استراتژی به مفهوم هدف نیست بلکه اقدامات و برنامه هایی برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده، می باشد. استراتژی چگونگی دستیابی به اهداف را مشخص می کند و به این که اهداف چه چیز هستند یا چه باید باشند یا چگونه باید تعیین شوند کاری ندارد.

در واقع استراتژی یک عنصر در یک ساختار چهار بخش است: اولین بخش اهدافی که باید به آنها دست یافت می باشد. دومین بخش استراتژی های موردنظر برای دستیابی به آن اهداف چگونگی تخصیص منابع برای این منظور است. سومین بخش تاکتیک ها به مفهوم استفاده عملی از منابع اختصاص یافته می باشد. سومین بخش خود منابع و راه ها و روش ها هستند. بر این اساس استراتژی معمولاً شکاف بین اهداف و تاکتیک ها را پر می کند.

انتخاب سردبیر

صلاحیت بیست وهفت نامزد انتخابات ریاست جمهوری تونس تأیید شد

همشهری‌انلاین: کمیته انتخابات تونس صلاحیت ۲۷ کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری این کشور را تأیید کرد.

صعود چهار سنگ‌نورد ایران به نیمه نهایی

همشهری آنلاین: الناز رکابی در بولدرینگ و علی برات‌زاده، داوود رکابی و امیرحمزه پورشفیع در سرطناب راهی نیمه نهایی شدند.

ممنوعیت استفاده از کیسه‌های پلاستیکی در فروشگاه‌های کالیفرنیا

همشهری آنلاین: کالیفرنیا به عنوان اولین ایالت آمریکا با تصویب یک قانون جدید، استفاده از کیسه‌های پلاستیکی یک‌بار مصرف را به کلی ممنوع اعلام کرد.

آغاز محاکمه لئوپولدو لوپز

همشهری‌انلاین: محاکمه رهبر مخالفان ونزوئلا به اتهام تحریک خشونت‌ها در اعتراضات علیه دولت ازسرگرفته شد.

دیدار نخست‌وزیر چین با پوتین

همشهری‌انلاین: لی ک چیانگ در سفر ماه اکتبر خود به مسکو با ولادیمیر پوتین و دیمیتری مدودف دیدار می‌کند.

زمان ثبت نام سه کنکور مهم کشوری اعلام شد

همشهری آنلاین: مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با اشاره به برنامه زمانی سه آزمون مهم کشوری در سال ۹۴ گفت: برنامه زمانی ثبت نام و برگزاری آزمون کارشناسی ارشد، دکتری و کنکور سراسری سال ۹۴ اعلام شد.

طالبان باز هم مسئول کشته و مجروح شدن ۲۸ نفر در افغانستان

همشهری‌آنلای: نیروهای طالبان مسئولیت دو عملیات انتحاری در کابل را به عهده گرفت.این حمله‌ها ۲۸ کشته و مجروح برجای گذاشت.

رصد قدرتمند‌ترین شعله خورشیدی جهان

همشهری آنلاین: شعله‌های خورشیدی می‌توانند شبکه‌های برق و سیستم‌های ارتباطاتی را روی زمین با اختلال مواجه‌سازند، اما این ویژگی‌های شعله‌های خورشیدی است که بزرگی و شدت آنها قابل تصور است.

تقدیر از خادمان کودک ایران در برج میلاد تهران

همشهری آنلاین: جشن روز جهانی کودک، همزمان با این روز (۱۶ مهرماه) با حضور کودکان، هنرمندان و فعالان حوزه کودک در مرکز همایشهای بین المللی برج میلاد برپا می شود.

برق پانزدهمین طلای کاروان ایران بر سینه خدابخشی

همشهری آنلاین: مهدی خدابخشی با غلبه بر تکواندوکار ازبکستان، به مدال طلای وزن ۸۰- کیلوگرم دست یافت و پانزدهمین طلای کاروان ایران را به نام خود ثبت کرد.

سومین پیروزی برای تیم ملی کبدی مردان

همشهری آنلاین: تیم ملی مردان ایران با غلبه بر ژاپن به عنوان سرگروه راهی مرحله نیمه نهایی شد.

محمد ارزنده در پرش طول ششم شد

همشهری آنلاین: محمد ارزنده در ماده پرش طول به عنوان ششمی رسید.

پیروزی عالمیان و نوروزی در اولین بازی انفرادی

همشهری آنلاین: نوشاد عالمیان و افشین نوروزی رقابت‌های انفرادی تنیس روی میز را با برد آغاز کردند.

شش پری با دو برد و یک باخت به کار خود پایان داد

همشهری آنلاین: سمانه شش پری با کسب دو برد و یک باخت از گردونه رقابت‌های وزن ۵۷- کیلوگرم تکواندو در بازی‌های آسیایی اینچئون کنار رفت.

مأموریت غیرممکن شهربانو

مینا مولایی: بعضی‌ها فکر می‌کنند وقتی ازدواج می‌کنند، وقتی بچه‌دار می‌شوند، وقتی مسئولیت بزرگ کردن بچه‌ها می‌افتد گردنشان، وقتی بچه‌ها را به خانه بخت می‌فرستند و نوه‌دار می‌شوند، به ناچار باید خودشان را فراموش کنند و رؤیاهایشان را به صندوقچه فراموشی بسپارند اما بعضی‌ها هم ثابت کرده‌اند که این طور نیست.

۹ مهر؛ تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: مروری داریم به تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران:

۹ مهر؛ پیشخوان روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از: