پنج شنبه 8 آبان 1393 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 14:02:23 | کد مطلب: 174454 چاپ

مفاهیم: دکتری پژوهش‌محور چیست؟

آموزش > مفاهیم - همشهری آنلاین - نیما شایان:
دکتری پژوهش‌محور رایج‌ترین شیوه تربیت دانشجوی دکتری در کشورهای برتر علمی دنیا است که در آن سعی می‌شود دانشجوی به جای وابستگی به دانش استاد راهنما؛ به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم تبدیل شود.

دو مدل رایج تربیت دانشجوی دکتری در دنیا شامل مدل درس‌محور (course based) و پژوهش‌محور (research based) می‌شود که البته تا کنون حرف اول و آخر در تربیت دانشجوی دکتری در ایران با مدل درس‌محور بوده است اما وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از آزمون نیمه متمرکز دکتری سال 90 به درج کد رشته‌هایی در دفترچه انتخاب رشته پذیرفته‌شدگان اولیه این آزمون اقدام کرد که حاکی از ورود مدل «دکتری پژوهش‌محور» به نظام تربیت دانشجوی دکتری در کشورمان بود.

در تربیت دانشجوی دکتری در مدل درس‌محور (course based) دانشجو موظف به گذراندن تعدادی واحد درسی بر مبنای برنامه آموزشی در هر نیمسال تحصیلی است. گرچه ممکن است دروس گذرانیده شده در دوره‌های قبل در این دوره تکرار شوند و یا دروسی که به آنها در آینده نیاز مبرمی داشته باشند هرگز ارائه نشوند و در پایان پس از قبولی در امتحان جامع، موضوع پایان‌نامه انتخاب می‌شود.

در دوره‌های دکتری پژوهش‌محور (research based) دانشجو پس از انتخاب استاد راهنما و موضوع رساله دوره‌ای سه تا 6 ساله را می‌گذراند. در این مدت به تشخیص استاد راهنما یا نیاز دانشجو، دروسی به صورت پراکنده و سازمان‌نیافته و در راستای عنوان رساله گذرانده می‌شود و در نهایت از رساله دفاع می‌شود.

اگرچه در برخی کشورها همچون هلند پیش‌شرط‌هایی برای دفاع از رساله وجود دارد که معمولاً مربوط به چاپ تعداد حداقلی از مقالات علمی با استفاده از رساله است. در این نظام، فراغت از تحصیل به معنای آن است که فرد از دانشجوی وابسته به علم استاد راهنما به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم مبدل می‌شود.

 جدول ذیل که برداشتی از مرور ساختاریافته مدل‌های مختلف آموزش دکترای تخصصی در 10 کشور برتر دنیا است برگرفته از مقاله «رویکرد تحول‌گرایانه به نظام آموزش دکترای تخصصی در کشور؛ مرور ساختاریافته مدل‌های آموزشی دانشگاه‌های برتر دنیا» نوشته بهنام صادقی‌راد، علی اکبر حق‌دوست، مجید فصیحی هرندی و آزاده روح‌الامینی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کرمان است، شرایط پذیرش و نحوه ارزیابی دوره‌های دکتری «آموزش‌محور» و «پژوهش‌محور» در کشورهای برتر علمی دنیا را نشان می‌دهد. 

ردیف

کشور

مدل غالب

شرایط پذیرش

نحوه ارزیابی دوره

1

آلمان

پژوهش‌محور

تسلط به زبان انگلیسی و آلمانی، امتحان جامع

امتحانات شفاهی دوره‌ای، جلسات ارزیابی پیشرفت پایان‌نامه

2

آمریکا

درس‌محور

نمره بالا از امتحان GRE، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و امتحان شفاهی همراه با سوابق تحصیلی، حداقل دو توصیه‌نامه معتبر

امتحانات دوره‌ای کتبی، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

3

بریتانیا

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و امتحانات شفاهی سالیانه، درخواست گزارشات دوره‌ای پیشرفت از دانشجو و استاد راهنما، گذراندن دوره‌ای یکساله مشابه کارشناسی ارشد به تشخیص کمیته تحصیلات تکمیلی یا به پیشنهاد استاد راهنما

4

دانمارک

پژوهش‌محور

مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی، خلاصه و روند انجام پایان‌نامه دکترای تخصصی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت دانشجو (دو بار در سال)، ارزیابی کیفی و کمی دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

5

ژاپن

پژوهش‌محور

امتحان جامع کتبی، امتحان شفاهی و کارنامه پژوهشی (ارائه خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، تسلط به زبان انگلیسی یا ژاپنی

امتحانات دوره‌ای شفاهی یا کتبی، مصاحبه و ارزیابی سالیانه پیشرفت دانشجو

6

سوئد

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و ارزیابی دانشجو توسط کمیته تحصیلات تکمیلی

ارزیابی پیشرفت دانشجو، امتحانات شفاهی و کتبی در دروس گذرانده شده، چاپ مقاله در مجلات معتبر

7

سوئیس

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه تسلط به زبان انگلیسی یا آلمانی یا فرانسوی

مصاحبه و امتحانات شفاهی دوره‌ای، ارزیابی سالانه پیشرفت تحصیلی، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

8

فرانسه

پژوهش‌محور

تسلط به زبان فرانسوی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه

گذراندن دروس تئوری با نمره بالا، امتحان شفاهی در پایان دوره و قبل از دفاع

9

کانادا

درس‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه معتبر، تسلط به زبان انگلیسی و نمره قابل قبول GRE یا آزمون‌های مشابه

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت تحصیلی به صورت سالیانه، امتحانات کتبی و شفاهی از دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

10

هلند

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تسلط به زبان انگلیسی

گزارشات دوره‌ای از پیشرفت دانشجو و موضوع پایان‌نامه، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع پائین، تدریس روش تحقیق و شرکت در کنفرانس‌های معتبر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

دوره های دکتری پژوهش‌محور در کشورمان به عنوان دوره‌هایی «تقاضامحور» شناخته می‌شوند که آموزش و تربیت دانشجوی دکتری و رساله دکتری دانشجو در آنها منطبق بر نیاز ملموس صنعت صورت می‌گیرد.

دوره‌های دکتری پژوهش‌محور از این جهت باعث تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه می‌شوند که دانشجوی دکتری پژوهش‌محور، تحصیل خود را با پروژه‌ای شروع می‌کند که مربوط به نیاز یکی از صنایع یا یکی از دستگاه‌ها است و این نیاز به عنوان موضوع رساله دانشجو قرار می‌گیرد. بنابراین دوره دکتری پژوهش‌محور یک دوره تحصیلی تقاضامحور می‌شود که دانشجو در آن با یک موضوع جدی و واقعی درگیر شده و علاوه بر بالا رفتن سطح علمی کشور نیازی نیز از جامعه برطرف می‌شود.

 

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

هفته سیزدهم لیگ برتر فوتبال، عبور پرسپولیس از پیکان با تک گل نوری

همشهری آنلاین: پرسپولیس با تک گل محمد نوری پیکان را شکست داد. پرسپولیس تهران هفته سیزدهم لیگ برتر را با برد برابر پیکان پشت سر گذاشت. محمد نوری در دقیقه ۷۵ تک گل بازی را برای سرخپوشان به ثمر رساند.

روزنامه‌های هشتم آبان و رای عدم اعتماد

همشهری آنلاین: بسیاری از روزنامه‌نگاران و تحلیلگران معتقدند رای عدم اعتماد دیروز به وزیر پیشنهادی علوم، تحقیقات و فناوری ناشی از غلبه ی نگاه سیاسی و جناحی در مجلس است.

برتری دقیقه نودی فولاد مقابل ملوان

همشهری آنلاین: تیم فولاد خوزستان در ادامه هفته سیزدهم لیگ برتر فوتبال ایران در مقابل ملوان بندر انزلی به برتری یک بر صفر رسید.

طلوع بیست و چهارم خورشید کاروان

همشهری آنلاین: نمایش "خورشید کاروان" در بیست و چهارمین سال اجرای خود در شهرهای بوشهر، یزد،زاهدان و تهران میزبان علاقه مندان مکتب عاشورایی حضرت امام حسین(ع) خواهد بود.

مراسم اختتامیه سومین همایش ملی طلای سبز برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: سومین همایش ملی گیاهان دارویی که کار خود را از صبح ۶ آبان ۹۳ در سالن حجاب، مرکز آفرینش‌های فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کار خود را آغاز کرده بود، بعدازظهر امروز پنج‌شنبه ۸ آبان مراسم اختتامیه را برگزار خواهد کرد.

آیت الله خاتمی: عامل یا عاملان اسیدپاشی باید علنی قصاص شوند

همشهری آنلاین: عضو هیات رییسه مجلس خبرگان رهبری گفت: باید عامل یا عاملان اسیدپاشی در اصفهان دو بار مجازات شوند و قصاص صورت گیرد و این کار باید به صورت علنی و نه مخفیانه باشد.

آشنایی با بیماری فلج اطفال (پولیومیلیت)

همشهری آنلاین: فلج اطفال یا پولیومیلیت (یا به اختصار پولیو) یک بیماری ویروسی به شدت واگیردار است که عمدتا کودکان کم‌سن را مبتلا می‌کند.

آشنایی باجشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (ECU)

همشهری آنلاین: جشنواره فیلم‌های مستقل اروپا (The European independent film festival)؛ یک فستیوال سینمایی است که از مارس ۲۰۰۶ در پاریس آغاز به کار کرد.

انتشار ردیف منتظم‌الحکما با مقدمه دکتر صفوت

همشهری‌آنلاین: ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی به روایت صلحی و نت‌نگاری مخبرالسلطنه که با عنوان ردیف منتظم‌الحکما شناخته می‌شود، با مقدمه‌ای از دکتر داریوش صفوت از سوی انتشارات ماهور به بازار موسیقی عرضه شد.

«دودل» گوگل برای سازنده واکسن فلج اطفال

همشهری آنلاین: گوگل روز سه‌شنبه ۲۸اکتبر (۶ آبان) ۲۰۱۴ صدمین زادروز جوناس سالک، دانشمند آمریکایی سازنده نخستین واکسن موفق بر ضد بیماری فلج اطفال، را با یک «دودل» در صفحه اصلی‌اش گرامی داشت.

وسیله‌ای برای نوردرمانی موضعی بیماری پوستی پسوریاز

همشهری آنلاین: شرکت فیلیپس یک وسیله جدید برای کمک به درمان مبتلایان به بیماری پوستی پسوریاز ساخته است.

آشنایی با روش تهیه مربای پوست پرتقال

همشهری آنلاین: یکی از مرباهای پر طرفدار و خوش طعم در فصل پاییز مربای پوست پرتقال است.

فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی

مدیرعامل سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری تهران از فعالیت مراکز عرضه بهداشتی دام زنده در عاشورا و تاسوعای حسینی خبر داد.

جشنواره خورشید

همشهری آنلاین: زنان هندو روز چهارشنبه ۲۹ اکتبر (۷ آبان) در جریان جشنواره «چهات پوجا»( Chhath Puja) در بمبئی هند در حالیکه خورشید بر روی «دریای عربی» غروب می‌کند،‌ دعا می‌خوانند.

جشنواره خورشید

همشهری آنلاین: زنان هندو روز چهارشنبه ۲۹ اکتبر (۷ آبان) در جریان جشنواره «چهات پوجا»( Chhath Puja) در بمبئی هند در حالیکه خورشید بر روی «دریای عربی» غروب می‌کند،‌ دعا می‌خوانند.

راه‌اندازی قطار سریع السیر حومه کلانشهرها

همشهری آنلاین: وزیرراه و شهرسازی گفت: قطار سریع السیر شهرهای حومه کلانشهرهای کشور تا ابتدای سال ۹۴ راه اندازی می‌شود.