شنبه 29 آذر 1393 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 14:02:23 | کد مطلب: 174454 چاپ

مفاهیم: دکتری پژوهش‌محور چیست؟

آموزش > مفاهیم - همشهری آنلاین - نیما شایان:
دکتری پژوهش‌محور رایج‌ترین شیوه تربیت دانشجوی دکتری در کشورهای برتر علمی دنیا است که در آن سعی می‌شود دانشجوی به جای وابستگی به دانش استاد راهنما؛ به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم تبدیل شود.

دو مدل رایج تربیت دانشجوی دکتری در دنیا شامل مدل درس‌محور (course based) و پژوهش‌محور (research based) می‌شود که البته تا کنون حرف اول و آخر در تربیت دانشجوی دکتری در ایران با مدل درس‌محور بوده است اما وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از آزمون نیمه متمرکز دکتری سال 90 به درج کد رشته‌هایی در دفترچه انتخاب رشته پذیرفته‌شدگان اولیه این آزمون اقدام کرد که حاکی از ورود مدل «دکتری پژوهش‌محور» به نظام تربیت دانشجوی دکتری در کشورمان بود.

در تربیت دانشجوی دکتری در مدل درس‌محور (course based) دانشجو موظف به گذراندن تعدادی واحد درسی بر مبنای برنامه آموزشی در هر نیمسال تحصیلی است. گرچه ممکن است دروس گذرانیده شده در دوره‌های قبل در این دوره تکرار شوند و یا دروسی که به آنها در آینده نیاز مبرمی داشته باشند هرگز ارائه نشوند و در پایان پس از قبولی در امتحان جامع، موضوع پایان‌نامه انتخاب می‌شود.

در دوره‌های دکتری پژوهش‌محور (research based) دانشجو پس از انتخاب استاد راهنما و موضوع رساله دوره‌ای سه تا 6 ساله را می‌گذراند. در این مدت به تشخیص استاد راهنما یا نیاز دانشجو، دروسی به صورت پراکنده و سازمان‌نیافته و در راستای عنوان رساله گذرانده می‌شود و در نهایت از رساله دفاع می‌شود.

اگرچه در برخی کشورها همچون هلند پیش‌شرط‌هایی برای دفاع از رساله وجود دارد که معمولاً مربوط به چاپ تعداد حداقلی از مقالات علمی با استفاده از رساله است. در این نظام، فراغت از تحصیل به معنای آن است که فرد از دانشجوی وابسته به علم استاد راهنما به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم مبدل می‌شود.

 جدول ذیل که برداشتی از مرور ساختاریافته مدل‌های مختلف آموزش دکترای تخصصی در 10 کشور برتر دنیا است برگرفته از مقاله «رویکرد تحول‌گرایانه به نظام آموزش دکترای تخصصی در کشور؛ مرور ساختاریافته مدل‌های آموزشی دانشگاه‌های برتر دنیا» نوشته بهنام صادقی‌راد، علی اکبر حق‌دوست، مجید فصیحی هرندی و آزاده روح‌الامینی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کرمان است، شرایط پذیرش و نحوه ارزیابی دوره‌های دکتری «آموزش‌محور» و «پژوهش‌محور» در کشورهای برتر علمی دنیا را نشان می‌دهد. 

ردیف

کشور

مدل غالب

شرایط پذیرش

نحوه ارزیابی دوره

1

آلمان

پژوهش‌محور

تسلط به زبان انگلیسی و آلمانی، امتحان جامع

امتحانات شفاهی دوره‌ای، جلسات ارزیابی پیشرفت پایان‌نامه

2

آمریکا

درس‌محور

نمره بالا از امتحان GRE، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و امتحان شفاهی همراه با سوابق تحصیلی، حداقل دو توصیه‌نامه معتبر

امتحانات دوره‌ای کتبی، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

3

بریتانیا

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و امتحانات شفاهی سالیانه، درخواست گزارشات دوره‌ای پیشرفت از دانشجو و استاد راهنما، گذراندن دوره‌ای یکساله مشابه کارشناسی ارشد به تشخیص کمیته تحصیلات تکمیلی یا به پیشنهاد استاد راهنما

4

دانمارک

پژوهش‌محور

مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی، خلاصه و روند انجام پایان‌نامه دکترای تخصصی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت دانشجو (دو بار در سال)، ارزیابی کیفی و کمی دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

5

ژاپن

پژوهش‌محور

امتحان جامع کتبی، امتحان شفاهی و کارنامه پژوهشی (ارائه خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، تسلط به زبان انگلیسی یا ژاپنی

امتحانات دوره‌ای شفاهی یا کتبی، مصاحبه و ارزیابی سالیانه پیشرفت دانشجو

6

سوئد

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و ارزیابی دانشجو توسط کمیته تحصیلات تکمیلی

ارزیابی پیشرفت دانشجو، امتحانات شفاهی و کتبی در دروس گذرانده شده، چاپ مقاله در مجلات معتبر

7

سوئیس

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه تسلط به زبان انگلیسی یا آلمانی یا فرانسوی

مصاحبه و امتحانات شفاهی دوره‌ای، ارزیابی سالانه پیشرفت تحصیلی، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

8

فرانسه

پژوهش‌محور

تسلط به زبان فرانسوی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه

گذراندن دروس تئوری با نمره بالا، امتحان شفاهی در پایان دوره و قبل از دفاع

9

کانادا

درس‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه معتبر، تسلط به زبان انگلیسی و نمره قابل قبول GRE یا آزمون‌های مشابه

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت تحصیلی به صورت سالیانه، امتحانات کتبی و شفاهی از دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

10

هلند

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تسلط به زبان انگلیسی

گزارشات دوره‌ای از پیشرفت دانشجو و موضوع پایان‌نامه، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع پائین، تدریس روش تحقیق و شرکت در کنفرانس‌های معتبر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

دوره های دکتری پژوهش‌محور در کشورمان به عنوان دوره‌هایی «تقاضامحور» شناخته می‌شوند که آموزش و تربیت دانشجوی دکتری و رساله دکتری دانشجو در آنها منطبق بر نیاز ملموس صنعت صورت می‌گیرد.

دوره‌های دکتری پژوهش‌محور از این جهت باعث تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه می‌شوند که دانشجوی دکتری پژوهش‌محور، تحصیل خود را با پروژه‌ای شروع می‌کند که مربوط به نیاز یکی از صنایع یا یکی از دستگاه‌ها است و این نیاز به عنوان موضوع رساله دانشجو قرار می‌گیرد. بنابراین دوره دکتری پژوهش‌محور یک دوره تحصیلی تقاضامحور می‌شود که دانشجو در آن با یک موضوع جدی و واقعی درگیر شده و علاوه بر بالا رفتن سطح علمی کشور نیازی نیز از جامعه برطرف می‌شود.

 

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

معرفی نامزدهای بهترین فیلم خارجی زبان اسکار

همشهری آنلاین: اسامی فیلم‌های راه‌یافته به مرحله نیمه‌نهایی بخش بهترین فیلم خارجی‌زبان آکادمی اسکار اعلام شد.

تظاهرات گسترده ضد طالبان در پاکستان

همشهری‌آنلاین: چند روز پس از حمله مرگبار طالبان به مدرسه‌ای در پیشاور تظاهرات گسترده ضد این گروه در پاکستان ادامه دارد.

برخورد با عاملان تخلیه پساب‌های صنعتی

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌گوید که سازمان محیط‌زیست گزارش‌هایی دریافت کرده که نشان می‌دهد در برخی شهر‌ها ازجمله تهران شماری از صاحبان صنایع شبانه باعث ایجاد آلودگی یا تخلیه پساب صنعتی می‌شوند به همین دلیل سازمان حفاظت محیط‌زیست یک گروه بازرسی برای بررسی این موضوع تشکیل داده است.

رؤسای ۷ دانشگاه کشور منصوب شدند

همشهری آنلاین: رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی، با ابلاغ مصوبات این شورا، رؤسای ۷ دانشگاه کشور را منصوب کرد.

لزوم تحقق مدیریت یکپارچه شهری با توجه به ظرفیت شوراها

شهر اصفهان روز پنجشنبه میزبان روسای شوراهای اسلامی کلانشهرها و مراکز استان‌های کشور بود تا چهل و نهمین اجلاس مشورتی آنها این بار در نزدیکی زاینده‌رود برگزار شود. در این اجلاس که بررسی طرح اصلاح آیین‌نامه انتخابات و وظایف شورا‌های اسلامی شهر و روستا، بررسی طرح و لایحه اصلاحیه در راستای انتخاب شهردار از سوی مجلس و دولت در دستور کار قرار بود، اعضای حاضر بیشتر راجع به اهمیت تقویت شوراها و همچنین لزوم تحقق مدیریت یکپارچه صحبت کردند.

سرمقاله روزنامه‌های ۲۹ آذر

همشهری آنلاین: رحلت رسول اکرم، سهام عدالت و همچنین مذاکرات هسته‌ای از جمله موضوعاتی بودند که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های شنبه-۲۹ آذر- جای گرفتند.

آشنایی با روش تهیه مسقطی انار؛ شیرینی شب یلدا

همشهری آنلاین: مسطی انار را می‌توانید با طعم شیرین،‌ملس یا ترش برای شب یلدا تهیه کنید و همراه با خانواده میل کنید.

۴قلوهای جنوب غرب پایتخت صاحبخانه می‌شوند

عصر روز پنجشنبه وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی کشور به همت شهردار منطقه ۱۸ از ۴قلوهای ساکن در این منطقه (ستایش، پرستش، نیما و نیکان) عیادت کردند و مقر شد وزیر رفاه طی ۲‌ماه آینده مشکل مسکن این خانواده ۷نفره را برطرف کند.

احتمال تعطیل شدن تنها شرکت داخلی تولید کیسه‌های خون

تنها کارخانه تولیدکننده کیسه‌های خونگیری در کشور به‌دلیل اختلاف سازمان انتقال خون به‌عنوان اصلی‌ترین مصرف‌کننده این کیسه‌ها با کارخانه داخلی تولید‌کننده آن در حال تعطیل شدن است.

نیمی از افراد تمایل به داشتن ۲ فرزند دارند

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: در بررسی انجام‌شده در جمعیت تحت پوشش این دانشگاه مشخص شد ۵۳/۱درصد افراد تمایل به داشتن ۲فرزند دارند.

تردد پرحجم ‌در جاده‌های خراسان رضوی

آخرین روزهای‌ماه صفر بسیاری از ایرانیان رهسپار مشهد مقدس هستند تا سالروز رحلت رسول گرامی اسلام(ص) و شهادت امام هشتم(ع) را در آستان قدس رضوی عزاداری کنند.

۸ نوع گرسنگی را بشناسید

همشهری آنلاین: گرسنگی احساسی است که معمولا به طور ناگهانی و به همراه ولع خوردن بروز می‌کند و البته انواع و اقسام مختلفی دارد.

وارد هر مجلسی شدم متاع آن همراهم بود

امیر حسین صالحی: صفا و سادگی صدایش حتی پشت تلفن هم مشخص است. وقتی خودم را معرفی می‌کنم به گرمی از مصاحبه استقبال می‌کند و قرار را برای فردای تماس می‌گذارد.

۲۹ آذر؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به صحبت‌های کی‌روش،کفاشیان و آزمون پرداخته‌اند:

۲۹ آذر؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران به صحبت‌های پوتین درباره نزدیک بودن توافق نهایی هسته‌ای، اظهار نظر نخست‌وزیر پیشین روسیه درباره وضعیت پوتین، نگاه انتقادی وطن‌امروز به نظر حامیان دولت درباره پرونده هسته‌ای و یکی دانستن آن با ارزوهای اوباما و نتانیاهو،تغییر وضعیت قیمت مسکن و سقوط آن در صورت افشا شدن آمار خانه‌های خالی،برنامه‌های دولت برای کنترل قیمت ارز،تلاش وزیر صنعت برای جداسازی خودروسازی از مونتاژ و آمادگی ارتش برای انجام بزرگ‌ترین رزمایش اختصاص دارد:

اعلام زمان برگزاری چهلمین روز درگذشت مرتضی پاشایی

همشهری‌آنلاین: خانواده مرحوم «مرتضی پاشایی»، زمان و محل برگزاری مراسم چهلمین روز درگذشت این خواننده بنام پاپ را اعلام کردند.

ردیابی داروهای گران قیمت برای پیشگیری از سودجویی

مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایرانیان از اجرای طرح ردیابی داروهای گران قیمت برای بیماری‌های صعب العلاج خبر داد.

دیدار وزیر بهداشت با مراجع عظام قم

‌وزیر بهداشت که روزهای پایانی هفته گذشته به شهر مقدس قم سفر کرد، در دیدار با مراجع عظام تقلید ضمن تشریح برنامه‌های انجام شده، از دیدگاه‌های آنان در حوزه سلامت، بهره‌مند شد.