جمعه 7 شهریور 1393 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 22 تیر 1390 - 10:20:56 | کد مطلب: 140239 چاپ

آشنایی با هنر تشعیر

هنر > تجسمی - همشهری آنلاین:
تشعیر،اصطلاحی در تذهیب و نقاشی ایرانی است.

تشعیر، نقوشی از یک یا دو رنگ است که در حاشیه و سرفصل های برخی کتاب هاو در و دیوار و پرده ها و فضاهای موجود در مجلس سازی ها و پرده های نقاشی ایرانی کشیده می شود و در جلدسازی و قلمدان سازی و قلم زنی بر روی فلز و نیز خطاطی دیده شده است .

تشعیر از شَعْر (مو) گرفته شده است و به نقوش بسیار ریز از گیاه و پرنده و درخت اطلاق می شود.

در واقع تشعیر نوعی تزئین نسخ خطی است که در حاشیه نسخ یا مرقعات، معمولا با یک یا دو و حتی با سه رنگ طلا انجام می گیرد.

از آنجا که طراحی تشعیر که در اصل طراحی حیوانات و منظره و اقسام آن است، اغلب با طلا و به وسیله قلم موهای بسیار ظریف انجام می گرفته است، ظرافت خطوط را به مو تشبیه کرده اند.

تشعیر به همراه تذهیب، برای تزئین حواشی بزرگتر در کتاب های خطی، شاید تحت تأثیر نقاشی چینی، از دوران تیموریان در ایران مرسوم شد.

طرح ها و نگاره های غالب در ساختن تشعیر، بیشتر صخره سنگ ها،حرکات ابر و باد، درختان متنوع،حیوانات خیالی و افسانه ای مانند سیمرغ واژدها، حیوانات وحشی در حال جست و خیز، پرندگان و حیوانات کوچک با قلم اندازی های استادان و استفاده بی دریغ از طلای ناب است.

نامگذاری انواع تشعیر بیشتر بر اساس روش ها و فنون و جایگاه ارائه آن است.

تشعیر دو قسمت دارد : تشعیر گیاهی یا تشعیر گل و بوته ، و تشعیر وحوش.

در تشعیر گیاهی، تصاویر بر بالا و پایین برگ ها و گل ها به زر یا رنگ های سفید یا آبی یا مایه اصلی و ته رنگ لاجورد یا سیاه یا گِل ماشی و امثال آن، بر حواشی کتاب ها کشیده می شود.

در آرایه های تزئینی قرآن کریم و جلد آن، علاوه بر تذهیب، فقط از این نوع تشعیر استفاده می شود.

در تشعیر وحوش که بر دو نوع "نخجیری " و "گرفت و گیر" است، طرح کلی تصاویر و نقوش انواع پرندگان و جانوران زمینی و دریایی و اساطیری در ترکیب های خاص متناسب با موضوع اصلی کتاب با کمترین رنگ و به صورت نمادین پدید می آید.

همچنین تصاویری از آسمان و ابرها و ستیغ کوهها و صخره ها در تشعیر دیده می شود.

انتخاب سردبیر

بی‌آبی بحران ملی است‌ نه بهانه کشمکش‌های محلی

رضا سیفی: اگر تا دیروز در مناقشه‌های سیاسی نمایندگان پای منافع حزبی و گروهی در میان بود؛ حالا دیگر پای آب در میان است.

افزایش ۷ درصدی ارزش معاملات

سهامداران بورس تهران هفته گذشته ۳ میلیاردو۱۵ میلیون سهم به ارزش ۸ هزارو ۹۶۴ میلیون ریال در بورس دادوستدکردندکه این میزان به لحاظ ارزش ۷ و به لحاظ حجم ۱۶ درصد رشد داشت.

نقشه دختر شیشه‌ای برای تصاحب ارثیه مادر بزرگ

دختر شیشه‌ای به تصور اینکه پس از مرگ مادربزرگش نیمی از ثروت او به وی می‌رسد با همدستی یکی از دوستانش دست به سرقتی خشن از خانه پیرزن زد.

افزایش ۴۰ درصدی صادرات نفت ایران در هفت ماه نخست ۲۰۱۴

همشهری آنلاین: رویترز از افزایش ۴۰ درصدی صادرات نفت خام ایران در هفت ماه نخست سال جاری میلادی در مقایسه با سال گذشته خبر داد.

رکوردشکنی الناز کمپانی در ۱۰۰متر با مانع بعد از ۳۶سال

همشهری آنلاین: الناز کمپانی، رکورد ۱۰۰متر با مانع بانوان ایران را بعد از ۳۶ سال در لیگ برتر دو و میدانی ایران شکست.

تشدید روند تغییر کاربری اراضی کشاورزی مازندران

رئیس سازمان جهادکشاورزی مازندران از روند افزایشی تغییر کاربری اراضی کشاورزی استان ابراز نگرانی کرد.

درخت تناور شهادت به برکت خون شهیدان همچنان پابرجاست

همشهری آنلاین: رییس مرکز مطالعات راهبردی ستاد کل نیروهای مسلح گفت: درخت تناور شهادت در راه خدا دربسیاری از سرزمین ها به برکت خون شهدا همچنان پابرجاست.

پروازها پرتأخیر، مسافران ناراضی

تأخیر در پرواز هواپیماها دغدغه‌ای مضاعف برای مسافران هوایی محسوب می‌شود.

ماه چه بویی می‌دهد؟

همشهری آنلاین: تمامی ماهنوردانی که پا بر روی سطح ماه گذاشته‌اند، معتقدند این قمر بوی خاصی می‌دهد.

کی‌روش از ایران رفت، ترابیان: مذاکراتمان تمام نشده است

همشهری آنلاین: سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در حالی ایران را ترک کرد که یکی از مسئولان فدراسیون فوتبال می‌گوید احتمالا کی‌روش مجددا به ایران باز خواهد گشت. سرمربی پرتغالی پیش از این گفته بود یا به طور قطع قرارداد خود را تمدید می‌کند و یا برای همیشه از ایران می‎رود.

حسام‌الدین سراج در برج میلاد می‌خواند

همشهری آنلاین: کنسرت حسام‌الدین سراج اواسط شهریور ماه در تهران برگزار می‌شود. قرار است این برنامه ۱۳ و ۱۴ شهریور در سالن همایش‌های برج میلاد به اجرا شود

کی‌روش: از این که بدون امضای قرارداد می‌روم متعجبم

همشهری آنلاین: سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در پاسخ به ایسنا عنوان کرد بدون امضای قرارداد از ایران می‌رود.

۳۰۰ آمریکایی در کنار داعش در سوریه و عراق می‌جنگند

همشهری آنلاین: مقامات ارشد آمریکا اعلام کردند که این کشور به دنبال شناسایی ۳۰۰ آمریکایی است که همراه با شورشیان گروه تروریستی داعش در سوریه و عراق مشغول جنگ هستند.

حرفه‌ای گرایی، روابط عمومی و ساختارهای بوروکراتیک

عبدالصمد محمودی*: چند سالی است که ما شاهد برگزاری همایش‌ها و کنفرانس‌های متعدد در زمینه مسائل و جنبه‌های مختلف روابط عمومی‌های مدرن و الزامات گذار به این نوع روابط عمومی هستیم؛

۷ شهریور؛ گزارش نماز جمعه تهران

همشهری آنلاین: نخستین نماز جمعه شهریور ماه ۹۳ در تهران به امامت حجت‌الاسلام صدیقی برگزار شد.