دوشنبه 28 مهر 1393 | به روز شده: 20 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 26 تیر 1386 - 17:18:21 | کد مطلب: 26786 چاپ

مفاهیم: جهانی‌شدن چیست؟

اندیشه > اندیشه‌ سیاسی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه جهانی شدن در سال‌های اخیر یکی از پرکاربردترین واژه‌های عرصه سیاستگذاری اقتصادی،فرهنگی و سیاسی داخلی و بین المللی کشورها و نیز موضوع بحث‌های آکادمیک و ژورنالیستی بوده است.

برغم کاربرد گسترده ای که واژه جهانی شدن (Globalization)در بیش از یک دهه گذشته پیدا کرده،هنوز معنا و مفهوم آن همچنان مناقشه آمیز است و بسته به اینکه از چه زاویه و با چه نگرشی به آن نگریسته شود معنا و مفهوم متفاوت پیدا خواهد کرد که ظهور واژه های مختلفی همچون "جهانی شدن"،"جهانی سازی"،"جهانگرایی"،"غربی شدن" و "آمریکایی" شدن در بسیاری از جوامع از جمله ایران بیانگر این امر می باشد.

این اختلاف دیدگاهها باعث شده تا در حالی که گروهی از جوامع و افراد با نگاه کاملا مثبت به پدیده جهانی شدن می نگرند و آن را یک فرایند می دانند که در بردارنده فرصت های زیادی برای جوامع است گروه دیگری از افراد و جوامع این پدیده را یک امر منفی تلقی می کنند و آن را پروژه ای می دانند که از سوی صاحبان قدرت در جهان در جهت منافعشان طراحی شده است که طرفداران این دیدگاه در مقابله با جهانی شدن از جنبش مخالفان جهانی شدن که طیف متنوعی از افراد و گر وهها را در خود دارد حمایت می کنند.البته در بین این دو دیدگاه یک دیدگاه بینا بینی هم بر این باور است که جهانی شدن همچون هر پدید دیگری در ذات خود فرصت و چالش هایی دارد و کشورها و جوامع باید با شناخت دقیق آن از فرصت های آن به نفع خویش سود جویند و از چالش های احتمالی آن بدور مانند.

صرف نظر از این اختلاف نظرها،پدیده جهانی شدن شامل طیف گسترده ای از روندهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که در کاربرد عمومی خود بر معانی مختلفی همچون تعقیب سیاست  های لیبرالی کلاسیک (سیاست های بازار آزاد)در عرصه اقتصاد جهان(آزادسازی اقتصادی)، سیطره روزافزون اشکال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی غربی (و حتی آمریکایی) (غربی شدن یا آمریکایی شدن)، گسترش تکنولوژیهای جدید اطلاعاتی (انقلاب اینترنتی) و نیز این که بشریت در آستانه تحقق یک جامعه واحد متحد که در آن عوامل عمده منازعه اجتماعی از بین رفته اند (همبستگی جهانی) قرار گرفته، دلالت می کند.

در خصوص این که چه عاملی باعث ایجاد وضعیتی که از آن به وضعیت جهانی شدن یاد می شود شده، بین نظریه پردازان اختلاف نظر است. همچنین این اختلاف نظر در مورد زمان آغاز فرآیند جهانی شدن نیز وجود دارد. این اختلاف نظرها در خصوص ماهیت جهانی شدن موجب شده تا بحث ها بیشتر بر آثار جهانی شدن همچون افزایش تجارت کالاها و خدمات، توسعه نقل و انتقال نیروی انسانی،  گسترش جابه جایی سرمایه، تقویت نفوذ شرکت های چند ملیتی و سازمانهای بین المللی، تأثیر فزاینده تکنولوژی و در مجموع وابستگی متقابل بیشتر نظام بین المللی متمرکز شود تا جهانی شدن به مثابه یک نظریه.

جهانی شدن در عرصه سیاست هم تحول جدی ایجاد کرده است. به طور سنتی سیاست های هر کشور در چارچوب نظام های سیاسی داخلی آن ترسیم می شده است و دولت های ملی مسئولیت نهایی برای حفظ امنیت و رفاه اقتصادی شهروندان و نیز حفظ حقوق بشر و محیط زیست در درون مرزهای خود را داشته اند. تحولات ناشی از روند جهانی شدن به نوعی تصمیم گیری های سیاسی کشورها را به کارکرد نظام بین الملل نزدیک کرده و نقش نهادها و سازمانهای بین المللی را پر رنگتر کرده و به نوعی حاکمین ملی کشورها را فرسایش داده است.

در عرصه فرهنگی نیز نوآوری های تکنولوژیکی همچون اینترنت، دستگاههای فاکس، تلویزیون های ماهواره ای و کابلی، شبکه اینترنت و ظهور رسانه های جهانی موجب شده تا مرزهای فرهنگی کشورها درنوردیده شود.

گستردگی زوایای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی فرآیند جهانی شدن از جهات مختلف بر زندگی اجتماعی و فردی شهروندان کشورهای مختلف تأثیر گذاشته است. این امر طی چند سال گذشته موجب شده که برخی مؤسسات برای سنجش جایگاه کشورها در فرآیند جهانی شدن یک شاخص ترکیبی ایجاد کنند و براساس آن به ارزیابی بپردازند.

اگر چه مجموع این روندها موجب شده تا کارشناسان سیاستمداران و اندیشمندان این وضعیت را، «جهانی شدن» بنامند، اما همچنان این پرسش مرکزی مطرح است که معنی «جهانی شدن» واقعاً  چیست؟ و در مرحله بعدی اهمیت، برندگان و بازندگان جهانی شدن به عنوان یک روند واقعی چه کسانی هستند و چگونه می‌توان حرکت این روند را هدایت کرد؟

همچنین اگر چه در دو دهه گذشته و همزمان با ظهور و توسعه فرایند جهانی شدن مخالفت‌هایی با آن صورت گرفته و مخالفان جهانی شدن در سراسر جهان به یک جریان نیرومند تبدیل شدند، اما آثار بحران کنونی اقتصاد جهانی موجب شده جهانی شدن زدایی (De -globalization)که در قبل از این بحران به طور جسته و گریخته مطرح می‌شد به عنوان یک موضوع جدید در عرصه فکری ، رسانه‌ای و سیاستگذاری کشورها تبدیل شود

انتخاب سردبیر

پیرانه سرم کار جوانی به سر افتاد

مریم انصاری‌سعید: تصویر کلیشه‌ای پیرمردهایی که عصرها در پارک محل با هم‌سن‌و‌سال‌هایشان دور هم جمع می‌شوند‌ و مدام آه و فغان از روزگار جوانی سپری شده سر می‌دهند، مدت‌هاست به پایان رسیده و حالا دیگر بازنشستگی برای خیلی‌ها پایان دوران کاری و آغاز خانه‌نشینی نیست.

عبدلی‌پور نشان نقره دوی ۱۵۰۰ متر و الفت لاوی نشان برنز پرش طول را کسب کردند

همشهری آنلاین: در ادامه رقابت‌های دو و میدانی، امین عبدلی‌پور موفق به کسب نشانی دیگر برای دو و میدانی شد. علی الفت لاوی هم در مسابقات پرش طول به مدال برنز رسید.

کریمی در ۱۰۰ متر کرال پشت برنز گرفت و سه مداله شد

همشهری آنلاین: محمدحسین کریمی در ادامه رقابت‌های شنا مدال برنز ۱۰۰ متر کرال پشت کلاس اس ۱۳ را از آن خود کرد.

تیم پیشگامان نایب قهرمان تور دوچرخه سواری ایجن اندونزی شد

همشهری آنلاین: در پایان ۴ روز رقابت رکابزنان مطرح دنیا در تور بین المللی ایجن، تیم پیشگامان با کسب عنوان نایب قهرمانی این تورنمنت معتبر به کار خود در این مسابقات پایان داد.

متقیان مدال نقره، ملکی و میرشکاری مدال برنز پرتاب نیزه را کسب کردند

همشهری آنلاین: در مسابقات دو و میدانی هاشمیه متقیان مدال نقره به دست آورد، لیلا ملکی و عبدالرسول میرشکاری هم به مدال برنز پرتاب نیزه دست یافتند.

حسینی نقره‌ دوی ۲۰۰ متر و حیدری نقره پرتاب وزنه را کسب کردند

همشهری آنلاین: در مسابقات نابینایان و کم‌بینایان سیدحبیب حسینی مدال نقره دوی ۲۰۰ متر مردان را به خود اختصاص داد و مسعود حیدری در پرتاب وزنه نقره گرفت.

اولین طلای وزنه برداری به جعفری رسید/ محمدی نقره گرفت

همشهری آنلاین: در دومین روز از رقابت‌های وزنه برداری دو نماینده کشورمان به روی تخته رفتند و دو نشان طلا و نقره به دست آوردند.

حمید اسلامی در ۱۵۰۰ متر هم نقره‌ای شد

همشهری آنلاین: ملی‌پوش دونده کشورمان در بخش دوی ۱۵۰۰ متر نشان نقره بازی‌های پاراآسیایی را از آن خود کرد.

دومین کنگره بین‌المللی نمک‌زدایی آغاز شد

همشهری آنلاین: دومین کنگره بین‌المللی نمک‌زدایی روز دوشنبه (۲۸ مهر ماه) با حضور متخصصان داخلی و خارجی این رشته در سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران آغاز شد.

رحمتی به مدال برنز جودو دست پیدا کرد/ بنی طباء چهارم شد

همشهری آنلاین: سعید رحمتی، ملی‌پوش جودوی نابینایان کشورمان از راه‌یابی به فینال باز ماند و به مدال برنز قناعت کرد.

خدمتی در بین ۱۰ تیرانداز رکورددار جهان

همشهری آنلاین: بر اساس اعلام رسمی فدراسیون جهانی تیراندازی، نجمه خدمتی ضمن کسب مدال طلای بازی‌های آسیایی اینچئون، رکورد فینال تفنگ بادی ۱۰ متر جوانان جهان را به نام خود ثبت کرد.

آشنایی با روش تهیه کشک و بادمجان رژیمى

همشهری آنلاین: برای سلامت هر چه بیشتر بدن،‌بهتر است غذاها، سالم‌تر و رژیمی‌تر تهیه شوند.

بیسکویت؛ میان وعده‌ای مناسب

همشهری آنلاین: بیسکویت یک مکمل غذایی کامل است که پزشکان به تازه مادران توصیه می‌کنند حتما به فرزندانشان بدهند.

شکار دومین طلا توسط ساره جوانمردی/ عالیه محمودی برنز گرفت

همشهری آنلاین: در دومین روز از رقابت‌های تیراندازی، ساره جوانمردی، بانوی ملی‌پوش تیم تیراندازی برای دومین بار نشان طلا را بر گردن آویخت.

کاروان غدیر در اولین روز مسابقات ۱۹ نشان رنگارنگ کسب کرد

همشهری آنلاین: در پایان اولین روز از رقابت‌های پاراآسیایی اینچئون، کاروان ایران با کسب ۵ نشان طلا، ۱۱ نقره و ۳ برنز در جایگاه چهارم ایستاد.

اعظم خدایاری نقره گرفت/ فاطمه منتظری به برنز دست یافت

همشهری آنلاین: دو بانوی ملی‌پوش تیم دو و میدانی کشورمان به نشان نقره و برنز دست یافتند.

حسن دهقانی و محسن کائیدی به نشان نقره پرتاب وزنه و پرتاب نیزه دست یافتند

همشهری آنلاین: در ادامه رقابت‌های دو و میدانی، سه نماینده دیگر کشورمان به میدان رفتند که حاصل آن دو مدال نقره و یک مقام پنجمی بود.

شاهین ایزدیار نشان نقره شنای ۵۰ متر آزاد را کسب کرد

همشهری آنلاین: در اولین روز از رقابت‌های شنا، شاهین ایزدیار در کلاس S۱۰، ماده ۵۰ متر آزاد به مصاف حریفان رفت.