جمعه 13 شهریور 1394 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 4 اسفند 1385 - 18:36:40 | کد مطلب: 16416 چاپ

مفاهیم: حق وتو چیست؟

جهان > مجامع‌ جهانی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه "وتو" از نظر لغوی به معنای خودداری از تصویب امری می باشد.

این واژه از ریشه لاتین به معنی "من مخالفت می کنم" گرفته شده و در عرصه سیاست اعم از داخلی و خارجی از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

 از آنجا که وتو کنندگان اعم از داخلی یا بین المللی بر مبنای مقررات مصوب از این اختیار برخوردار شده اند معمولاً از آن به عنوان "حق وتو" یاد می شود.

اگرچه استفاده از حق وتو در بسیاری از نظام های سیاسی جهان برای برخی مقامات و نهادها در نظر گرفته شده است اما معروفترین عرصه کاربرد اختیار وتو نظام تصمیم گیری شورای امنیت سازمان ملل متحد است؛ به طوری که برای بسیاری از مردم جهان واژه وتو بلافاصله اقدام یک یا چند عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد را در خودداری از تصویب یک قطعنامه به ذهن متبادر می کند.

به رغم کاربرد گسترده وتو توسط اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد جالب است که بدانیم در منشور ملل متحد هرگز از واژه"وتو" استفاده نشده است. اختیار یا به نوعی حق وتوی اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از مفهوم مخالف ماده 27 منشور ناشی شده که تأکید دارد قطعنامه های شورای امنیت با ۹ رأی موافق از مجموع ۱۵ رأی کشورهای عضو با این شرط که هر پنج عضو دایم موافق باشند به تصویب می رسد. بنابر این عدم موافقت هر کدام از اعضای دایم با یک قطعنامه به مثابه وتوی آن از سوی آن عضو است.

در این خصوص در ماده 27 منشور ملل متحد آمده است"هر عضو شورای امنیت یک رای دارد.تصمیمات شورای امنیت در مورد موضوعات رویه ای باید با رای مثیت 9 عضو به تصویب رسد.تصمیمات در باره سایر موضوعات با رای مثبت 9 عضو شامل آراء موافق تمام اعضای دائم به تصویب خواهد رسید به این شرط که در مورد تصمیماتی که به موجب مندرجات فصل ششم و بند سوم از ماده 52 اتخاذ می شود طرف دعوی از دادن رای خودداری نماید."

از زمان آغاز به کار سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ تاکنون در مجموع 261 مورد اعضای دایم شورای امنیت از حق وتو در موارد مختلف استفاده کرده اند که شوروی و بعداً روسیه با 123 مورد در رأس و سپس آمریکا با 82 مورد، انگلیس با ۳۲ مورد، فرانسه با ۱۸ مورد و چین با 6 مورد در مراتب بعدی قرار دارند.

بیشتر موارد استفاده از حق وتو در دوران جنگ سرد و رویارویی ابرقدرت های آمریکا و شوروی بود که شوروی سابق به دلیل مخالفت با سیاست های نظام سرمایه داری غربی به وتو قطعنامه های شورای امنیت اقدام می کرد؛ به طوری که "آندره گرمیکو"وزیر امور خارجه شوروی در سال های ۱۹۵۷ تا ۱۹۸۵ به آقای"نه"معروف شده بود.البته پس از فروپاشی شوری میزان استفاده روسیه از حق وتو در شورای امنیت به شدت کاهش یافته است.

همچنین از جمله مواردی که بیشترین موارد حق وتو از سوی آمریکا را به خود اختصاص داده قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل است. آمریکا در دفاع از اسرائیل و بی توجه به انتقادات جهانی علیه سیاست های این رژیم تاکنون 38 مورد از قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل را وتو کرده است. از دهه ۱۹۹۰ و با پایان یافتن جنگ سرد میزان استفاده کشورهای عضو دایم شورای امنیت از حق وتو نسبت به قبل از آن به شدت کاهش یافته است.

اعطای حق وتو به پنج کشور عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از همان ابتدا تاکنون با انتقادات گسترده ای روبه رو بوده است. منتقدین براین باور هستند که اعطای این حق به پنج کشور اصلی پیروز در جنگ جهانی دوم با اصول عدالت و نیز واقعیت های سیاسی جغرافیایی جهان همخوانی ندارد.

محور بحث های کنونی اعضای سازمان ملل متحد در باره حق وتو اعضای شورای امنیت سازمان ملل بر این منطق استوار است که در حال حاضر،آنطور که در دوران پس از جنگ جهانی دوم مطرح شده بود، دیگر دارندگان حق وتو در این سازمان به عنوان مسئولیت پذیرترین دولت های جهان محسوب نمی شوند و استفاده از این حق توسط آنها بیشتر تحت تاثیر اهداف سیاسی قرار دارد.

بر همین اساس در چارچوب بحث های که از چند سال پیش در باره افزایش اعضای دائم شورای امنیت مطرح شده بحث اعطا یا عدم اعطای حق وتو به اعضای جدید این شورا نیز مطرح شده است.اعضای دائم کنونی شورای امنیت اگرچه از افزایش اعضای دائم شورای امنیت استقبال کرده اند اما آنها مخالف اعطای حق وتو به اعضای جدید هستند و می گویند این کار شورا را بی اثر خواهد کرد.

در طرف دیگر کشورهایی همچون هند ،برزیل،آلمان و ژاپن که خود را محق عضویت دائم در شورای امنیت می دانند معتقدند که ترکیب کنونی شورای امنیت بیانگر وضعیت جهان در سال 1946 و نه سال 2007 است.

انتخاب سردبیر

وایسا تا برگردم

همشهری آنلاین: ظهر یکی از روزهای تابستان هزاروسیصدوهفتادوسه، وسط ترمینال تودرتوی مشهد گم شدم. پدرم گمم نکرده بود، چون چهار سال پیش از این مرده بود

اختتامیه طرح رحله در حرم امام(ره) برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: اختتامیه «طرح رحله» با حضور حفاظ شرکت کننده شانزدهم شهریور در حرم امام خمینی (ره) برگزار می‌شود.

طرح‌های امین و مبین ستاد اقامه نماز چیست؟

همشهری آنلاین: معاون توسعه مشارکت‌های مردمی ستاد اقامه نماز درباره اجرای دو طرح «امین» و «مبین» در ستاد اقامه نماز توضیح داد.

کیش میزبان دومین همایش ملی انیمیشن ایران

همشهری آنلاین: دومین همایش ملی انیمیشن ایران در کیش آغاز شده است. این همایش با اشاره به حضور موفق ایران در زمینه تکنیک و محتوای انیمیشن در دنیا گفت: ایران بیستمین کشور دنیا در زمینه خلق آثار پویا نمایی است.

گزارش فیگارو، نوشیدن آب قبل از غذا به لاغری کمک می‌کند

همشهری آنلاین: نتایج یک تحقیق در دانشگاه بیرمنگهام نشان می‌دهد نوشیدن آب قبل از غذا می‌تواند به کاهش وزن و لاغری کمک کند.

ریزگردها در هوای بوشهر

همشهری آنلاین: میزان ریزگردهای موجود در هوای بوشهر به حدود ۱۰ برابر استاندارد رسید. میزان استاندارد ریزگردها موجود در هوا ۱۵۰ میکروگرم برمتر مکعب است .

گزارش یورونیوز درباره نصف شدن قیمت نفت طی یک سال

همشهری آنلاین: قیمت نفت در مقایسه با دوازده ماه پیش نصف شده است.قیمت نفت پس از رسیدن به پایین‌ترین سطح خود در ۶سال اخیر در ماه اوت، در پایان ماه گذشته میلادی با رشدی بیش از ۲۵ درصد در طول سه روز افزایشی قابل توجه یافت.

بدنه هواپیمای پیدا شده در جزیره رئونیون فرانسه شناسایی شد

همشهری آنلاین: دادستان فرانسه اعلام کرد می توان با قطعیت کامل بخشی از بال بدنه هواپیمایی را که روز ۲۹ جولای در جزیره رئونیون پیدا شد متعلق به هواپیمای بوئینگ ۷۷۷ مفقود شده خط هوایی مالزی دانست.

فوتبال ایران در رده‌بندی تازه فیفا: اول آسیا؛ چهلم جهان

همشهری آنلاین: تیم ملی فوتبال ایران در رنکینگ تازه فیفا یک پله صعود کرد و در رده ۴۰ جهان ایستاد اما جایگاه خود را به عنوان تیم برتر قاره آسیا همچنان حفظ کرد.

گزارش نشست: کاربرد الگوهای انسان‌شناسی در مطالعه قرآن کریم

همشهری آنلاین: احمد پاکتچی، در نشست «کاربرد الگوهای انسان‌شناسی در مطالعه قرآن کریم» گفت: قرآن، بدون تفسیرهای انسان‌شناسانه، ارتباط خود با تاریخ را از دست می‌دهد. وی همچنین از انتشار چهار هزار صفحه‌ای درس‌های کارگاه‌های انسان‌شناسی قرآنی خبر داد.

گزارش رزمایش بزرگ دو روزه اقتدار ثارالله

همشهری آنلاین سخنگوی رزمایش اقتدار ثارالله از برپایی گشت‌های اطلاعاتی و عملیاتی در ایست بازرسی در سطح استان تهران خبر داد.

۱۲ شهریور؛‌خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک اغلب روزنامه های صبح امروز پنج‌شنبه ۱۲ شهریور به صحبت های وزیر دادگستری درخصوص حصر،فسادهای دولت احمدی‌نژاد و ماجراهای ۶۷ اختصاص دارد.دیگر روزنامه‌ها هم به ماجرای بررسی برجام در ایران و آمریکا و وضعیت اقتصادی پرداخته‌اند:

۱۲ شهریور؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: بازی با گوام و ابراز وفاداری کی‌روش به ایران و پرجم این کشور تیتر یک اغلب روزنامه‌های ورزشی صبح ایران است:

عکاسی از چشمه گدازه‌های آبی

جاوا> ‌ عکاسی اهل شیکاگوی آمریکا هنگامی که به شرق جاوا در اندونزی سفر می‌کرد نمی‌دانست با چشمه‌ای از گدازه‌های آبی در آتشفشانی در آن نزدیکی مواجه می‌شود.

معنایی برای زندگی

اکبر زنجان‌پور: «زنده‌ام که روایت کنم» خود زندگینامه نویسنده نامدار کلمبیایی است

آغاز رزمایش ۵۰ هزار نفری گردان‌های بسیج

همشهری آنلاین: رزمایش ۵۰ هزار نفری گردان‌ی بسیج با عنوان اقتدار ثارالله با حضور سردار سرتیپ حسین سلامی جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بوستان ولایت آغاز شد.

احداث پروژه‌های عمرانی در کوتاه‌ترین مدت

معاونت طرح و برنامه قرارگاه جهادی امام رضا(ع) ‌گفت: بدنه روستای چمن گلین از توابع شهرستان گیلانغرب را افراد بیمار، سالمند و ازکارافتاده تشکیل داده و متأسفانه این قشر روستایی از حداقل امکانات بهداشتی برخوردارند به‌طوری که در سرتاسر روستا تنها ٢چشمه سرویس بهداشتی وجود دارد.

آژانس، بودجه اضافی را کجا خرج می‌کند؟

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یکی از ارکان اصلی سند برنامه جامع اقدام مشترک است و اجرای بسیاری از بندهای پیش‌بینی شده در آن منوط به همکاری این نهاد تأثیرگذار است.