دوشنبه 7 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 11 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 22 تیر 1390 - 10:20:56 | کد مطلب: 140239 چاپ

آشنایی با هنر تشعیر

هنر > تجسمی - همشهری آنلاین:
تشعیر،اصطلاحی در تذهیب و نقاشی ایرانی است.

تشعیر، نقوشی از یک یا دو رنگ است که در حاشیه و سرفصل های برخی کتاب هاو در و دیوار و پرده ها و فضاهای موجود در مجلس سازی ها و پرده های نقاشی ایرانی کشیده می شود و در جلدسازی و قلمدان سازی و قلم زنی بر روی فلز و نیز خطاطی دیده شده است .

تشعیر از شَعْر (مو) گرفته شده است و به نقوش بسیار ریز از گیاه و پرنده و درخت اطلاق می شود.

در واقع تشعیر نوعی تزئین نسخ خطی است که در حاشیه نسخ یا مرقعات، معمولا با یک یا دو و حتی با سه رنگ طلا انجام می گیرد.

از آنجا که طراحی تشعیر که در اصل طراحی حیوانات و منظره و اقسام آن است، اغلب با طلا و به وسیله قلم موهای بسیار ظریف انجام می گرفته است، ظرافت خطوط را به مو تشبیه کرده اند.

تشعیر به همراه تذهیب، برای تزئین حواشی بزرگتر در کتاب های خطی، شاید تحت تأثیر نقاشی چینی، از دوران تیموریان در ایران مرسوم شد.

طرح ها و نگاره های غالب در ساختن تشعیر، بیشتر صخره سنگ ها،حرکات ابر و باد، درختان متنوع،حیوانات خیالی و افسانه ای مانند سیمرغ واژدها، حیوانات وحشی در حال جست و خیز، پرندگان و حیوانات کوچک با قلم اندازی های استادان و استفاده بی دریغ از طلای ناب است.

نامگذاری انواع تشعیر بیشتر بر اساس روش ها و فنون و جایگاه ارائه آن است.

تشعیر دو قسمت دارد : تشعیر گیاهی یا تشعیر گل و بوته ، و تشعیر وحوش.

در تشعیر گیاهی، تصاویر بر بالا و پایین برگ ها و گل ها به زر یا رنگ های سفید یا آبی یا مایه اصلی و ته رنگ لاجورد یا سیاه یا گِل ماشی و امثال آن، بر حواشی کتاب ها کشیده می شود.

در آرایه های تزئینی قرآن کریم و جلد آن، علاوه بر تذهیب، فقط از این نوع تشعیر استفاده می شود.

در تشعیر وحوش که بر دو نوع "نخجیری " و "گرفت و گیر" است، طرح کلی تصاویر و نقوش انواع پرندگان و جانوران زمینی و دریایی و اساطیری در ترکیب های خاص متناسب با موضوع اصلی کتاب با کمترین رنگ و به صورت نمادین پدید می آید.

همچنین تصاویری از آسمان و ابرها و ستیغ کوهها و صخره ها در تشعیر دیده می شود.

انتخاب سردبیر

گزارش مراسم گرامیداشت سومین روز درگذشت استاد حسین قندی

همشهری آنلاین: مراسم گرامیداشت سومین روز درگذشت حسین قندی روزنامه نگار پیشکسوت با حضور اصحاب رسانه در محل مسجد الرضا تهران برگزار شد.

پسربچه ۱۴ ساله گروگان ۳ میلیاردی ۳‌ آدم‌ربا

مردی که از سال‌ها قبل با همکارش اختلاف مالی داشت نقشه ربودن نوه او را طراحی و اجرا کرد.

هلاکت ده‌ها تروریست در درگیری با ارتش سوریه

همشهری آنلاین: رسانه‌های دولتی سوریه روز دوشنبه اعلام کردند که نیروهای ارتش این کشور، ده‌ها تروریست جبهه النصره وابسته به القاعده و مهاجم انتحاری از منطقه چچن روسیه را در درگیری نزدیک پایگاه نظامی قرمید در استان ادلب در شمال غربی سوریه کشته‌اند.

بفرمایید راتاتویی دست‌پخت موش سرآشپز

همشهری آنلاین: «راتاتویی» به عنوان یکی از بهترین انیمیشن‌های پیکسار، موفق شده تا شخصیت موشی را به موجودی زنده و واقعی بدل کند و یکی از بهترین‌ فیلم‌های انیمیشن را رقم بزند.

طراحی آمبولانس ام.آر.آی برای شناسایی سریع سکته مغزی

همشهری آنلاین: محققان یک آمبولانس ام.آر.آی طراحی کرده‌اند که در مواقع اضطراری در کنار یک آمبولانس کامل انتقال بیمار اقدام به شناسایی سریع سکته مغزی می‌کند.

تولید داروی پیشگیری از دفع پیوند کلیه در کشور

همشهری آنلاین: متخصصان صنایع داروسازی کشور موفق به تولید داروی مایکوفنولات مورد استفاده در بیماران تحت پیوند کلیه شدند که از نظر فارماکوبیولوژیک کاملاً مشابه نمونه وارداتی است.

رتبه تولید علم پزشکی ایران در خاورمیانه و دنیا اعلام شد

همشهری آنلاین: معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، رتبه ایران از نظر تولید علم پزشکی در جهان و خاورمیانه را اعلام کرد و گفت: ایران رتبه ۱۷ دنیا و اول خاورمیانه و شمال آفریقا را در تولیدات علم پزشکی به خود اختصاص داد.

به‌واسطه زیبایی و پول بازیگر نشدم

همشهری آنلاین: شهناز شهبازی بازیگر تلویزیون و سینما با اشاره به دلایل کم کار شدنش، از برخوردهای سلیقه‌ای و بها دادن بیش از حد به بازیگرانی که به واسطه زیبایی، پول و پارتی وارد این عرصه شده اند، گلایه کرد.

نظر رئیس‌جمهور درباره تکلیف اراضی اختلافی ۲ دانشگاه در شیراز

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه شیراز درباره تکلیف اراضی اختلافی دو دانشگاه شیراز و علوم پزشکی شیراز، گفت: رئیس‌جمهور در پاسخ به نامه دانشگاه شیراز، به طور شفاهی گفتند که نظرات دانشگاه شیراز در خصوص اراضی اختلافی با دانشگاه علوم پزشکی اعمال می‌شود.

یخ مخاطب هنوز باز نشده است؛ بخش بین‌الملل در غیاب چهره‌های جهانی

همشهری آنلاین: بخش بین‌الملل سی و سومین جشنواره فیلم فجر در حالی به روز سوم رسیده که مخاطبان همچنان خریدار فیلم های وطنی هستند و کمتر به آثار خارجی توجه دارند و البته چهره‌های مطرح سینمای جهان هم غایبند.

اقدامات شهرداری تهران در حوزه ارزیابی کیفیت محصولات فرهنگی

همشهری آنلاین: عضو شورای سیاستگذاری دبیرخانه دائمی ارتقای کیفیت محصولات و فعالیت‌های فرهنگی، «شهرداری تهران» را نهاد پیش‌قدم در حوزه ارزیابی کیفیت محصولات و فعالیت‌های فرهنگی دانست و گفت: عملیاتی شدن شاخص‌سازی فرهنگی در شهرداری تهران، به عنوان الگویی پیش‌روی شهرداری‌های سراسر کشور است.

مقام آمریکایی: وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز دیدار می‌کنند

همشهری آنلاین: یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد: جان کری و محمد جواد ظریف وزیران خارجه ایران و آمریکا امروز -دوشنبه،۷ اردیبهشت- در نیویورک با یکدیگر دیدار می‌کنند.

کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای نجات هامون تشکیل می‌شود

همشهری آنلاین: معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در سفر رییس جمهور افغانستان به ایران بر تشکیل کارگروه مشترک بین دو کشور برای حفاظت از تالاب هامون تصمیم‌گیری شد.

صعود سرخوش به مرحله حذفی اسنوکر قهرمانی آسیا

همشهری آنلاین: امیر سرخوش به مرحله حذفی راه یافت؛صعود سه نماینده دیگر کشورمان روز دوشنبه و در روز پنجم مسابقات مشخص می‌شود.

نفرات برتر مسابقات قهرمانی کشور دختران مشخص شدند

همشهری آنلاین: با پایان مسابقات سه رده سنی، نفرات برتر اسکواش دختران کشور معرفی شدند.

دیدار ونگر و مورینیو برنده نداشت

همشهری آنلاین: منچستر سیتی با عبور از منچستر یونایتد خود را به رده دوم جدول رساند.

شکست یووه در شهرآورد تورین

همشهری آنلاین: ناپولی این هفته با برتری مقابل سمپدوریا به کسب سهمیه لیگ اروپا امیدوارتر شد.

قهرمانی کوراش‌کاران ایران در آسیا با ۱۴ مدال رنگارنگ

همشهری آنلاین: در پایان رقابت‌های کوراش قهرمانی آسیا، تیم ملی کشورمان در مجموع دو بخش زنان و مردان با کسب ۹ طلا، ۴ نقره و ۱ برنز به مقام قهرمانی آسیا دست یافت.