به گزارش همشهری آنلاین، وقتی صحبت از چربی بدن می‌شود، معمولاً عدد روی ترازو یا افزایش اندازه دور کمر به ذهن می‌رسد؛ اما پژوهش‌های جدید درباره نوعی چربی به نام «چربی قهوه‌ای» توجه محققان را به ارتباط احتمالی میان ترکیب بدن و سلامت روان جلب کرده است.
نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد افرادی که در اسکن‌های پزشکی آن‌ها چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص بوده است، کمتر از سایر افراد با تشخیص ثبت‌شده افسردگی و اختلالات اضطرابی مواجه شده‌اند.
سلامت نیوز نوشت : چربی قهوه‌ای در بخش‌هایی از بدن، از جمله گردن، اطراف استخوان‌های ترقوه و زیر بغل وجود دارد. این بافت هنگام قرار گرفتن در معرض سرما و فعال شدن، گرما تولید می‌کند. چربی قهوه‌ای همچنین قند رادیواکتیو مورد استفاده در برخی تصویربرداری‌های پزشکی را جذب می‌کند و به همین دلیل در تصاویر اسکن قابل مشاهده است.
نیکولاس گومز-بانوی، متخصص غدد و پژوهشگر دانشگاه راکفلر، در گفت‌وگو با ساینس‌آلرت می‌گوید: «آنچه بیش از همه ما را شگفت‌زده کرد، این بود که پیش از این هیچ مطالعه‌ای ارتباط احتمالی میان چربی قهوه‌ای و وضعیت خلقی افراد را مستند نکرده بود.»
این گروه پژوهشی در مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ ارتباط چربی قهوه‌ای را با کاهش میزان ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی بررسی کرده بود. پس از انتشار آن پژوهش، محققان دامنه بررسی‌های خود را گسترش دادند و ارتباط این بافت را با صدها تشخیص پزشکی مورد مطالعه قرار دادند.
چربی قهوه‌ای چه ارتباطی با افسردگی و اضطراب دارد؟
در پژوهشی که نتایج آن در مجله علمی نیچر (Nature) منتشر شده است، سوابق پزشکی بیش از ۱۰۰ هزار بیمار در مرکز سرطان مموریال اسلون کترینگ نیویورک بررسی شد.
محققان تصاویر اسکن PET/CT این بیماران را که با اهداف تشخیصی و درمانی انجام شده بود، در کنار سوابق بیماری‌ها و داروهای مصرفی آن‌ها تحلیل کردند.
برای مقایسه دقیق‌تر، بیماران دارای چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص با افرادی که این بافت در اسکن آن‌ها مشاهده نشده بود، بر اساس سن، جنسیت، شاخص توده بدنی (BMI) و دمای هوای بیرون تطبیق داده شدند.
نتایج نشان داد تشخیص دوره‌های افسردگی در ۵.۴ درصد از افراد دارای چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص ثبت شده بود؛ درحالی‌که این میزان در افراد فاقد چربی قهوه‌ای قابل‌مشاهده به ۸.۲ درصد می‌رسید.
همچنین اختلالات اضطرابی در گروه دارای چربی قهوه‌ای کمتر گزارش شده بود.
محققان برای بررسی دقیق‌تر، عواملی مانند سابقه مصرف سیگار، نوع و مرحله سرطان و درمان‌های دریافت‌شده را نیز در تحلیل‌های آماری خود لحاظ کردند. با وجود این، ارتباط مشاهده‌شده میان چربی قهوه‌ای و تشخیص‌های روان‌پزشکی همچنان برقرار بود.
فعالیت چربی قهوه‌ای در کدام نواحی بدن اهمیت بیشتری دارد؟
پژوهشگران برای بررسی این موضوع که حجم و محل قرارگیری چربی قهوه‌ای تا چه اندازه اهمیت دارد، از هوش مصنوعی کمک گرفتند.
یک ابزار یادگیری ماشین برای اندازه‌گیری حجم چربی قهوه‌ای و میزان جذب گلوکز در حدود ۸۷۰۰ بیمار که این بافت در بدن آن‌ها قابل‌تشخیص بود، مورد استفاده قرار گرفت.
محققان با ترکیب این داده‌ها، میزان فعالیت چربی قهوه‌ای را در شش ناحیه بدن تخمین زدند.
نتایج نشان داد فعالیت بیشتر چربی قهوه‌ای در اطراف زیر بغل، به‌ویژه با وضعیت بهتر سلامت قلبی‌عروقی و متابولیک ارتباط دارد. البته یافته‌های مربوط به افسردگی و اضطراب از مقایسه جداگانه سوابق تشخیصی بیماران به دست آمده بود.
همچنین افرادی که چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص داشتند، مقادیر پایین‌تری از قند خون و شاخص‌های مرتبط با میانگین طولانی‌مدت قند خون را نشان دادند.
گومز-بانوی توضیح می‌دهد: «محتمل‌ترین توضیح این است که افراد دارای چربی قهوه‌ای، وضعیت متابولیک بهتری دارند، توزیع چربی در بدن آن‌ها سالم‌تر است و شاخص‌های التهابی پایین‌تری دارند. تمام این عوامل با پیامدهای روان‌پزشکی بهتر ارتباط داشته‌اند.»
ارتباط داروهای ضدافسردگی با فعالیت چربی قهوه‌ای
یکی دیگر از یافته‌های این پژوهش به ارتباط مصرف برخی داروهای ضدافسردگی با میزان قابل‌تشخیص بودن چربی قهوه‌ای مربوط می‌شد.
محققان دریافتند بیمارانی که داروهای ضدافسردگی گروه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) را مصرف می‌کردند، احتمال کمتری داشت که چربی قهوه‌ای در اسکن آن‌ها قابل‌تشخیص باشد.
این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن تشخیص‌های روان‌پزشکی مرتبط نیز باقی ماند و با نتایج پژوهش‌های پیشین انسانی درباره کاهش فعالیت چربی قهوه‌ای در اثر مصرف این داروها همخوانی داشت.
داروهای گروه SSRI از جمله داروهای رایج برای درمان افسردگی و اختلالات اضطرابی هستند.
می‌توان چربی قهوه‌ای را با دارو فعال کرد؟
پژوهشگران همچنین سوابق دارویی بیماران را بررسی کردند تا مشخص شود آیا برخی داروها می‌توانند فعالیت چربی قهوه‌ای را افزایش دهند یا خیر.
آن‌ها دریافتند بیمارانی که از برخی داروهای کاهنده فشار خون استفاده می‌کردند، بیشتر احتمال داشت چربی قهوه‌ای قابل‌تشخیص داشته باشند.
محققان برای بررسی دقیق‌تر، یکی از این داروها به نام لوزارتان (Losartan) را در آزمایشگاه روی سلول‌های چربی قهوه‌ای کشت‌شده و همچنین در موش‌ها آزمایش کردند.
نتایج نشان داد لوزارتان فعالیت چربی قهوه‌ای را افزایش می‌دهد و موش‌های دریافت‌کننده این دارو انرژی بیشتری مصرف می‌کنند.
البته این آزمایش‌ها برای بررسی تأثیر لوزارتان بر اضطراب یا افسردگی طراحی نشده بودند و نمی‌توان از نتایج آن‌ها درباره اثربخشی این دارو در درمان مشکلات روانی نتیجه‌گیری کرد.
چربی قهوه‌ای از افسردگی و اضطراب پیشگیری می‌کند؟
پژوهشگران تأکید می‌کنند که یافته‌های این مطالعه به معنای اثبات رابطه علت و معلولی میان چربی قهوه‌ای و سلامت روان نیست.
گومز-بانوی می‌گوید: «از آنجا که مطالعه ما گذشته‌نگر است، باید تأکید کنیم که یافته‌ها صرفاً ارتباط میان این عوامل را نشان می‌دهند و رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کنند.»
این پژوهش محدودیت‌هایی نیز دارد. اطلاعات مورد بررسی از بیماران یک مرکز تخصصی سرطان به دست آمده و بیش از سه‌چهارم افراد گروه‌های تطبیق‌یافته را زنان تشکیل می‌دادند. علاوه بر این، نوع سرطان و درمان‌های دریافت‌شده در گروه‌های مختلف یکسان نبودند و با وجود تعدیل آماری، نمی‌توان تأثیر احتمالی این عوامل بر نتایج را به‌طور کامل رد کرد.
پژوهشگران معتقدند برای مشخص شدن نقش چربی قهوه‌ای در سلامت روان، به مطالعات بیشتری نیاز است. گومز-بانوی پیشنهاد می‌کند در کارآزمایی‌های آینده که با هدف فعال‌سازی چربی قهوه‌ای از طریق دارو یا روش‌های دیگر انجام می‌شوند، تغییرات اضطراب و افسردگی بیماران نیز مورد بررسی قرار گیرد.