شنبه 9 اسفند 1393 | به روز شده: 7 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 00:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

قتل مخالف پوتین، حوالی کرملین

روسیه شاید هیچ وقت تروری اینقدر جنجالی و در موقعیتی چنین حساس را به‌خود ندیده است.

تقسیم غنائم زورگیران را به جان هم انداخت

اعضای باند زورگیری جنوب پایتخت بعد از چندین فقره سرقت بر سر تقسیم اموال مسروقه به جان یکدیگر افتادند که همین درگیری خونین باعث دستگیری‌شان شد.

پورعلی گنجی قراردادش با تیان‌جین را امضا کرد

همشهری آنلاین: مرتضی پورعلی گنجی، پدیده ایران در مسابقات جام ملت‌های آسیا به تیم نیان جین چین منتقل شد

آیسسکو خواستار حمایت بین المللی از میراث فرهنگی عراق شد

همشهری آنلاین: سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان کنفراس اسلامی (آیسسکو) ضمن محکوم کردن حمله گروهک تروریستی داعش به موزه شهر موصل و ویران کردن آثار باستانی آن شهر، خواستار حمایت بین المللی از میراث فرهنگی عراق و سوریه شد.

اجرای دوباره «بیوه‌های غمگین» با بازی گلاب آدینه

همشهری آنلاین: شهاب حسین‌پور در تدارک بازتولید «بیوه‌های غمگین سالار جنگ» و به صحنه بردن نمایش «یک زندگی بهتر» است.

کارگزاران نمی‌توانند اوراق مسکن را گران‌تر بفروشند

فرابورس ایران اعلام کرد: هیچ‌یک از کارگزاران عضو فرابورس نمی‌توانند با رقمی بالاتر از قیمت روز، اوراق تسهیلات مسکن را به خریداران واگذار کنند.

«گاو» نوروز در سینماها جان می‌گیرد

همشهری آنلاین: فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی پس از ۴۵سال در نوروز ۹۴ در سینماها اکران می‌شود.

ظرفیت حضور ایران در بی‌ینال ونیز ۲۰ برابر شد

همشهری آنلاین: مجید ملانوروزی مدیر کل هنرهای تجسمی وزارت ارشاد از حضور متفاوت ایران در بی ینال جهانی ونیز و ارائه آثار ۳۰ هنرمند ایرانی در پنجاه و ششمین دوره این رویداد بین المللی خبر داد.

بخش‌های خبری صداوسیما افزایش می‌یابد

همشهری آنلاین: معاون خبر سازمان صداوسیما از افزایش ۶۵ درصدی بخش‌های خبری خبر داد.

تصویب چهار بند از قانون انتخابات در مجمع تشخیص

همشهری آنلاین: مجمع تشخیص مصلحت نظام در جلسه خود چهار بند از قانون انتخابات را تصویب کرد.

قطار ثروتمندان به ایران برمی‌گردد

همشهری آنلاین: قطار اکسپرس دانوب، "عقاب طلایی" فروردین سال ۹۴ بار دیگر سفرش را به ایران با همراهی گردشگرانی از اروپا، آمریکا و استرالیا آغاز می‌کند.

ابلاغ شیوه نامه ساماندهی نیروی انسانی تا پایان اسفند ماه

همشهری آنلاین: رییس مرکز نیروی انسانی و فناوری اطلاعات آموزش و پرورش از ابلاغ شیوه نامه ساماندهی نیروی انسانی تا پایان اسفند ماه خبر داد.

توصیه‌هایی برای رفع دندان قروچه در خواب

همشهری آنلاین: ساییدن دندان‌ها بر روی هم که به اصطلاح پزشکی «دندان قروچه» گفته می‌شود بیشتر حین خواب روی می‌دهد و زمانی می‌توان آن را متوقف ساخت که ابتدا شخص متوجه شود و بعد برخی شرایط را که از مهمترین آنها کاهش تنش روزانه است رعایت کرد.

فرمانده نیروی دریایی ارتش به قزاقستان می‌رود

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در صدر هیاتی به دعوت فرمانده نیروی دریایی کشور قزاقستان، فردا - یکشنبه - عازم این کشور می شود.

جزئیات جشن ۸۰ سالگی دانشگاه تهران

همشهری آنلاین: جشن هشتادمین سالگرد آغاز کار دانشگاه تهران دوشنبه ۱۱ اسفند ماه با حضور میهمانان داخلی و خارجی در تالار فردوسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی این دانشگاه برگزار می‌شود.

شهادت یک جانباز ۷۰ درصد

همشهری آنلاین: نوروز خسته‌بند جانباز ۷۰ درصد جنگ تحمیلی به خیل شهدا پیوست.