یکشنبه 30 شهریور 1393 | به روز شده: 58 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 18:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

ظرفیت متروی تهران ۳۰۰ هزار نفر افزایش یافت

با حضور محمدباقر قالیباف شهردار، مهدی چمران رئیس شورای اسلامی شهر تهران و تعدادی دیگر از اعضای شورای شهر و مدیران شهرداری، ۸۸ واگن مترو به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید روی خط بهره‌برداری قرار گرفت.

کار و ورزش روی چرخ همستر

کالیفرنیــــا> ‌ مبتکر آمریکایی پس از ساخت یک چرخ‌همستر گردان برای تلفیق کار با ورزش شیوه ساخت آن‌ را نیز با دیگران به اشتراک گذاشت.

اسلحه‌ شکار راننده گوشی به دست

آریزونا> ‌ شرکت کام‌سونیکز سلاحی برای پلیس‌ طراحی کرده که به وسیله آن می‌تواند راننده‌های در حال صحبت یا پیامک فرستادن با گوشی‌تلفن‌همراه را شکار کند.

آغازآزاد‌سازی‌ قیمت‌ها ازطریق بورس‌کالا

قیمت‌گذاری محصولات خارج از بورس کالا ممنوع شد.

استرالیا: گروه ۲۰ تصمیم گرفت روسیه را کنار نگذارد

همشهری آنلاین: استرالیا، ‌میزبان اجلاس وزیران اقتصاد گروه ۲۰ در کایرنز اعلام کرد این گروه تصمیم گرفت روسیه را با وجود اقدامات مداخله‌جویانه‌اش در اوکراین از این نشست محروم نکند.

انتشار گردآوری‌های ژان دورینگ از آثار استادان آواز آذربایجان

همشهری‌آنلاین: مجموعه‌ای از آثار استادان بنام موسیقی کشور آذربایجان با گردآوری ژان دورینگ، قوم‌موسیقی پژوه نامی فرانسوی و نیز متنی از او درباره زندگی و اهمیت کار این استادان در آلبومی از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شده است.

بحران آب، معاونان رئیس‌جمهور را به خط کرد

بحران آبی تهران و هشدارهای صریح وزارت نیرو باعث شد تا معاون اول به همراه معاون دیگر رئیس‌جمهور در امور محیط‌زیست به همراه مسئولان ارشد وزارت نیرو، از نزدیک، آب رفتن سدهای لار و لتیان را نظاره کنند بلکه زودتر برای عبور از بحران تصمیم‌ بگیرند.

دردسرهای جدید وام مسکن

محمد عدلی: وزارت راه و شهرسازی دولت یازدهم طی یک سال گذشته چندین طرح را برای خروج مسکن از رکود مطرح ساخته که همه این طرح‌ها بر پایه افزایش قدرت خرید متقاضیان استوار است اما اخیرا بانک مسکن بخشنامه‌ای به شعب ارسال کرده که برخلاف این سیاست قدرت خرید مردم را کاهش می‌دهد.

ظهورداعش جدیدبا حمله نظامی

خاورمیانه با جنگ و درگیری نظامی و ناآرامی، بیگانه نیست اما این روزها این منطقه، به صحنه ظهور پدیده‌ای تبدیل شده که کل جهان را به‌خود مشغول کرده‌ است.

قتل دخترعمه برای سرقت جواهرات

مرد معتادی که برای به‌دست آوردن پول مواد‌مخدر مصرفی‌اش دختر عمه‌اش را به قتل رسانده بود با حکم قضات دادگاه کیفری استان تهران به قصاص محکوم شد.

حماسه‌نگاران در ایوان شمس

همشهری‌آنلاین: ایوان شمس در ابتدای بزرگراه کردستان تهران میزبان خبرنگاران، عکاسان و مدیران ارشد کشور بود تا از حماسه‌نگاران تجلیل به عمل آید.

مقابله با سوءاستفاده‌ واسطه‌های ارزی

سید کمال سیدعلی: طی سال‌های ۸۹تا ۹۲که تلاطم ارزی در کشور افزایش یافت، عوامل گوناگونی در بروز آن تأثیرگذار بود که مرکز پژوهش‌های مجلس به تازگی به نقش صرافی‌ها در ایجاد شوک‌های ارزی اشاره کرده است.

خریدهای میلیونی مرد کلاهبردار با جیب خالی

پلیس در تعقیب مرد کلاهبرداری است که به بهانه خرید پکیج، دست به کلاهبرداری از فروشگاه‌های لوازم خانگی می‌زد.

چربی طبیعی، لبنیات را دوباره گران می‌کند؟

با الزام دستگاه‌های نظارتی، واحدهای لبنی باید از ابتدای مهرماه محصولات خود را صرفا با چربی طبیعی شیر و بدون استفاده از هرگونه چربی گیاهی به خریداران عرضه کنند.

سرگردانی ۱۵ ساعته مسافران پس از سقوط قطار باری

۳ روز بعد از خارج شدن قطار باری تهران- اهواز از خط جزئیات بیشتری از این حادثه فاش شد.

راست‌ پنج‌ گاه، بیات‌ زند و افشاری به روایت سنتور کیانی

همشهری‌آنلاین: مجید کیانی ردیف‌دان نامی و نوازنده سنتور، کنسرت پژوهشی خود را با هدف آموزش هنرجویان، با اجرای قطعه‌هایی در دستگاه راست‌پنج‌گاه و آوازهای بیات‌زند و افشاری شب ۲۸ شهریور در فرهنگسرای نیاوران اجرا کرد.

پیام پروفسور کمالی‌پور به دکتر شکرخواه به خاطر جایزه بین‌المللی روابط عمومی‌

همشهری‌آنلاین: رئیس بخش روزنامه‌نگاری و ارتباطات جمعی دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی با ارسال پیامی، اعطای جایزه بین‌المللی روابط عمومی‌ به دکتر یونس شکرخواه را تبریک گفت.