سه شنبه 13 مرداد 1394 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 18:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

فرصتی برای اکران فیلم‌های اجتماعی

«خداحافظی طولانی»، «دوران عاشقی» و «مردن به وقت شهریور» در حالی اکران خود را در نوبت دوم تابستان آغاز کرده‌اند که نمایش عمومی ۲ کمدی پرفروش این روزها همچنان در سینماهای تهران و شهرستان‌ها ادامه دارد.

وام بانکی در دسترس نیست

تقاضاهای بسیار برای گرفتن وام بانکی و کمبود شدید منابع بانک‌ها باعث شکل‌گیری پدیده پرداخت مشروط تسهیلات در یک فضای غیررقابتی شده است.

بخشش به شرط کمک به ایتام

پدر و مادر مقتول، قاتل پسرشان را بخشیدند تا دیه او را صرف کمک به ایتام و نیازمندان کنند.

تأثیر پخش موسیقی در اتاق عمل بر جراحی سریع‌تر و بهتر

همشهری آنلاین: نتایج مطالعه محققان آمریکایی نشان می‌دهد، جراحانی که در حین جراحی به موسیقی مورد علاقه خود گوش می‌دهند، سریع‌تر و بهتر بخیه می‌زنند.

بندیکت کمبریج ملاقات با تماشاگران را دوست ندارد

همشهری آنلاین: بندیکت کمبریج بازیگر مطرح سینما و تئاتر انگلستان به دلیل امتناع از ملاقات کردن با طرفداران خود بعد از اجرای نمایش «هملت»، با واکنش منتقدان مواجه شده است.

انحلال پارلمان برای برگزاری انتخابات پیش از موعد در منطقه کاتالونیای اسپانیا

همشهری آنلاین: آرتور ماس، رییس منطقه کاتالونیا در اسپانیا، پارلمان منطقه تحت کنترل خود را منحل کرد و اعلام کرد ۲۷ سپتامیر ۲۰۱۵ انتخابات پارلمانی در کاتالونیا برگزار خواهد شد. پیشتر قرار بود این انتخابات در سال ۲۰۱۶ میلادی برگزار شود.

ترکیه خواستار عضویت در آ.سه.آن شد

همشهری آنلاین: مولود چاوش اوغلی وزیر خارجه ترکیه در چهل و هشتمین نشست وزیران خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آ.سه. آن) خواستار عضویت کشورش در این اتحادیه شد.

هیات عالی رتبه ایتالیایی وارد تهران شد

همشهری آنلاین: پائولو جنتیلونی وزیر امور خارجه و فدریکا گوئیدی وزیر توسعه اقتصادی ایتالیا با همراهی جمعی از مدیران ارشد از صاحبان صنایع و مهمترین موسسات و شرکت های اقتصادی دولتی و خصوصی این کشور وارد تهران شدند.

یک دورهمی با بچه‌های حیی سکوت نکرد

همشهری آنلاین: دست‌اندرکاران فیلم سینمایی «یحیی سکوت نکرد» که در حال حاضر در گروه «هنر و تجربه» روی پرده است درباره روند ساخت و اکران اثر صحبت کردند.

ثبت ورود و خروج دانش‌آموزان در سرویس مدرسه

با حضور مسئولان آموزش و پرورش، اتحادیه تاکسیرانی‌های شهری کشور و پلیس راهور ناجا از خودروهای ویژه سرویس مدارس و سامانه نرم‌افزاری پایش ناوگان دانش‌آموزی رونمایی شد.

دریادار فدوی:کوچک ترین اقدام آمریکا را با قدرت پاسخ می دهیم

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: آمریکا مرتب حرف هایی می زند که قادر به انجام آن نیست؛ ما به اتکای قدرت شهدا آماده ایم کوچک ترین اقدام آمریکا را چنان با قدرت پاسخ دهیم که نتواند حرکتی از خود نشان دهد.

پیکر مطهر ۱۱ شهید خط شکن و غواص اصفهانی شناسایی شد

همشهری آنلاین: روابط عمومی کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح از شناسایی پیکر پاک و مطهر ۱۱ شهید خط شکن و غواص اصفهانی خبر داد و اعلام کرد، این شهدای گرانقدر از طریق پلاک هویت شناسایی شده اند.

دفاع از حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران یک امر مقدس است

همشهری آنلاین: جانشین قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) گفت: دفاع از حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران یک امر مقدس است.

پدر سه شهید و دو جانباز مازندرانی درگذشت

همشهری آنلاین: حاج اسماعیل رضایی پدر سه شهیدان رضایی پیش از ظهر دوشنبه بر اثر بیماری دار فانی را وداع گفت.

تشییع پیکرهای دو غواص شهید در آران و بیدگل

همشهری آنلاین: فرمانده ناحیه مقاومت بسیج آران و بیدگل گفت: مراسم تشییع پیکر پاک ۴۸ شهید عملیات کربلای ۴ (شهدای غواص) چهارشنبه -۱۴ مردادماه- ساعت۱۸در آران و بیدگل برگزار می‌شود.

جزئیات تشییع شهدای غواص در مازندران

همشهری آنلاین: مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌مقدس مازندران گفت:مراسم معنوی وداع با شهدا ۱۹ مردادماه بعد از نماز مغرب و عشا در باغ موزه دفاع مقدس مازندران برگزار می‌شود.

سیستمهای راداری و الکترونیکی پدافند تحت هیچ شرایطی خاموش نمی‌شوند

همشهری آنلاین: فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) گفت:پدافند هوایی همواره در حال مأموریت است و تحت هیچ شرایطی سیستمهای راداری و الکترونیکی و سامانه‌های موشکی و دیده‌بانی آن خاموش نمی‌شوند.