همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: در حالی که مکملها میتوانند در صورت نیاز نقش حیاتی در افزایش سلامت داشته باشند، برخی از کارشناسان هشدار میدهند که با مصرف همزمان یا بی ضابطه و ترکیبی مکملها اکنون در معرض به خطر انداختن سلامت خود هستیم.
دکتر مجید حسن قمی، نایب رئیس انجمن تغذیه ایران در این باره به همشهری میگوید: مصرف همزمان مکملها، بهویژه در دوزهای بالا، میتواند خطراتی به همراه داشته باشد. برخی مواد معدنی برای جذب در بدن از یک مسیر استفاده میکنند و مصرف همزمان آنها باعث رقابت شده و جذب را کاهش میدهد. از سوی دیگر مصرف همزمان کلسیم (مثلا از لبنیات یا مکمل) با مکمل آهن، جذب آهن را به شدت کاهش میدهد. همچنین مصرف همزمان چند مکمل میتواند دوز دریافتی یک ماده را به حد سمی برساند.
این متخصص تغذیه درباره خطرات مصرف همزمان مکملها هم توضیح میدهد: مصرف کلسیم با ویتامین D به همراه یک مولتیویتامین حاوی ویتامین D، میتواند سطح کلسیم ادرار را تا حد تشکیل سنگ کلیه افزایش دهد. همچنین مصرف مکملهای حاوی منیزیم یا کلسیم زیاد با یکدیگر، خطر ابتلا به هیپرمنیزیمی یا هیپرکلسمی (افزایش شدید این مواد در خون) را افزایش میدهد.
به گفته حسن قمی برخی مکملها هم اثر رقیقکنندگی خون دارند و مصرف همزمان آنها با هم یا با داروهای ضدانعقاد، خطر خونریزی را تشدید میکند. مکملهای رقیقکننده خون از جمله وارفارین (دارو)، جینکو بیلوبا، آسپرین و ویتامین E همگی خون را رقیق میکنند و مصرف همزمان خطر خونریزی داخلی یا سکته را افزایش میدهد.
چطور مکملها را ایمن مصرف کنیم؟
این متخصص به اصول کلی برای مصرف ایمن مکملها هم اشاره و عنوان میکند: قبل از شروع هر مکمل جدید، بهویژه اگر داروی خاصی مصرف میکنید، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. لیست کامل مکملهای مصرفی خود را در اختیار پزشک یا متخصص تغذیه قرار دهید. هرگز از دوز توصیهشده روی برچسب یا توسط پزشک یا متخصص تغذیه تجاوز نکنید. برای کاهش تداخلات جذبی (مثلا کلسیم و آهن)، آنها را در ساعات مختلف روز مصرف کنید.
بیشتر بخوانید:
- ویتامینی که برای سالمندان حیاتی است + علائم کمبود آن
- مکمل کلسیم و ویتامین D واقعاً از شکستگی جلوگیری میکنند؟
به تاکید حسن قمی مصرف همزمان مکملها بیخطر نیست و میتواند عواقب جدی برای سلامتی داشته باشد. با آگاهی و مشورت با متخصص، از فواید آنها بهرهمند شوید و از خطرات احتمالی دوری کنید. زمان مصرف و میزان آن کاملا به نوع مکمل بستگی دارد. یک اصل طلایی این است که مصرف منظم و روزانه از مصرف نامنظم در زمان ایدهآل مهمتر است.
بهترین زمان مصرف
حسن قمی درباره زمان مناسب مصرف ویتامینها و مکملها هم توضیح میدهد: ویتامینهای محلول در آب مثل گروه B و C بازه زمانی خاص برای مصرف ندارد اما بهتر است صبحها مصرف شوند. چرا که ویتامینهای گروه B انرژی زا هستند و مصرف شبهنگام ممکن است خواب را مختل کند. زمان مناسب مصرف ویتامینهای محلول در چربی (A, D, E, K) هم همراه با وعدههای غذایی ناهار یا شام است. حتماً همراه با چربی مانند روغن زیتون، آووکادو، مغزیجات مصرف شوند. به دلیل اینکه بدون چربی جذب نمیشوند.
او درباره زمان مناسب مصرف آهن، منیزیم و کلسیم هم میگوید: زمان مناسب مصرف آهن صبح با معده خالی است در این زمان آهن به صورت بهینه جذب میشود. در صورت حساسیت معده، با یک میانوعده سبک مصرف شود. مصرف یک روز در میان، جذب را بهبود میبخشد. منیزیم را نیز شب، ۶۰ تا ۹۰ دقیقه قبل از خواب باید مصرف کرد چرا که خاصیت آرامبخش دارد. کلسیم را نیز همراه با غذا باید مصرف کرد.