دوشنبه 6 مرداد 1393 | به روز شده: 7 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 01:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

ماجرای خواندنی نماز عید فطر سال ۲۰۱ هجری

همشهری آنلاین: سال ۲۰۱ هجری امام رضا (ع) بالاجبار ولایتعهدی را پذیرفت و به مرو آمد. ماه رمضان که تمام شد، مأمون از امام خواست نماز عید فطر را اقامه کنند اما حضرت قبول نکرد. قاصد میان آن دو در رفت آمد بود تا اینکه امام رضا (ع) با این شرط که مانند جدش رسول الله (ص) نماز عید بخواند، این امر را قبول کرد.

هر روز بدون معصیت برای انسان عید است؛ عید فطر عید بندگی است

همشهری آنلاین: یک عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی با بیان اینکه عید فطر عید عبودیت و بندگی است، گفت: انسان باید از فرصت ماه رمضان استفاده کند و مشغول پرداختن به امور لهو و لعب نشود، زیرا ماه رمضان به عنوان سرمایه بزرگ کمال را پشت سر گذاشته است و حضرت امیر (ع) می‌فرمایند برای مسلمان هر روزی می‌تواند عید باشد به شرط اینکه در آن روز گناه و معصیت نکند.

رمضان شیرین

گردون> ماه رمضان که از راه می رسد، وقتی از کنار شیرینی‌فروشی عبور کنی، تابلوی زولبیا و بامیه‌ی تازه وسوسه‌ات می‌کند کمی زولبیا و بامیه بخری. انگار رنگ و بوی سفره‌ی افطار با این شیرینی خوش‌رنگ و لعاب کامل می‌شود. اما این شیرینی در استان گیلان رقیبی ۳۰۰ ساله دارد!

​پنجاه‌ و یکمین شماره ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شد

همشهری‌آنلاین: پنجاه‌ و یکمین شماره ماهنامه تخصصی مدیریت ارتباطات به صاحب‌امتیازی و مدیرمسؤولی امیر عباس تقی‌پور و سردبیری امیر لعلی منتشر شد.

بره یک چشم

استانبول: به دنیا آمدن بره‌ای که یک چشم بزرگ وسط پیشانی‌اش دارد بسیاری از خبرگزاری‌های جهان را به مقایسه آن با سیکلوپ‌ها (غول‌های یک‌چشم در اسطوره‌های یونان) وا‌داشت.

زندگینامه: کیفر ساترلند (۱۹۶۶-)

همشهری آنلاین-مهدی تهرانی: اگرچه در دنیا کیفر ساترلند را با مجموعه تلویزیونی ۲۴ و کاراکتر جک باور می شناسند اما این بازیگر انگلیسی الاصل سوابق سینمایی ممتازی نیز دارد.

بز سیستان جهانی شد

حدود ۵۰ کیلومتری زابل، در استان سیستان و بلوچستان، شهری است که ایرانیان بیش از ۵۰۰۰ سال پیش، در آن زندگی می‌کردند. نام این شهر، گم شده و چون در آتش‌سوزی از بین رفته، به شهرسوخته معروف است.

سبک‌ترین صندلی چرخدار برقی جهان

همشهری آنلاین: داشتن یک صندلی چرخدار قوی برقی بادوام برای افرادی که به کلی ناتوان از راه رفتن هستند، گاهی از ضروریات است. اما افرادی که فقط محددیت حرکت دارند، اغلب به وسیله‌ای نیاز دارند که تاحدی میزان نیازشان به راه رفتن برای انجام دادن کارها را کاهش دهد.

تاکید فرمانده سابق سپاه قدس به تسلیح کرانه باختری و منطقه اشغالی

همشهری آنلاین: سردار وحیدی، توصیه مقام معظم رهبری بر مسلح کرانه باختری را تدبیری برای متفاوت کردن صحنه تحولات در فلسطین خواند و گفت که باید دولت‌های اسلامی و ایران از تمام تلاش خود برای تسلیح منطقه اشغالی۱۹۷۸ و کرانه باختری استفاده کنند.

اصطلاح‌نامه عرفان نظری منتشر شد

همشهری آنلاین: «اصطلاح‌نامه عرفان نظری» در دو جلد و توسط مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) منتشر شد.

آسان‌ترین انتخاب برای ترساندن

اسلو> ‌ فیلمی که از یک نروژی در فضای اینترنت منتشر شده نشان می‌دهد آقای اندرسون که از هر حرکت ناگهانی می‌ترسد همچنان رکورد‌دار ترسو بودن است.

سرگردانی مسافران میان ‌شماره‌های امداد‌ جاده‌ای

تصادف و حادثه هنوز هم همان شتری است که ممکن است روزی در خانه هر کدام از ما بخوابد.

مناطق عملیاتی شمال‌غرب در یک نگاه

همشهری آنلاین: ارتفاعات مرزی «بلفت و دوپازا» از جمله مناطق مورد بازدید زائران کاروان‌های راهیان نور شمال‌غرب است.

شورای امنیت، تنها مرجع رسیدگی به جنایات اسرائیل

به‌دنبال جنایات اخیر صهیونیست‌ها در غزه، اتهام جنایت جنگی علیه این رژیم مطرح شده‌است.

درباره مجموعه تلویزیونی ۲۴

همشهری آنلاین- مهدی تهرانی: فصل اول سریال ۲۴ وقتی در سال ۲۰۰۱ به نمایش درآمد؛ مخاطبان بسیاری جذب‌کرد. جالب اینجا بود که همزمان با پخش ۲۴ در آمریکای شمالی و کانادا این سریال در بیش از ۱۲۱ کشور دیگر نیز همزمان نمایش داده می‌شد.

نوزاد زنده از مادر شهید فلسطینی

دیرالبلح: مادر باردار فلسطینی پس از حمله موشکی صهیونیست‌ها به غزه به شهادت رسید اما در بیمارستان نوزادی سالم به دنیا آورد. پزشکان این بیمارستان نیز زنده ماندن جنین این مادر ۲۳ ساله را معجزه‌ دانستند.

تمسک به قرآن یگانه راه غلبه بر شیاطین عصر حاضر است

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده کل سپاه گفت: در شرایط امروز که شیاطین انسی از ابزارهای قوی و دقیقی برای هدایت افراد از از سمت نور به ظلمت استفاده می کنند تمسک به قرآن تنها راهی است که این روند را معکوس می کند.

اعطای وام برای برقی شدن موتورسیکلت‌ها

طرح جایگزینی موتورسیکلت‌های برقی با بنزینی در محدوده بازار تهران به‌زودی اجرایی می‌شود.