یکشنبه 7 دی 1393 | به روز شده: 10 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 00:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

کودکان سوریه و عراق؛ طعمه‌های مرگ داعش

سعید بارهو قبل از شروع خشونت‌ها در سوریه نوجوانی مثل بقیه هم سن و سال‌های خودش در کشورهای دیگر بود؛ فوتبال بازی می‌کرد، فیلم می‌دید و رؤیای رفتن به دانشگاه برای ادامه تحصیل را داشت.

دولت به‌دنبال تأمین مسکن برای ۴ دهک پایین جامعه

معاون وزیر راه و شهرسازی از برنامه دولت در تأمین مسکن برای ۴دهک پایین جامعه خبر داد و گفت: حمایت برای تولید مسکن با استفاده از امکانات دولتی تنها برای افرادی ایجاد می‌شود که بضاعت مالی و پس انداز کافی برای خرید و ساخت مسکن ندارند.

ممنوع‌الخروجی بدهکاران به دولت رفع می‌شود

نمایندگان مجلس به دولت اجازه دادند ممنوع‌الخروجی کسانی که بدهی آنها به دولت کمتر از طلبشان است را تا پایان سال ۹۵ متوقف و محدودیت خروج مدیران اشخاص یادشده از کشور را برطرف کند.

جزئیات فرار مرگبار ۳ تبهکار

ماموران گشت پلیس شهرستان خمین وقتی به یک خودروی پرشیا به‌خاطر سرعت بالایش دستور ایست دادند تصور نمی‌کردند که این ماجرا شروع فرار خونین مردان مسلح باشد.

بازگشت مردان آهنین به تلویزیون

همشهری آنلاین: محمود شهریاری از ضبط سری جدید برنامه مردان آهنین با عنوان «مردان پولادی» برای نوروز ۹۴ خبر داد و اظهار امیدواری کرد که این برنامه نوروز امسال از شبکه سه سیما به روی آنتن برود.

جوان افغان گروگان ۱۰ میلیونی قاچاقچیان انسان

پلیس به‌دنبال دستگیری قاچاقچیان انسان است که بعد از قاچاق چند مرد افغان به داخل کشور یکی از آنها را گروگان گرفته و ۱۰ میلیون تومان باج‌خواهی کرده‌اند.

آشنایی با ستاد دیه و کمک به زندانیان کل کشور

همشهری آنلاین: ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند یکی از بزرگترین نهادهای مردمی کشور است که به دنبال حل مشکلات مالی زندانیان جرائم غیر عمد تشکیل شده است.

تظاهرات گسترده در غزه به مناسبت روز ملی پایان محاصره

همشهری آنلاین: جمع زیادی از فلسطینی‌ها در مراسم روز ملی پایان محاصره با برپایی راهپیمایی گسترده‌ای از شمال تا جنوب نوار غزه خواهان پایان محاصره غزه و بازسازی هرچه سریعتر آن شدند.

قانون‌مدارها هزینه رانندگان پرخطر را می‌پردازند!

همشهری آنلاین: نحوه نرخ‌گذاری بیمه اتومبیل در ایران که عمدتاً با در نظر گرفتن ویژگی‌های خودرو و کاربری آن صورت می‌گیرد و ویژگی‌های راننده را در نظر نمی‌گیرد، موجب شده تا بسیاری از افراد که کمتر از خودروی شخصی استفاده می‌کنند یا با رعایت احتیاط در رانندگی، ریسک بسیار پایینی دارند، هزینه‌های ناشی از رانندگی غیرمحتاطانه و عدم رعایت قوانین توسط رانندگان پرریسک را بپردازند.

نگاهی به سه نمایش حاضر در سوگواره خمسه

همشهری آنلاین: سه نمایش «اسب‌های سرکش» کاری از علی محمد رادمنش، نمایش «دونه کفترم نذریه» کاری از کاوه مهدوی و نمایش «واقعه‌خوانی روز سی‌ام صفر» نوشته فرهاد ارشاد و به کارگردانی برکه فروتن آثاری هستند که در سوگواره خمسه روی صحنه رفته‌اند.

بررسی خلاقیت در معماری و تولید معماری ایرانی اسلامی

همشهری آنلاین: سیزدهمین نشست از سلسله نشستهای معماری «بنیاد معماری انقلاب اسلامی» با موضوع خلاقیت در معماری وتولید معماری ایرانی- اسلامی برگزار می‌شود.

صداپیشه «گوریل انگوری» و «یوگی و دوستان» درگذشت

همشهری آنلاین: زنده یاد «صادق ماهرو» در سن ۷۵ سالگی در شهر کلن آلمان بدرود حیات گفت.

کاهش شدید قیمت مواد مخدردر افغانستان؛ ثبات قیمت در ایران

رئیس پلیس مبارزه با مواد‌مخدر با اعلام کاهش تقاضای مواد‌مخدر در کشورمان، از اُفت شدید قیمت مواد‌مخدر در افغانستان و ثبات قیمت این مواد در کشور خبر داد.

مرکز نمایش‌های آئینی پایتخت تا پایان سال افتتاح می‌شود

همشهری آنلاین: معاون برنامه ریزی و توسعه شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران از افتتاح و بهره برداری از مرکز نمایش‌های آئینی تا پایان سال خبر داد.

شهرداری اراک قهرمان لیگ سپک تاکرای زیر ۲۰ سال بانوان شد

همشهری آنلاین: نخستین دوره رقابت‌های لیگ سپک تاکرای بانوان (زیر ۲۰ سال) با قهرمانی تیم شهرداری اراک به پایان رسید.

رونمایی از نقاشی‌های سالوادور دالی ایران

همشهری آنلاین: در مراسم افتتاح نمایشگاه «همسفر با علی اکبر صادقی» اکبر عالمی از این هنرمند به عنوان سالوادور دالی ایران یاد کرد و دیگر هنرمندان نیز او را هنرمندی تکرار نشدنی در هنرهای تجسمی ایران توصیف کردند.

۱۰ سال دیگر واردکننده انرژی می‌شویم

رضا کربلایی: مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی‌ مصرف سوخت با خاطرنشان کردن مصرف بالای انرژی در ایران، هشدار داد: درصورتی که روند فعلی مصرف انرژی در کشور ادامه یابد، بین سال‌های ۱۴۰۰تا ۱۴۰۴ایران به وارد‌کننده انرژی تبدیل خواهد شد.