سه شنبه 7 بهمن 1393 | به روز شده: 1 ساعت و 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 17:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

مرگ دختر بازیگوش با طناب

دختری بازیگوش در جریان حادثه‌ای تلخ هنگام بازی با طنابی که از سقف اتاق خانه‌شان آویزان بود خفه شد.

دکمه‌ این گوشی برجسته می‌شود

سن‌فرانسیسکو: یک شرکت مطرح تولید گوشی تلفن‌همراه گوشی‌هایی طراحی و ساخته است که صفحه آن در ابتدا شبیه باقی گوشی‌های هوشمند و لمسی است اما به محض اینکه کاربر بخواهد با آن تایپ کند دکمه‌ها برجستــه می‌شونـد.

انیمیشن غول‌های جعبه‌ای؛ آنها مقوا می‌پوشند

همشهری آنلاین: غول‌های جعبه‌ای انیمیشنی با طعم بریتانیایی است که برای ساخت آن از تکنیک استاپ موشن سه بعدی استفاده شده است.

گزارش راشا تودی درباره آزادسازی کوبانی

منابع خبری کردهای سوریه و مخالفان خارج‌نشین، از آزادی شهر کوبانی از اشغال داعش و تسلط کامل نیروهای کرد بر این شهر مرزی سوریه خبر دادند.

اجرای هشت گروه در بخش بین‌الملل جشنواره موسیقی فجر

همشهری‌آنلاین: سی‌امین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر، میزبان هشت گروه از کشورهای آلمان، ایتالیا، اتریش، سوئیس، تونس، عراق، استونی و ارمنستان خواهد بود.

تغییر قاعده بازی در بورس

شـورای بــورس بـــا تغییردامنه‌نوسان از ۴ به ۵ درصد و تغییر حجم مبنای شرکت‌های بزرگ موافقت کرد.

آغاز به کار پایگاه اطلاع رسانی جدید معاون اول رییس جمهوری

همشهری آنلاین: پایگاه اطلاع رسانی جدید معاون اول رییس جمهوری به نشانی www.fvpresident.ir به طور رسمی آغاز به کار کرد.

دوپینگ شاخص بورس با سهام مخابرات و همراه اول

با وجود جو منفی حاکم بر بازار سهام برخی سهامداران بزرگ شاخص بورس تهران را با کمک دوپینگ سهام شرکت‌های همراه اول و مخابرات از نزول قطعی نجات دادند.

کارت اعتباری تا پایان سال ۹۴ در دسترس قرار می‌گیرد

همشهری آنلاین: رئیس کل بانک مرکزی از توزیع کارت اعتباری تا پایان سال ۹۴ خبر داد. در این کارت برای هر مشتری بانکی میزان مشخصی اعتبار در نظر گرفته می‌شود

کی‌روش: راحتی معنایی ندارد، باید از هفته دیگر شروع کرد

همشهری آنلاین: کی‌روش در بازگشت به ایران با بیان اینکه راحتی در فوتبال معنی ندارد گفت برای جام جهانی آتی باید از هفته آینده کار را شروع کنیم

کوهستان ممنوعه برای مونث‌ها

آتن: در کشور یونان منطقه‌ای کوهستانی با نام Mount Athos وجود دارد که در هزار سال گذشته ورود هرگونه جنس ماده‌ای شامل انسان و حیوان در آن ممنوع بوده و هست.

من، ترلان پروانه ۱۷ ساله هستم

همشهری آنلاین: ترلان پروانه - بازیگر سریال در حال پخش «گذر از رنج‌ها» - که در قسمت‌هایی ابتدایی این سریال در جریان قصه فوت کرد، به برداشت‌های نادرست و سوءتفاهم‌هایی که نسبت به نقشش در سریال فریدون حسن‌پور به وجود آمده بود، پاسخ داد.

عملیات پلیس برای دستگیری ۷۹ سارق

۷۹ سارق که در قالب ۱۰ باند مختلف دست به تبهکاری می‌زدند بامداد دیروز در عملیات ضربتی پلیس آگاهی دستگیر شدند.

افشای اسرار جنایت بر سر زمین ۵ میلیاردی

مردی که در جریان خرید زمینی ۵میلیاردی در سعادت آباد فروشنده را به قتل رسانده و جنازه‌اش را به آتش کشیده است ۴۵ روز بعد از جنایت لب به اعتراف گشود و جزئیات این قتل را شرح داد.

اظهارات وزیر علوم درباره بازبینی روند پذیرش دانشجو

همشهری آنلاین: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: باید در خصوص پذیرش دانشجو متعادل‌تر عمل کنیم و روند این پذیرش باید مورد بازبینی قرار گیرد، زیرا تا کنون توسعه کمی به حد کافی صورت گرفته و باید بحث ساماندهی و ارتقاء کیفیت مطرح شود.

خریداری بخشی از تجهیزات خط دو متروی کرج

همشهری آنلاین: مدیرعامل سازمان قطار شهری کرج و حومه ازخریداری بخشی از تجهیزات فنی و مهندسی مورد نیاز خط دو متروی این کلانشهر خبرداد.