سه شنبه 7 بهمن 1393 | به روز شده: 1 ساعت و 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 31 اردیبهشت 1390 - 16:57:01 | کد مطلب: 135441 چاپ

آشنایی با ساز رباب

موسیقی > محصولات - همشهری آنلاین:
رباب از جمله قدیمی‌ترین سازهای زهی مضرابی(زخمه ای) ایران است که نواختن آن بیشتر در شرق و جنوب شرق کشورمان رواح دارد. این ساز معمولان از چوب، پوست، زه یا نخ نایلون ساخته می‌شود

نواختن انواع رباب در برخی نواحی ایران و دیگر کشورهای همجوار نیز متداول است. این ساز در دهه 30 و 40 شمسی در گروه‌نوازی سازهای ملی ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. در گروه‌نوازی‌های شهری، رباب را به صورت افقی روی زانو می‌گذارند (مانند عود یا تار) و با مضراب می نوازند.

رباب به صورتی که امروزه در گروه‌نوازی شهرها متداول است سازی است که غالبا از چوب گردو یا توت و چوب‌های سخت دیگر ساخته می‌شود.

این ساز از 4 قسمت کلی، شکم، سینه، دسته و سر تشکیل شده و تعداد سیم‌های رباب 6 یا 3 سیم جفتی است.

اجزای اصلی رباب عبارتند از:

  • کاسه طنینی: شامل 2 قسمت کاسه و سینه است. کاسه تو خالی و بزرگ‌تر است و بر دهانه آن پوست قرار می گیرد. در دو طرف بالای این کاسه که به سمت سینه می رود، دو فرو رفتگی وجود دارد که باعث می شود کاسه دو قسمتی به نظر آید. در ساخت برخی رباب ها این دو فرو رفتگی کمی بالاتر، بین کاسه و سینه ایجاد شده اند.
  • سینه: سینه جعبه ای است تو خالی و تقریبا مثلثی شکل، به طول تقریبی کاسه ساز که از یک طرف هم عرض کاسه در محل اتصال و از یک طرف هم عرض دسته در محل اتصال به سر پنجه است. سطح سینه با صفحه ای چوبی که تراش نازکی خورده پوشیده شده است. در نوع شهری رباب چون از وترهای واخوان استفاده نمی شود، گوشی های کوچک سطح جانبی آن، تزیینی به نظر می رسد و سوراخ‌های آن که برای عبور وترهای واخوان ایجاد شده اند به خاطر خروج بهتر صدا از جعبه طنینی، باز می ماند.

ساز

  • دسته: دسته رباب کوتاه و ادامه چوب سینه است و به صورت هرم به سرپنجه می رسد. تعداد چهار دستان بر آن بسته می شود و غالبا تزئیناتی با استخوان در ادامه سینه است بر روی آن دیده می شود.
  • سرپنجه: جعبه کوچک تو خالی، در ابتدای طول دسته و محل قرار گرفتن یک سر ِ وترهای اصلی و گوشی هاست. سر پنجه را کمی متمایل به عقب می سازند و شش گوشی به تعداد وتر های رباب (در هر طرف سه گوشی) در طرفین آن قرار دارد. اگر در انتهای سر پنجه شکل ها و حالتهای تزیینی به کار رود آن را صراحی می گویند.
  • پوست: پوست روی کاسه رباب معمولا کلفت تر از سازهای مشابه است زیرا استفاده از وترهای ضخیم تر و دسته کوتاه ، فشار زیادی بر خرک و پوست وارد می کند.
  • خرک: قطعه چوبی یا استخوان کوچکی از جنس شاخ به طول تقریبی 6 سانتی متر است که با دو پایه کوچک خود روی پوست ساز قرار می گیرد و وترها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می کند. برای صدادهی بهتر ساز باید مضراب را کمی دورتر از خرک نزدیک به سینه ساز بر وترها فرود آورد.
  • شیطانک: قطعه استخوان باریک و کم ارتفاعی به عرض دسته ساز است که بین دسته و سرپنجه قرار دارد و وترها برای بسته شدن به گوشی‌ها از درون شیارهای کم عمق آن عبود می‌کنند.
  • سیم گیر: قطعه‌ای است کوچک و معمولا از فلز در انتهای بدنه کاسه نصب می شود و گره وترها به آن بسته می شود.
  • وتر: رباب دارای 6 وتر اصلی است که دو به دو همصدا کوک می شوند. امروز از سیمهای گیتار برای رباب استفاده می شود ولی در گذشته از روده تابیده یا نخ ابریشم استفاده می شد.
  • وسعت: معمولا وسعت صدای معمول رباب یک اکتاو و نیم است.
انتخاب سردبیر

مرگ دختر بازیگوش با طناب

دختری بازیگوش در جریان حادثه‌ای تلخ هنگام بازی با طنابی که از سقف اتاق خانه‌شان آویزان بود خفه شد.

دکمه‌ این گوشی برجسته می‌شود

سن‌فرانسیسکو: یک شرکت مطرح تولید گوشی تلفن‌همراه گوشی‌هایی طراحی و ساخته است که صفحه آن در ابتدا شبیه باقی گوشی‌های هوشمند و لمسی است اما به محض اینکه کاربر بخواهد با آن تایپ کند دکمه‌ها برجستــه می‌شونـد.

انیمیشن غول‌های جعبه‌ای؛ آنها مقوا می‌پوشند

همشهری آنلاین: غول‌های جعبه‌ای انیمیشنی با طعم بریتانیایی است که برای ساخت آن از تکنیک استاپ موشن سه بعدی استفاده شده است.

گزارش راشا تودی درباره آزادسازی کوبانی

منابع خبری کردهای سوریه و مخالفان خارج‌نشین، از آزادی شهر کوبانی از اشغال داعش و تسلط کامل نیروهای کرد بر این شهر مرزی سوریه خبر دادند.

اجرای هشت گروه در بخش بین‌الملل جشنواره موسیقی فجر

همشهری‌آنلاین: سی‌امین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر، میزبان هشت گروه از کشورهای آلمان، ایتالیا، اتریش، سوئیس، تونس، عراق، استونی و ارمنستان خواهد بود.

تغییر قاعده بازی در بورس

شـورای بــورس بـــا تغییردامنه‌نوسان از ۴ به ۵ درصد و تغییر حجم مبنای شرکت‌های بزرگ موافقت کرد.

آغاز به کار پایگاه اطلاع رسانی جدید معاون اول رییس جمهوری

همشهری آنلاین: پایگاه اطلاع رسانی جدید معاون اول رییس جمهوری به نشانی www.fvpresident.ir به طور رسمی آغاز به کار کرد.

دوپینگ شاخص بورس با سهام مخابرات و همراه اول

با وجود جو منفی حاکم بر بازار سهام برخی سهامداران بزرگ شاخص بورس تهران را با کمک دوپینگ سهام شرکت‌های همراه اول و مخابرات از نزول قطعی نجات دادند.

کارت اعتباری تا پایان سال ۹۴ در دسترس قرار می‌گیرد

همشهری آنلاین: رئیس کل بانک مرکزی از توزیع کارت اعتباری تا پایان سال ۹۴ خبر داد. در این کارت برای هر مشتری بانکی میزان مشخصی اعتبار در نظر گرفته می‌شود

کی‌روش: راحتی معنایی ندارد، باید از هفته دیگر شروع کرد

همشهری آنلاین: کی‌روش در بازگشت به ایران با بیان اینکه راحتی در فوتبال معنی ندارد گفت برای جام جهانی آتی باید از هفته آینده کار را شروع کنیم

کوهستان ممنوعه برای مونث‌ها

آتن: در کشور یونان منطقه‌ای کوهستانی با نام Mount Athos وجود دارد که در هزار سال گذشته ورود هرگونه جنس ماده‌ای شامل انسان و حیوان در آن ممنوع بوده و هست.

من، ترلان پروانه ۱۷ ساله هستم

همشهری آنلاین: ترلان پروانه - بازیگر سریال در حال پخش «گذر از رنج‌ها» - که در قسمت‌هایی ابتدایی این سریال در جریان قصه فوت کرد، به برداشت‌های نادرست و سوءتفاهم‌هایی که نسبت به نقشش در سریال فریدون حسن‌پور به وجود آمده بود، پاسخ داد.

عملیات پلیس برای دستگیری ۷۹ سارق

۷۹ سارق که در قالب ۱۰ باند مختلف دست به تبهکاری می‌زدند بامداد دیروز در عملیات ضربتی پلیس آگاهی دستگیر شدند.

افشای اسرار جنایت بر سر زمین ۵ میلیاردی

مردی که در جریان خرید زمینی ۵میلیاردی در سعادت آباد فروشنده را به قتل رسانده و جنازه‌اش را به آتش کشیده است ۴۵ روز بعد از جنایت لب به اعتراف گشود و جزئیات این قتل را شرح داد.

اظهارات وزیر علوم درباره بازبینی روند پذیرش دانشجو

همشهری آنلاین: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: باید در خصوص پذیرش دانشجو متعادل‌تر عمل کنیم و روند این پذیرش باید مورد بازبینی قرار گیرد، زیرا تا کنون توسعه کمی به حد کافی صورت گرفته و باید بحث ساماندهی و ارتقاء کیفیت مطرح شود.

خریداری بخشی از تجهیزات خط دو متروی کرج

همشهری آنلاین: مدیرعامل سازمان قطار شهری کرج و حومه ازخریداری بخشی از تجهیزات فنی و مهندسی مورد نیاز خط دو متروی این کلانشهر خبرداد.