شنبه 1 آذر 1393 | به روز شده: 10 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 30 خرداد 1391 - 14:02:23 | کد مطلب: 174454 چاپ

مفاهیم: دکتری پژوهش‌محور چیست؟

آموزش > مفاهیم - همشهری آنلاین - نیما شایان:
دکتری پژوهش‌محور رایج‌ترین شیوه تربیت دانشجوی دکتری در کشورهای برتر علمی دنیا است که در آن سعی می‌شود دانشجوی به جای وابستگی به دانش استاد راهنما؛ به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم تبدیل شود.

دو مدل رایج تربیت دانشجوی دکتری در دنیا شامل مدل درس‌محور (course based) و پژوهش‌محور (research based) می‌شود که البته تا کنون حرف اول و آخر در تربیت دانشجوی دکتری در ایران با مدل درس‌محور بوده است اما وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از آزمون نیمه متمرکز دکتری سال 90 به درج کد رشته‌هایی در دفترچه انتخاب رشته پذیرفته‌شدگان اولیه این آزمون اقدام کرد که حاکی از ورود مدل «دکتری پژوهش‌محور» به نظام تربیت دانشجوی دکتری در کشورمان بود.

در تربیت دانشجوی دکتری در مدل درس‌محور (course based) دانشجو موظف به گذراندن تعدادی واحد درسی بر مبنای برنامه آموزشی در هر نیمسال تحصیلی است. گرچه ممکن است دروس گذرانیده شده در دوره‌های قبل در این دوره تکرار شوند و یا دروسی که به آنها در آینده نیاز مبرمی داشته باشند هرگز ارائه نشوند و در پایان پس از قبولی در امتحان جامع، موضوع پایان‌نامه انتخاب می‌شود.

در دوره‌های دکتری پژوهش‌محور (research based) دانشجو پس از انتخاب استاد راهنما و موضوع رساله دوره‌ای سه تا 6 ساله را می‌گذراند. در این مدت به تشخیص استاد راهنما یا نیاز دانشجو، دروسی به صورت پراکنده و سازمان‌نیافته و در راستای عنوان رساله گذرانده می‌شود و در نهایت از رساله دفاع می‌شود.

اگرچه در برخی کشورها همچون هلند پیش‌شرط‌هایی برای دفاع از رساله وجود دارد که معمولاً مربوط به چاپ تعداد حداقلی از مقالات علمی با استفاده از رساله است. در این نظام، فراغت از تحصیل به معنای آن است که فرد از دانشجوی وابسته به علم استاد راهنما به دانشمندی مستقل با توانایی تولید علم مبدل می‌شود.

 جدول ذیل که برداشتی از مرور ساختاریافته مدل‌های مختلف آموزش دکترای تخصصی در 10 کشور برتر دنیا است برگرفته از مقاله «رویکرد تحول‌گرایانه به نظام آموزش دکترای تخصصی در کشور؛ مرور ساختاریافته مدل‌های آموزشی دانشگاه‌های برتر دنیا» نوشته بهنام صادقی‌راد، علی اکبر حق‌دوست، مجید فصیحی هرندی و آزاده روح‌الامینی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کرمان است، شرایط پذیرش و نحوه ارزیابی دوره‌های دکتری «آموزش‌محور» و «پژوهش‌محور» در کشورهای برتر علمی دنیا را نشان می‌دهد. 

ردیف

کشور

مدل غالب

شرایط پذیرش

نحوه ارزیابی دوره

1

آلمان

پژوهش‌محور

تسلط به زبان انگلیسی و آلمانی، امتحان جامع

امتحانات شفاهی دوره‌ای، جلسات ارزیابی پیشرفت پایان‌نامه

2

آمریکا

درس‌محور

نمره بالا از امتحان GRE، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و امتحان شفاهی همراه با سوابق تحصیلی، حداقل دو توصیه‌نامه معتبر

امتحانات دوره‌ای کتبی، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

3

بریتانیا

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و امتحانات شفاهی سالیانه، درخواست گزارشات دوره‌ای پیشرفت از دانشجو و استاد راهنما، گذراندن دوره‌ای یکساله مشابه کارشناسی ارشد به تشخیص کمیته تحصیلات تکمیلی یا به پیشنهاد استاد راهنما

4

دانمارک

پژوهش‌محور

مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی، خلاصه و روند انجام پایان‌نامه دکترای تخصصی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت دانشجو (دو بار در سال)، ارزیابی کیفی و کمی دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

5

ژاپن

پژوهش‌محور

امتحان جامع کتبی، امتحان شفاهی و کارنامه پژوهشی (ارائه خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، تسلط به زبان انگلیسی یا ژاپنی

امتحانات دوره‌ای شفاهی یا کتبی، مصاحبه و ارزیابی سالیانه پیشرفت دانشجو

6

سوئد

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، تسلط به زبان انگلیسی، مصاحبه و ارزیابی دانشجو توسط کمیته تحصیلات تکمیلی

ارزیابی پیشرفت دانشجو، امتحانات شفاهی و کتبی در دروس گذرانده شده، چاپ مقاله در مجلات معتبر

7

سوئیس

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه تسلط به زبان انگلیسی یا آلمانی یا فرانسوی

مصاحبه و امتحانات شفاهی دوره‌ای، ارزیابی سالانه پیشرفت تحصیلی، تدریس در مقاطع پائین‌تر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

8

فرانسه

پژوهش‌محور

تسلط به زبان فرانسوی، مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، مصاحبه همراه با کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه

گذراندن دروس تئوری با نمره بالا، امتحان شفاهی در پایان دوره و قبل از دفاع

9

کانادا

درس‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و توصیه‌نامه معتبر، تسلط به زبان انگلیسی و نمره قابل قبول GRE یا آزمون‌های مشابه

مصاحبه و ارزیابی پیشرفت تحصیلی به صورت سالیانه، امتحانات کتبی و شفاهی از دروس گذرانده شده، تدریس در مقاطع و دوره‌های پائین‌تر

10

هلند

پژوهش‌محور

مدرک معتبر کارشناسی ارشد یا معادل آن، کارنامه پژوهشی و خلاصه پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تسلط به زبان انگلیسی

گزارشات دوره‌ای از پیشرفت دانشجو و موضوع پایان‌نامه، چاپ مقاله در مجلات معتبر، تدریس در مقاطع پائین، تدریس روش تحقیق و شرکت در کنفرانس‌های معتبر به عنوان بخشی از واحدهای اجباری

دوره های دکتری پژوهش‌محور در کشورمان به عنوان دوره‌هایی «تقاضامحور» شناخته می‌شوند که آموزش و تربیت دانشجوی دکتری و رساله دکتری دانشجو در آنها منطبق بر نیاز ملموس صنعت صورت می‌گیرد.

دوره‌های دکتری پژوهش‌محور از این جهت باعث تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه می‌شوند که دانشجوی دکتری پژوهش‌محور، تحصیل خود را با پروژه‌ای شروع می‌کند که مربوط به نیاز یکی از صنایع یا یکی از دستگاه‌ها است و این نیاز به عنوان موضوع رساله دانشجو قرار می‌گیرد. بنابراین دوره دکتری پژوهش‌محور یک دوره تحصیلی تقاضامحور می‌شود که دانشجو در آن با یک موضوع جدی و واقعی درگیر شده و علاوه بر بالا رفتن سطح علمی کشور نیازی نیز از جامعه برطرف می‌شود.

 

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

مبادله ۲ میلیارد دلار سهام در آبان ماه

تعدادخریداران سهام در آبان‌ماه امسال ازمرز ۲.۵ میلیون نفر عبور کرد، این خریداران در دومین‌ماه پاییزدرمجموع ۷ هزار میلیارد تومان معادل ۲میلیارد دلار سهام خریدند.

فیلم استیو جابز ساخته نمی‌شود

همشهری آنلاین: پروژه ساخت فیلم زندگی «استیو جابز»، پس از ماه‌ها حاشیه‌سازی و کشمکش متوقف شد.

حامد بهداد به یاد پدرش مقتل‌خوانی کرد

همشهری آنلاین: حامد بهداد در مراسم مقتل‌خوانی «خیمه‌ها و نجواها»ی برج میلاد حضور پیدا کرد.

برنامه گالری‌ها در هفته اول آذر

همشهری آنلاین: گالری‌ها، فرهنگسراها و مراکز هنری تهران با برگزاری نمایشگاه‌های متنوعی از آثار تجسمی، میزبان علاقه‌مندان به هنر در هفته اول آذر خواهند بود.

مادران شهید خرمشهری، به تماشای فیلم شیار ۱۴۳ نشستند

همشهری آنلاین: شب گذشته «شیار ۱۴۳» در تالار خلیج فارس خرمشهر اکران شد. در این جلسه، عوامل این فیلم با مردم این شهر دیدار کردند و از چهار مادر شهید تقدیر شد.

تهدید داعش به آغاز جنگ در خیابان‌های اروپا

درحالی‌که پرچم سیاه داعــــــش اکنون در ۳۲۰ کیلومتری سواحل جنوبی اروپا دیده می‌شود، در ویدئویی جدید ۴ عضو فرانسوی این گروه خواستار پیوستن اروپایی‌های دیگر به آنها و عملیات تروریستی در خاک فرانسه شدند.

آخرین آمار فروش فیلم‌های روی پرده

همشهری آنلاین: نمایش فیلم‌های جدید در سینماها با فروش نسبتا خوبی ادامه دارد.

کشف گنجینه تاریخی در مخفیگاه حفاظت‌ شده مرد طلاساز

کارگاه مرد طلاساز جایی بود که گنجینه سکه‌های تاریخی در آنجا پنهان شده بود.

کلاهبرداری میلیاردی شرکت لیزینگ خودرو

باز هم کلاهبرداری و باز هم شرکت‌های غیرمجاز لیزینگ خودرو. این بار جوانی با راه‌اندازی شرکت لیزینگ خودرو ده‌ها نفر را به بهانه فروش اقساطی خودرو فریب داد و از آنها دست‌کم یک و نیم میلیارد تومان کلاهبرداری کرد.

دستبرد میلیونی مأمور قلابی به‌حساب مرد مغازه‌دار

پلیس در تعقیب مرد شیادی است که با معرفی خود به‌عنوان مأمور خرید یکی از سازمان‌های دولتی نقشه کلاهبرداری پیچیده‌ای را طراحی و اجرا کرد.

جزئیات جنایات گرگ‌های سیرجان

احسان یزدی: سرانجام پس از مدت‌ها فرار، اعضای باند «گرگ‌ها» شناسایی شدند و به دام پلیس افتادند.اعضای این باند ۶ نفرند و بین ۱۸ تا ۲۰ سال سن دارند و برخی از آنها سابقه‌دار هستند.

چهار نگاه به جشنواره کتاب‌خانه‌های خانگی و مجتمع‌های مسکونی

همشهری‌آنلاین: انجمن نویسندگان کودک و نوجوان دست‌اندرکار برپایی جشنواره کتاب‌خانه‌های خانگی و مجتمع‌های مسکونی است. چهار نگاه به این رویداد:

نقاشی ۱۵۰ میلیونی سهراب سپهری فروخته شد

همشهری آنلاین: هفته اول هفتمین دوره فروش سال «هفت نگاه»، با فروش ٩٠ اثر نقاشی و مجسمه همراه بود که یک نقاشی انتزاعی از سهراب سپهری گرانترین اثر فروخته‌شده در این هفته است.

ساخت پهپاد قارچی که پس از سقوط ناپدید می‌شود

همشهری آنلاین: محققان مرکز تحقیقات ایمز سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) پهپادی از قارچ تولید کردند که در زمان سقوط، پس از برخورد با زمین تجزیه و ناپدید می‌شود.

اتفاق نادر؛ داور بازی نفت - تراکتور تعویض شد

همشهری آنلاین: در اواسط دیدار دو تیم نفت تهران و تراکتورسازی تبریز داور مسابقه به خاطر مصدومیت جای خود را به داور چهارم داد.

۴۰ کیلو طلا، جایزه کاهش وزن

دوبی: شهرداری دوبی به کودکانی که توانسته بودند وزن خود را کاهش دهند در مجموع ۴۰ کیلو طلا به ارزش یک میلیون و ۶۰۰ هزار دلار جایزه داد.