شنبه 11 بهمن 1393 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 00:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

تهرانگردان به دیدار مسافر چشمه‌علی رفتند

احمد مسجدجامعی برای چهارمین بار تهرانگردی خود را به منطقه ۱۲ اختصاص داد؛ منطقه‌ای که در دل پایتخت، میراث بسیاری را دارد و در هفته‌های اخیر با کشف اسکلتی قدیمی باز هم خبرساز شد.

وقتی همراهتان را دزد می‌برد

محسن رخش خورشید: لحظه‌ای که دست‌ات را روی جیب می‌گذاری و برجستگی گوشی را حس نمی‌کنی، یکباره دلت فرو می‌ریزد.

سرمقاله روزنامه‌های ۱۱ بهمن

همشهری آنلاین: چک برگشتی، حاشیه‌های افشاگری در حوزه فساد و ... از جمله موضوعاتی بودند که در ستون سرمقاله برخی از روزنامه‌های

اختلاف نظر درباره مجوز استخدام در آموزش و پرورش

درحالی‌که چند روز گذشته معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور تأکید کرد آموزش و پرورش برای جذب نیرو هیچ محدودیت قانونی ندارد، حالا معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش با اعلام اینکه آموزش‌وپرورش هیچ ردیف استخدامی ندارد از مجلس خواسته است برای مورد خاص استخدام معلمان پیش دبستانی مصوبه بدهد.

قدکوتاهی ایرانیان، بهای گزاف حذف شیر

وزیر بهداشت نسبت به کوتاه‌شدن قد ایرانیان در آینده به‌دلیل عدم‌مصرف شیر هشدار داد و گفت مصرف کم شیر در کشور ریشه فرهنگی دارد.

زنگ خطر برای گسترش یک سرطان زنانه

افزایش ابتلای زنان به سرطان دهانه رحم (سرویکس) در کشور زنگ خطر را درخصوص این بیماری به صدا در آورده است.

سود بلدرچین؛ حداقل ۳۰ درصد

حامد فرحبخش: اگر سرمایه اولیه زیادی ندارید ولی درعوض حاضرید برای داشتن یک شغل سودآور، شب و روز بدون نق‌زدن کار کنید، اگر از بودن در کنار پرنده‌ها حالتان بد نمی‌شود و در مقابل عاشق آنها هستید و علاوه بر آن دنبال یک شبه پولدار شدن هم نیستید، یک پیشنهاد خیلی خوب برایتان داریم؛ پرورش بلدرچین.

بی‌بی‌ قصه‌هایش را می‌دوزد

حورا نژادصداقت: چادرش را مرتب می‌کند و می‌گوید: «نزدیک ۹۰سال سن دارم! ولی چه عمری؟

تیم‌های ایران به مقام قهرمانی کشتی بین‌المللی جام یادگار امام (ره) دست یافتند

همشهری آنلاین: تیم‌های کشتی آزاد و فرنگی نوجوانان ایران قهرمان رقابت‌های بین‌المللی کشتی جام یادگار امام (ره) در مشهد شدند.

۷۶گونه جانوری ایران در فهرست قرمز

مدیرکل دفتر تنوع زیستی و حیات وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به اینکه حدود هزار و ۱۴۰گونه جانوری مهره دار در ۵ رده پستانداران، پرندگان، دوزیستان، خزندگان و آبزیان آب‌های داخلی در کشور وجود دارد می‌گوید که براساس فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت(IUCN) حدود ۷۶گونه از ۱۴۰گونه جانوری در معرض تهدید هستند.

جام چوگان فجر بانوان با برتری تیم نوروز آباد به پایان رسید

همشهری آنلاین: به مناسبت دهه مبارک فجر تیم‌های چوگان بانوان نوروزآباد و کانون چوگان البرز روز جمعه ۱۰ بهمن ۱۳۹۳ در یک بازی دوستانه به مصاف یکدیگر رفتند.

مرور خویشتن

امیر مولایی: روانشناسی سرآمد عرصه‌هایی است که در قرن بیستم، جهان را تکان دادند.

پایان لیگ برتر والیبال جوانان با قهرمانی پیکان

همشهری آنلاین: تیم‌های پیکان تهران، شهرداری ارومیه و تعاون گنبد رتبه‌های اول تا سوم لیگ برتر والیبال جوانان سال ۹۳ را به دست آوردند.

آشنایی با خواص آب برنج

همشهری آنلاین: آب برنج برخلاف تصور ما خوش طعم بوده و حتی برای رفع مشکلات گوارشی مفید است. در این مطلب چند خاصیت مهم آب برنج را عنوان می‌کنیم. لطفا با ما همراه باشید.

لبخندی که با گلوله هم محو نشد!

سید عماد حسینی: وقتی گفت‌وگویشان در رابطه با سجایای اخلاقی و خاطراتشان از سردار شهید حمید تقوی فر آغاز شد گذشت زمان را احساس نکردند تا با صدای زنگ تلفن متوجه شدند که ۳ ساعت است درباره شهید تقوی سرگرم سخن گفتن هستند.

۱۱ بهمن؛ خبر اول روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌ آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های صبح ایران به صحبت های رئیس‌ جمهور، فهرست نمایندگانی که از رحیمی پول گرفته‌اند و نام‌شان در دست اوست، تعویق تحریم ایران، حرف‌ها و بغض مطهری، صحبت‌های عارف درباره وفادارتر بودن اصلاح‌طلبان به ارزش‌های انقلاب، صحبت‌های فرمانده سپاه درخصوص یکی‌بودن مواضع ایران و حزب‌الله دربرابر رژیم صهیونیستی، افزایش ریزگردها در خوزستان و فروش کارتی آب در خراسان رضوی اختصاص دارد:

۱۱ بهمن؛ مهم‌ترین خبر روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌ آنلاین: روزنامه‌های ورزشی امروز صبح ایران در تیتر یک‌شان به صحبت‌های قلعه‌نویی درباره کی روش، نظر دایی درباره آزمون، و بازی‌های دیروز لیگ پرداخته‌اند: