دوشنبه 28 مهر 1393 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 9 آبان 1391 - 18:46:22 | کد مطلب: 189600 چاپ

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

فرهنگ و تاریخ > موزه - همشهری آنلاین:
مجموعه قصر که پیش از این 24 هکتار بود،‌ مجموعه‌ زیبایی را تشکیل می‌داد که در راس آن کاخ فتحعلی شاه قاجار خودنمایی می‌کرد، اما زمانی که ناصرالدین‌شاه روی کار آمد از این مجموعه خوشش نیامد و بیشتر ترجیح می‌داد در کاخ گلستان روزگار بگذراند.

این رضاخان بود که تصمیم گرفت در تهران زندانی رسمی داشته باشد. به‌ همین دلیل نیکولا مارکوف معمار مشهور روسی را به ایران آورد تا طراحی زندان قصر را انجام دهد.

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

زندان مارکوف دارای 192 اتاق و گنجایش 700 زندانی بود که 96 اتاق آن پنج نفری و بقیه انفرادی بودند. مریضخانه‌ای هم مشتمل بر شش اتاق شش تخته و 16 اتاق یک تخته به‌ همراه باغ و حمام ساخته شده بود.

  آشنایی با تاریخچه زندان قصرmore

یازدهم آذرماه سال ۱۳۰۸ زندان قصر شکل گرفت. اولین قربانی نیز خود سازنده بود(!) تیمسار درگاهی، رئیس وقت شهربانی که به جرم دعوت رضاخان به یکی از ۱۹۲ سلول عمومی و انفرادی در جریان افتتاح زندان به حبس محکوم شد.

قصر پس از آن نیز پذیرای نامدارانی شد که عبدالحسین تیمورتاش، نصرت‌الدوله و سردار اسعد بختیاری از آن جمله بودند.

بزرگ‌علوی سرگذشت سال‌های حبس خود و دیگر زندانیان مشهور را در کتاب «۵۳ نفر» در زندان قصر نوشت.

پس از شهریور 20 و استعفای رضاخان و تبعید به جزیره موریس کارکردهای قصر نیز نمایان‌تر شد.

شکل دایره زندان تنها به این منظور به این فرم طراحی شده که هر سه طبقه آن در اثر وجود این فضای خالی و بالکن‌هایی که با حفاظ‌های نرده‌ای پوشیده شدند، در تابستان به شدت گرم باشد و در زمستان سرد؛ سرمایی که تا مغز استخوان زندانیان نفوذ می‌کرده است.

زندان قصر از بدو تأسیس تا سال 1357 (پیروزی انقلاب اسلامی) در طول نیم قرن، آیینه‌ای است در انعکاس تجدد در دوران پهلوی. از یک سو زندانیان عادی در این زندان از حقوق مدنی و تعریف شده‌ای برخوردار شدند و از سوی دیگر در طول نیم قرن زندان قصر به مشهورترین زندان سیاسی کشور تبدیل شد.

زندان قصر در سالهای اخیر توسط شهرداری تهران به باغ موزه‌ای پند آموز تبدیل شده است که بازدیدکنندگان می‌توانند همه روزه از قسمت‌های مختلف آن دیدن کنند.

همچنین حضار می‌توانند ازمحل‌های نگهداری زندانیان سیاسی که حتی دیوارهایش همگی با مهر سکوت عمق فاجعه را به تصویر کشیده و بیننده را تحت تاثیر قرار می‌دهد، دیدن نمایند.

"باغ ایرانی" یکی از بخش های این مجموعه است که با بهره‌گیری از تنوع گیاهی یک فضای شهری دلنشین و یک موزه روباز محسوب ایجاد شده است.

یکی از بخش های اصلی، "موزه تاریخ انقلاب اسلامی ایران" است. این موزه تصویری است از مبارزات مردم در دوران ستمشاهی و بخش دیگر "موزه زندان" است که بازسازی عینی فضای زندان از اتفاقاتی است که در دوره رژیم ستم شاهی افتاد و هم محلی برای تصویر برداری مجموعه های سینمایی.

از دیگر بخش های این باغ موزه می‌توان به مسجد، زورخانه قصر، باغ های ایرانی، کتابخانه مرکز تحقیقات، گالری های مختلف، فضاهای نمایشگاهی و فرهنگی چایخانه و سفره خانه سنتی، مراکز عرصه محصولات فرهنگی، بازارچه محصولات هنری و صنایع دستی اشاره کرد.

همچنین شهروندان می‌توانند در محدوده زندان، از فضای سبز و بوستان و مجموعه‌های فرهنگی ورزشی موزه بازدید کنند.

از زندان قصر بخش‌هایی باقی مانده تا خاطرات این محل تاریخی به فراموشی سپرده نشود؛ از جمله این فضاها می‌توان به زندان مارکف و سیاسی و ساختمان روبروی درب اصلی همراه با برج نگهبانی و نورگیر اشاره کرد.

آشنایی با باغ موزه قصر تهران

همچنین ساختمان بند جوانان نیز حفظ شده است. برج دیده‌بانی و منبع آب در شمال شرقی زندان، ساختمان واحد برق در شمال غربی و ساختمان مدرسه اندرزگاه 12 یا بند کارگری نیز حفظ شده است.

زندان مارکوف با مساحتی بالغ بر 8800 متر مربع از فضاهای متنوعی همچون مرکز اسناد، تصاویر و اشیاء تاریخی، نمایشگاه، گالری موسمی، کافه گالری و سالن اجتماعات چند منظوره تشکیل شده است.

مسجد،کتابفروشی دائمی (با مضامین تاریخ انقلاب و مبارزات سیاسی و کتب مرتبط با زندان) و زورخانه از دیگر قسمتهای این مجموعه محسوب می‌شوند.

گالری تصاویر و اسناد مربوط به مرمت و بازسازی موزه به عنوان یکی از دستاوردهای شهرداری تهران برای استفاده محققان، استادان، دانشجویان و پژوهشگران قابل استفاده است و ساختمان زندان سیاسی با مساحتی در حدود 5 هزار متر مربع دارای فضاهای گوناگون و متنوعی است که روایتگر تاریخ انقلاب و مبارزان انقلاب اسلامی است که این ساختمان نیز شامل محل زندان‌ها، کتاب‌خانه، مرکز مطالعات و موزه است.

همچنین حسینیه، رستوران و کافی شاپ نیز دیگر قسمت‌های این مجموعه را تشکیل می‌دهد و سه حیاط موجود در زندان قابلیت پخش فیلم و نماهنگ و ویدئوهای مفهومی دارند.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

پیرانه سرم کار جوانی به سر افتاد

مریم انصاری‌سعید: تصویر کلیشه‌ای پیرمردهایی که عصرها در پارک محل با هم‌سن‌و‌سال‌هایشان دور هم جمع می‌شوند‌ و مدام آه و فغان از روزگار جوانی سپری شده سر می‌دهند، مدت‌هاست به پایان رسیده و حالا دیگر بازنشستگی برای خیلی‌ها پایان دوران کاری و آغاز خانه‌نشینی نیست.

عبدلی‌پور نشان نقره دوی ۱۵۰۰ متر و الفت لاوی نشان برنز پرش طول را کسب کردند

همشهری آنلاین: در ادامه رقابت‌های دو و میدانی، امین عبدلی‌پور موفق به کسب نشانی دیگر برای دو و میدانی شد. علی الفت لاوی هم در مسابقات پرش طول به مدال برنز رسید.

کریمی در ۱۰۰ متر کرال پشت برنز گرفت و سه مداله شد

همشهری آنلاین: محمدحسین کریمی در ادامه رقابت‌های شنا مدال برنز ۱۰۰ متر کرال پشت کلاس اس ۱۳ را از آن خود کرد.

تیم پیشگامان نایب قهرمان تور دوچرخه سواری ایجن اندونزی شد

همشهری آنلاین: در پایان ۴ روز رقابت رکابزنان مطرح دنیا در تور بین المللی ایجن، تیم پیشگامان با کسب عنوان نایب قهرمانی این تورنمنت معتبر به کار خود در این مسابقات پایان داد.

متقیان مدال نقره، ملکی و میرشکاری مدال برنز پرتاب نیزه را کسب کردند

همشهری آنلاین: در مسابقات دو و میدانی هاشمیه متقیان مدال نقره به دست آورد، لیلا ملکی و عبدالرسول میرشکاری هم به مدال برنز پرتاب نیزه دست یافتند.

حسینی نقره‌ دوی ۲۰۰ متر و حیدری نقره پرتاب وزنه را کسب کردند

همشهری آنلاین: در مسابقات نابینایان و کم‌بینایان سیدحبیب حسینی مدال نقره دوی ۲۰۰ متر مردان را به خود اختصاص داد و مسعود حیدری در پرتاب وزنه نقره گرفت.

اولین طلای وزنه برداری به جعفری رسید/ محمدی نقره گرفت

همشهری آنلاین: در دومین روز از رقابت‌های وزنه برداری دو نماینده کشورمان به روی تخته رفتند و دو نشان طلا و نقره به دست آوردند.

حمید اسلامی در ۱۵۰۰ متر هم نقره‌ای شد

همشهری آنلاین: ملی‌پوش دونده کشورمان در بخش دوی ۱۵۰۰ متر نشان نقره بازی‌های پاراآسیایی را از آن خود کرد.

دومین کنگره بین‌المللی نمک‌زدایی آغاز شد

همشهری آنلاین: دومین کنگره بین‌المللی نمک‌زدایی روز دوشنبه (۲۸ مهر ماه) با حضور متخصصان داخلی و خارجی این رشته در سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران آغاز شد.

رحمتی به مدال برنز جودو دست پیدا کرد/ بنی طباء چهارم شد

همشهری آنلاین: سعید رحمتی، ملی‌پوش جودوی نابینایان کشورمان از راه‌یابی به فینال باز ماند و به مدال برنز قناعت کرد.

خدمتی در بین ۱۰ تیرانداز رکورددار جهان

همشهری آنلاین: بر اساس اعلام رسمی فدراسیون جهانی تیراندازی، نجمه خدمتی ضمن کسب مدال طلای بازی‌های آسیایی اینچئون، رکورد فینال تفنگ بادی ۱۰ متر جوانان جهان را به نام خود ثبت کرد.

آشنایی با روش تهیه کشک و بادمجان رژیمى

همشهری آنلاین: برای سلامت هر چه بیشتر بدن،‌بهتر است غذاها، سالم‌تر و رژیمی‌تر تهیه شوند.

بیسکویت؛ میان وعده‌ای مناسب

همشهری آنلاین: بیسکویت یک مکمل غذایی کامل است که پزشکان به تازه مادران توصیه می‌کنند حتما به فرزندانشان بدهند.

شکار دومین طلا توسط ساره جوانمردی/ عالیه محمودی برنز گرفت

همشهری آنلاین: در دومین روز از رقابت‌های تیراندازی، ساره جوانمردی، بانوی ملی‌پوش تیم تیراندازی برای دومین بار نشان طلا را بر گردن آویخت.

کاروان غدیر در اولین روز مسابقات ۱۹ نشان رنگارنگ کسب کرد

همشهری آنلاین: در پایان اولین روز از رقابت‌های پاراآسیایی اینچئون، کاروان ایران با کسب ۵ نشان طلا، ۱۱ نقره و ۳ برنز در جایگاه چهارم ایستاد.

اعظم خدایاری نقره گرفت/ فاطمه منتظری به برنز دست یافت

همشهری آنلاین: دو بانوی ملی‌پوش تیم دو و میدانی کشورمان به نشان نقره و برنز دست یافتند.

حسن دهقانی و محسن کائیدی به نشان نقره پرتاب وزنه و پرتاب نیزه دست یافتند

همشهری آنلاین: در ادامه رقابت‌های دو و میدانی، سه نماینده دیگر کشورمان به میدان رفتند که حاصل آن دو مدال نقره و یک مقام پنجمی بود.

شاهین ایزدیار نشان نقره شنای ۵۰ متر آزاد را کسب کرد

همشهری آنلاین: در اولین روز از رقابت‌های شنا، شاهین ایزدیار در کلاس S۱۰، ماده ۵۰ متر آزاد به مصاف حریفان رفت.