شنبه 14 شهریور 1394 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 12:55:23 | کد مطلب: 174479 چاپ

آشنایی با سنگ فیروزه نیشابوری

محیط زیست > منابع‌ طبیعی - همشهری آنلاین:
فیروزه نیشابوری را به 2 دسته اصلی عجمی و شجری تقسیم می‌کنند.

معدن فیروزه نیشابور:

معدن فیروزه نیشابور نه تنها مهم‌ترین معدن فیروزه کشور است بلکه در سطح جهانی نیز به دلیل کیفیت عالی ان به خصوص انواع عجمی و شجری، ممتاز بوده؛ از معروفیت خاصی برخوردار است.

نمونه‌های به نمایش گذاشته شده از سنگ طبیعی فیروزه این معدن در موزه لندن، سازمان زمین‌شناسی تهران و مشهد خود گواه بر ارزشمندی این سنگ قیمتی است.

موقعیت جغرافیایی:

این معدن با ذخیره 9 هزار تن و ظرفیت تولید سالانه 19 تن در 55 کیلومتری شما لغربی نیشابور، در جاده قدیم سبزوار و در روستای «معدن» قرار دارد. به طور تقریبی از هر تن سنگ فیروزه خام این معدن 8 تا 10 کیلوگرم فیروزه به دست می‌آید.

معدن فیروزه نیشابور از نظر جغرافیایی در عرض 36َ و 28َ و 15ً شمالی و طول 20َ و 58َ شرقی واقع شده است. دهکده معدن که در دره منطقه کانی‌سازی واقع است و محل سکونت کارگران معدن می‌باشد، در حدود 1500 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

کوه‌های منطقه معدن فیروزه در نیشابور از آهک‌های نومولیت‌دار همراه با ماسه سنگ و اسلیت تشکیل شده است. این رسوبات حاوی ذخایر متعدد گچ و نمک هستند که نمونه‌هایی در حال بهره‌برداری است. در این سنگ‌ها مواد آتشفشانی متعلق به دوره سنوزوئیک که سنگ اصلی آن‌ها تراکیت‌های پورفیزی است، نفوذ کرده است.

فیروزه را از توده‌های سنگی که در قدیم به وسیله چکش و اکنون بوسیله باروت خرد می‌شوند، جدا کرده و در کیسه‌های مخصوص می‌ریزند. مواد دور ریخته شده مجدداً بازبینی می‌شوند و فیروزه‌های باقی‌مانده از آن‌ها جدا می‌شود.

معادن فیروزه نیشابور را به دو گروه خاکی و کوهی تقسیم کرده‌اند که اکنون استخراج در قسمت کوهی انجام می‌شود.

معدن کوهی در کوه واقع شده است. فیروزه به سنگ گانگ یا باطله ارتباط دارد و باید سنگ را شکسته و فیروزه را جدا کرد. معدن خاکی در اراضی دامنه و پایه کوه واقع شده است و در واقع از هوا زده شدن و شستشوی سنگ‌های حاوی فیروزه و حمل آن‌ها به پایین کوه ایجاد شده است.

نحوه بهره‌برداری طلای آبی در زمان‌های قدیم:

معدن کوهی در شش دره واقع است. از طرف شرق که جلو برویم دره اول را مشاهده می‌کنیم. دره اول دارای چهار غار است. غار اول معروف به غار عبدالرزاقی است که قدیم آنرا بو‌اسحاقی می‌نامیدند. فیروزه این غار از غارهای دیگر ارزش، جلوه و صفای بیش‌تری دارد. غار دوم غار سرخ نام دارد. غار سوم غار شاه و غار چهارم غار آقالی است.

در قدیم فیروزه را به‌وسیله کلند، بیلم و باروت استخراج می‌کردند. کار کردن با کلند بهتر از باروت است، زیرا در اثر عمل باروت، فیروزه خرد می‌شود. معدن خاکی در دامنه کوه وجود دارد. چون به مرور در اثر هوازدگی و فرسایش به‌واسطه برف، باران، تابش آفتاب و وزیدن باد، سنگریزه‌های کوه ریخته و با خاک مخلوط گردیده، در میان آن‌ها فیروزه یافت می‌شود. اغلب فیروزه‌های معدن خاکی بسیار خوب است.

سنگ فیروزه پس از استخراج از معدن، به‌وسیله متخصصین فن بریده می‌شود و صیقلی می‌گردد. هر چه صاف‌تر و بزرگ‌تر باشد، ارزش آن بیش‌تر است.

استخراج سنگ فیروزه از معادن آن به‌وسیله زدن تونل‌ها و حفر چاه‌هایی که عمق آن‌ها گاهی تا هفتاد متر می‌رسد، انجام می‌گردد. در حال حاضر در هر سال از 70-35 تن سنگ استخراج می‌شود که از این مقدار 5% تا 12% فیروزه خالص به‌دست می‌آید. 

انواع فیروزه نیشابوری:

فیروزه نیشابوری را به 1- عجمی 2- شجری تقسیم می‌کنند که این دسته‌بندی خود شامل موارد زیر است:

فیروزه عجمی:
فیروزه نیشابوری
گرد و درشت است و دارای فیروزه خالص به رنگ آبی سیر که گران قیمت‌ترین نوع فیروزه است و برای ساختن انگشتر استفاده می‌شود.

فیروزه عجمی نیم رنگ:

از نوع قبلی کم رنگ‌تر است.

فیروزه عربی:

فیروزه‌ای تخت با رنگ آبی سیر است و برای ساختن مدال در عربستان استفاده می‌شود.

فیروزه توفال:

مانند عربی است ولی سنگ آن از میان رفته و فقط لایه‌ای از فیروزه با رنگ آبی سیر باقی مانده است.

فیروزه توفال نیم‌رنگ:

از فیروزه توفال کمی روشن‌تر است.

فیروزه توفال سفید:


رنگ آبی خیلی روشن دارد.

فیروزه چغاله:


فیروزه‌ای است گرد و درشت شبیه فیروزه عجمی اما با رنگ خیلی روشن یعنی آبی کم‌رنگ.

چغاله نیم‌رنگ:

فیروزه‌های گرد نسبتاً درشت برای ساختن انگشتر با رنگ روشن‌تر

فیروزه شجری:

فیروزه رگه‌دار را گویند که از اجتماع چند دانه فیروزه در داخل سنگ کنار هم تشکیل شده است.

فیروزه شکوفه:

فیروزه‌ای است ریزتر از چغاله و فیروزه کمی دارد.

فیروزه چال یا نرم:

دانه‌های خیلی کوچک فیروزه و کمی بزرگ‌تر از عدسی است که در سنگ‌های معدن دیده می‌شود.

فیروزه درشت:

سنگ‌های نسبتا درشتی است که در آن رگه‌های باریک و پراکنده و نازک فیروزه دیده می‌شود که از نازل‌ترین نوع فیروزه نیشابوری است.

شاید باور کردنی نباشد ولی فیروزه عجمی به اندازه ناخن انگشت یک انسان بالغ در آمریکا تا مرز 2000 دلاربه فروش می‌رسد.

فیروزه نیشابوری

http://www.firoozeh-iran.com

انتخاب سردبیر

دو چاشنی خطرناک در فست فود

همشهری آنلاین: یک فوق تخصص گوارش و کبد با اشاره به افزایش روز افزون مصرف فست فود، گفت: واقعا درک نمی‌کنم چرا خانواده‌ها سفره ایرانی را جایگزین فست فود می‌کنند.

مفاهیم: کافئین چیست؟

همشهری آنلاین: کافئین (Caffeine) یک مادهٔ شمیاییی و خوردنی است که در گیاهان مختلفی از جمله قهوه، کاکائو، کولا و چای یافت می‌شود و نوعی داروی محرک است که می‌تواند از خوابیدن جلوگیری کند.

استیل البرز قهرمان لیگ تکواندوی دختران خردسال کشور شد

همشهری آنلاین: با پایان لیگ خردسالان دختر صنایع استیل البرز جام قهرمانی را از آن خود کرد. تیم‌های هیات تکواندوی جنوب غرب و هیات تکواندوی نکا نیز در رده‌های دوم و سوم قرار گرفتند.

برترین‌های جوانان و پیشکسوتان پرورش اندام کشور معرفی شدند

همشهری آنلاین: نخستین روز مسابقات پرورش اندام قهرمانی کشور با معرفی نفرات برتر جوانان و پیشکسوتان به اتمام رسید.

سی و دومین همایش سالانه انجمن علمی روانپزشکان ایران برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: "سی و دومین همایش سالیانه انجمن علمی روانپزشکان ایران" با تمرکز بر "اختلالات خواب" ۲۱ تا ۲۴ مهر ماه امسال در سالن همایش‌های بیمارستان میلاد تهران برگزار می‌شود.

«وقتی ما مردگان برمی‌خیزیم» به روی صحنه می‌رود

همشهری آنلاین: نمایش «وقتی ما مردگان برمی‌خیزیم» به کارگردانی شهاب آگاهی، شهریور و مهرماه در تالار حافظ به روی صحنه می‌رود.

بوکس قهرمانی آسیا: کسب سه مدال برنز در حضور مدعیان قاره کهن

همشهری آنلاین: تیم ملی بوکس کشورمان با کسب سه مدال برنز محرابی، شاهینی و مرادخانی به کارخود در مسابقات قهرمانی آسیا پایان داد.

وقت نظافت مبل‌ها

محسن رخش خورشید: قدیم‌ترها که مبل یک کالای لوکس محسوب می‌شد، خانم‌های خانه، مبل‌ها را زیر ملحفه پنهان می‌کردند و فقط در مواقعی‌که مهمان می‌آمد، اجازه استفاده از مبل‌ها صادر می‌شد.

میراث ۶۰۰ ساله عتیقی‌ها

مریم مرتضوی: تاریخ کتاب و کتابت را که ورق بزنیم، بارها با نام عتیقی برمی‌خوریم؛ افرادی که عمدتا قرآن کریم و گاهی دیوان حافظ، شاهنامه، دیوان سعدی و سایر کتاب‌های اصیل ایرانی-‌اسلامی را در دست گرفته‌اند و برای ماندگاری کتاب‌های تاریخی تلاش کرده‌اند و آنقدر شوق و دغدغه این خدمت در زمینه نسخه‌های خطی و قدیمی را داشته‌اند که آن را نسل به نسل و سینه‌به‌سینه به دوران بعد از خود منتقل کرده‌اند.

پیکان نماینده ایران در باشگاه‌های والیبال جهان شد

همشهری آنلاین: فدراسیون جهانی والیبال (FIVB) باشگاه پیکان تهران را برای حضور در مسابقات قهرمانی باشگاه‌های جهان انتخاب کرد.

کشتی ساحلی قهرمانی کشور: قهرمانی تیم‌های تهران، مازندران و البرز

همشهری آنلاین: تیم‌های تهران، مازندران و البرز عنوان‌های قهرمانی رقابت‌های کشتی ساحلی کشور را در رده‌های سنی بزرگسالان، جوانان و نوجوانان از آن خود کردند.

ترسی برای همیشه

مریم سمائی: صدای خنده و بازی دخترک را هنوز می‌شود از لا‌به‌لای آجرهای خانه شنید.

سنگ نوردی نوجوانان جهان: کسب مدال نقره توسط مهدی علیپور

همشهری آنلاین: مهدی علیپور، قهرمان نوجوان کشورمان توانست بر سکوی دوم رقابت‌های سنگ‌نوردی قهرمانی جهان در شهر آرکو در ایتالیا بایستد.

کاراته قهرمانی آسیا: یک طلا، دو نقره و یک برنز حاصل تلاش کاراته‌کاها در روز نخست

همشهری آنلاین: تیم ملی کاراته کشورمان در نخستین روز از سیزدهمین دوره پیکارهای قهرمانی آسیا به یک مدال طلا توسط مهدی‌زاده، دو نقره توسط احمدی و کرجی و یک برنز توسط قربانعلی‌پور دست یافت.

داورزنی: از توکیو به المپیک می‌رویم

تیم ملی والیبال ایران باردیگر در مسابقاتی سخت باید حضور یابد. مسابقات قهرمانی جهان در ژاپن تنها یک رقابت بین‌المللی و جهانی نیست چه آنکه والیبالیست‌های ایرانی باید برای کسب سهمیه المپیک نیز به میدان بروند.

۳۵ تن مداد‌شمعی برای کودکان بیمار

سن‌فرانسیسکو: مردی در آمریکا از سال ۲۰۱۱‌ میلادی مشغول ذوب کردن و بازیافت مداد‌شمعی‌های دور انداخته شده است.

۱۴عکس واقعی اما باورنکردنی

پاریس: یکی از سایت‌های اینترنتی مرتبط با اخبار شگفتی‌های دنیا مجموعه‌ای از عکس‌های واقعی اما باورنکردنی را گرد هم آورده است.