به گزارش همشهری آنلاین، کمتحرکی آرامآرام در حال تبدیل شدن به یکی از جدیترین بحرانهای سلامت در ایران است؛ بحرانی که فقط به اضافهوزن و چاقی ختم نمیشود و ردپای آن را میتوان در بیماریهای قلبی، دیابت، فشار خون، افسردگی و حتی مرگ زودرس دید. تازهترین گزارش منتشر شده از این حوزه در پایگاه خبری وزارت بهداشت، نشان میدهد بیش از نیمی از ایرانیها فعالیت بدنی کافی ندارند و سبک زندگی کمتحرک در حال گسترش است.
بر اساس گزارش موسسه ملی تحقیقات سلامت، حدود ۵۱ درصد مردم بالای ۱۸ سال کشور کمتر از میزان توصیهشده سازمان جهانی بهداشت تحرک دارند. (این عدد در سال ۱۳۹۵ حدود ۵۶ درصد بوده است) این یعنی میلیونها نفر در معرض خطر بیماریهای غیرواگیر قرار گرفتهاند؛ بیماریهایی که اکنون بیش از ۷۶ درصد بار بیماریها در ایران را تشکیل میدهند.
کارشناسان میگویند استاندارد حداقلی فعالیت بدنی برای حفظ سلامت، دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید است؛ اما زندگی شهری، ساعتهای طولانی نشستن، استفاده زیاد از موبایل و شبکههای اجتماعی و حذف تدریجی ورزش از برنامه روزانه خانوادهها باعث شده بسیاری از مردم حتی به این حداقل هم نرسند.
آمارها نشان میدهد زنان بیش از مردان دچار کمتحرکی هستند و سالمندان، بهویژه افراد بالای ۷۵ سال، بیشترین میزان فعالیت پایین را دارند. کمترین میزان هم در گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال مشاهده شده است. همچنین شهرنشینان نسبت به ساکنان روستاها تحرک کمتری دارند؛ موضوعی که بخشی از آن به سبک زندگی آپارتمانی، ترافیک، کمبود فضاهای ورزشی ارزان و کاهش پیادهروی روزانه برمیگردد.
۵ ساعت اوقات فراغت، ۴۰ دقیقه ورزش
یکی از نکات جالب و البته نگرانکننده این گزارش، وضعیت اوقات فراغت ایرانیهاست. طبق آمارها، مردم بیش از ۵ ساعت در روز اوقات فراغت دارند اما سهم ورزش از این زمان فقط حدود ۴۰ دقیقه است. در مقابل، فعالیتهای کمتحرک مثل تماشای تلویزیون، کار با تلفن همراه و حضور در فضای مجازی سهم بیشتری از وقت مردم را گرفتهاند.
کمتحرکی فقط سلامت مردم را تهدید نمیکند؛ بلکه هزینه اقتصادی سنگینی هم دارد. برآوردها نشان میدهد بیتحرکی در جهان سالانه دهها میلیارد دلار هزینه درمان و کاهش بهرهوری ایجاد میکند. در ایران نیز سالانه حدود ۳۲۰ هزار نفر بر اثر عوارض ناشی از کمتحرکی جان خود را از دست میدهند؛ آماری که اهمیت این بحران را بیشتر نشان میدهد.
در این میان، وضعیت مناطق محروم و روستاها نیز نگرانکننده است. اگرچه بخش زیادی از فعالیت بدنی مردم در محل زندگی انجام میشود، اما بیش از ۹۰ درصد امکانات ورزشی در مناطق شهری قرار دارد و بسیاری از روستاها دسترسی مناسبی به فضاهای ورزشی ندارند.
بیشتر بخوانید
اتفاق نگرانکننده برای افراد بالای ۳۵ سال
بیشتر راه بروید، لاغر میمانید
پاها چه اسراری از سلامت را فاش میکنند؟
این حرکت تمرینی ساده را بیاموزید
در بخشی از این گزارش هم به کاهش روند هزینهکرد خانوارها در حوزه تفریحات، سرگرمی و خدمات فرهنگی طی سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ اشاره شده و این که این کاهش در خانوارهای ساکن مناطق روستایی و محروم بیش از ۵۰ درصد بوده است. همچنین میزان هزینهکرد پایینترین دهک اقتصادی نسبت به بالاترین دهک، حدود چهار برابر کمتر گزارش شده است.
سبک زندگی جامعه هم به سمتی حرکت کرده که ورزش در حال حذف شدن از سبد فراغتی خانوارها و جایگزینی با فعالیتهای غیرفعال است. به عنوان نمونه، در سال ۱۴۰۱ هزینه کرد خانوارهای شهر تهران در غذاخوریها و سلف سرویسهای شهری حدود ۲۲ درصد بیشتر از هزینههای ورزشی بوده است.
چه باید کرد؟
کارشناسان معتقدند برای مقابله با این روند، فقط توصیه به ورزش کافی نیست. توسعه مسیرهای پیادهروی و دوچرخهسواری، افزایش فضاهای ورزشی ارزان، حمایت از ورزش زنان و سالمندان، اجرای برنامههای تحرکی در محیطهای کاری و فرهنگسازی از طریق رسانهها از مهمترین اقداماتی است که میتواند مردم را به تحرک بیشتر تشویق کند.
حالا زنگ خطر کمتحرکی در ایران جدیتر از همیشه به صدا درآمده؛ بحرانی خاموش که اگر سبک زندگی مردم تغییر نکند، میتواند در سالهای آینده هزینههای سنگینتری به سلامت جامعه تحمیل کند.