پنج شنبه 10 مهر 1393 | به روز شده: 18 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 15 اردیبهشت 1386 - 17:53:33 | کد مطلب: 21235 چاپ

آشنایی با سازمان جهانی تجارت (WTO)

جهان > مجامع‌ جهانی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
سازمان جهانی تجارت که از ابتدای سال 1995 میلادی برای مدیریت مناسبات تجارت چنـد جانبه بیـن‌المللی جایگزین گات شد، اکنون به یک سازمان بزرگ جهانی تبدیل شده است.

more  وب سایت رسمی: WTO

اهمیت سازمان جهانی تجارت (World Trade Organization -WTO) تا آن حد است که در حال حاضر 154 کشور جهان به عضویت این سازمان درآمده و کشورهایی نیز در حال طی کردن فرآیند الحاق هستند. ایران نیز اکنون به عضویت ناظر سازمان جهانی تجارت درآمده  وسرگرم آماده سازی فرایند مذاکرات است. روسیه آخرین کشوری است که به این سازمان پیوسته است.

در اوج جنگ جهانی دوم و بویژه در سالهای بعد از آن تلاش های وسیع برای نظم بخشیدن به مناسبات بین کشورها در عرصه های سیاسی و اقتصادی صورت گرفت.در زمینه سیاسی، نتیجه این تلاش ها به تأسیس سازمان ملل متحد به عنوان سازمانی برای مدیریت مناسبات سیاسی بین المللی انجامید.

 نتیجه این تلاش ها در عرصه تجارت و بازرگانی در سال 1947 به تأسیس موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت (گات) منجر شد. بسیاری از کشورها مسائل مربوط به تجارت چندجانبه خود را حدود نیم قرن در چارچوب گات پیگیری می کردند.با این وجود،از یک سو به دلیل فقدان یک مبنای حقوقی برای گات، به عنوان یک سازمان بین المللی، و از سوی دیگر به دلیل گسترده و پیچیده تر شدن مسائل مربوط به تجارت و بازرگانی بین المللی ضرورت تأسیس یک نهاد مسئول در این زمینه در دهه آخر قرن بیستم بخوبی آشکار شد. بر همین اساس اعضای گات در دور اروگوئه که آخرین دور مذاکرات تجاری گات محسوب می شود با تصویب موافقت نامه مراکش سنگ بنای نهاد جدیدی به نام سازمان جهانی تجارت را گذاشتند.

سازمان جهانی تجارت گات باضافه خیلی چیزهای دیگر است.گات در واقع مجموعه ای از قواعد و مقرراتی بود که هرگز از یک مبنای حقوقی به عنوان یک نهاد بین المللی برخوردار نبود و به طور موقت شکل گرفته بود در حالی که سازمان جهانی تجارت یک نهاد بین المللی با ساختار سازمانی دائمی است. این سازمان که از سال 1995 جایگزین گات شده است یک سازمان بین المللی است که علاوه بر موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت در چارچوب  موافقتنامه های متعدد دیگری بر حقوق و تعهدات اعضاء نظارت می کند.

تفاوت دیگر گات با سازمان جهانی تجارت در این است که مقررات گات تنها شامل تجارت کالاها بود در حالی که موافقتنامه سازمان جهانی تجارت علاوه بر تجارت کالاها، تجارت خدمات و جنبه های تجاری مرتبط با مالیکت معنوی را نیز در بر می گیرد.

یک تفاوت دیگر گات با سازمان جهانی تجارت در نظام حل و فصل اختلافات است. در سازمان جهانی تجارت مقررات تفصیلی تر و عملی تری در مورد بررسی و اجرای تصمیمات نظام حل و فصل اختلاف وجود دارد. نظام حل و فصل اختلافات این سازمان محدودیت زمانی برای بررسی تعیین کرده و از این لحاظ از سرعت بیشتری نسبت به نظام حل و فصل اختلافات گات برخوردار است. در این نظام که جنبه خودکار دارد احتمال کارشکنی و تأخیر کمتر است. همچنین یک نهاد برای فرجام خواهی و بررسی نظرات هیأت حل و فصل اختلافات نیز در سازمان تجارت وجود دارد.

اهداف یادشده در مقدمه موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت یعنی مواردی همچون بالابردن سطح زندگی مردم کشورهای عضو،فراهم نمودن امکانات ایجاد اشتغال کامل،افزایش درآمدهای واقعی و بالابردن سطح تقاضا، و بهره برداری مؤثر از منابع جهانی و گسترش تولید تجارت بین المللی اهداف سازمان جهانی تجارت نیز است.

به اضافه این که در این سازمان گسترش تولید و تجارت خدمات نیز علاوه بر گسترش تولید و تجارت کالاها مد نظر قرار گرفته است و استفاده از منابع جهانی هم به حمایت از محیط زیست و رشد پایدار مشروط شده است.

بنابراین اگر اهداف سازمان جهانی تجارت را بخواهیم بطور خلاصه بیان کنیم عبارت خواهند بود از:
1- مدیریت و نظارت بر اجرای 28 موافقت نامه 
2- مجمعی برای مذاکرات تجاری چند جانبه 
3- مکانیسم حل و فصل اختلافات تجاری
4- بررسی و ارزیابی سیاست های تجاری اعضاء
5- همکاری با دیگر سازمان های بین المللی در زمینه مدیریت اقتصاد جهانی
6- کمک به کشورهای درحال توسعه و اقتصادهای در حال گذار جهت برخورداری از مزایای نظام تجارت چند جانبه
 
سازمان جهانی تجارت نیل به این اهداف را برمبنای اصولی همچون اصل عدم تبعیض، اصل آزاد سازی تجاری، اصل تجارت عادلانه، اصل شفافیت، اصل رفتار ویژه و متفاوت با کشورهای درحال توسعه تعقیب می کند.البته باید توجه داشت که براین اصول استثنائات زیادی وارد شده است و اینطور نیست که همه کشورهای عضو سازمان جهانی تجارت با هر سطحی از توسعه اقتصادی و یا هر میزان از حجم اقتصاد و تجارت به یک اندازه ملزم به رعایت این اصول باشند.

سازمان جهانی تجارت به عنوان یک سازمان بین المللی که اکثر کشورهای جهان عضو آن هستند برای انجام وظایف خود که مدیریت تجارت چندجانبه بین المللی است دارای ساختار تشکیلاتی به شرح زیر است:

کنفرانس وزیران:

کنفرانس وزیران بالاترین رکن سازمان جهانی تجارت و متشکل از وزیران ذیربط کلیه کشورهای عضو است.نشست کنفرانس وزیران معمولاً از وزیران بازرگانی یا وزیرانی که مسئولیت امور تجارت خارجی در کشورهای عضو سازمان جهانی تجارت را برعهده دارند تشکیل شده و دست کم هر دو سال یکبار برگزار می شود. در نشست کنفرانس وزیران دستور کار تهیه شده توسط شورای عمومی مورد بررسی قرار می گیرد و در خصوص تمامی مسائل مربوط به امور سازمان جهانی تجارت در چارچوب موافقتنامه های تجاری چند جانبه تصمیم گیری می شود.

اولین نشست کنفرانس وزیران سازمان جهانی تجارت پس از تأسیس این سازمان در ماه دسامبر سال 1996 در سنگاپور برگزار شد. نشست دوم در ماه مه 1998 در شهر ژنو ،نشست سوم در دسامبر 1999 در شهر سیاتل آمریکا ،نشست چهارم در ماه نوامبر 2001 در دوحه قطر ،نشست پنجم در سپتامبر 2003 در کانکون مکزیک و نشست ششم در دسامبر 2005 در هنگ کنگ برگزار شد.

شورای عمومی:

شورای عمومی که پس از کنفرانس وزیران مهمترین رکن سازمان جهانی تجارت محسوب می شود عهده دار امور جاری و روزمره سازمان است.طبق موافقتنامه تأسیس سازمان جهانی تجارت این شورا که متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت است وظایف خود را در سه شکل  الف – شورای عمومی ، ب – هیأت حل وفصـل اختـلاف ،  ج – هیأت بررسی سیاست تجاری انجام می دهد. نشست های عادی شورای عمومی معمولا هر دو ما یک بار با شرکت سفرای کشورهای عضو تشکیل می شود.

 شورای عمومی در فاصله بین اجلاس های کنفرانس وزیران به نمایندگی از سوی کنفرانس تمامی امور مربوط به سازمان جهانی تجارت را انجام می دهد. این شورا چه در شکل هیأت حل و فصل اختلاف که برای نظارت بر رویه های حل و فصل اختلاف اعضاء تشکیل جلسه می دهد و چه در شکل هیأت بررسی سیاست تجاری که برای تجزیه و تحلیل سیاست تجاری اعضاء تشکیل جلسه می دهد گزارشات خود را به کنفرانس وزیران ارائه می کند.
 
شوراهای بخشی:

رکن بعدی سازمان جهانی تجارت شوراهای بخشی است که هر یک مسئولیت اداره بخش وسیعی از مسائل تجاری را بر عهده دارد و به شورای عمومی گزارش می دهد. تعداد این شوراها سـه مـورد اسـت که عبارتنـداز:الف – شـورای تجـارت کـالاها، ب – شورای تجـارت خدمـات، ج – شورای جنبه های تجاری مرتبط با مالکیت فکری.

به طوری که از نام این شوراها برمی آید هر یک از آنها مسئول اجرای موافقتنامه های سازمان جهانی تجارت در قلمروهای تجاری مربوط است. این شوراها متشکل از تمامی اعضای سازمان است. همچنین سه شورای بخشی دارای نهادهای وابسته هستند. اگرچه حیطه کاری این نهادها محدودتر است، اما آنها همچون شوراهای یادشده متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت بوده و گزارش کار خودرا به شورای عمومی ارائه می کنند.

این نهادها مسائلی همچون تجارت و توسعه، محیط زیست، موافقتنامه های تجارت منطقه ای و مسائل اداری را شامل می شود. کنفرانس وزیران  سازمان جهانی تجارت در اولین نشست خود در دسامبر سال 1996 در سنگاپور با ایجاد گروههای کاری جدید در زمینه های سیاست سرمایه گذاری و رقابت، شفافیت در خریدهای دولتی، و تسهیل تجاری موافقت کرد.

کمیته ها ی تخصصی:

 هر یک ازشوراهای سطوح عالی دارای کمیته های وابسته بخود هستند که از نظر سلسله مراتب سازمانی در مرحله بعد از این شوراها قرار می گیرند. این کمیته ها که متشکل از تمامی اعضای سازمان جهانی تجارت هستند به شوراهای مربوطه گزارش می دهند. تعداد این نوع کمیته ها در زیر مجموعه شورای تجارت کالاها 16 مورد است که در زمینه های تخصصی فعالیت می کنند. همچنین شورای تجارت خدمات نیز 4 کمیته وابسته به خود دارد. در سطح شورای عمومی نیز هیأت حل و فصل اختلاف دو نهاد فرعی وابسته دارد که عبارت است از پانل های حل و فصل اختلاف و هیأت استیناف.

دبیرخانه:

دبیرخانه سازمان جهانی تجارت که مقر آن در شهر ژنو سوئیس است مسئول اداره امور اداری است.در حال حاضر سازمان جهانی تجارت حدود 700 کارمند دارد. عمده فعالیت دبیرخانه مربوط به مذاکرات الحاق اعضای جدید و ارائه مشورت های لازم به کشورهای متقاضی عضویت در سازمان می باشد. در رأس دبیرخانه مدیرکل قرار دارد که توسط شورای عمومی انتخاب می شود.مدیر کل با همکاری معاونان خود امور دبیرخانه و بخش های مختلف آن را اداره می کند.

 اولین مدیر کل سازمان جهانی تجارت «پیتر ساترلند» آخرین مدیر کل گات بود که برای مدتی پس از تأسیس این سازمان مدیر کلی آن را نیز بر عهده داشت. دومین مدیرکل سازمان جهانی تجارت «رناتو روجیرو» از ایتالیا بود که دوره چهارساله او که از سال 1995 آغاز شده بود در آوریل سال 1999 به پایان رسید. سومین مدیرکل  سازمان جهانی تجارت آقای مایک مور از استرالیا بود که تا از سال 1999 تا سال 2002 در این منصب قرار داشت.چهارمین مدیر کل سازمان جهانی تجارت آقای سوپاچای پانیچ پاکدی از تایلند بود که از سال 2002 تا سال 2005 عهده دار این مسولیئت بود.مدیر کنونی سازمان جهانی که در واقع پنجمین مدیر کل این سازمان می باشد تجارت آقای پاسکال لامی از کشور فرانسه است که از سال 2005 عهده دار این سمت شده است.

نشست های غیررسمی:

 اگرچه نشست های غیر رسمی در قالب نمودار تشکیلاتی سازمان جهانی تجارت قرار ندارد، اما از آنجا که تصمیم گیری در این سازمان براساس اجماع آراء صورت می گیرد شکی نیست که دستیابی به این امر بدون رایزنی های قبلی بین اعضاء امکان پذیر نخواهد بود. برهمین اساس مشورت های غیررسمی در اشکال مختلف حتی در سطح رؤسای هیأت های نمایندگی نقش مهمی در نیل به اجماع نظر اعضای سازمان ایفا می کند و لازمه نشستهای رسمی کمیته ها و شوراهای مختلف محسوب می شود. این رایزنیها در زمینه موافقت اعضاء با قبول عضویت یک کشور جدید بسیار حائز اهمیت است.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

خاطره بازی با مجسمه‌های میکل آنژ شرق

حمیدرضا محمدی: «دنیا بداند، من خالق مجسمه فردوسی، [ابوالحسن صدیقی] را «میکل آنژِ شرق» شناختم. میکل آنژ بار دیگر در مشرق زمین متولد شده‌است.»

روخوانی خاطرات ابوالحسن خان صدیقی که ۱۰۱ سال در پاییز زندگی کرد

مسعود میر: از مهرماهی که به دنیا آمد تا آذری که قید دنیا را زد شهر تولد و وفاتش بدون او گمشده بسیار داشت. اگر تصور می‌کنید که می‌شود در تهران بدون فردوسی گم نشد این کلمات را پلک بزنید ولی اگر چنان تهرانی را متصور نیستید این خاطره بازی را پی بگیرید...

عاقبت سوشی‌ خوردن

نیویورک>مردی که سوشی (غذای سنتی ژاپنی‌ها که ماده اصلی آن ماهی خام است) خورده بود پس از مراجعه به پزشک متوجه شد، چند صد کرم کوچک در تمام بدنش منتشر شده‌اند.

بازار پاییزی میوه، همچنان نابسامان وگران

بازار میوه با ورود میوه‌های پاییزی و خروج تدریجی میوه‌های تابستانی همچنان نابسامان و گران است.

فانوس‌های سنگی در میان آسمانخراش‌ها

فاطمه عسگری آزاد: توکیو پایتخت ژاپن و یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان است؛ شهری که ترکیبی شگفت انگیز از زندگی مدرن و سنت‌های کهن است.

دور تازه هزار صدای پاپ در فرهنگسرای نیاوران

همشهری‌آنلاین: بعد از وقفه‌ای چندماهه دور جدید برنامه مسابقه موسیقی هزارصدا پاپ روز شنبه ۱۲ مهرماه از سوی بنیاد آفرینش‌های هنری نیاوران آغاز می‌شود. قرار است هزار صدای سنتی نیز چهارمین شنبه هر ماه در همین مکان برگزار شود.

سمپوزیومی که به پایتخت مجسمه هدیه مى‌کند

مریم آموسا: اگر دوست دارید از نزدیک شاهد فرایند خلق یک اثر هنرى باشید که به زودى آن را در گوشه‌اى از شهر نصب خواهند کرد، مى‌توانید سرى به برج میلاد بزنید.

تاب‌های نورانی

بوســــتون> گروهــــــی از معمار‌های مبتکر برای پارک لاون در بوستون تاب‌هایی طراحی کرده‌اند که در حالت معمولی چراغ هستند و پس از سوار شدن کودکان به رنگ‌های گوناگون در می‌آیند.

رسوایی نظامی در آلمان

هفته گذشته، اورسلا وندرلین، وزیردفاع آلمان اعلام کرد که کشورش ۲ هواپیمای ترابری نظامی از نوع ترنسال‌پر از تجهیزات نظامی ازجمله سیستم دفاع موشکی به امان پایتخت اردن و به اربیل در شمال عراق می‌فرستد.

کار‌آفرینی؛ اصلاح بنیان‌ها به‌جای آموزش

امیر شفیعی: تشدید سیاست‌های خصوصی‌سازی در چند سال گذشته، موضوع کارآفرینی را بیش از پیش داغ کرده است.

کمانچه راه می‌رود، کوچه آواز است

فریدون صدیقی: صدا، کمانچه می‌شود در کوچه‌ای که از بی‌مهری روزگار دنبال خیابان می‌گردد. صدا حزن غریبی دارد در شب ملول از دریغ باران.

پیاده‌های پاییزی

رحیم صلواتیان: باد خنک پاییزی که به‌صورت تهرانی‌ها می‌خورد- البته اگر این مگس‌های سفید و عسلک‌های پنبه اجازه دهند- تا بیایند از چنگ آفتاب تیز تموز نجات پیدا کنند، می‌افتند در تله ترافیک‌های مرگباری که از مهره اول گردن تا برجستگی زیر شست پا را نوازش می‌کنند و دردش خواب شب را از چشم می‌گیرد.

انتشار ۱۸۰۰ عنوان کتاب دفاع مقدس در سال‌های ۹۱ و ۹۲

همشهری آنلاین: رئیس ستاد پنجمین نمایشگاه کتاب دفاع مقدس از انتشار ۱۸۰۰ عنوان کتاب دفاع مقدس در سال‌های ۹۱ و ۹۲ خبر داد و گفت: برگزاری این نمایشگاه در راستای اطاعت از فرمایشات رهبر انقلاب است.

لشکر ۲۳ تکاور نیرویی ویژه در قلب نزاجاست

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش لشکر ۲۳ نیروهای مخصوص نزاجا را یک نیروی ویژه در قلب نیروی زمینی عنوان کرد و گفت: این لشکر تکاور ضربات بی‌شماری به ارتش عراق وارد کرد.

صلاحیت بیست وهفت نامزد انتخابات ریاست جمهوری تونس تأیید شد

همشهری‌انلاین: کمیته انتخابات تونس صلاحیت ۲۷ کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری این کشور را تأیید کرد.

صعود چهار سنگ‌نورد ایران به نیمه نهایی

همشهری آنلاین: الناز رکابی در بولدرینگ و علی برات‌زاده، داوود رکابی و امیرحمزه پورشفیع در سرطناب راهی نیمه نهایی شدند.

ممنوعیت استفاده از کیسه‌های پلاستیکی در فروشگاه‌های کالیفرنیا

همشهری آنلاین: کالیفرنیا به عنوان اولین ایالت آمریکا با تصویب یک قانون جدید، استفاده از کیسه‌های پلاستیکی یک‌بار مصرف را به کلی ممنوع اعلام کرد.