جمعه 7 آذر 1393 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
جمعه 4 اسفند 1385 - 17:36:40 | کد مطلب: 16416 چاپ

مفاهیم: حق وتو چیست؟

جهان > مجامع‌ جهانی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه "وتو" از نظر لغوی به معنای خودداری از تصویب امری می باشد.

این واژه از ریشه لاتین به معنی "من مخالفت می کنم" گرفته شده و در عرصه سیاست اعم از داخلی و خارجی از کاربرد زیادی برخوردار شده است.

 از آنجا که وتو کنندگان اعم از داخلی یا بین المللی بر مبنای مقررات مصوب از این اختیار برخوردار شده اند معمولاً از آن به عنوان "حق وتو" یاد می شود.

اگرچه استفاده از حق وتو در بسیاری از نظام های سیاسی جهان برای برخی مقامات و نهادها در نظر گرفته شده است اما معروفترین عرصه کاربرد اختیار وتو نظام تصمیم گیری شورای امنیت سازمان ملل متحد است؛ به طوری که برای بسیاری از مردم جهان واژه وتو بلافاصله اقدام یک یا چند عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد را در خودداری از تصویب یک قطعنامه به ذهن متبادر می کند.

به رغم کاربرد گسترده وتو توسط اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد جالب است که بدانیم در منشور ملل متحد هرگز از واژه"وتو" استفاده نشده است. اختیار یا به نوعی حق وتوی اعضای دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از مفهوم مخالف ماده 27 منشور ناشی شده که تأکید دارد قطعنامه های شورای امنیت با ۹ رأی موافق از مجموع ۱۵ رأی کشورهای عضو با این شرط که هر پنج عضو دایم موافق باشند به تصویب می رسد. بنابر این عدم موافقت هر کدام از اعضای دایم با یک قطعنامه به مثابه وتوی آن از سوی آن عضو است.

در این خصوص در ماده 27 منشور ملل متحد آمده است"هر عضو شورای امنیت یک رای دارد.تصمیمات شورای امنیت در مورد موضوعات رویه ای باید با رای مثیت 9 عضو به تصویب رسد.تصمیمات در باره سایر موضوعات با رای مثبت 9 عضو شامل آراء موافق تمام اعضای دائم به تصویب خواهد رسید به این شرط که در مورد تصمیماتی که به موجب مندرجات فصل ششم و بند سوم از ماده 52 اتخاذ می شود طرف دعوی از دادن رای خودداری نماید."

از زمان آغاز به کار سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ تاکنون در مجموع 261 مورد اعضای دایم شورای امنیت از حق وتو در موارد مختلف استفاده کرده اند که شوروی و بعداً روسیه با 123 مورد در رأس و سپس آمریکا با 82 مورد، انگلیس با ۳۲ مورد، فرانسه با ۱۸ مورد و چین با 6 مورد در مراتب بعدی قرار دارند.

بیشتر موارد استفاده از حق وتو در دوران جنگ سرد و رویارویی ابرقدرت های آمریکا و شوروی بود که شوروی سابق به دلیل مخالفت با سیاست های نظام سرمایه داری غربی به وتو قطعنامه های شورای امنیت اقدام می کرد؛ به طوری که "آندره گرمیکو"وزیر امور خارجه شوروی در سال های ۱۹۵۷ تا ۱۹۸۵ به آقای"نه"معروف شده بود.البته پس از فروپاشی شوری میزان استفاده روسیه از حق وتو در شورای امنیت به شدت کاهش یافته است.

همچنین از جمله مواردی که بیشترین موارد حق وتو از سوی آمریکا را به خود اختصاص داده قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل است. آمریکا در دفاع از اسرائیل و بی توجه به انتقادات جهانی علیه سیاست های این رژیم تاکنون 38 مورد از قطعنامه های شورای امنیت علیه اسرائیل را وتو کرده است. از دهه ۱۹۹۰ و با پایان یافتن جنگ سرد میزان استفاده کشورهای عضو دایم شورای امنیت از حق وتو نسبت به قبل از آن به شدت کاهش یافته است.

اعطای حق وتو به پنج کشور عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل متحد از همان ابتدا تاکنون با انتقادات گسترده ای روبه رو بوده است. منتقدین براین باور هستند که اعطای این حق به پنج کشور اصلی پیروز در جنگ جهانی دوم با اصول عدالت و نیز واقعیت های سیاسی جغرافیایی جهان همخوانی ندارد.

محور بحث های کنونی اعضای سازمان ملل متحد در باره حق وتو اعضای شورای امنیت سازمان ملل بر این منطق استوار است که در حال حاضر،آنطور که در دوران پس از جنگ جهانی دوم مطرح شده بود، دیگر دارندگان حق وتو در این سازمان به عنوان مسئولیت پذیرترین دولت های جهان محسوب نمی شوند و استفاده از این حق توسط آنها بیشتر تحت تاثیر اهداف سیاسی قرار دارد.

بر همین اساس در چارچوب بحث های که از چند سال پیش در باره افزایش اعضای دائم شورای امنیت مطرح شده بحث اعطا یا عدم اعطای حق وتو به اعضای جدید این شورا نیز مطرح شده است.اعضای دائم کنونی شورای امنیت اگرچه از افزایش اعضای دائم شورای امنیت استقبال کرده اند اما آنها مخالف اعطای حق وتو به اعضای جدید هستند و می گویند این کار شورا را بی اثر خواهد کرد.

در طرف دیگر کشورهایی همچون هند ،برزیل،آلمان و ژاپن که خود را محق عضویت دائم در شورای امنیت می دانند معتقدند که ترکیب کنونی شورای امنیت بیانگر وضعیت جهان در سال 1946 و نه سال 2007 است.

انتخاب سردبیر

در قرون وسطی همه چیز برای انسان با خدا معنی داشت

همشهری آنلاین: در قرون وسطی همه چیز برای انسان با خدا معنی داشت. شعار قرون وسطی برای همه انسانها، نجات و رستگاری بود در نتیجه فرهنگشان، فرهنگی بود که به مادیات چندان اعتبار نمی داد.

هند به سوی ممنوعیت سیگارهای فله‌ای پیش می‌رود

همشهری آنلاین: هند یک قدم دیگر به سمت ممنوع کردن فروش‌ سیگارهای فله‌ای یا بسته‌بندی‌نشده برداشته است با این هدف که باعث کاهش میزان سیگار کشیدن در این کشور شود که نزدیک به یک میلیون نفر در آن در هر سال به علت بیماری‌های مربوط به دخانیات می‌میرند.

خویشتن‌داری و وفاداری؛ راهی برای کاهش اچ آی وی

زهرا زمانی: نرگس نوروزی مشاور و روان‌شناس باشگاه یاران مثبت با هشت سال پیشینه فعالیت در این باشگاه، کمک‌های فراوانی برای بهبود شرایط روحی و روانی و بالابردن سطح آگاهی بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی انجام داده است.

اعلام بورس کیزوابوچی - ۲۰۱۵

همشهری‌آنلاین: دولت ژاپن در چارچوب طرح ظرفیت‌سازی منابع انسانی، تعداد بیست بورس پژوهشی با همکاری یونسکو به پژوهشگران جوان کشورهای در حال توسعه در سال ۲۰۱۵ اعطا می‌کند.

رابطه وزن و طلا!

همشهری‌آنلاین: امسال هم در «دبی» مسابقه «کاهش وزن» با جایزه ای استثنایی برگزار شد. شرکت‌کنندگان این مسابقه به ازای هرکیلو گرم وزنی که کم می‌کنند دوگرم «طلا» جایزه می‌گیرند.

حقوق بشر غربی به هیچ وجه مایه علمی ندارد

همشهری آنلاین: آیت الله جوادی آملی در درس اخلاق گفت: حقوق بشر غربی به هیچ وجه مایه علمی ندارد. ریشه جدایی حقوق اسلامی و غیر اسلامی در برداشت متفاوت این دو دیدگاه از واژه عدل بر می گردد

آشنایی با کمیته هماهنگی هواشناسی - آبشناسی و مراقبت محیطی دریای خزر

همشهری آنلاین: کمیته هماهنگی هواشناسی - آبشناسی و مراقبت محیطی دریای خزر (CASPCOM)* با عضویت کشورهای کشورهای روسیه، قزاقستان، آذربایجان، ترکمنستان و ایرانتشکیل شده است

هفتاد و چهارمین سالروز تولد بروس لی

همشهری آنلاین: ۲۷ نوامبر مصادف با هفتاد وچهارمین سالروز تولد «بروس لی»، ستاره سینمای اکشن و فیلم‌های رزمی سینما است.

استقبال شهرداران آسیا از پیشنهاد قالیباف

شهردار تهران که به‌منظور شرکت در مجمع جهانی شهرداران آسیایی به شهر هایکوی چین سفر کرده بود پیش از ترک این شهر در جمع خبرنگاران حاضر شد و بر ایجاد صندوقی مشترک به‌منظور توسعه شهرهای آسیایی تأکید کرد.

معرفی نامزدهای جوایز اسپیریت برای فیلم‌های مستقل

همشهری آنلاین: نامزدهای سی‌امین دوره اهدای جوایز اسپیریت که به فیلم‌های مستقل با هزینه ساخت پایین تعلق می‌گیرد، معرفی شدند.

"پرندگان کوچ" در نیاوران، سوگواره "هنر عاشورایی" در تالار سوره

همشهری آنلاین: نمایشگاه «پرندگان کوچ» در فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

هفته دوم آذر؛ از تئاتر چه خبر؟

همشهری آنلاین: سازمان بسیج هنرمندان کشور، پس از برگزاری کنگره شهدای هنرمند عکس، دومین کنگره را که مختص به ۴۵۰ شهید تئاتر کشور است با عنوان «ملکوتیان صحنه» برگزار می‌کند.

آبشار وارونه

دربیشایر: در منطقه دربیشایر انگلستان آبشاری وجود دارد که آب آن به جای زمین به سمت آسمان می‌رود.

چهارمین شماره ماهنامه سیاسی، فرهنگی دنیای قلم منتشر شد

همشهری‌آنلاین: این ماهنامه با بخش کلمه‌ آغاز می‌شود؛ دنیای قلم در هر شماره با طرح یک کلمه، دیدگاهافراد مختلف را درخصوص کلمه مورد بحث بیان می‌کند.

نقش خانواده در مشکلات تغذیه‌ای کودکان

همشهری آنلاین: یک متخصص اطفال با بیان اینکه مشکلات تغذیه‌ای کودک با ناآگاهی و نحوه نادرست تغذیه خانواده در ارتباط است، تاکید کرد: مناطق و شرایط خاص زندگی و محدودیت دسترسی خانواده به تغذیه سالم و کافی از عواملی است که فرد را به سوی سوء تغذیه سوق می‌دهد.

موتورهای برقی و تاکسی‌های نو، میهمانان تازه تهران

گام‌های محیط‌زیستی مدیریت شهری براساس برنامه پنج‌ساله در حال تحقق است. در یکی از این گام‌ها، مدیرعامل سازمان تاکسیرانی شهر تهران از ورود بیش از ۲ هزارو ۵۰۰ تاکسی نو به ناوگان تاکسیرانی تهران خبر داد.

زندگینامه: آرسنی یاتسنیوک (۱۹۷۴-)

همشهری آنلاین: آرسنی پتروویچ یاتسنیوک (Arseniy Yatsenyuk) متولد ۲۲ ماه مه سال ۱۹۷۴ در شهر چرنیوتسی اوکراین است.

سرپرست ایسنا منصوب شد

همشهری آنلاین: رییس جهاد دانشگاهی در حکمی «علی متقیان» را به‌عنوان سرپرست خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منصوب کرد.