دوشنبه 15 تیر 1394 | به روز شده: 54 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 2 فروردین 1391 - 03:57:34 | کد مطلب: 163853 چاپ

آشنایی با جاذبه‌های گردشگری میبد - یزد

سفر > ایرانگردی - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
شهرستان میبد در شمال غربی یزد و بر سر راه یزد به اصفهان - تهران قرار دارد

میبد از واژه‌های فارسی میانه می‌باشد که در دوره ساسانی به این شهر اطلاق می‌شده و در متن‌های تاریخی و جغرافیایی قرون اسلامی بارها از این نام یاد شده است.

علیرغم آسیب‌های فراوانی که به بافت سنتی این شهر وارد شده، هنوز بسیاری از پدیده‌ها و عناصر شهری قدیم مانند راه‌های باستانی، بناها و تشکیلات وابسته به آن، کهندژ، شارستان، بیرونه و آثار گسترش شهری و بازمانده بناهای کهن را می‌توان در آن تشخیص داد. این شهرستان شامل بخش مرکزی با شهر میبد و دو دهستان بفروئیه و شهدا می‌باشد.

more  استان یزد / جاذبه‌های گردشگری یزد / جاذبه های گردشگری اردکان /

ارتفاع شهر میبد از سطح دریا 1،090 متر و مساحت این منطقه در حدود 845 کیلومتر مربع است.

کهن‌ترین سند هویت تاریخی و آغاز شهرسازی در سرزمین یزد، نارین قلعه میبد است. این کهن‌دژ همچون پیری خسته و خاموش سرگذشت سالیان دراز رنج و آسایش مردمان این دیار را به یاد دارد.

از اماکن تاریخی و دیدنی این شهر می‌توان به رباط شاه عباسی، برج کبوترخان و آتشکده‌هایی چون آتشکده حسن آباد، مزرعه کلانتر، پیرخرمن و پیر مزرعه حاجی، نارین قلعه، مسجد جامع میبد، مجموعه کاروانی رباط، پیر چراغ، موزه زیلو، آسیاب‌‌ها، باروی شهر قدیم شامل برج‌ها، حصارها، خندق‌ها و دروازه‌های شهر، موزه سفال و سرامیک میبد و موزه پست اشاره کرد.

این شهر دارای پیشینه‌ای چندین هزار ساله است و دومین مرکز شهری و تجاری استان یزد محسوب می‌شود و به واسطه بافت تاریخی ارزشمند خود تمام شهر در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است.

میبد در کنار مسیل رودخانه‌های قدیمی و در جوار راه قدیمی ری - کرمان به صورت مجتمع‌های زیستی اولیه شکل گرفته‌است.

این شهر روی شیب طبیعی که از جنوب به شمال بوده قرار دارد. این شیب به صورتی است که روستای رکن‌آباد در جنوب شهر حدود ۲۰ متر بلندتر از روستای عشرت‌آباد در شمال شهر است.

کشاورزی میبد رونق دارد و از دیرباز کشاورزی از کارهای مهم آن بوده‌است و هنوز بخش بزرگی از زمین‌های پیرامون شهر در محله‌ها به کشت یا به باغ انار اختصاص دارند. در زمین‌های خارج از محدودهٔ شهری نیز کشت گندم، صیفی، یونجه، پسته، پنبه و دیگر فرآورده‌های کشاورزی رواج دارد.

در گذشته کشت‌زارهای پنبه در این ناحیه زیاد بوده‌است، ولی امروزه به دلیل کمی درآمد اقتصادی آن و کم شدن آب میبد جای خود را به باغ‌های انار و... داده ‌است.

سامانه کاروانی میبد: یک مجموعه معماری کهن است که کارکرد اصلی آن تأمین رفاه کاروانیان، خدمات سفر و گردشگری، راهداری و نیز انجام مبادلات پستی و ارتباطی قدیم بوده‌است. این مجموعه در مسیر شاهراه باستانی «ری - کرمان، در پشت دروازه غربی شارستان قدیم میبد شکل گرفته و از دوره‌های دور تاریخی تا 50 سال پیش، کارکرد پررونقی داشته‌است.

رباط میبد: در واقع یک ایستگاه بزرگ کاروانی در مسیر این معبر شرقی - غربی ایران بوده‌است که از شرق به سوی یزد ـ کرمان و سیستان تا ماوراء النهر و از سوی غرب به عقدا، نائین و اصفهان، کاشان و ری تا بین النهرین می‌رسیده‌است.

سرچشمه و بخشگاه آب قنات: برای کاروانیانی که از پهنه بیابان می‌رسیدند، آب نخستین و مهمترین نیاز بوده‌ است و سامان دهندگان راه‌ها ناگزیر بوده‌اند به هر طریق ممکن، آب مورد نیاز منزلهای کاروانی را تأمین کنند و یا ایستگاهها را در آبگاههای پایدار بنا سازند. با این حساب، وجود سرچشمه کاریز خوش آب «کثنوا» عنصر اصلی و اولیه شکل گیری این سامانه کاروانی در این نقطه بوده‌است.

برج و بارو و دروازه شارستان: بخشی از برج و بارو و خندق‌ها و نیز دروازه غربی شارستان قدیم میبد، درست در ضلع شرقی ستگاه کاروانی و چسبیده به‌آن، دیده می‌شود. این همسایگی بسیار نزدیک با شهر و امکان برخورداری‌های گوناگون از آن در دنیای پر بیم و هراس قدیم، موقعیتی بسیار ویژه برای این ایستگاه به شمار می‌آمده‌است؛ بنا بر این امتیازها، سامانه کاروانی میبد طی سده‌های گذشته همواره پایداری وتوسعه یافته‌است.

کاروانسرا رباط: این کاروانسرا که گویا بر جایگاه کاروانسرای قدیمی‌تری ساخته شده، از جمله کاروانسراهای سبک صفوی و یکی از کاملترین کاروانسراهای بین راهی به شمار می‌رود. ساختمان کاروانسرا شامل: ساباط (با پوشش یزدی بندی)، ایوان‌های بیرونی، هشتی ورودی، حیاط مرکزی، حوضخانه و مهتابی و چهار هشتی زیبا و فضاهای سرپوشیده (سول) شرقی و غربی و جمعاً صد ایوان و اتاق و اجاق برای استفاده کاروانیان بوده‌است.

برج کبوتر خانه: این بنا در جنوب شرقی باروی قدیم میبد واقع است (محل کنونی فرمانداری میبد) بنا از خارج به صورت برجی مدور و آراسته به نقش‌های ویژه و از داخل دارای سه طبقه و مجهز به هزاران لانه برای جلب و نگهداری پرندگان مهاجر است.

سلطان رشید (سلطون رشید): در نزدیکی و روبروی قلعه، یک بنای قدیمی قرار دارد که بنا به اظهار مردم محل، مزاری بوده. ظاهر آن نیز همین حکم را می‌کند. همین قسمت بازمانده شباهت تام و تمام به چند بقعه تاریخی و مرتفع یزد و ابرقو و مروست دارد که همه مزار بزرگان و از آثار قرون هفتم و هشتم هجری است. بلندی بدنه باقی مانده که قسمت سردر ورودی است، هشت متر است و از قسمت داخل سفید کاری بوده و مختصری از تزیینات و رنگ آمیزی قدیم آن نیز باقی است.

قلعه بشنیغان: در قسمت شمال بشنیغان، در گودی کنار جاده کنونی، قلعه چهار ضلعی ای با هشت برج قرار دارد که اکنون نیز مورد استفاده برای انبار جنس است. در قسمت بالای برج‌های قلعه، نقوش زیبایی طرح شده‌است. ظاهراً این قلعه از اوایل عصر قاجاری است.

مسجد جامع میبد: مسجد جامع میبد مجموعه‌ای از چند مسجد است که گونه‌های فضایی متنوعی را با طرحهای چندگانه عرضه می‌نمایند. این مسجد از نوع مساجد ایوان دار مرسوم در منطقه یزد است که از صحن مرکزی (حیاط) رو باز با طرح تکرار طاقنما در بدنه‌ها، و فضاهایی چون گنبد خانه و ایوان وسیع و بلند و شبستان‌های کناری به عنوان بخش تابستانه در جهت قبله و شبستان‌های زمستانه (یا گرمخانه) در سه جهت دیگر تشکیل شده و ورودی اصلی آن با سر در نسبتاً بلندی از طرف کوچه شرقی، با گذر از یک فضای تقسیم (هشتی) به صحن باز می‌شود.

یخچال خشتی میبد: در کنار مجموعه کاروانسرای شاه عباسی، گنبد زرد رنگ مخروطی شکلی به چشم می‌آید که سابقاً یخچال بوده‌است. از نظر شناخت یکی از وسایل تمدن و زندگی آن منطقه قابل ملاحظه‌است و مخصوصاً که بنای آن نیز قدیمی است. یخچال میبد تماما از خشت خام بنا شده واز اجزا اصلی حوض یخ بند، دیوار سایه انداز، مخزن وگنبد خشتی تشکیل شده‌است.

آب انبار کلار: این آب انبار روبروی رباط میبد و بر سر راه قدیم، در سال ۱۰۷۰ هجری ساخته شده‌است. سنگ تاریخ آن بر جرز سمت چپ مدخل نصب است.

چاپارخانه: از دیگر ساختمان‌های مهم میان راهی چاپارخانه بوده که عملکرد اصلی آن جهت استراحت چاپارهای دولتی و تعویض اسب‌های خسته با اسب‌های تازه نفس بوده‌است. چاپارها، نامه‌ها و اوامر دولتی را از مرکز به ایالات و برعکس انتقال می‌دادند. سابقه چاپارخانه‌ها نیز در ایران به قرون پیش از اسلام می‌رسد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

نگهداری پدر و مادر فداکار از ۴ فرزند معلول

«همه این اتفاقات خواست خداوند بزرگ است و باید در برابر همه مشکلات صبر کنیم.» این اظهارات مرد فداکاری است که سال‌هاست همراه همسرش از ۴فرزند معلولشان به سختی نگهداری می‌کند و عاشق بچه‌های معلولش است.

بازارچه‌های مرزی، معبر میوه‌های قاچاق

واردات میوه‌های ممنوع به کشور موجب هشدار مسئولان وزارت جهادکشاورزی و دست اندرکاران بازار میوه در مورد پیامدهای منفی این رویه شده است.

حیات فعلی چاله میدان و اودلاجان به‌خاطر امامزاده‌هاست

همشهری‌آنلاین: عضو شورای اسلامی شهر تهران، در مراسم رونمایی از کتاب عکس امامزاده‌های دارالخلافه، گفت: اگر هنوز میدان کهنه یا چاله میدان و محله اودلاجان هست به خاطر محوریت امامزاده اسماعیل و امامزاده یحیی است.

دایناسورها بر نابودگر غلبه کردند

تازه‌ترین ماجراجویی آرنولد شوارتزنگر در عرصه سینما همزمان با تعطیلات روز استقلال آمریکا روی پرده رفت و البته با استقبال نسبی مردم مواجه شد.

۳۰ درصد از کودکان کار در معرض سو تغذیه هستند

همشهری آنلاین: سفیر طلایی کودکان گفت: ۳۰ درصد کودکان کار در سن زیر چهارده در معرض حوادث جسمی جنسی و روحی و ایدز هستند و این بسیار مهمتر است از رنج‌های دیگری چون سوء تغذیه و خشونت‌های عادی روانی‌ای که بطور طبیعی با آن در گیرند.

«چهره‌های ماندگار» در ایستگاه دوم

همشهری آنلاین: شماره دوم ماهنامه علمی فرهنگی نخبگان و نام آوران دانش و فرهنگ «چهره های ماندگار» همراه با نمایه چهره های ماندگار رشته های پزشکی، مهندسی و علوم پایه منتشر شد.

با زنان برجسته ایران و جهان آشنا شوید

«فرهنگ‌نامه زنان ایران و جهان» شامل شرح حال و زندگی حدود ۲ هزار شخصیت مهم در تاریخ و فرهنگ بشری از سوی انتشارات ارتباط نوین منتشر و به بازار عرضه شد.

قلم زرین برای «مفتون و فیروزه»

مراسم اختتامیه سیزدهمین جایزه ادبی قلم زرین همزمان با روز قلم در تالار مهر حوزه هنری برگزار و در آن علاوه بر تقدیر از آثار برگزیده در ۵بخش، رمان «مفتون و فیروزه» نوشته سعید تشکری به‌عنوان کتاب برگزیده انجمن قلم در سال ۹۳ انتخاب شد.

بدترین دوران تاریخ سینما!

در شرایطی که فروش فیلم‌های روی پرده سینماهای جهان نشانه‌هایی از بازگشت سینما به روزهای اوج دارد و گردش مالی استودیوهای فیلمسازی مرزهای میلیارد دلاری را درنوردیده، بازیگر مشهور آمریکایی، سینمای این روزها را «بدترین دوران سینما در طول تاریخ» توصیف می‌کند.

چیزی نزدیک به فاجعه!

آنچه این شب‌ها در تالار وحدت، یکی از بهترین سالن‌های تئاتری ایران، روی صحنه می‌رود بیشتر به فاجعه شبیه است

کاهش هزینه حمل و نقل عمومی در سوئیس به دلیل آلودگی هوا

همشهری آنلاین: در برخی از مناطق سوئیس کرایه‌های وسائل حمل و نقل عمومی با هدف کنترل آلودگی اوزون به طور موقت کاهش یافته است.

زمان توقف تغییرات دانشگاه آزاد؛ «مشاور» در دانشگاه آزاد، تشریفاتی نیست

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه آزاد با اشاره به اجرای «طرح تجمیع دو» و تغییرات ایجاد شده در تعداد معاونت‌های دانشگاه آزاد، گفت: برای اجرای طرح تجمیع دو و تحقق اهداف این طرح، کاهش تعداد معاونت‌های دانشگاه آزاد و تغییرات پیش آمده در ساختار سازمان مرکزی ضرروی بود.

رئیس جمهور با اهالی فرهنگ، ادب و هنر دیدار می‌کند

همشهری آنلاین: رئیس جمهور در ادامه دیدارهای خود در ماه مبارک رمضان با اهالی فرهنگ، ادب و هنر دیدار می‌کند.

تدوین برنامه ششم دانشگاه آزاد با نگاه آمایشی/ پژوهشگاه علوم‌نوین تاسیس می‌شود

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه آزاد اسلامی از تدوین برنامه ششم دانشگاه آزاد با نگاه آمایشی خبر داد و گفت: طرح آمایش در سرنوشت دانشگاه آزاد تاثیرگذار است.

راز کت و شلوارهای سـرمه‌ای

همشهری آنلاین: آداب تشریفات برای هر رنگ و هر لباسی تعریفی مشخص دارد. در صحنه‌ بین‌المللی کت‌وشلوار سرمه‌ای رنگ اقتدار و صداقت و اعتماد است. روانشناسان می‌گویند که آدم‌های باهوش سرمه‌ای می‌پوشند.