جمعه 31 مرداد 1393 | به روز شده: 2 ساعت و 54 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 31 اردیبهشت 1390 - 17:57:01 | کد مطلب: 135441 چاپ

آشنایی با ساز رباب

موسیقی > محصولات - همشهری آنلاین:
رباب از جمله قدیمی‌ترین سازهای زهی مضرابی(زخمه ای) ایران است که نواختن آن بیشتر در شرق و جنوب شرق کشورمان رواح دارد. این ساز معمولان از چوب، پوست، زه یا نخ نایلون ساخته می‌شود

نواختن انواع رباب در برخی نواحی ایران و دیگر کشورهای همجوار نیز متداول است. این ساز در دهه 30 و 40 شمسی در گروه‌نوازی سازهای ملی ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در گروه‌نوازی‌های شهری، رباب را به صورت افقی روی زانو می‌گذارند (مانند عود یا تار) و با مضراب می نوازند.

رباب به صورتی که امروزه در گروه‌نوازی شهرها متداول است سازی است که غالبا از چوب گردو یا توت و چوب‌های سخت دیگر ساخته می‌شود.

این ساز از 4 قسمت کلی، شکم، سینه، دسته و سر تشکیل شده و تعداد سیم‌های رباب 6 یا 3 سیم جفتی است.

اجزای اصلی رباب عبارتند از:

  • کاسه طنینی: شامل 2 قسمت کاسه و سینه است. کاسه تو خالی و بزرگ‌تر است و بر دهانه آن پوست قرار می گیرد. در دو طرف بالای این کاسه که به سمت سینه می رود، دو فرو رفتگی وجود دارد که باعث می شود کاسه دو قسمتی به نظر آید. در ساخت برخی رباب ها این دو فرو رفتگی کمی بالاتر، بین کاسه و سینه ایجاد شده اند.
  • سینه: سینه جعبه ای است تو خالی و تقریبا مثلثی شکل، به طول تقریبی کاسه ساز که از یک طرف هم عرض کاسه در محل اتصال و از یک طرف هم عرض دسته در محل اتصال به سر پنجه است. سطح سینه با صفحه ای چوبی که تراش نازکی خورده پوشیده شده است. در نوع شهری رباب چون از وترهای واخوان استفاده نمی شود، گوشی های کوچک سطح جانبی آن، تزیینی به نظر می رسد و سوراخ‌های آن که برای عبور وترهای واخوان ایجاد شده اند به خاطر خروج بهتر صدا از جعبه طنینی، باز می ماند.

ساز

  • دسته: دسته رباب کوتاه و ادامه چوب سینه است و به صورت هرم به سرپنجه می رسد. تعداد چهار دستان بر آن بسته می شود و غالبا تزئیناتی با استخوان در ادامه سینه است بر روی آن دیده می شود.
  • سرپنجه: جعبه کوچک تو خالی، در ابتدای طول دسته و محل قرار گرفتن یک سر ِ وترهای اصلی و گوشی هاست. سر پنجه را کمی متمایل به عقب می سازند و شش گوشی به تعداد وتر های رباب (در هر طرف سه گوشی) در طرفین آن قرار دارد. اگر در انتهای سر پنجه شکل ها و حالتهای تزیینی به کار رود آن را صراحی می گویند.
  • پوست: پوست روی کاسه رباب معمولا کلفت تر از سازهای مشابه است زیرا استفاده از وترهای ضخیم تر و دسته کوتاه ، فشار زیادی بر خرک و پوست وارد می کند.
  • خرک: قطعه چوبی یا استخوان کوچکی از جنس شاخ به طول تقریبی 6 سانتی متر است که با دو پایه کوچک خود روی پوست ساز قرار می گیرد و وترها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می کند. برای صدادهی بهتر ساز باید مضراب را کمی دورتر از خرک نزدیک به سینه ساز بر وترها فرود آورد.
  • شیطانک: قطعه استخوان باریک و کم ارتفاعی به عرض دسته ساز است که بین دسته و سرپنجه قرار دارد و وترها برای بسته شدن به گوشی‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبود می‌کنند.
  • سیم گیر: قطعه‌ای است کوچک و معمولا از فلز در انتهای بدنه کاسه نصب می شود و گره وترها به آن بسته می شود.
  • وتر: رباب دارای 6 وتر اصلی است که دو به دو همصدا کوک می شوند. امروز از سیمهای گیتار برای رباب استفاده می شود ولی در گذشته از روده تابیده یا نخ ابریشم استفاده می شد.
  • وسعت: معمولا وسعت صدای معمول رباب یک اکتاو و نیم است.
انتخاب سردبیر

اعتراف اولاند: به شورشیان سوریه سلاح دادیم

همشهری آنلاین: فرانسوا اولاند رئیس جمهور فرانسه اعتراف کرد: کشورش مقادیری سلاح در اختیار مخالفان مسلح نظام سوریه گذاشته است.

عکس روز: سیاه‌پوست معترض

همشهری آنلاین: صورت مردی که در تظاهراتی در روز چهارشنبه ۲۰ آگوست (۲۹ مرداد) در شهر فرگوسن در ایالت میسوری آمریکا تحت تاثیر گاز تحریک‌کننده چشم پلیس قرار گرفته است، با شیر و قطرات آب شستشو می‌شود.

بیمه شدن ۵ میلیون نفر در طرح تحول نظام سلامت

همشهری آنلاین: وزیر بهداشت ضمن بازدید از بخش‌های مختلف بیمارستان امام خمینی اردبیل از بیمه شدن پنج میلیون نفر در طرح تحول نظام سلامت خبر داد.

لیگ ستارگان قطر با گلزنی یک ایرانی آغاز شد

همشهری آنلاین: دیدار افتتاحیه فصل جدید لیگ ستارگان قطر با گلزنی هافبک ایرانی الاهلی آغاز شد. دیدار افتتاحیه لیگ ستارگان قطر از ساعت ۲۰ پنج شنبه ۳۰ مرداد بین تیم‌های الاهلی و السیلیه آغاز شد.

انگلیسی‌ها شرورترین اعضای داعش هستند

همشهری آنلاین: یک کارشناس تروریسم، در پی انتشار تصاویری از سر بریدن یک روزنامه نگار امریکایی از سوی یک عضو انگلیسی زبان داعش، اعضای انگلیسی گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه را «شرورترین و جنجالی‌ترین مبارزان» این گروه خواند.

تشییع پیکر سیمین بهبهانی از مقابل تالار وحدت

همشهری‌آنلاین: پیکر سیمین بهبهانی شاعر و غزلسرا ساعت ۹ صبح جمعه ۳۱ مرداد از مقابل تالار وحدت تشییع خواهد شد.

ساده، اما کارآمد

آیدا ابوترابی: «ماشین» کلمه‌ای است که ما را یاد وسیله‌ای با چهار چرخ می‌اندازد که در خیابان حرکت می‌کند.

جشنواره شگفت پایان استعمار

جاکارتا>‌ مردم اندونزی هر ساله در ماه آگوست یکی از شگفت‌انگیزترین جشن‌های استقلال را برگزار می‌کنند.

افزایش ۲.۳ درصدی اجاره‌بها در فصل بهار

نرخ اجاره بها در ۳ ماهه نخست سال ۹۳ نسبت به زمستان ۹۲، ۲.۳ درصد افزایش پیدا کرد.

با یک دکمه اتاق‌ها را جابه‌جا کنید

تهران> چندین‌ رسانه بین‌المللی خانه‌ای را معرفی کرده‌اند که معماری آن به شکلی است که با فشردن یک دکمه می‌توان اتاق‌های آن را تا ۹۰درجه چرخاند.

واکنش حماس علیه ترور فرماندهان القسام به دست صهیونیست‌ها

همشهری آنلاین: سخنگوی حماس ضمن اشاره به اینکه ترور ۳ تن از فرماندهانش تاثیری در اداره مقاومت نخواهد گذاشت افزود رژیم صهیونیستی بهای این کار را پرداخت خواهد کرد.

آمادگی حمل‌ونقل عمومی پایتخت برای‌آغازسال تحصیلی

نخستین جلسه ستاد استقبال از مهر ۹۳ به‌منظور آمادگی ناوگان حمل‌ونقل شهری برای جابه‌جایی ۲ میلیون دانش‌آموز و دانشجوی پایتخت از اول مهر‌ماه برگزار شد.

داروی کار در شیفت شب هم آمد

همشهری آنلاین: شگفتی‌های دانش داروشناسی پایان ندارد و هر چند وقت یک بار داروی جدیدی در دسترس قرار می‌گیرد که آنقدر آثار فوق‌العاده‌ای در سبک زندگی افراد به جای گذاشته‌اند که مشکل بتوان واقعی بودن آنها را پذیرفت.

برای تامین آهن بدن چه بخوریم؟

همشهری آنلاین: یک کارشناس تغذیه معتقد است: مصرف دل و زبان گوسفند می‌تواند در کاهش کم‌خونی موثر باشد.

از این‌جا، آن‌جا را ببینید!

پگاه شفتی: شرکت گوگل، دُردانه‌ی دنیای فناوری، مدت‌هاست که سرویسی به نام «نمای خیابان» یا «استریت ویو» (Street View)، بر روی سرویس‌های دیگرش مثل «نقشه‌های گوگل» یا «گوگل مپز» (Google Maps) و «زمین گوگل» یا «گوگل ارث» (Google Earth) نصب کرده است.

دوچرخه‌ شماره‌ ۷۵۴ منتشر شد

هفتصد و پنجاه و چهارمین شماره‌ى هفته‌نامه‌ى دوچرخه، ضمیمه‌ى نوجوانان روزنامه‌ى همشهرى، پنج‌شنبه ۲۳ مردادماه ۱۳۹۳ در ۱۶ صفحه منتشر شد.

ارائه گزارش عملکرد کمیسیون فرهنگی و معاونت نظارت شورای شهر

رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی و معاون نظارت شورای شهر تهران در جلسه اخیر شورای شهر گزارش عملکرد خود را از اقدامات صورت گرفته در یک‌سال گذشته ارائه کردند.

سر بریده خبرنگار آمریکایی، پیام داعش برای واشنگتن

تروریست‌هایی که از ۳سال پیش سوریه و عراق را به میدانی برای کشتار و خونریزی تبدیل کرده‌اند، با انتشار فیلمی هولناک از سربریدن یک خبرنگار آمریکایی، به قول خودشان برای واشنگتن پیام فرستادند.