جمعه 8 اسفند 1393 | به روز شده: 4 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 11:55:23 | کد مطلب: 174479 چاپ

آشنایی با سنگ فیروزه نیشابوری

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین:
فیروزه نیشابوری را به 2 دسته اصلی عجمی و شجری تقسیم می‌کنند.

معدن فیروزه نیشابور:

معدن فیروزه نیشابور نه تنها مهم‌ترین معدن فیروزه کشور است بلکه در سطح جهانی نیز به دلیل کیفیت عالی ان به خصوص انواع عجمی و شجری، ممتاز بوده؛ از معروفیت خاصی برخوردار است.

نمونه‌های به نمایش گذاشته شده از سنگ طبیعی فیروزه این معدن در موزه لندن، سازمان زمین‌شناسی تهران و مشهد خود گواه بر ارزشمندی این سنگ قیمتی است.

موقعیت جغرافیایی:

این معدن با ذخیره 9 هزار تن و ظرفیت تولید سالانه 19 تن در 55 کیلومتری شما لغربی نیشابور، در جاده قدیم سبزوار و در روستای «معدن» قرار دارد. به طور تقریبی از هر تن سنگ فیروزه خام این معدن 8 تا 10 کیلوگرم فیروزه به دست می‌آید.

معدن فیروزه نیشابور از نظر جغرافیایی در عرض 36َ و 28َ و 15ً شمالی و طول 20َ و 58َ شرقی واقع شده است. دهکده معدن که در دره منطقه کانی‌سازی واقع است و محل سکونت کارگران معدن می‌باشد، در حدود 1500 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

کوه‌های منطقه معدن فیروزه در نیشابور از آهک‌های نومولیت‌دار همراه با ماسه سنگ و اسلیت تشکیل شده است. این رسوبات حاوی ذخایر متعدد گچ و نمک هستند که نمونه‌هایی در حال بهره‌برداری است. در این سنگ‌ها مواد آتشفشانی متعلق به دوره سنوزوئیک که سنگ اصلی آن‌ها تراکیت‌های پورفیزی است، نفوذ کرده است.

فیروزه را از توده‌های سنگی که در قدیم به وسیله چکش و اکنون بوسیله باروت خرد می‌شوند، جدا کرده و در کیسه‌های مخصوص می‌ریزند. مواد دور ریخته شده مجدداً بازبینی می‌شوند و فیروزه‌های باقی‌مانده از آن‌ها جدا می‌شود.

معادن فیروزه نیشابور را به دو گروه خاکی و کوهی تقسیم کرده‌اند که اکنون استخراج در قسمت کوهی انجام می‌شود.

معدن کوهی در کوه واقع شده است. فیروزه به سنگ گانگ یا باطله ارتباط دارد و باید سنگ را شکسته و فیروزه را جدا کرد. معدن خاکی در اراضی دامنه و پایه کوه واقع شده است و در واقع از هوا زده شدن و شستشوی سنگ‌های حاوی فیروزه و حمل آن‌ها به پایین کوه ایجاد شده است.

نحوه بهره‌برداری طلای آبی در زمان‌های قدیم:

معدن کوهی در شش دره واقع است. از طرف شرق که جلو برویم دره اول را مشاهده می‌کنیم. دره اول دارای چهار غار است. غار اول معروف به غار عبدالرزاقی است که قدیم آنرا بو‌اسحاقی می‌نامیدند. فیروزه این غار از غارهای دیگر ارزش، جلوه و صفای بیش‌تری دارد. غار دوم غار سرخ نام دارد. غار سوم غار شاه و غار چهارم غار آقالی است.

در قدیم فیروزه را به‌وسیله کلند، بیلم و باروت استخراج می‌کردند. کار کردن با کلند بهتر از باروت است، زیرا در اثر عمل باروت، فیروزه خرد می‌شود. معدن خاکی در دامنه کوه وجود دارد. چون به مرور در اثر هوازدگی و فرسایش به‌واسطه برف، باران، تابش آفتاب و وزیدن باد، سنگریزه‌های کوه ریخته و با خاک مخلوط گردیده، در میان آن‌ها فیروزه یافت می‌شود. اغلب فیروزه‌های معدن خاکی بسیار خوب است.

سنگ فیروزه پس از استخراج از معدن، به‌وسیله متخصصین فن بریده می‌شود و صیقلی می‌گردد. هر چه صاف‌تر و بزرگ‌تر باشد، ارزش آن بیش‌تر است.

استخراج سنگ فیروزه از معادن آن به‌وسیله زدن تونل‌ها و حفر چاه‌هایی که عمق آن‌ها گاهی تا هفتاد متر می‌رسد، انجام می‌گردد. در حال حاضر در هر سال از 70-35 تن سنگ استخراج می‌شود که از این مقدار 5% تا 12% فیروزه خالص به‌دست می‌آید. 

انواع فیروزه نیشابوری:

فیروزه نیشابوری را به 1- عجمی 2- شجری تقسیم می‌کنند که این دسته‌بندی خود شامل موارد زیر است:

فیروزه عجمی:
فیروزه نیشابوری
گرد و درشت است و دارای فیروزه خالص به رنگ آبی سیر که گران قیمت‌ترین نوع فیروزه است و برای ساختن انگشتر استفاده می‌شود.

فیروزه عجمی نیم رنگ:

از نوع قبلی کم رنگ‌تر است.

فیروزه عربی:

فیروزه‌ای تخت با رنگ آبی سیر است و برای ساختن مدال در عربستان استفاده می‌شود.

فیروزه توفال:

مانند عربی است ولی سنگ آن از میان رفته و فقط لایه‌ای از فیروزه با رنگ آبی سیر باقی مانده است.

فیروزه توفال نیم‌رنگ:

از فیروزه توفال کمی روشن‌تر است.

فیروزه توفال سفید:


رنگ آبی خیلی روشن دارد.

فیروزه چغاله:


فیروزه‌ای است گرد و درشت شبیه فیروزه عجمی اما با رنگ خیلی روشن یعنی آبی کم‌رنگ.

چغاله نیم‌رنگ:

فیروزه‌های گرد نسبتاً درشت برای ساختن انگشتر با رنگ روشن‌تر

فیروزه شجری:

فیروزه رگه‌دار را گویند که از اجتماع چند دانه فیروزه در داخل سنگ کنار هم تشکیل شده است.

فیروزه شکوفه:

فیروزه‌ای است ریزتر از چغاله و فیروزه کمی دارد.

فیروزه چال یا نرم:

دانه‌های خیلی کوچک فیروزه و کمی بزرگ‌تر از عدسی است که در سنگ‌های معدن دیده می‌شود.

فیروزه درشت:

سنگ‌های نسبتا درشتی است که در آن رگه‌های باریک و پراکنده و نازک فیروزه دیده می‌شود که از نازل‌ترین نوع فیروزه نیشابوری است.

شاید باور کردنی نباشد ولی فیروزه عجمی به اندازه ناخن انگشت یک انسان بالغ در آمریکا تا مرز 2000 دلاربه فروش می‌رسد.

فیروزه نیشابوری

http://www.firoozeh-iran.com

انتخاب سردبیر

گزارش نشست پایان سال مقامات ارشد بانک‌ها

همشهری انلاین: رئیس کل بانک مرکزی با اعلام اینکه پرونده دریافت کارمزد از تراکنش‌های بین بانکی در دستور کار شورای پول و اعتبار است گفت: پرونده ۶۵۰۰ میلیارد تومانی مربوط به ۱۰ سال پیش است.

کمبود ۶۰ هزار تخت بیمارستانی نیازمند ۲۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار است

همشهری آنلاین: قائم مقام وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: هم اکنون کمبود ۶۰ هزار تخت بیمارستانی در کشور وجود دارد که برای تامین آن به ۲۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.

رقابت‌های بین‌المللی امارات؛ ۱۲ نشان برای دو و میدانی کاران معلول

همشهری آنلاین: تیم اعزامی دو ومیدانی جانبازان و معلولان ایران با ۱۲ نشان رنگارنگ از مسابقات بین‌المللی فزاع امارات به تهران بازگشت.

مادر شهیدان احمد و محمد کشوری درگذشت

همشهری آنلاین: مادر شهیدان خلبان احمد کشوری و محمد کشوری جان به جان آفرین تسلیم کرد.

وزیر خارجه ایتالیا در راه تهران

همشهری آنلاین: وزیر امور خارجه ایتالیا جمعه هشتم اسفند به منظور دیدار رسمی دو روزه از ایران، وارد تهران می‌شود.

پیروزی مردم یمن بر توطئه‌ها

همشهری آنلاین: رهبر گروه انصارالله در یمن اعلام کرد: توطئه ها و موانع به هر میزان که باشد ملت یمن بر آن غلبه خواهد کرد.

لغو کنسرت قربانی

همشهری آنلاین: کنسرت چهارشنبه و پنج شنبه علیرضا قربانی خواننده سنتی در شهر گلبهار از توابع مشهد لغو شد.

وقتی از مته برقی به‌جای سشوار استفاده شود

همشهری آنلاین: یک خانم اهل چک برای حالت دادن به موهایش از روشی غیرمتعارف استفاده کرده و مته برقی را جایگزین سشوار کرده است!

مبنای حرکت دولت ایجاد امنیت و استقلال اقتصادی است

همشهری آنلاین: رییس جمهوری با بیان اینکه دولت در شرایط سختی بار مسئولیت اجرایی کشور را به دوش گرفته است، گفت: در این شرایط سخت دولت انتظار ویژه‌ای از حوزه علمیه،علما‌، اساتید و مخصوصاً جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دارد تا بتوانیم هدف واحدی را که سربلندی نظام و خدمت به مردم است، محقق سازیم.

جشنی برای نقاشی‌های متحرک

نهمین جشنواره‌ی دوسالانه‌ی پویانمایی با حضور آثاری از ۷۴ کشور دنیا از ۱۷ تا ۲۱ اسفند در مرکز آفرینش‌های فرهنگی‌هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود.

پیکر سیدصادق طباطبایی تشییع شد

همشهری انلاین: مراسم تشییع پیکر دکتر سیدصادق طباطبایی با حضور خانواده‌های آن مرحوم، قشرهای مختلف مردم و مسوولان از جمله معاون اول رییس‌جمهور برگزار شد.

دومین روز از رزمایش بزرگ پیامبر اعظم (ص) آغاز شد

همشهری آنلاین: دومین روز از رزمایش پیامبر بزرگ اعظم (ص) ۹ سپاه با محوریت نیروی زمینی و در منطقه جنوب و جنوب غرب کشور آغاز شد.

عکس روز: دعوای پارلمانی

همشهری آنلاین: لونگ کواک-هونگ، قانونگذار روز ۲۵ فوریه (۶ اسفند)‌ در هنگام قرائت گزارش بودجه سالیانه در شورای قانوگذاری هنگ‌کنگ شیئی را به سوی جان تسانگ، وزیر دارایی (که در عکس دیده نمی‌شود) پرتاب می‌کند تا بر تقاضا برای برنامه همگانی تامین دوران بازنشستگی پافشاری کند.

همه واحدهای هلال احمر تا پایان تعطیلات نوروز به حال آماده‌باش در آمدند

همشهری آنلاین: همه واحدهای جمعیت هلال احمر در سراسر کشور از چهارشنبه ۶ اسفند برای تامین امنیت جاده‌ای و داخل شهرها به حالت آماده باش کامل درآمدند.

بیماری روانی، درمان به جای انکار

«روانی»! آخرین بار که کسی را با این عبارت خطاب کردید خاطرتان هست؟

اسفند امسال سری به عسل آباد بزنید!

دوست داری که به «عسل‌آباد» بروی؟ حتماً می‌گویی عسل‌آباد دیگر کجاست؟ سومین جشنواره‌ی عسل از ۲۹ بهمن تا ۹ اسفند در فرهنگ‌سرای اشراق در حال برگزاری است.

حادثه برای رهبر ارکستر زنده یاد محمد نوری

همشهری آنلاین: علیرضا شفقی‌نژاد رهبر گروه کر فیلارمونیک ایران که خاطره اجراهایش با مرحوم محمد نوری در اذهان باقی است، بر اثر ضربه‌ مغزی در بیمارستان بستری است و هم‌اکنون در بخش مراقبت‌های ویژه نگهداری می‌شود.

پیام دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو درباره پایتخت کتاب ایران

همشهری آنلاین: دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو طی پیامی به مناسبت انتخاب ۵ شهر برگزیده نامزد پایتخت کتاب ایران، نوشت: اگر موهبت رحمانیِ فرهنگ را به‌‌سان موجود زنده‌‌ای در نظر آوریم؛ کتاب و کتاب‌‌خوانی قلب این موهبت را تشکیل می‌‌دهد.