چهارشنبه 1 مرداد 1393 | به روز شده: 7 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 01:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی حمایت از غزه اعلام شد

همشهری‌آنلاین: در آستانه روز جهانی قدس اسامی هنرمندان حاضر در گردهمایی هنرمندان در حمایت از مردم مظلوم غزه که به همت انجمن سینمای جوان مقاومت و سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران برگزار می‌شود، اعلام شد.

نظردیوان محاسبات درباره رانت ۶۵۰ میلیون یورویی

دادستان دیوان محاسبات پس از بررسی پرونده شائبه رانت ۶۵۰ میلیون یورویی، تصمیم نهایی خود را در مورد این پرونده اعلام کرد.

عکس روز: کشتار را متوقف کنید

همشهری آنلاین: تظاهرکنندگان ژاپنی شمع در دست در تظاهراتی در روز ۲۱ ژوئیه (۳۰ تیر) بر ضد حمله نظامی رژیم صهیونیستی به نواز غزه با پلاکارد: کشتار در عزه را متوقف کنید. ژاپن نگران است.

ادامه کشتار در غزه، رایزنی برای آتش‌بس در قاهره

حتی پزشکان و خبرنگارانی که آموزش دیده‌اند تا احساس‌شان را برای هنگام کار کنترل کنند هم دیگر تاب دیدن تن‌های پاره‌پاره و جسدهای بی‌سر کشته‌های غزه را ندارند؛ قتل عام طی ۲روز گذشته در شرق غزه از سوی رژیم صهیونیستی به حدی وحشتناک بوده که حتی سیل‌اشک امان خبرنگاران و پزشکان حاضر در غزه را هم بریده است.

محاکمه جوانی که در یک‌ماه مرتکب ۲ جنایت شد

پسر شروری که متهم است در کمتر از یک‌ماه در جریان ۲درگیری ۲نفر را به قتل رسانده است در جلسه محاکمه اتهامش را پذیرفت و جزئیات این دو جنایت را شرح داد.

وعده وزیر خارجه آمریکا در قاهره برای کمک به مردم غزه

همشهری‌آنلاین: وزیر خارجه آمریکا در سفرش به قاهره برای بررسی شرایط برقراری آتش‌بس در غزه وعده کمک ۴۷ میلیون دلاری به غیرنظامیان غزه را داده است.

روایت یک شاهد عینی از نسل کشی غزه

عبدالله آلبوغبیش: یافتن امکان ارتباطی در داخل غزه، این روزها ازهمیشه سخت‌تر است.

انفجار باتری موبایل

توکیو> مردی که به‌نظر می‌رسد اهل یکی از کشور‌های آسیای‌شرقی باشد پس از اینکه با چکش به یک باتری موبایل ضربه‌ زد موجب یک انفجار و آتش گرفتن تخته چوبی شد که جلوی خود نگه داشته بود.

پایان ۵ روز گروگانگیری پسربچه ۳ ساله در شیراز

۳ مرد و یک زن همدست شدند تا با ربودن پسربچه‌ای ۳ ساله دست به اخاذی ۳۵۰ میلیون تومانی از خانواده‌اش بزنند.

شارژ ۲ هزار تومانی ۲ میلیون آب خورد

مرد جوان زمانی که می‌خواست شارژ تلفن همراه را به‌صورت اینترنتی خریداری کند خبر نداشت وارد سایت جعلی تبهکارانی شده که قصد سرقت از حسابش را دارند.

بخشش پدر زن قاتل

مردی که در جریان درگیری با دامادش او را با ضربه چاقو به قتل رسانده بود ۴سال بعد از این حادثه از سوی پدر و مادر دامادش بخشیده شد.

برخورد با روسیه؛ معضل تازه اتحادیه اروپا

محمد کرباسی :آتشی که با شلیک موشک به پرواز MH۱۷ هواپیمایی مالزی روشن شد هنوز هم میان روسیه و غرب روشن است و حالا شعله‌های آن در میدان سیاست و اقتصاد حتی به میان مقام‌های اروپا رسیده است.

لذت و خطر در رانندگی

علیرضا اسماعیلی: رفتارهای نامتعارف رانندگان به دلیل عواملی است که شناخت آن می‌تواند در کاهش حوادث رانندگی موثر باشد.

رشد ۶۳۵ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۶۳۵ واحد افزایش یافت و به ۷۴ هزارو ۵۲۶ واحد رسید.

۲ طرح ویژه فرابورس برای تثبیت قیمت وام مسکن

قیمت اوراق تسهیلات مسکن در فرابورس از مرز ۹۷هزارو۳۰۰ تومان هم عبور کرد، بر این اساس شرکت فرابورس ایران دست به‌کار شد و طرحی را به ۲شورای بورس و پول و اعتبار فرستاد که درصورت به تعادل رسیدن روند عرضه و تقاضا قیمت این اوراق کاهش می‌یابد.

سلامت بدن با یک کف دست نان

آرش نهاوندی: نان حاوی مقادیر معتنابهی روی‌، آهن و کلسیم است که مصرف آن می‌تواند پیشگیری‌کننده و بازدارنده باشد.

ضرورت اهدای خون در ‌ماه رمضان

مسئولان و کارشناسان سازمان انتقال خون ایران از مردم می‌خواهند که بیماران نیازمند به خون را در ‌ماه مبارک رمضان تنها نگذارند.

۳۱ تیر؛ باد شدید و افزایش دما در راه است

همشهری آنلاین: بر اساس تحلیل آخرین نقشه‌های پیش‌یابی روزهای سه شنبه (۳۱ تیر) و چهارشنبه شاهد وزش باد نسبتا شدید در استان‌های سمنان، جنوب خراسان رضوی، شمال شرق اصفهان، قم، مرکزی، البرز، تهران خواهیم بود و دمای هوا نیز افزایش خواهد یافت.