چهارشنبه 8 مرداد 1393 | به روز شده: 4 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 18:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

مجموعه تصاویر پشت صحنه فصل نهم سریال ۲۴

همشهری آنلاین-مهدی تهرانی: ۴ سال پس از اتمام فصل هشتم سریال پرمخاطب ۲۴؛ فصل نهم با نام "یک روز دیگر زنده بمان" از اردیبهشت سالجاری به روی آنتن رفت و پس از ۱۲ قسمت پخش؛ در تیرماه به پایان رسید.

صف‌آرایی نویسندگان جهان علیه آمازون

همشهری آنلاین: حدود ۹۰۰ نویسنده بین‌المللی برای اعتراض به اقدامات زورگویانه‌ وب‌سایت معروف «آمازون» در کنار هم قرار گرفتند.

هر روز چقدر باید آب نوشید؟

همشهری آنلاین: چه مقدار در روز باید آب نوشید؟ این پرسش ساده پاسخ‌های ساده‌ای ندارد. بر اساس نتایج بررسی‌ها در طول سال‌ها مقادیر گوناگونی از دریافت آب روزانه توصیه شده است،

نظریه انتقادی از مکتب فرانکفورت تا مکتب پسامدرن در بازار کتاب

همشهری آنلاین: کتاب مجموعه‌ مقالات «نظریه انتقادی از مکتب فرانکفورت تا مکتب پسامدرن» اثر داگلاس کلنر با ترجمه محمدمهدی وحیدی توسط انتشارات سروش منتشر و راهی بازار نشر شده است.

نیروگاه برق غزه بمباران شد

همشهری آنلاین: مسوولان نیروگاه برق غزه روز سه شنبه اعلام کردند در پی بمباران این نیروگاه توسط ارتش رژیم صهیونیستی که شب گذشته به وقوع پیوست جریان برق آن به کلی قطع شد.

پخش دیدارهای استقلال و پرسپولیس از شبکه سه

همشهری آنلاین: دیدار راه آهن - استقلال تهران ، پنجشنبه (۹ مرداد ماه) از ساعت ۱۹:۴۰ به صورت زنده به روی آنتن شبکه سه قرار می‌گیرد.

طرابلس در آتش، لیبی در بحران

همشهری آنلاین: شعله‌های آتش همچنان از انبار ذخیره نفت و گاز طرابلس زبانه می‌کشد و باعث شده است تا بسیاری از ساکنان طرابلس خانه‌هایشان را ترک کرده و از پایتخت لیبی بگریزند.

واقعی یا غیر واقعی: انتقال جسد صدام به مکان نامعلوم

همشهری آنلاین: در حالی که برخی خبرها حاکی از این است که افراد مسلح وابسته به گروه موسوم به نقشبندیه، جسد صدام را از تکریت به محل نامعلومی منتقل کرده­‌اند، یکی از نزدیکان صدام گفت در قبر اوهیچ گونه نشانی در این خصوص دیده نمی­‌شود.

تلفات موج گرمای طاقت‌ فرسا در ژاپن

همشهری آنلاین: موج گرمای طاقت‌ فرسا در ژاپن تاکنون جان ۱۵ نفر را گرفته و ۸۵۸۰ نفر را راهی بیمارستان کرده که حال ۱۹۳ نفر از آنان وخیم است.

آشنایی با روش تهیه دسر خربزه

همشهری آنلاین: دسر خربزه را برای میهمانی‌های خاص از جمله میهمانی‌های افطاری می‌توانید تهیه کنید.

کتاب در راه: نواچین

همشهری آنلاین: کتاب ˝نواچین˝ که مجموعه‌ای از آثار مدرسان و نوازندگان سنتور است با گردآوری محمد خالقی در هفته‌های آتی به بازار می‌آید. مجموعه کتاب و سی‌دی "نواچین" به همت انتشارات موسیقی عارف وارد بازار خواهد شد.

مجموعه تصاویر فصل نهم سریال ۲۴

همشهری آنلاین-مهدی تهرانی: ۴ سال پس از اتمام فصل هشتم سریال پرمخاطب ۲۴؛ فصل نهم با نام "یک روز دیگر زنده بمان" از اردیبهشت سالجاری به روی آنتن رفت و پس از ۱۲ قسمت پخش؛ در تیرماه به پایان رسید.

آشنایی با روش تهیه یک وعده غذای سبک

همشهری آنلاین: این بار یک غذای قدیمی را به شما توصیه می‌کنیم که می‌تواند شما را از هجوم گرما محفوظ کند.

دونوازی گیتار کلاسیک در فرهنگسرای نیاوران

همشهری‌آنلاین: دوئت (دونوازی) گیتار کلاسیک با نوازندگی کیوان میرهادی و بابک ولی‌پور شنبه ۱۱ مرداد در سالن گوشه فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌شود.

احکام نماز عید فطر

همشهری آنلاین: ماه مبارک رمضان به پایان می‌رسد و روزه‌داران و بندگان به پیشواز عید بندگی می‌روند و در اولین روز از ماه شوال، خود را آماده می‌کنند تا به شکرانه یک ماه بندگی و توفیق عبادت، نماز عید فطر را به جا آورند.

تلاش فوری و موثر کشورهای اسلامی برای کمک به مردم مظلوم غزه

همشهری آنلاین: رییس‌جمهوری کشورمان در گفت‌وگوی تلفنی با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه، بر ضرورت تلاش فوری و همکاری جدی کشورهای اسلامی برای کمک موثر به مردم غزه، توقف فوری حملات رژیم صهیونیستی و رفع حصر غزه تاکید کرد.

تیترهای اول روزنامه‌های ۶ مرداد ایران

همشهری‌آنلاین: نگاهی داریم به تیترهای یک ۱۵ روزنامه صبح ایران در ششمین روز از مرداد ۱۳۹۳:

تیترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد

همشهری آنلاین: یترهای اول هفت روزنامه‌های ورزشی ایران در روز ۶ مرداد سال ۹۳ به شرح زیر است: