دوشنبه 7 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 13 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 18:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

طراحی آمبولانس ام.آر.آی برای شناسایی سریع سکته مغزی

همشهری آنلاین: محققان یک آمبولانس ام.آر.آی طراحی کرده‌اند که در مواقع اضطراری در کنار یک آمبولانس کامل انتقال بیمار اقدام به شناسایی سریع سکته مغزی می‌کند.

تولید داروی پیشگیری از دفع پیوند کلیه در کشور

همشهری آنلاین: متخصصان صنایع داروسازی کشور موفق به تولید داروی مایکوفنولات مورد استفاده در بیماران تحت پیوند کلیه شدند که از نظر فارماکوبیولوژیک کاملاً مشابه نمونه وارداتی است.

رتبه تولید علم پزشکی ایران در خاورمیانه و دنیا اعلام شد

همشهری آنلاین: معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، رتبه ایران از نظر تولید علم پزشکی در جهان و خاورمیانه را اعلام کرد و گفت: ایران رتبه ۱۷ دنیا و اول خاورمیانه و شمال آفریقا را در تولیدات علم پزشکی به خود اختصاص داد.

به‌واسطه زیبایی و پول بازیگر نشدم

همشهری آنلاین: شهناز شهبازی بازیگر تلویزیون و سینما با اشاره به دلایل کم کار شدنش، از برخوردهای سلیقه‌ای و بها دادن بیش از حد به بازیگرانی که به واسطه زیبایی، پول و پارتی وارد این عرصه شده اند، گلایه کرد.

نظر رئیس‌جمهور درباره تکلیف اراضی اختلافی ۲ دانشگاه در شیراز

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه شیراز درباره تکلیف اراضی اختلافی دو دانشگاه شیراز و علوم پزشکی شیراز، گفت: رئیس‌جمهور در پاسخ به نامه دانشگاه شیراز، به طور شفاهی گفتند که نظرات دانشگاه شیراز در خصوص اراضی اختلافی با دانشگاه علوم پزشکی اعمال می‌شود.

یخ مخاطب هنوز باز نشده است؛ بخش بین‌الملل در غیاب چهره‌های جهانی

همشهری آنلاین: بخش بین‌الملل سی و سومین جشنواره فیلم فجر در حالی به روز سوم رسیده که مخاطبان همچنان خریدار فیلم های وطنی هستند و کمتر به آثار خارجی توجه دارند و البته چهره‌های مطرح سینمای جهان هم غایبند.

اقدامات شهرداری تهران در حوزه ارزیابی کیفیت محصولات فرهنگی

همشهری آنلاین: عضو شورای سیاستگذاری دبیرخانه دائمی ارتقای کیفیت محصولات و فعالیت‌های فرهنگی، «شهرداری تهران» را نهاد پیش‌قدم در حوزه ارزیابی کیفیت محصولات و فعالیت‌های فرهنگی دانست و گفت: عملیاتی شدن شاخص‌سازی فرهنگی در شهرداری تهران، به عنوان الگویی پیش‌روی شهرداری‌های سراسر کشور است.

مقام آمریکایی: وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز دیدار می‌کنند

همشهری آنلاین: یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: جان کری و محمد جواد ظریف وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز -دوشنبه،۷ اردیبهشت- در نیویورک با یکدیگر دیدار می‌کنند.

کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای نجات هامون تشکیل می‌شود

همشهری آنلاین: معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در سفر رییس جمهور افغانستان به ایران بر تشکیل کارگروه مشترک بین دو کشور برای حفاظت از تالاب هامون تصمیم‌گیری شد.

صعود سرخوش به مرحله حذفی اسنوکر قهرمانی آسیا

همشهری آنلاین: امیر سرخوش به مرحله حذفی راه یافت؛صعود سه نماینده دیگر کشورمان روز دوشنبه و در روز پنجم مسابقات مشخص می‌شود.

نفرات برتر مسابقات قهرمانی کشور دختران مشخص شدند

همشهری آنلاین: با پایان مسابقات سه رده سنی، نفرات برتر اسکواش دختران کشور معرفی شدند.

دیدار ونگر و مورینیو برنده نداشت

همشهری آنلاین: منچستر سیتی با عبور از منچستر یونایتد خود را به رده دوم جدول رساند.

شکست یووه در شهرآورد تورین

همشهری آنلاین: ناپولی این هفته با برتری مقابل سمپدوریا به کسب سهمیه لیگ اروپا امیدوارتر شد.

قهرمانی کوراش‌کاران ایران در آسیا با ۱۴ مدال رنگارنگ

همشهری آنلاین: در پایان رقابت‌های کوراش قهرمانی آسیا، تیم ملی کشورمان در مجموع دو بخش زنان و مردان با کسب ۹ طلا، ۴ نقره و ۱ برنز به مقام قهرمانی آسیا دست یافت.

کاراته‌کاهای دانشگاه آزاد قهرمان باشگاه‌های آسیا شدند

همشهری آنلاین: تیم دانشگاه آزاد اسلامی با کسب ۹ مدال طلا، ۱ نقره و ۴ برنز مقام قهرمانی دومین دوره جام باشگاه‌های آسیا در ازبکستان را از آن خود کرد.

مناطق حفاظت شده گیاهان دارویی در کشور ایجاد می‌شود

همشهری آنلاین: رییس بخش تحقیقات گیاهان دارویی بر لزوم حفاظت از گیاهان دارویی تاکید کرد و گفت: ایجاد مناطق حفاظت شده گیاهان دارویی در مناطق مختلف کشور در دستور کار قرار دارد.

آشنایی با روش تهیه شربت خاکشیر با تخم شربتی یا تخم ریحان

همشهری آنلاین: با نوشیدن این شربت خانگی علاوه بر رفع گرمازدگی، پوستی روشن و شفاف نیز خواهید داشت.

نتایج هفته ۱۸ لیگ برتر هندبال

همشهری آنلاین: لیگ برتر هندبال آقایان در هفته هجدهم با انجام چهار دیدار به پایان رسید.