سه شنبه 12 اسفند 1393 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 9 آبان 1391 - 18:46:22 | کد مطلب: 189600 چاپ

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

فرهنگ و تاریخ > موزه - همشهری آنلاین:
مجموعه قصر که پیش از این 24 هکتار بود،‌ مجموعه‌ زیبایی را تشکیل می‌داد که در راس آن کاخ فتحعلی شاه قاجار خودنمایی می‌کرد، اما زمانی که ناصرالدین‌شاه روی کار آمد از این مجموعه خوشش نیامد و بیشتر ترجیح می‌داد در کاخ گلستان روزگار بگذراند.

این رضاخان بود که تصمیم گرفت در تهران زندانی رسمی داشته باشد. به‌ همین دلیل نیکولا مارکوف معمار مشهور روسی را به ایران آورد تا طراحی زندان قصر را انجام دهد.

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

زندان مارکوف دارای 192 اتاق و گنجایش 700 زندانی بود که 96 اتاق آن پنج نفری و بقیه انفرادی بودند. مریضخانه‌ای هم مشتمل بر شش اتاق شش تخته و 16 اتاق یک تخته به‌ همراه باغ و حمام ساخته شده بود.

  آشنایی با تاریخچه زندان قصرmore

یازدهم آذرماه سال ۱۳۰۸ زندان قصر شکل گرفت. اولین قربانی نیز خود سازنده بود(!) تیمسار درگاهی، رئیس وقت شهربانی که به جرم دعوت رضاخان به یکی از ۱۹۲ سلول عمومی و انفرادی در جریان افتتاح زندان به حبس محکوم شد.

قصر پس از آن نیز پذیرای نامدارانی شد که عبدالحسین تیمورتاش، نصرت‌الدوله و سردار اسعد بختیاری از آن جمله بودند.

بزرگ‌علوی سرگذشت سال‌های حبس خود و دیگر زندانیان مشهور را در کتاب «۵۳ نفر» در زندان قصر نوشت.

پس از شهریور 20 و استعفای رضاخان و تبعید به جزیره موریس کارکردهای قصر نیز نمایان‌تر شد.

شکل دایره زندان تنها به این منظور به این فرم طراحی شده که هر سه طبقه آن در اثر وجود این فضای خالی و بالکن‌هایی که با حفاظ‌های نرده‌ای پوشیده شدند، در تابستان به شدت گرم باشد و در زمستان سرد؛ سرمایی که تا مغز استخوان زندانیان نفوذ می‌کرده است.

زندان قصر از بدو تأسیس تا سال 1357 (پیروزی انقلاب اسلامی) در طول نیم قرن، آیینه‌ای است در انعکاس تجدد در دوران پهلوی. از یک سو زندانیان عادی در این زندان از حقوق مدنی و تعریف شده‌ای برخوردار شدند و از سوی دیگر در طول نیم قرن زندان قصر به مشهورترین زندان سیاسی کشور تبدیل شد.

زندان قصر در سالهای اخیر توسط شهرداری تهران به باغ موزه‌ای پند آموز تبدیل شده است که بازدیدکنندگان می‌توانند همه روزه از قسمت‌های مختلف آن دیدن کنند.

همچنین حضار می‌توانند ازمحل‌های نگهداری زندانیان سیاسی که حتی دیوارهایش همگی با مهر سکوت عمق فاجعه را به تصویر کشیده و بیننده را تحت تاثیر قرار می‌دهد، دیدن نمایند.

"باغ ایرانی" یکی از بخش های این مجموعه است که با بهره‌گیری از تنوع گیاهی یک فضای شهری دلنشین و یک موزه روباز محسوب ایجاد شده است.

یکی از بخش های اصلی، "موزه تاریخ انقلاب اسلامی ایران" است. این موزه تصویری است از مبارزات مردم در دوران ستمشاهی و بخش دیگر "موزه زندان" است که بازسازی عینی فضای زندان از اتفاقاتی است که در دوره رژیم ستم شاهی افتاد و هم محلی برای تصویر برداری مجموعه های سینمایی.

از دیگر بخش های این باغ موزه می‌توان به مسجد، زورخانه قصر، باغ های ایرانی، کتابخانه مرکز تحقیقات، گالری های مختلف، فضاهای نمایشگاهی و فرهنگی چایخانه و سفره خانه سنتی، مراکز عرصه محصولات فرهنگی، بازارچه محصولات هنری و صنایع دستی اشاره کرد.

همچنین شهروندان می‌توانند در محدوده زندان، از فضای سبز و بوستان و مجموعه‌های فرهنگی ورزشی موزه بازدید کنند.

از زندان قصر بخش‌هایی باقی مانده تا خاطرات این محل تاریخی به فراموشی سپرده نشود؛ از جمله این فضاها می‌توان به زندان مارکف و سیاسی و ساختمان روبروی درب اصلی همراه با برج نگهبانی و نورگیر اشاره کرد.

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

همچنین ساختمان بند جوانان نیز حفظ شده است. برج دیده‌بانی و منبع آب در شمال شرقی زندان، ساختمان واحد برق در شمال غربی و ساختمان مدرسه اندرزگاه 12 یا بند کارگری نیز حفظ شده است.

زندان مارکوف با مساحتی بالغ بر 8800 متر مربع از فضاهای متنوعی همچون مرکز اسناد، تصاویر و اشیاء تاریخی، نمایشگاه، گالری موسمی، کافه گالری و سالن اجتماعات چند منظوره تشکیل شده است.

مسجد،کتابفروشی دائمی (با مضامین تاریخ انقلاب و مبارزات سیاسی و کتب مرتبط با زندان) و زورخانه از دیگر قسمتهای این مجموعه محسوب می‌شوند.

گالری تصاویر و اسناد مربوط به مرمت و بازسازی موزه به عنوان یکی از دستاوردهای شهرداری تهران برای استفاده محققان، استادان، دانشجویان و پژوهشگران قابل استفاده است و ساختمان زندان سیاسی با مساحتی در حدود 5 هزار متر مربع دارای فضاهای گوناگون و متنوعی است که روایتگر تاریخ انقلاب و مبارزان انقلاب اسلامی است که این ساختمان نیز شامل محل زندان‌ها، کتاب‌خانه، مرکز مطالعات و موزه است.

همچنین حسینیه، رستوران و کافی شاپ نیز دیگر قسمت‌های این مجموعه را تشکیل می‌دهد و سه حیاط موجود در زندان قابلیت پخش فیلم و نماهنگ و ویدئوهای مفهومی دارند.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

نیروهای عراقی در آستانه ورود به مرکز شهر تکریت هستند

همشهری آنلاین: ارتش عراق و نیروهای مردمی در دومین روز عملیات آزادسازی تکریت در شمال این کشور در آستانه ورود به مرکز این شهر هستند.

وزیر بهداشت: حضور تیم سلامت در زندان‌ها مصداق یک کار جهادی است

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نوشت: نخستین بار بود که وارد یک زندان می‌شدم. به نظرم از پشت دوربین یک فیلم مسـتند هم نمی‌توان عمق آن چه را در چنین فضـایی می‌گذرد به تصویر کشید. چیزهایی که دیدم تکان‌دهنده و بسیار آزاردهنده بود.

یک گروه فعال تروریستی مرتبط با داعش در مالزی متلاشی شد

همشهری آنلاین: پلیس مالزی روز سه شنبه از متلاشی شدن یک گروه فعال مرتبط با تروریست‌های داعش که تامین و اعزام نیرو برای این گروه تروریستی را بر عهده داشت خبر داد.

۹۵ درصد داوطلبان انتخابات شورایاری‌ها تأیید صلاحیت شدند

همشهری آنلاین: رئیس هیات اجرایی انتخابات شورایاری‌های شهر تهران با اعلام آغاز تبلیغات رسمی کاندیدهای این انتخابات از ۱۴ اسفند ماه، گفت: فرصت تبلیغ برای داوطلبان تا پایان وقت ۲۰ اسفند ماه باقی است و آئین‌نامه‌ها شیوه انتخابات را مشخص کرده است.

نکاتی درباره‌ی برگزاری مراسم اسکار که نمی‌دانید!

همشهری آنلاین: هیچ اهداکننده‌ای نباید بیش از دو مجسمه در دست بگیرد. اگر تعداد برنده‌ها بیشتر باشد، از تعداد بیشتری اهداکننده استفاده می‌شود.

فاطمیه‌ای دلگیرتر از گذشته، اما زنده‌تر از همیشه

همشهری آنلاین - دکتر حسن بشیر*: امسال ایام فاطمیه دلگیرتر از هر سال آغاز می‌شود. این دلگیری و غم و سوز نه تنها در مصیبت شهادت دُردانه خلقت، ام ابیها و فاطمه زهرای بتول (علیها السلام) ریشه دارد که هر سال دل‌ها را آتشین‌تر می‌کند، بلکه علاوه بر آن، فقدان عالم نستوه، فقیه بصیر و استاد اخلاق حضرت آیت‌الله مهدوی کنی (قدس سره الشریف) این درد و غم را افزون‌تر کرده است.

سایه سنگین بیماری‌های روانی بر سر مردم تهران

همشهری آنلاین - زهرا رفیعی: بیماری‌های روانی در میان مردم هنوز جزو بدنام‌ترین بیماری‌ها است. هر چند ریشه عصبی برخی دردهای جسمی کم کم جای خود را در میان مردم باز می‌کند باز مراجعه به روانپزشک جزو نگفتنی‌ترین کارهاست.

اختصاص۶۰ میلیارد تومان برای مقابله با ریزگردها و احیای تالاب‌ها

همشهری آنلاین: مجلس با اختصاص ۶۰ میلیارد تومان برای پیشگیری و مقابله با پدیده گرد و غبار و ریزگردها و احیای تالاب‌ها و دریاچه‌های کشور موافقت کرد.

نماهایی از جام جهانی کشتی فرنگی در تهران

همشهری آنلاین: طی روزهای ۳۰ بهمن و ۱ اسفند، مسابقات جام جهانی کشتی فرنگی در تهران برگزار شد که در پایان جمهوری آذربایجان، روسیه و ایران به ترتیب عناوین اول تا سوم را از آن خود کردند.