سه شنبه 9 تیر 1394 | به روز شده: 10 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 01:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

بانک‌ها در یونان تعطیل شدند

محمدامین خرمی: مردم یونان دیروز نخستین روز هفته خود را در حالی آغاز کردند که بانک‌های این کشور تعطیل شده بودند.

توقیف کشتی ناوگان آزادی ۳ از سوی رژیم صهیونیستی

مدت‌هاست که کشتی‌های ناوگان آزادی ۳ در تلاش برای رساندن کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه با شکستن محاصره این منطقه هستند اما مقام‌های رژیم صهیونیستی روز گذشته نگذاشتند این کشتی‌ها به فاصله‌ای نزدیک‌تر از ۱۸۵کیلومتری از ساحل غزه برسند و اقدام به حمله و توقیف یکی از این کشتی‌ها در آب‌های آزاد کردند.

دلایل کند‌شدن روند خصوصی‌سازی از نگاه پوری حسینی

کارنامه خصوصی‌سازی‌ در آستانه ورود به دهمین سال اجرا در ترازوی نقد کارشناسان قرار گرفته است.

بازگشت امضای طلایی به بازار سیمان و پتروشیمی

وزیر صنعت، معدن و تجارت باردیگر تلاش برای خروج محصولات پتروشیمی از بورس کالا را آغاز کرده، راهکار جایگزین او بازگشت بازار پرسود محصولات پتروشیمی به شرایطی است که از آن با عنوان سیستم حواله‌ای یاد می‌شود.

معضلی به نام نداشتن مخاطب

همشهری‌آنلاین- امیر عباس تقی‌پور*: راه‌اندازی سامانه اینترنتی اشتراک مطبوعات از آن دسته اقدامات معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که علی‌رغم اهمیت، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

واکنش رئیس دستگاه قضاء و وزیر کشور به ماجرای لغو کنسرت‌های موسیقی

همشهری‌آنلاین: رئیس قوه قضاییه و وزیر کشور به لغو کنسرت‌های موسیقی در چند هفته اخیر واکنش نشان دادند.

بازی رسانه‌ای غرب در گام نهایی مذاکرات

رسانه‌های غربی همیشه ضلع پنهان چارچوب تصمیم‌گیری طرف مقابل ایران در گفت‌وگوهای هسته‌ای بوده‌اند و به بهترین شکل ممکن برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و احیانا روند گفت‌وگوهای طولانی هسته‌ای مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

ساخت دکمه‌های نامرئی لوازم خانگی

نیویورک> گوگل طی پروژه‌ای به نام Soli لوازمی را می‌سازد که برای کنترل آنها نیاز به هیچ دکمه‌ای نیست و فقط کافی است با دست مثلا حرکت چرخاندن پیچ رادیو را تقلید کنید.

کلانشهرها در محاصره بیابان

هشدار نسبت به کمبود منابع آب در کشور طی سال‌های اخیر جدی‌تر شده است.

قیمت شیرصدای همه را درآورد

علی ابراهیمی: مصوبه اخیر دولت مبنی بر افزایش ۱۰درصدی قیمت ۳محصول لبنی پرمصرف با انتقاد و مخالفت مردم و تولید‌کنندگان شیر و لبنیات مواجه شد.

تصمیم مرگبار پسرنوجوان پس از دیدن کارنامه

پسر ۱۴ساله بعد از دیدن نمره‌های کارنامه‌اش به زندگی خود پایان داد.

حمله رژیم صهیونیستی به کشتی ناوگان آزادی ۳

همشهری آنلاین: اولین کشتی از «ناوگان آزادی ۳» که با هدف کمک‌رسانی و شکست محاصره غزه راهی این منطقه شد، در فاصله ۱۲۰ کیلومتری از سواحل غزه مورد یورش نیروی دریایی رژیم صهیونیستی قرار گرفت و به بندر «اسدود» منتقل شد.

توپ زرد روی پرده نقره‌ای

همزمان با آغاز تازه‌ترین دوره قدیمی‌ترین رقابت‌های دنیای حرفه‌ای تنیس در لندن، سری به دنیای فیلم و سینما می‌زنیم تا بدانیم سینماگران چگونه به ورزش جذاب تنیس به‌ویژه جایزه بزرگ ویمبلدون پرداخته‌اند؛ بازی‌هایی که پس از مسابقات آزاد استرالیا و رولان گاروس فرانسه سومین رقابت موسوم به گرند اسلم در هر سال میلادی به شمار می‌رود و امسال دوره ۱۲۹آن برگزار می‌شود.

۲۹۷ بلیت ۱۰۰ هزار تومانی برای نمایش جنجالی!

سرانجام پس از مدت‌ها اعتراض نمایندگان مجلس، اهالی تئاتر، رسانه‌ها و دوستداران هنر نمایش به اجرای اثری جنجالی در تالار وحدت، کارگردان جوان نمایش به حرف آمد و در اظهارنظری روشنگرانه درباره قیمت بلیت‌های «عاشقانه‌های ناآرام» گفت: از جمع ٧٢٠ صندلی موجود، فقط قیمت ۳ردیف ۱۰۰ هزار تومان است.