دوشنبه 28 مهر 1393 | به روز شده: 43 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 28 مهر 1389 - 00:24:09 | کد مطلب: 118707 چاپ

آشنایی با نقش برجسته سر مشهد - فارس

فرهنگ و تاریخ > میراث‌ ایران - محمد ملاحسینی:
روستای سرمشهد از توابع بخش جره و بالاده در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان کازرون و 220 کیلومتری شیراز در استان فارس، قرار دارد

سرزمین پیرامون روستای سرمشهد، از جمله نواحی مورد علاقة دودمان هخامنشی و ساسانی بوده است. نقش برجسته بهرام دوم اثر تاریخی منحصر به فردی است که در انتهای روستای سرمشهد و در دیواره کوه آغاجری و در ارتفاع 23 متری حجاری شده است.

 

این نقش برجسته مربوط به پنجمین پادشاه ساسانی بهرام دوم می باشد. در این اثر زیبا که متاسفانه قسمت‌های بیشتر آن از بین رفته، بهرام به خاطر محافظت از فرزند و همسرش در حال جدال با دو شیر نر مشاهده می‌شود. این اثر در ابعاد ۵/۴ در ۲ متر می‌باشد.

تاج بهرام با دوبال در طرفین وگوی بزرگی روی آن واقع شده است، موهای او مجعد و بلند از دو طرف تاج بیرون زده وگوشواری در گوش وگردنبندی در گردن او دیده می‌شود.

ریش او در زیر چانه بسته شده ودر صورت مصمم وی آثار شجاعت به خوبی موج می زند. شلوار او مانند دیگر شاهان ساسانی پرچین و گشاد و شنلی شاهانه روی دوش وی آویخته شده است.

پشت سر بهرام دوم، فرزند جوان وی قرار دارد که متاسفانه صورت وی به سختی قابل مشاهده است و او نیز شمشیری بر کمر دارد و بعد از او ملکه مادر ایستاده که یک دست خود را در دست همسرش بهرام قرار داده وموهای او از زیر تاج بیرون ریخته است. پشت سر ملکه فرد دیگری که صورت او کاملاً تخریب شده ایستاده که گفته می شود کرتیر موبد موبدان معروف است.

شاه ساسانی یکی از دو شیر را کشته و شمشیر خود را تا نیمه در شکم شیر دوم که به طرف وی خیز برداشته فرو کرده است. این نقش برجسته یکی از مهمترین آثار دوران ساسانی می‌باشد.

بهرام دوم پسر بهرام اول پسرشاهپوراول، پنجمین شهریار ساسانی است که در سال‌های ۲۹۳ ۲۷۶ میلادی بر ایران حکومت می‌کرد. نام بهرام در فارسی باستان به صورت ورهران نوشته می شد که این لغت نیز از واژه اوستایی ورثرغنا (ایزد جنگ) به معنای در هم شکننده مقاومت و پیروزمند گرفته شده است.

بهرام قبل از سلطنت با لقب شاهنشاه بزرگ کوشان بر شرق ایران حکومت می کرد. از رویدادهای مهم دوران سلطنت او حمله رومیان و فتح تیسفون توسط آنها به فرماندهی امپراطور کاروس است که خوشبختانه این پیروزی با مرگ امپراطور روم ناکام ماند.

از این شاهنشاه چندین نقش برجسته بر کوهها و صخره های فارس به جای مانده که ۲ نقش آن درشهرستان کازرون در تنگ چوگان و روستای سرمشهد قرار دارد و با احتساب احتمالی نقش قندیل که شبیه دیگر نقش برجسته‌های این پادشاه مخصوصا در برم دلک (جنوب شیراز) تعداد این نقوش برجسته در شهرستان کازرون به ۳ نقش افزایش می یابد.

در بین تصویر ملکه و شاه نقش کرتیربه صورت مردی بدون ریش با موهای صاف و با تصویر قیچی روی کلاه او دیده می شود و دست چپ را روی قبضه شمشیر گذاشته و دست راست را تا مقابل صورت بالا آورده و انگشت اشاره را به نشانه احترام به سمت شاه خم نموده است. در پشت سر ملکه فرد دیگری قرار دارد که حالت او همانند کرتیر است با این تفاوت که بالای نوک کلاه او به سمت جلو خم شده است.

بهرام دوم را می توان شاهی خانواده دوست نامید. تصویر او روی اکثر سکه‌ها و نقوش برجسته به همراه ملکه و گاه فرزند خود دیده می شود.

کتیبه کرتیر:

کتیبه کرتیردر ارتفاع ۲۵ متری سینه کوه ، به طول ۷۰ متر به خط پهلوی نگاشته / ۲۰/۵ متر و عرض ۲ شده و از لحاظ اندازه بزرگترین کتیبه پهلوی عهد ساسانی به شمار می رود و مضمون آن با نوشته پهلوی کتیبه کعبه زرتشت یکسان بوده و مجموع نوشته های پهلوی نقش رجب و نقش رستم را در بر دارد. کتیبه سرمشهد، یکی از چهار کتیبه پهلوی کرتیر، موبد موبدان است.

کرتیر از روحانیون بزرگ و متنفذ دربار ساسانیان است و در زمان شاپوراول مقام هیربدی (رئیس آتشکده) را داشته، در زمان بهرام دوم به مقام موبدان موبدی می‌رسد، 3 کتیبه پهلوی او، یکی در نقش رجب، دیگری در نقش رستم، پشت سر نقش شاپور و والرین و چهارمی در زیر کتیبه پهلوی شاپور بربدنه کعبه زرتشت نگاشته شده است.

کرتیر روی نقوش برجسته به صورت مردی بدون ریش با شمشیری آویخته بر کمر و نقش قیچی بر روی کلاهش دیده می شود. کرتیر با نشان قیچی به روی کلاهش به عنوان بزرگترین قاضی دولت ساسانی درعصر خود قلمداد شده است.

انتخاب سردبیر

آشفتگی عربستان و ترکیه ازتحرکات دیپلماتیک ایران

نخست‌وزیر عراق و وزیر دفاع لبنان ۲۸ مهر در ایران هستند.

پایه‌های لرزان تحریم

در روزهای اخیر دادگاهی در انگلستان تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه بابک زنجانی و ۶ شرکت ایرانی ازجمله شرکت ملی نفتکش را لغو کرد.

نگاه منطقه‌گرا به تقویت لبنان و عراق

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه: مربعی از کشورهای ایران، لبنان، سوریه و عراق پس از شکل‌گیری بحران ۲۰۱۱ در سوریه و به‌دنبال آن ظهور و گسترش پدیده تروریسم سلفی در منطقه برای دفع خطر وحدت استراتژیک یافته‌اند.

پایان مناقشه اشتغال‌زایی درگرو ارائه آمار بیمه‌شدگان

جنجال آماری بر سر نرخ بیکاری هفته گذشته میان مسئولان دولتی و برخی کارشناسان بازار کار سرگرفت تا همچنان نرخ بیکاری ۹.۵درصدی برای تابستان امسال با تردید مواجه باشد.

دیدن سوپرمن از پنجره هواپیما

منچستر> مسافری در هواپیمای ایرباس ۳۲۰ که بر فراز انگلستان در حال پرواز بود ناگهان فریاد زد که مردی را شبیه سوپرمن دیده که از کنار پنجره‌اش عبور کرده است.

۲۴ درصد سهام بورس تهران شناور شد

میانگین سهام شناور آزاد در بورس تهران برای نخستین بار به ۲۴ درصد رسید.

دادوستد ۹ هزار میلیارد تومان سکه در بورس‌کالا

ارزش معاملات قراردادهای ‌آتی سکه طلا در بورس کالا از مرز ۹ هزار میلیارد تومان عبور کرد.

رشد ۲۶۴ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۲۶۴ واحد افزایش یافت و به ۷۲ هزارو ۲۸۱ واحد رسید.

کالاهای پرمصرف در مسیر گران شدن

قیمت ۵ گروه کالایی پرمصرف در هفته گذشته نسبت به هفته قبل آن در شهر تهران رشد قیمت داشته است و تنها ۲ قلم از کالاهای پرمصرف خانوارهای تهرانی ارزان‌تر و ۳قلم هم بدون تغییر مانده است.

اختصاص دلارهای حساب‌ذخیره ارزی به طرح‌های عمرانی

رئیس‌جمهور در جلسه ستاد هماهنگی اقتصاد مقاومتی از معاونت نظارت راهبردی رئیس‌جمهور خواست نسبت به استفاده از حساب ذخیره ارزی جهت تداوم طرح‌های عمرانی دولت اقدام کند.

اتصال شبکه سراسری راه‌آهن به قطارهای شهری

وزیر راه و شهرسازی بر ضرورت اتصال شبکه سراسری ریلی کشور به شبکه قطارهای شهری تأکید کرد.

شیعیان حوثی پشت دروازه‌های عربستان

مقام‌های عربستان که مدت‌ها به‌دنبال قراردادن مهره‌های خود در یمن بودند اکنون با قدرت گرفتن شیعیان حوثی و تحت کنترل درآمدن مناطق مرزی یمن و عربستان توسط آنها با نگرانی شدید مجبور به آماده باش نیروهای نظامی خود شده‌اند.

بازگشت طوطی پس از ۴‌ سال

لندن> یک طوطی خانگی به نام نایجل پس از ۴ سال ناپدید شدن به خانه صاحبش باز گشت اما این بار نه به زبان و لهجه غلیظ بریتانیایی که اسپانیایی صحبت می‌کرد.

قتل مرد ثروتمند برای تصاحب ارثیه میلیاردی

پیرمرد وقتی به ۲ دوستش گفت که بعد از مرگش خانه میلیاردی او به آنها ارث خواهد رسید، نمی‌دانست این ارثیه نقشه قتل او را به همراه خواهد داشت.

درگیری مرگبار ۲ دوست بر سر طوطی

اختلاف ۲ جوان بر سر یک طوطی به درگیری شدیدی بین آنان تبدیل و موجب قتل یکی از آنها شد.

زخم شایعات بر تن خانواده‌های قربانیان اسیدپاشی

اسیدپاشی‌های سریالی به دختران جوان در اصفهان شایعات زیادی را به‌دنبال داشت.

خزه دریایی تبدیل به سوخت می‌شود

همشهری آنلاین: محققان موفق شدند با استفاده از نوعی خزه دریایی که به وفور در طبیعت وجود دارد سوخت زیستی تولید کنند.

امیر پوردستان: ارتش ایران از آمادگی رزمی بالایی برخوردار است

همشهری آنلاین: فرمانده نیروی زمینی ارتش گفت:‌ امروز ارتش ایران با سرافرازی در منطقه و جهان می‌درخشد و با داشتن سربازان ولایت‌مدار، از آمادگی رزمی بالایی برخوردار بوده و آماده هر نوع فداکاری است.