پنج شنبه 8 مرداد 1394 | به روز شده: 5 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 22 تیر 1390 - 10:20:56 | کد مطلب: 140239 چاپ

آشنایی با هنر تشعیر

هنر > تجسمی - همشهری آنلاین:
تشعیر،اصطلاحی در تذهیب و نقاشی ایرانی است.

تشعیر، نقوشی از یک یا دو رنگ است که در حاشیه و سرفصل های برخی کتاب هاو در و دیوار و پرده ها و فضاهای موجود در مجلس سازی ها و پرده های نقاشی ایرانی کشیده می شود و در جلدسازی و قلمدان سازی و قلم زنی بر روی فلز و نیز خطاطی دیده شده است .

تشعیر از شَعْر (مو) گرفته شده است و به نقوش بسیار ریز از گیاه و پرنده و درخت اطلاق می شود.

در واقع تشعیر نوعی تزئین نسخ خطی است که در حاشیه نسخ یا مرقعات، معمولا با یک یا دو و حتی با سه رنگ طلا انجام می گیرد.

از آنجا که طراحی تشعیر که در اصل طراحی حیوانات و منظره و اقسام آن است، اغلب با طلا و به وسیله قلم موهای بسیار ظریف انجام می گرفته است، ظرافت خطوط را به مو تشبیه کرده اند.

تشعیر به همراه تذهیب، برای تزئین حواشی بزرگتر در کتاب های خطی، شاید تحت تأثیر نقاشی چینی، از دوران تیموریان در ایران مرسوم شد.

طرح ها و نگاره های غالب در ساختن تشعیر، بیشتر صخره سنگ ها،حرکات ابر و باد، درختان متنوع،حیوانات خیالی و افسانه ای مانند سیمرغ واژدها، حیوانات وحشی در حال جست و خیز، پرندگان و حیوانات کوچک با قلم اندازی های استادان و استفاده بی دریغ از طلای ناب است.

نامگذاری انواع تشعیر بیشتر بر اساس روش ها و فنون و جایگاه ارائه آن است.

تشعیر دو قسمت دارد : تشعیر گیاهی یا تشعیر گل و بوته ، و تشعیر وحوش.

در تشعیر گیاهی، تصاویر بر بالا و پایین برگ ها و گل ها به زر یا رنگ های سفید یا آبی یا مایه اصلی و ته رنگ لاجورد یا سیاه یا گِل ماشی و امثال آن، بر حواشی کتاب ها کشیده می شود.

در آرایه های تزئینی قرآن کریم و جلد آن، علاوه بر تذهیب، فقط از این نوع تشعیر استفاده می شود.

در تشعیر وحوش که بر دو نوع "نخجیری " و "گرفت و گیر" است، طرح کلی تصاویر و نقوش انواع پرندگان و جانوران زمینی و دریایی و اساطیری در ترکیب های خاص متناسب با موضوع اصلی کتاب با کمترین رنگ و به صورت نمادین پدید می آید.

همچنین تصاویری از آسمان و ابرها و ستیغ کوهها و صخره ها در تشعیر دیده می شود.

انتخاب سردبیر

وقتی سطل‌های زباله تابستانی می‌شوند!

اصغر بادپر: شما هم این بوها را حس‌ کرده‌اید؟

پارک زیرزمینی برای کود‌کان سوری

د‌مشق فعالان حقوق بشر د‌ر پایتخت سوریه برای کود‌کان پارکی زیرزمینی ساخته‌اند‌ تا آنها از گزند‌ بمباران‌های گروه‌های تروریستی د‌ر امان باشند‌.

تایری که با جاد‌ه منطبق می‌شود‌

رم شرکتی ایتالیایی تایر‌هایی را طراحی کرد‌ه است که عاج آن براساس ویژگی‌های جاد‌ه تغییر می‌کند‌.

یکـ پرش کوچک رو به جلو

ترجمه‌ی عباس تربن: تغییر بخشی از زندگی نیست، خودِ زندگی است!

رابین‌هود‌ بیماران هند‌ی

د‌هلی‌‌نو پیرمرد‌ ۷۹ ساله هند‌ی آنقد‌ر د‌ارو و پول از ثروتمند‌ان گرفته و به فقرا د‌اد‌ه است که برخی او را رابین‌هود‌ بیماران هند‌ می‌نامند‌.

تأیید خبر مرگ ملاعمر

انتشار خبر مرگ ۲ نفر از رهبران گروه‌های افراطی افغانستان و پاکستان روز گذشته صحنه سیاسی این کشورها را تکان داد.

ایستگاه مسابقه‌های تابستانی

تیرماه هم تمام شد و به میانه‌ی تابستان نزدیک می‌شویم. این یعنی به ایستگاه دوم مسابقه‌های تابستانی رسیده‌ایم!

نیایش و دو شعر دیگر

از تو ممنونم

کتابی برای توصیف د‌قیق مناسبات انسانی

سعید‌ ابراهیمی‌فر: به‌واسطه شغلم و البته علاقه‌ام به سینمای د‌استانی، د‌امنه مطالعاتم بیشتر د‌ر حوزه د‌استان و رمان می‌گنجد‌.

جشنی برای اسباب بازی‌ها

اسباب‌بازی‌ها خیلی مهم‌اند. آن‌ها در دوران کودکی و نوجوانی در شکوفایی خلاقیت و هوش نقش مهمی دارند.

انصارالله یمن خواستار اجرای بیانیه قانون اساسی شد

همشهری آنلاین: محمد علی الحوثی رئیس کمیته عالی انقلابی جنبش انصارالله ضمن تاکید بر ضرورت تکمیل بیانیه قانون اساسی صادر شده در فوریه گذشته خواستار اجرای آن، قبل از دستیابی گروه های سیاسی به توافق درباره تشکیل دولت وحدت ملی برای خروج یمن از بحران کنونی شد.

پادتن ۱۴ سـالگی

از بیماری‌های نوجوانانه که خبر داری؟

داســتان بی‌پایــان

ترجمه‌ی سحر منصوری: یک بچه‌خرس قهوه‌ای از عمیق‌ترین و تاریک‌ترین جنگل‌های پرو، با یک کلاه لبه‌دار قرمز، بارانی آبی و یک چمدان پر از مارمالاد پرتقال!

داستان خرچنگ و ساعت

هدا حدادی: شاید شما ندانید اما هر چیزی یا هروسیله‌ای یک مخترع دارد.

تا حالا یک گوریل نقاش دیده‌ای؟

ربابه میرغیاثی: «ایوان» برمی‌گردد به‌طرف خانواده‌اش، زندگی‌اش و خانه‌اش.

خدا از پنجرهاى باز صدایت می‌زند

یاسمن رضاییان: فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَ قالَ إِنِّی مُهاجِرٌ إِلی‏ رَبِّی إِنَّهُ هُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ (سوره‌ی عنکبوت، آیه‌ی ۲۶)