چهارشنبه 9 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 42 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 26 فروردین 1391 - 18:41:29 | کد مطلب: 166183 چاپ

آشنایی با آتشکده بهرام - تهران

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
تپه میل که به نام‌های آتشکده بهرام و آتشکده ری نیز شناخته می‌شود از جمله آثار دوره ساسانیان است و در نزدیکی شهر ری تهران قرار دارد

در حدود ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر ری به سوی ورامین بر بلندای تپه‌ای پهناور در ۲ کیلومتری جنوب قلعه‌نو بخش کهریزک شهرستان ری بر فراز تپه‌ای بلند در روستای قلعه‌نو قرار دارد. بقایای کاخ یا بهرام چون روی دو پایه بزرگ بنا شده و از دور شبیه به میل است، به تپه میل مشهور شده است.

جهت بنا به صورت شرقی و غربی است. در جبهه شرقی ایوانی با چهار ستون مدور بوده. بخشی از بنای آتشکده ری در زمان حمله اسکندر به ایران خراب شد و تنها قسمتی از بنای چهارطاقی و زیبای این آتشکده به صورت دو میل باقی ماند.

بیشتر قسمت‌های غربی بنا از بین رفته، در بخش زیرین مجموعه یک راهروی کم عرض وجود دارد که سراسر طول بنا را طی می‌کند. مصالح به کار رفته در تپه میل عمدتا گل، خشت، لاشه سنگ و گچ است.

این بنا و سازه‌های پیرامون آن نخستین‌بار در سال ‪ ۱۹۱۳‬میلادی توسط ژاک دومورگان فرانسوی مرمت شد و در سال‪ ۱۹۳۳‬توسط اریک اشمیت؛ باستان‌شناس آمریکایی مورد کاوش و حفاری قرار گرفت.

نیزارهای اطراف تپه از وجود دریاچه‌ای حکایت دارد که در گذشته در این محل وجود داشته، ولی خشک شده‌است. بلندی تپه میل از سطح دشت اطراف ۱۸ متر است و حدود ۲۵ متر پهنا و ۲۰ متر درازا دارد. پیرامون این تپه بلند تپه‌های کم ارتفاع کوچکتر پراکنده شده که مشرف بر آنها قرار گرفته است.

این مجموعه منطقه‌ای به وسعت ۸۰۰ در ۹۰۰ متر را شامل می‌شود. بر بالای تپه، بنای اصلی آتشکده در راستای شرقی غربی برپاست، طرح کلی بنا، تالار ستون داری بوده با دو ردیف ستون چهارگوشه سه تایی که عملاً به ۳ بخش تقسیم شده است.

یک بخش مرکزی عریض‌تر و دو بخش جانبی کم‌عرض‌تر، ورودی اصلی تالار آتشکده در جبهه شرقی از طریق یک ایوان چهارستونی مدور که پایه‌های سر ستون‌های آنها در گوشه‌های شمال شرقی و جنوب به شرق ایوان برپاست.

طرح کلى بنا به صورت تالار ستوندارى است که یک قوس میانى و دو قوس در طرفین دارد که از یک سو به قوس میانى باز مى‌شوند و از سوى دیگر با ورودى‌هاى کم‌عرض‌تر به راهروى باریکى راه مى‌یابند که این راهرو حالت رواق را براى قسمت‌هاى اصلى دارد.

مهمترین ویژگى تزیینى بنا گچبرى‌هایى است که روى دیوارهاى تالار اصلى نقش بسته است و به سه دسته تقسیم مى‌شوند:

  • طرح هاى هندسى که گاهى خود نیز نقش اصلى را در برمى‌گیرند و طرح‌هاى حاشیه‌اى شامل نقش‌هاى هندسى که این طرح‌ها بیشتر به عنوان قابسازى یا حاشیه براى نقش هاى اصلى به کار رفته است.
  • طرح‌هاى گیاهى که با الهام از طبیعت روى گچ نقش بسته است. این طرح‌ها که به صورت انتزاعى نشان داده شده مبتنى بر عادات و عقاید دینى آن زمان است.
  • حیوانات نیز از نظر طراح گچبرى‌ها دور نمانده‌اند . آنچه در حال حاضر باقى است نقش یک ماهى است که بسیار طبیعى به نظر مى‌رسد.

تپه میل (آتشکده بهرام) در سال 1334 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 407 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

اصرار خودروسازان به گرانی در بازار بی‌مشتری

علی ابراهیمی: در حالی که بازار خرید و فروش خودرو با رکود کامل مواجه است، خبرها حکایت از درخواست خودروسازان برای افزایش قیمت دارد.

نمایش فیلم صائبین ایران در سمینار خلیج فارس

همشهری‌آنلاین: فیلم مستند صائبین ایران به کارگردانی عباس تحویلدار در سمینار مردم شناسی خلیج فارس که همزمان با روز ملی خلیج فارس برگزار می‌شود، به نمایش در می‌آید.

سینمای آلمان «انتقام جویان» را بایکوت کرد

همشهری آنلاین: فیلم «انتقام جویان: دوران اولتران» از سوی سینماهای متعددی در کشور آلمان تحریم شد.

دستیابی محققان ایرانی به دانش بومی درمان ناباروری مردان

همشهری آنلاین: محققان ایرانی افق جدیدی را فراروی درمان ناباروری مردان گشوده‌اند؛ به گونه‌ای که امکان تبدیل سلول‌های بنیادی پرتوان القایی حاصل از مردان آزواسپرمی را به سلول‌های زایا در آینده فراهم می‌کند.

استقبال از پیش نمایش جدیدترین انیمیشن پیکسار

همشهری آنلاین: انیمیشن «درون» جدیدترین اثر پیکسار و دیسنی، بعد از «دانشگاه هیولاها» با پیش نمایش در رویداد سینماکان، با احساسات حضار روبه رو شد.

«خشمگین ۷» همچنان می‌فروشد؛ پلیس فروشگاه در راه است

همشهری آنلاین: در چهارمین هفته اکران قسمت هفتم فیلم «سریع و خشمگین» این فیلم هر چند شتاب فروشش را بسیار از دست داده، اما هنوز در راس فروش آمریکا جای دارد.

اعطای جایزه عکس شهروندی ایثار و شهادت با رأی مردم

همشهری آنلاین: دبیر جشنواره عکس «قاب‌های بهشتی» از ارسال بیش از ۳۳۰۰ فریم عکس به سومین دوره این جشنواره خبر داد و گفت: این آثار که ۷۰ آنها در بخش حرفه‌ای جشنواره شرکت کرده و بقیه مربوط به بخش شهروندی است، توسط ۳۲۲ نفر از سراسر کشور دریافت شده است.

«سریع و خشمگین ۷» پنجمین فیلم پرفروش تاریخ سینما

همشهری آنلاین: قسمت هفتم «سریع و خشمگین» با فروش یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلاری، تاکنون به پنجمین فیلم پرفروش دنیا بدل شده است.

نشان استاندارد فرهنگ طراحی می‌شود؛ تسهیل برندسازی فرهنگی

همشهری آنلاین: رئیس مرکز مطالعات سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران از طراحی «نشان استاندارد فرهنگ» به عنوان افق همایش و جشنواره ارتقای کیفیت آثار، محصولات و فعالیت‌های فرهنگی خبر داد.

موضع وزارت ارشاد در مورد توقیف نشریه زنان امروز

همشهری آنلاین: سخنگوی وزیر ارشاد گفت: با هر نشریه‌ای که بخواهد پدیده‌های مغایر با ارزش‌های دینی و ملی را ترویج و توجیه و با عفت عمومی بازی کند، برخورد می‌شود.