یکشنبه 11 مرداد 1394 | به روز شده: 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 12:55:23 | کد مطلب: 174479 چاپ

آشنایی با سنگ فیروزه نیشابوری

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین:
فیروزه نیشابوری را به 2 دسته اصلی عجمی و شجری تقسیم می‌کنند.

معدن فیروزه نیشابور:

معدن فیروزه نیشابور نه تنها مهم‌ترین معدن فیروزه کشور است بلکه در سطح جهانی نیز به دلیل کیفیت عالی ان به خصوص انواع عجمی و شجری، ممتاز بوده؛ از معروفیت خاصی برخوردار است.

نمونه‌های به نمایش گذاشته شده از سنگ طبیعی فیروزه این معدن در موزه لندن، سازمان زمین‌شناسی تهران و مشهد خود گواه بر ارزشمندی این سنگ قیمتی است.

موقعیت جغرافیایی:

این معدن با ذخیره 9 هزار تن و ظرفیت تولید سالانه 19 تن در 55 کیلومتری شما لغربی نیشابور، در جاده قدیم سبزوار و در روستای «معدن» قرار دارد. به طور تقریبی از هر تن سنگ فیروزه خام این معدن 8 تا 10 کیلوگرم فیروزه به دست می‌آید.

معدن فیروزه نیشابور از نظر جغرافیایی در عرض 36َ و 28َ و 15ً شمالی و طول 20َ و 58َ شرقی واقع شده است. دهکده معدن که در دره منطقه کانی‌سازی واقع است و محل سکونت کارگران معدن می‌باشد، در حدود 1500 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

کوه‌های منطقه معدن فیروزه در نیشابور از آهک‌های نومولیت‌دار همراه با ماسه سنگ و اسلیت تشکیل شده است. این رسوبات حاوی ذخایر متعدد گچ و نمک هستند که نمونه‌هایی در حال بهره‌برداری است. در این سنگ‌ها مواد آتشفشانی متعلق به دوره سنوزوئیک که سنگ اصلی آن‌ها تراکیت‌های پورفیزی است، نفوذ کرده است.

فیروزه را از توده‌های سنگی که در قدیم به وسیله چکش و اکنون بوسیله باروت خرد می‌شوند، جدا کرده و در کیسه‌های مخصوص می‌ریزند. مواد دور ریخته شده مجدداً بازبینی می‌شوند و فیروزه‌های باقی‌مانده از آن‌ها جدا می‌شود.

معادن فیروزه نیشابور را به دو گروه خاکی و کوهی تقسیم کرده‌اند که اکنون استخراج در قسمت کوهی انجام می‌شود.

معدن کوهی در کوه واقع شده است. فیروزه به سنگ گانگ یا باطله ارتباط دارد و باید سنگ را شکسته و فیروزه را جدا کرد. معدن خاکی در اراضی دامنه و پایه کوه واقع شده است و در واقع از هوا زده شدن و شستشوی سنگ‌های حاوی فیروزه و حمل آن‌ها به پایین کوه ایجاد شده است.

نحوه بهره‌برداری طلای آبی در زمان‌های قدیم:

معدن کوهی در شش دره واقع است. از طرف شرق که جلو برویم دره اول را مشاهده می‌کنیم. دره اول دارای چهار غار است. غار اول معروف به غار عبدالرزاقی است که قدیم آنرا بو‌اسحاقی می‌نامیدند. فیروزه این غار از غارهای دیگر ارزش، جلوه و صفای بیش‌تری دارد. غار دوم غار سرخ نام دارد. غار سوم غار شاه و غار چهارم غار آقالی است.

در قدیم فیروزه را به‌وسیله کلند، بیلم و باروت استخراج می‌کردند. کار کردن با کلند بهتر از باروت است، زیرا در اثر عمل باروت، فیروزه خرد می‌شود. معدن خاکی در دامنه کوه وجود دارد. چون به مرور در اثر هوازدگی و فرسایش به‌واسطه برف، باران، تابش آفتاب و وزیدن باد، سنگریزه‌های کوه ریخته و با خاک مخلوط گردیده، در میان آن‌ها فیروزه یافت می‌شود. اغلب فیروزه‌های معدن خاکی بسیار خوب است.

سنگ فیروزه پس از استخراج از معدن، به‌وسیله متخصصین فن بریده می‌شود و صیقلی می‌گردد. هر چه صاف‌تر و بزرگ‌تر باشد، ارزش آن بیش‌تر است.

استخراج سنگ فیروزه از معادن آن به‌وسیله زدن تونل‌ها و حفر چاه‌هایی که عمق آن‌ها گاهی تا هفتاد متر می‌رسد، انجام می‌گردد. در حال حاضر در هر سال از 70-35 تن سنگ استخراج می‌شود که از این مقدار 5% تا 12% فیروزه خالص به‌دست می‌آید. 

انواع فیروزه نیشابوری:

فیروزه نیشابوری را به 1- عجمی 2- شجری تقسیم می‌کنند که این دسته‌بندی خود شامل موارد زیر است:

فیروزه عجمی:
فیروزه نیشابوری
گرد و درشت است و دارای فیروزه خالص به رنگ آبی سیر که گران قیمت‌ترین نوع فیروزه است و برای ساختن انگشتر استفاده می‌شود.

فیروزه عجمی نیم رنگ:

از نوع قبلی کم رنگ‌تر است.

فیروزه عربی:

فیروزه‌ای تخت با رنگ آبی سیر است و برای ساختن مدال در عربستان استفاده می‌شود.

فیروزه توفال:

مانند عربی است ولی سنگ آن از میان رفته و فقط لایه‌ای از فیروزه با رنگ آبی سیر باقی مانده است.

فیروزه توفال نیم‌رنگ:

از فیروزه توفال کمی روشن‌تر است.

فیروزه توفال سفید:


رنگ آبی خیلی روشن دارد.

فیروزه چغاله:


فیروزه‌ای است گرد و درشت شبیه فیروزه عجمی اما با رنگ خیلی روشن یعنی آبی کم‌رنگ.

چغاله نیم‌رنگ:

فیروزه‌های گرد نسبتاً درشت برای ساختن انگشتر با رنگ روشن‌تر

فیروزه شجری:

فیروزه رگه‌دار را گویند که از اجتماع چند دانه فیروزه در داخل سنگ کنار هم تشکیل شده است.

فیروزه شکوفه:

فیروزه‌ای است ریزتر از چغاله و فیروزه کمی دارد.

فیروزه چال یا نرم:

دانه‌های خیلی کوچک فیروزه و کمی بزرگ‌تر از عدسی است که در سنگ‌های معدن دیده می‌شود.

فیروزه درشت:

سنگ‌های نسبتا درشتی است که در آن رگه‌های باریک و پراکنده و نازک فیروزه دیده می‌شود که از نازل‌ترین نوع فیروزه نیشابوری است.

شاید باور کردنی نباشد ولی فیروزه عجمی به اندازه ناخن انگشت یک انسان بالغ در آمریکا تا مرز 2000 دلاربه فروش می‌رسد.

فیروزه نیشابوری

http://www.firoozeh-iran.com

انتخاب سردبیر

جولان شایعه در سکوت یارانه‌ای دولت

سکوت مطلق وزارت رفاه دربـاره شـاخـص‌هـای شناسایی و حذف یارانه پردرآمدها ادامه دارد تا در غیاب آن شایعات جایگزین اخبار رسمی شوند.

آمانو به سنای آمریکا گزارش می‌دهد

هنوز ۲ هفته از جمع‌بندی مذاکرات هسته‌ای در وین نگذشته بود که ۲ نفر از نمایندگان کنگره آمریکا بیانیه‌ای منتشر و اعلام کردند ۲۶ تیرماه یعنی ۳ روز بعد از جمع‌بندی مذاکرات، در وین با مدیرکل آژانس دیدار کرده و خواستار دسترسی به جزئیات محرمانه توافق ایران و آژانس برای حل و فصل موضوع موسوم به PMD شده‌اند؛

نقشه ربودن کودک با جنایت همراه شد

۴ مرد برای ربودن دختربچه یکساله به خانه‌ای در شهرستان خورموج استان بوشهر حمله کردند اما وقتی عده‌ای از کارگران ساختمانی را مقابل خود دیدند دست به جنایت زدند و گریختند.

شکارچیان زنان پایتخت مجرم شناخته شدند

۲ جوان شیطان‌صفت که با پراید شیشه‌دودی زنان و دختران را ربوده و پس از انتقال به اطراف تهران، آنها را آزار و اذیت می‌کردند، از سوی بازپرس جنایی تهران مجرم شناخته شدند و پرونده آنها به‌زودی به دادگاه کیفری استان تهران فرستاده خواهد شد.

وزیر اقتصاد: دامنه نوسانات بازار ارز محدود می‌شود

بازار طلا و ارز با افزایش قیمت همراه شد تا هر دلار آمریکا با ۱۴ تومان رشد قیمت، به ۳ هزار و ۳۱۴ تومان رسید.

مخالفان ملا اختر منصور، رهبر خود را انتخاب می‌کنند

همشهری آنلاین: یکی از سخنگویان طالبان افغانستان اعلام کرد، انتصاب ملا اختر منصور که پنجشنبه (۸ مرداد) صورت گرفت با اولویت‌های سنتی انتخاب رهبر جدید طالبان مغایرت دارد.

دستگیری ۳ مظنون در پرونده آتش‌سوزی هتل هرمز

چند ساعت بعد از آتش‌سوزی مرگبار در هتل هرمز بندرعباس ۳مظنون دستگیر شدند.

آغاز برای آغاز

نگارخانه‌ها این روزها نو شده و نمایشگاه‌هایی تازه را میزبانی می‌کنند؛ از نقاشی و مجسمه تا کاریکاتور و عکس روی دیوار این فضاهای هنری پایتخت به نمایش گذاشته شده است.

نسخه مکتوب یک فیلم بسیار موفق

۱۴ سال پس از انتشار «رودخانه میستیک» دنیس لیهان و ۱۲سال پس از موفقیت خیره‌کننده روایت سینمایی کلینت ایستوود از این کتاب، انتشارات جهان کتاب متن این اثر تحسین‌شده را با ترجمه نادر ریاحی به بازار ایران عرضه کرده است.

سینما و ادبیات ۴۷ ویژه دارن آرنوفسکی

همشهری آنلاین: شماره ۴۷ مجله سینما و ادبیات منتشر شد. سینمای جهان این شماره به دارن آرونوفسکی کارگردان آمریکایی اختصاص دارد.

حمله‌دوباره به دولت آمریکا

مایکل مور که با مستندهای پرحاشیه و جنجالی خود علاوه بر جایزه اسکار، رکوردهای فروش را هم شکست، در تازه‌ترین ماجراجویی خود سراغ خوی جنگ‌طلبی ساکنان کاخ سفید رفته و قصد دارد «حالا به کجا تجاوز کنیم؟» را برای نخستین بار در جشنواره فیلم تورنتو روی پرده بفرستد.