یکشنبه 3 خرداد 1394 | به روز شده: 22 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 22 تیر 1390 - 10:20:56 | کد مطلب: 140239 چاپ

آشنایی با هنر تشعیر

هنر > تجسمی - همشهری آنلاین:
تشعیر،اصطلاحی در تذهیب و نقاشی ایرانی است.

تشعیر، نقوشی از یک یا دو رنگ است که در حاشیه و سرفصل های برخی کتاب هاو در و دیوار و پرده ها و فضاهای موجود در مجلس سازی ها و پرده های نقاشی ایرانی کشیده می شود و در جلدسازی و قلمدان سازی و قلم زنی بر روی فلز و نیز خطاطی دیده شده است .

تشعیر از شَعْر (مو) گرفته شده است و به نقوش بسیار ریز از گیاه و پرنده و درخت اطلاق می شود.

در واقع تشعیر نوعی تزئین نسخ خطی است که در حاشیه نسخ یا مرقعات، معمولا با یک یا دو و حتی با سه رنگ طلا انجام می گیرد.

از آنجا که طراحی تشعیر که در اصل طراحی حیوانات و منظره و اقسام آن است، اغلب با طلا و به وسیله قلم موهای بسیار ظریف انجام می گرفته است، ظرافت خطوط را به مو تشبیه کرده اند.

تشعیر به همراه تذهیب، برای تزئین حواشی بزرگتر در کتاب های خطی، شاید تحت تأثیر نقاشی چینی، از دوران تیموریان در ایران مرسوم شد.

طرح ها و نگاره های غالب در ساختن تشعیر، بیشتر صخره سنگ ها،حرکات ابر و باد، درختان متنوع،حیوانات خیالی و افسانه ای مانند سیمرغ واژدها، حیوانات وحشی در حال جست و خیز، پرندگان و حیوانات کوچک با قلم اندازی های استادان و استفاده بی دریغ از طلای ناب است.

نامگذاری انواع تشعیر بیشتر بر اساس روش ها و فنون و جایگاه ارائه آن است.

تشعیر دو قسمت دارد : تشعیر گیاهی یا تشعیر گل و بوته ، و تشعیر وحوش.

در تشعیر گیاهی، تصاویر بر بالا و پایین برگ ها و گل ها به زر یا رنگ های سفید یا آبی یا مایه اصلی و ته رنگ لاجورد یا سیاه یا گِل ماشی و امثال آن، بر حواشی کتاب ها کشیده می شود.

در آرایه های تزئینی قرآن کریم و جلد آن، علاوه بر تذهیب، فقط از این نوع تشعیر استفاده می شود.

در تشعیر وحوش که بر دو نوع "نخجیری " و "گرفت و گیر" است، طرح کلی تصاویر و نقوش انواع پرندگان و جانوران زمینی و دریایی و اساطیری در ترکیب های خاص متناسب با موضوع اصلی کتاب با کمترین رنگ و به صورت نمادین پدید می آید.

همچنین تصاویری از آسمان و ابرها و ستیغ کوهها و صخره ها در تشعیر دیده می شود.

انتخاب سردبیر

جزئیات ۲۴ ساعت دلهره در خنثی‌سازی بمب عمل‌نکرده

۲ روز پس از خنثی‌سازی بمبی که سال‌ها در گوشه پذیرایی خانه‌ای در روستای قلعه‌گاه استان کردستان نهفته بود، آرامش به این روستا بازگشت.

مرد معتاد دختربچه ۳ ساله را ربود

«وقتی جواهرات دختر بچه را دیدم وسوسه شدم آنها را بدزدم و با آن مواد‌مخدر بخرم. » این اعترافات مرد سارقی است که دختر بچه‌ای را برای سرقت جواهراتش به خرابه‌ای کشاند اما عاقبت مأموران پلیس او را دستگیر کردند.

فرار بزرگ

علی حیدری*: یکی از مظلومیت های تاریخی سازمان تأمین اجتماعی اینست که خودش متولی تأمین منابع مورد نیاز برای ارائه خدمات خود است.

ممنوعیت دور ریختن غذا در فرانسه

پاریس> فرانسه نیز مانند آلمان قانون ممنوعیت دور‌ریختن غذا‌های سالم توسط رستوران‌ها را تصویب کرد.

توپ نارنجی ضد‌سرقت

توکیو> فروشنده‌های ژاپن کنار صندوق مغازه توپ‌های نارنجی و براقی می‌گذارند که چنانچه فروشگاه آنها مورد سرقت قرار بگیرد، این توپ‌ها را به سمت سارق پرت می‌کنند.

۵۰ دقیقه از سوهانک تا چهاردانگه

سید‌محمد فخار: متروی تهران به‌زودی از شمال شرقی‌ترین نقطه تهران در محله سوهانک تا جنوب غربی‌ترین نقطه یعنی محله چهاردانگه را۵۰ دقیقه‌ای می‌پیماید.

فاز جدید طرح تفکیک پسماند در مبدأ شهر تهران کلید خورد

با گذشت یک سال از اجرای طرح «آسمان آبی، زمین پاک» و کوشش سازمان مدیریت پسماند درجهت تحقق این تصمیم، فاز جدید طرح تفکیک پسماند در مبدا شهر تهران کلید خورد.

این تصویر خوش‌مزه!

پوریا خوش فکر: قرمز روی زرد...

جوراب شخصیت تو کدام است؟

تو در مورد مد چه‌طور فکر می‌کنی؟ شاید خیلی دربندش هستی، شاید هم اصلاً به آن اهمیت نمی‌دهی.

لاک‌پشت گوشه‌گیر

شعر طنز>سعیده موسوی‌زاده: ساکتم یک گوشه شده‌ام شکل کتاب

جوجه را آخر خرداد می‌شمارند!

فردا، خرداد از راه می‌رسد. ماهی که اگر آماده‌ی آمدنش نباشیم، ماه حال‌گیری است؛

جشنواره‌ی پنجم با ۱۵ فیلم اکران‌نشده می‌آید

پنجمین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم شهر، هم‌زمان با سال‌روز آزادی خرمشهر از یک‌شنبه‌ی آینده سوم خرداد در تالار ایوان‌ شمس (مجموعه‌ی معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری تهران) آغاز به‌کار می‌کند و قرار است ۱۵ فیلم اکران‌نشده در این دوره‌ی جشنواره به نمایش درآید.

سه گل در یک فصل

لیلی شیرازی: همه می‌دانند باران فقط برای بهار نیست،

صدای پروانه‌ها

لاله جهانگرد:هیچ‌وقت پروانه نبودم

آغاز من تویی

بلند نوین: تو را در آغاز روز

زورگیران مسلح، طعمه‌هایشان را تهدید به قتل می‌کردند

وقتی آفتاب غروب می‌کرد ۲ جوان خشن سوار موتور می‌شدند و با پرسه‌زدن در خیابان‌های اهواز دست به زورگیری می‌زدند.

سوریه؛ عمق استراتژیک حزب‌الله

حسین رویوران : سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، در سخنان اخیر خود خطری که امروز متوجه لبنان است را تهدید علیه موجودیت این کشور دانسته و شرایط امروز لبنان را با شرایط سال ۱۹۸۲مقایسه کرده است.

چرا به حضرت عباس (ع) «باب‌الحوائج» می‌گویند

همشهری آنلاین: شاید علت مقام بالایی که به حضرت عباس (ع) داده شده است، به خاطر ایثار و فداکاری ایشان باشد، چون عبد صالح و مطیع خدا است، از اولی‌الامر پیروی کرد و دنیا را به آخرت فروخت و چنین مقامی پیدا کرد.