سه شنبه 8 اردیبهشت 1394 | به روز شده: چند لحظه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 4 اسفند 1385 - 18:36:40 | کد مطلب: 16416 چاپ

مفاهیم: حق وتو چیست؟

جهان > مجامع‌ جهانی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه "وتو" از نظر لغوی به معنای خودداری از تصویب امری می باشد.

این واژه از ریشه لاتین به معنی "من مخالفت می کنم" گرفته شده و در عرصه سیاست اعم از داخلی و خارجی از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

 از آنجا که وتو کنندگان اعم از داخلی یا بین المللی بر مبنای مقررات مصوب از این اختیار برخوردار شده اند معمولاً از آن به عنوان "حق وتو" یاد می شود.

اگرچه استفاده از حق وتو در بسیاری از نظام های سیاسی جهان برای برخی مقامات و نهادها در نظر گرفته شده است اما معروفترین عرصه کاربرد اختیار وتو نظام تصمیم گیری شورای امنیت سازمان ملل متحد است؛ به طوری که برای بسیاری از مردم جهان واژه وتو بلافاصله اقدام یک یا چند عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد را در خودداری از تصویب یک قطعنامه به ذهن متبادر می کند.

به رغم کاربرد گسترده وتو توسط اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد جالب است که بدانیم در منشور ملل متحد هرگز از واژه"وتو" استفاده نشده است. اختیار یا به نوعی حق وتوی اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از مفهوم مخالف ماده 27 منشور ناشی شده که تأکید دارد قطعنامه های شورای امنیت با ۹ رأی موافق از مجموع ۱۵ رأی کشورهای عضو با این شرط که هر پنج عضو دایم موافق باشند به تصویب می رسد. بنابر این عدم موافقت هر کدام از اعضای دایم با یک قطعنامه به مثابه وتوی آن از سوی آن عضو است.

در این خصوص در ماده 27 منشور ملل متحد آمده است"هر عضو شورای امنیت یک رای دارد.تصمیمات شورای امنیت در مورد موضوعات رویه ای باید با رای مثیت 9 عضو به تصویب رسد.تصمیمات در باره سایر موضوعات با رای مثبت 9 عضو شامل آراء موافق تمام اعضای دائم به تصویب خواهد رسید به این شرط که در مورد تصمیماتی که به موجب مندرجات فصل ششم و بند سوم از ماده 52 اتخاذ می شود طرف دعوی از دادن رای خودداری نماید."

از زمان آغاز به کار سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ تاکنون در مجموع 261 مورد اعضای دایم شورای امنیت از حق وتو در موارد مختلف استفاده کرده اند که شوروی و بعداً روسیه با 123 مورد در رأس و سپس آمریکا با 82 مورد، انگلیس با ۳۲ مورد، فرانسه با ۱۸ مورد و چین با 6 مورد در مراتب بعدی قرار دارند.

بیشتر موارد استفاده از حق وتو در دوران جنگ سرد و رویارویی ابرقدرت های آمریکا و شوروی بود که شوروی سابق به دلیل مخالفت با سیاست های نظام سرمایه داری غربی به وتو قطعنامه های شورای امنیت اقدام می کرد؛ به طوری که "آندره گرمیکو"وزیر امور خارجه شوروی در سال های ۱۹۵۷ تا ۱۹۸۵ به آقای"نه"معروف شده بود.البته پس از فروپاشی شوری میزان استفاده روسیه از حق وتو در شورای امنیت به شدت کاهش یافته است.

همچنین از جمله مواردی که بیشترین موارد حق وتو از سوی آمریکا را به خود اختصاص داده قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل است. آمریکا در دفاع از اسرائیل و بی توجه به انتقادات جهانی علیه سیاست های این رژیم تاکنون 38 مورد از قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل را وتو کرده است. از دهه ۱۹۹۰ و با پایان یافتن جنگ سرد میزان استفاده کشورهای عضو دایم شورای امنیت از حق وتو نسبت به قبل از آن به شدت کاهش یافته است.

اعطای حق وتو به پنج کشور عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از همان ابتدا تاکنون با انتقادات گسترده ای روبه رو بوده است. منتقدین براین باور هستند که اعطای این حق به پنج کشور اصلی پیروز در جنگ جهانی دوم با اصول عدالت و نیز واقعیت های سیاسی جغرافیایی جهان همخوانی ندارد.

محور بحث های کنونی اعضای سازمان ملل متحد در باره حق وتو اعضای شورای امنیت سازمان ملل بر این منطق استوار است که در حال حاضر،آنطور که در دوران پس از جنگ جهانی دوم مطرح شده بود، دیگر دارندگان حق وتو در این سازمان به عنوان مسئولیت پذیرترین دولت های جهان محسوب نمی شوند و استفاده از این حق توسط آنها بیشتر تحت تاثیر اهداف سیاسی قرار دارد.

بر همین اساس در چارچوب بحث های که از چند سال پیش در باره افزایش اعضای دائم شورای امنیت مطرح شده بحث اعطا یا عدم اعطای حق وتو به اعضای جدید این شورا نیز مطرح شده است.اعضای دائم کنونی شورای امنیت اگرچه از افزایش اعضای دائم شورای امنیت استقبال کرده اند اما آنها مخالف اعطای حق وتو به اعضای جدید هستند و می گویند این کار شورا را بی اثر خواهد کرد.

در طرف دیگر کشورهایی همچون هند ،برزیل،آلمان و ژاپن که خود را محق عضویت دائم در شورای امنیت می دانند معتقدند که ترکیب کنونی شورای امنیت بیانگر وضعیت جهان در سال 1946 و نه سال 2007 است.

انتخاب سردبیر

تهران نفس می‌کشد

حامد فوقانی: گردوغبار آسمان پایتخت فقط منشأ خارجی ندارد چراکه معادن شن و ماسه جنوب غرب تهران با وسعت ۴۵۰هکتار یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید گردوغبار به‌حساب می‌آید. البته که خبر می‌رسد این معادن بزرگ به‌زودی تعطیل می‌شوند و کم‌کم جای آنها را فضای سبز و تفرجگاه شهری می‌گیرد.

۱۶ تیم حاضر در مسابقات جام جهانی ساحلی مشخص شدند

همشهری آنلاین: تیم‌های راه یافته به مسابقات جام جهانی فوتبال ساحلی ۲۰۱۵- پرتغال از شش منطقه جهان مشخص شدند.

راه‌اندازی موزه مجسمه در عمارت عین‌الدوله

مجسمه‌های شهری با تعیین عمارت عین‌الدوله به‌عنوان پایگاه اولیه موزه مجسمه دارای سرپناه شدند.

یادبود چرنوبیل

همشهری آنلاین: یکی از بستگان کشته‌شدگان حادثه چرنوبیل روز یکشنبه ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) ۲۰۱۵ عکسی را در نزدیکی بنای بادبود قربانیان انفجار نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل در کیف پایتخت اوکراین قرار می‌دهد.

مفاهیم: حفره خشک در دندانپزشکی چیست؟

همشهری آنلاین: اگر دندان کشیده باشید، شاید با عارضه‌ای بسیار دردناک به نام حفره خشک (Dry Socket) یا اوستئیت آوئولی که پس از آن ممکن شروع شود، آشنا باشید.

اقامه نمـاز به وقت سفر (قسمت اول)

اصغر اصغری: نماز ازجمله فرایضی است که اقامه آن در هر شرایطی واجب شده است.

کشف فسیل صدفی ۶۵ میلیون ساله در تربت حیدریه

همشهری آنلاین: عضو هیات گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد از کشف فسیل صدف دو کفه‌ای دوره دوم زمین‌شناسی (کرتاسه) ۶۵ میلیون ساله در ارتفاعات پیشکوه شهرستان تربت حیدریه خبر داد.

۸ اردیبهشت؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به شرح زیر است:

۸ اردیبهشت؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران عبارت است از:

آشنایی با روش تهیه پنکیک پیازچه

همشهری آنلاین: پنکیک‌ پیازچه در زمره‌ی پیش غذاهای محبوب چینی به حساب می‌آیند و تهیه‌ی آن هم از رستوران و هم از دستفروشان ‏دورگرد امکان‌پذیر است. این پنکیک‌ها به انواع شانگهایی آن بسیار نزدیک است. شما حتی می‌توانید آنها را آماده کرده و در فریزر بگذارید و هر وقت دوست داشتید بپزید و میل کنید. ‏

تیم ملی اسنوکر ایران به مرحله حذفی صعود کرد

همشهری آنلاین: با پایان یافتن مسابقات مرحله گروهی، امیر سرخوش، سهیل واحدی، افشین عبدالمحمدی و احسان حیدری‌نژاد به مرحله حذفی راه یافتند.

چرا خانم‌ها باید قبل از ساعت ۸ شام بخورند؟

همشهری آنلاین: محققان به این نتیجه رسیده‌اند که یک مدت دوازده ساعته‌ی روزه بودن در طول شب میزان قند خون را کاهش می‌دهد و به این ترتیب خطر ابتلا به دیابت و سرطان سینه کاهش پیدا می‌کند.

آشنایی با سه غذای رژیمی با کلم بروکلی

همشهری آنلاین: اگر تا بحال از کلم بروکلی استفاده نکرده‌اید دستور پخت‌های زیر را امتحان کرده و بروکلی را وارد رژیم غذایی خود کنید.

بیش از ۴میلیون تومان اختلاف کف و سقف حقوق بازنشستگی

علی‌اصغر محمدی: تفاوت فاحشی بین کف و سقف حقوق بازنشستگان سازمان تأمین‌اجتماعی وجود دارد. کف حقوق بازنشستگی امسال ۷۱۲هزار تومان و سقف آن نیز ۵میلیون تومان است، بدین‌ترتیب ۴میلیون و ۲۸۸هزار تومان اختلاف میان بازنشستگان مشاهده می‌شود.

مفاهیم: نویز صورتی چیست؟

همشهری آنلاین: نویز صورتی یکی از به اصطلاح نویزهای رنگی است، اما کاملا با نویز سفید متفاوت است.

تسهیلات ایثارگران در بودجه۹۴ (۴)

قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران در پایان سال جاری به سرانجام خود می‌رسد. ماده۲۲۵ این قانون دولت را موظف کرده است، بار مالی همه قوانین و مقررات از جمله احکام قانون برنامه پنجم که مستلزم استفاده از منابع عمومی است را در لوایح بودجه سنواتی در حدود درآمدهای وصولی اجرا کند.

افزایش تعرفه‌های پزشکی‌تصویب شد

سرانجام و پس از کش‌وقوس‌های فراوان بین مخالفان و موافقان، میزان افزایش تعرفه‌های درمان سال۹۴ ابلاغ شد.

روی خوش هسته‌ای اعراب به تل‌آویو

از سال۱۹۷۰ و در دوران جنگ سرد پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (ان‌پی‌تی) اجرایی شد تا شاید صلح و آرامش در دنیا بیشتر شود و جهان جایی امن‌تر برای زندگی بشر باشد.