چهارشنبه 16 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 2 ساعت و 15 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 31 اردیبهشت 1390 - 17:57:01 | کد مطلب: 135441 چاپ

آشنایی با ساز رباب

موسیقی > محصولات - همشهری آنلاین:
رباب از جمله قدیمی‌ترین سازهای زهی مضرابی(زخمه ای) ایران است که نواختن آن بیشتر در شرق و جنوب شرق کشورمان رواح دارد. این ساز معمولان از چوب، پوست، زه یا نخ نایلون ساخته می‌شود

نواختن انواع رباب در برخی نواحی ایران و دیگر کشورهای همجوار نیز متداول است. این ساز در دهه 30 و 40 شمسی در گروه‌نوازی سازهای ملی ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در گروه‌نوازی‌های شهری، رباب را به صورت افقی روی زانو می‌گذارند (مانند عود یا تار) و با مضراب می نوازند.

رباب به صورتی که امروزه در گروه‌نوازی شهرها متداول است سازی است که غالبا از چوب گردو یا توت و چوب‌های سخت دیگر ساخته می‌شود.

این ساز از 4 قسمت کلی، شکم، سینه، دسته و سر تشکیل شده و تعداد سیم‌های رباب 6 یا 3 سیم جفتی است.

اجزای اصلی رباب عبارتند از:

  • کاسه طنینی: شامل 2 قسمت کاسه و سینه است. کاسه تو خالی و بزرگ‌تر است و بر دهانه آن پوست قرار می گیرد. در دو طرف بالای این کاسه که به سمت سینه می رود، دو فرو رفتگی وجود دارد که باعث می شود کاسه دو قسمتی به نظر آید. در ساخت برخی رباب ها این دو فرو رفتگی کمی بالاتر، بین کاسه و سینه ایجاد شده اند.
  • سینه: سینه جعبه ای است تو خالی و تقریبا مثلثی شکل، به طول تقریبی کاسه ساز که از یک طرف هم عرض کاسه در محل اتصال و از یک طرف هم عرض دسته در محل اتصال به سر پنجه است. سطح سینه با صفحه ای چوبی که تراش نازکی خورده پوشیده شده است. در نوع شهری رباب چون از وترهای واخوان استفاده نمی شود، گوشی های کوچک سطح جانبی آن، تزیینی به نظر می رسد و سوراخ‌های آن که برای عبور وترهای واخوان ایجاد شده اند به خاطر خروج بهتر صدا از جعبه طنینی، باز می ماند.

ساز

  • دسته: دسته رباب کوتاه و ادامه چوب سینه است و به صورت هرم به سرپنجه می رسد. تعداد چهار دستان بر آن بسته می شود و غالبا تزئیناتی با استخوان در ادامه سینه است بر روی آن دیده می شود.
  • سرپنجه: جعبه کوچک تو خالی، در ابتدای طول دسته و محل قرار گرفتن یک سر ِ وترهای اصلی و گوشی هاست. سر پنجه را کمی متمایل به عقب می سازند و شش گوشی به تعداد وتر های رباب (در هر طرف سه گوشی) در طرفین آن قرار دارد. اگر در انتهای سر پنجه شکل ها و حالتهای تزیینی به کار رود آن را صراحی می گویند.
  • پوست: پوست روی کاسه رباب معمولا کلفت تر از سازهای مشابه است زیرا استفاده از وترهای ضخیم تر و دسته کوتاه ، فشار زیادی بر خرک و پوست وارد می کند.
  • خرک: قطعه چوبی یا استخوان کوچکی از جنس شاخ به طول تقریبی 6 سانتی متر است که با دو پایه کوچک خود روی پوست ساز قرار می گیرد و وترها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می کند. برای صدادهی بهتر ساز باید مضراب را کمی دورتر از خرک نزدیک به سینه ساز بر وترها فرود آورد.
  • شیطانک: قطعه استخوان باریک و کم ارتفاعی به عرض دسته ساز است که بین دسته و سرپنجه قرار دارد و وترها برای بسته شدن به گوشی‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبود می‌کنند.
  • سیم گیر: قطعه‌ای است کوچک و معمولا از فلز در انتهای بدنه کاسه نصب می شود و گره وترها به آن بسته می شود.
  • وتر: رباب دارای 6 وتر اصلی است که دو به دو همصدا کوک می شوند. امروز از سیمهای گیتار برای رباب استفاده می شود ولی در گذشته از روده تابیده یا نخ ابریشم استفاده می شد.
  • وسعت: معمولا وسعت صدای معمول رباب یک اکتاو و نیم است.
انتخاب سردبیر

یووه یک گام به برلین نزدیک شد

همشهری آنلاین- مریم دری‌منش: یوونتوس در دیدار با رئال مادرید با گل‌های موراتا و ته‌وز به فینال رقابت‌ها چشم دوخته است.

نوبرانه‌های بهاری

فاطمه علیزاده: پنجره را که باز کردید و باد اردیبهشت به‌صورت‌تان خورد، لباس بپوشید، چرخ خرید را بردارید و یک‌سر به بازار روز یا میوه‌‌وتره‌بار محل‌تان بزنید. کمی پیاده‌روی حتما حالتان را جا می‌آورد و البته مطمئن باشید که تا الان همه نوبرانه‌های بهاری به بازار آمده‌اند.

۱۶ اردیبهشت ؛ خبر اول روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران عبارت است از:

۱۶ اردیبهشت ؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: صحبت های رئیس جمهور درباره وضعیت نشر و کتاب و ممیزی سلیقه‌ای ، دستور وزیر اطلاعات برای ایجاد امنیت سیاسی، گفته‌های سخنگوی دولت درخصوص حمای کابینه اعتدال از برگزاری سخنرانی‌های قانونی و بی‌پایه نبودن نگرانی از پول‌های کثیف،مخالفت دولت با افزایش قیمت هاف صحبت‌های عراقچی درخصوص پیشرفت مذاکرات، هجوم شرکت های غربی برای حضور در عرصه اقتصادی ایران تیتر یک بیشتر روزنامه‌های صبح ایران است:

مدیرعامل نشر شهر: برای مصرف کتاب به مردم کمک کنیم

همشهری آنلاین: مدیرعامل موسسه نشر شهر با تأکید بر اینکه باید برای مصرف کتاب به مردم کمک کنیم، گفت: متاسفانه انبار ناشران دولتی پر از کتاب‌هایی است که مخاطب ندارند و بدون ترویج و توزیع و علاقه‌مندسازی فقط به تولید می‌پردازند.

تیم هوپ تاکرای ایران به مدال برنز رسید

همشهری آنلاین: در روز نخست رقابت‌های جهانی سپک تاکرا که در شهر بانکوک، پایتخت تایلند برگزار می‌شود، تیم کشورمان در بخش هوپ تاکرا موفق به کسب مدال برنز شد.

آشنایی با روش تهیه کباب مرغ اسپایسی

همشهری آنلاین – شهره فرجی: تمام افراد خانواده از طعم این مرغ تند و خوشمزه لذت خواهند برد.

عربستان درپی هم‌پیمانان جدید در جنگ یمن

مقام‌های عربستان این روزها واقعا نمی‌دانند دیگر درباره یمن دست به چه کاری بزنند؛ حملات هوایی گسترده ائتلاف به رهبری این کشور با وجود کشتار گسترده یمنی‌ها نتوانسته جلوی پیشروی نیروهای انصارالله را بگیرد و بیش از ۶هفته بمباران به جز محکومیت‌های جهانی و هشدارهای بین‌المللی هیچ فایده‌ای برای ریاض نداشته است.

آکواریومی که با یک گیاه تمیز می‌شود

همشهری آنلاین: آکواریوم متفاوتی عرضه شده که با کمک یک گیاه به تمیز کردن و پاکسازی فضای داخل آکواریوم می‌پردازد.

ابتکار: مردم باید با مشکل ریزگردها کنار بیایند

همشهری آنلاین: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه هیچ مسئولی نمی‌تواند به مردم قول دهد مشکل گرد و غبار در چند سال آینده حل می‌شود، گفت: مردم باید با مشکل ریزگردها کنار بیایند.

راه‌اندازی رشته‌ نانو در دانشگاه فنی‌وحرفه‌ای؛ حذف رشته‌های منسوخ‌شده

همشهری آنلاین: رئیس دانشگاه فنی‌وحرفه‌ای از برنامه‌ریزی‌های این دانشگاه برای راه‌اندازی رشته‌های جدید هوافضا و نانو خبر داد.

قصه سیمپسون‌ها دو فصل دیگر ادامه می‌یابد

همشهری آنلاین: مجموعه انیمیشنی «خانواده سیمپسون» که به عنوان بلندترین سریال تلویزیونی شناخته می‌شود، دو فصل دیگر ادامه می‌یابد.

مصرف سیر پیری را به تاخیر می‌اندازد

همشهری آنلاین: نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که مصرف سیر روند پیری را کند و از ابتلای مغز به بیماری پیشگیری می‌کند.

تعطیلی‌ کلاس‌های دانشگاه علوم اقتصادی وارد هفته پنجم شد

همشهری آنلاین: دانشجویان دانشگاه علوم اقتصادی در اعتراض به ادغام این دانشگاه با دانشگاه خوارزمی، برای پنجمین هفته متوالی کلاس‌ها را تعطیل کردند.

از آشنایی در تانگو تا قتل زن جوان

«نمـــی‌دانـستـــــم آشنایی‌مان در تانگو به اینجا کشیده و زندگی‌ام فنا می‌شود.» این اظهارات مردی است که بعد از آشنایی با زنی جوان در شبکه اجتماعی تانگو مدت‌ها به‌طور پنهانی با او ارتباط داشت و سرانجام وی را در خانه‌اش به قتل رساند.

ژولیت بینوش خاک خوب را می‌نویسد

همشهری آنلاین: ژولیت بینوش بازیگر شناخته شده فرانسوی در نقش نویسنده آمریکایی خالق «خاک خوب» جلوی دوربین می‌رود.

کاسبی فرانسه از مذاکرات هسته‌ای

کاهش تنش‌های سیاسی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تحلیلی است که حتی کشورهای غربی نیز با پیشرفت در پرونده هسته‌ای ایران ارائه می‌کنند.

مونتاژ مبلمان برای ترمیم رابطه

کــالیفــرنیا > روانشناسی در آمریکا برای ترمیم رابطه زوج‌هایی که با هم اختلاف دارند تکه‌های مبلمان یک شرکت مشهور را در اختیار آنها قرار می‌دهد تا به کمک یکدیگر آنها را مونتاژ کنند.