همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: داروهای نسل جدید درمان دیابت یعنی GLP-۱ها برای بیماران مبتلا بهاضافه وزن، تحولی جدید رقم زده و به کمک کاهش وزن آنها آمده اما این روزها در فضای مجازی و میان افرادی دست به دست میشود که تنها چند کیلو اضافهوزن دارند. نسیم بهشتی، کارشناس تغذیه در گفتگو با همشهری آنلاین با تأکید بر اینکه این داروها برای همه افراد مناسب نیستند، معتقد است تصمیم برای مصرف آنها باید بر اساس وضعیت پزشکی، نه صرفاً عدد ترازو، گرفته شود.
آمپول لاغری برای همه نیست
فردی که تنها چند کیلو اضافهوزن دارد؛ اما از نظر پزشکی در محدوده چاقی قرار نمیگیرد، لزوماً گزینه مناسبی برای مصرف این داروها نیست. به گفته بهشتی، یکی از نامهایی که این روزها بیشتر شنیده میشود، اسپارتینا؛ نام تجاری ایرانی دارویی که ماده مؤثره آن تیرزپاتاید است. تیرزپاتاید در بازار جهانی با نامهایی مانند مونجارو و زیپباند شناخته میشود. این دارو با فعالکردن همزمان گیرندههای GIP و GLP-۱، اشتها و دریافت غذا را کاهش میدهد و علاوه بر کاهش وزن، میتواند بر قند خون و برخی شاخصهای متابولیک نیز اثر بگذارد.
کاهش وزن فقط پایین آمدن عدد ترازو نیست
از نگاه این متخصص تغذیه مسئله فقط وزن نیست و ادامه میدهد: در درمان چاقی باید همزمان به ترکیب بدن، وضعیت تغذیه، سلامت متابولیک و حفظ توده عضلانی توجه کرد؛ چراکه کاهش وزن الزاماً به معنای ازدستدادن چربی خالص نیست. دریافت پروتئین کافی، مصرف مناسب فیبر و ریزمغذیها و انجام تمرینات مقاومتی میتواند به حفظ توده عضلانی کمک کند.
بیشتر بخوانید:
چه زمانی بهترین زمان وزن کردن در روز است؟
آیا آمپولهای لاغری واقعا نتیجهبخش هستند؟ | فقط این افراد مجازند آمپول بزنند
آمپولهای لاغری در یک نگاه؛ آشنایی با انواع و کاربردهای آنها
بهشتی معتقد است کاهش وزن سریع، اگر همراه باتوجهبه ترکیب بدن و دریافت کافی مواد مغذی نباشد، الزاماً به معنای یک نتیجه مطلوب برای سلامت نیست. از همین رو، در طول درمان باید مراقب بود کاهش اشتها باعث حذف بیش از حد وعدههای غذایی یا دریافت ناکافی پروتئین و مواد مغذی نشود.
تجویز دارو
شروع درمان با آمپولهای لاغری باید پس از ارزیابی پزشکی انجام شود. پزشک باتوجهبه شرایط فرد، سابقه بیماریها و داروهای مصرفی ممکن است بررسیهایی مانند قند خون ناشتا، HbA۱c، چربی خون، عملکرد کلیه و کبد، وضعیت تیروئید و سایر آزمایشهای مرتبط را درخواست کند.
از سوی دیگر، نقش متخصص تغذیه نیز در این مسیر اهمیت دارد؛ زیرا رژیم غذایی فرد باید بهگونهای تنظیم شود که در کنار کاهش کالری، پروتئین، فیبر، ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدن تأمین شود.
تهوع، اسهال، یبوست، استفراغ، کاهش اشتها و ناراحتیهای گوارشی از عوارض شایع تیرزپاتاید هستند. در کنار این موارد، مشکلات کیسه صفرا، پانکراتیت و کمآبی بدن نیز از عوارض مهمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
آیا بعد از قطع آمپول، وزن برمیگردد؟
افرادی که پس از یک دوره درمان تیرزپاتاید، دارو را قطع کردند و دارونما دریافت کردند، طی یک سال بهطور متوسط بخشی از وزن ازدسترفته خود را دوباره به دست آوردند؛ در مقابل، ادامه درمان باعث حفظ و حتی افزایش کاهش وزن شد. هدف درمان باید از ابتدا مشخص باشد: کاهش وزن، حفظ عضله، اصلاح سبک زندگی و داشتن برنامهای برای کنترل وزن در بلندمدت.
آیا آمپولهای لاغری روی باروری هم اثر دارند؟
گزارشهایی درباره افزایش بارداری در برخی مصرفکنندگان داروهای کاهش وزن منتشر شده و اصطلاح «Ozempic babies» نیز در رسانهها رواج پیدا کرده است، اما این موضوع به معنای آن نیست که تیرزپاتاید مستقیماً باعث افزایش دوقلوزایی یا افزایش مستقیم باروری میشود.
در برخی افراد مبتلا به چاقی یا اختلالات متابولیک، کاهش وزن و بهبود وضعیت متابولیک میتواند به بهبود باروری کمک کند؛ اما این مسئله با یک اثر مستقیم و قطعی دارو بر باروری تفاوت دارد. از سوی دیگر مصرف تیرزپاتاید در دوران بارداری توصیه نمیشود و به دلیل تأخیر در تخلیه معده میتواند جذب قرصهای ضدبارداری خوراکی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین زنان در سن باروری باید درباره روش مناسب پیشگیری از بارداری با پزشک خود مشورت کنند.