به گزارش همشهری آنلاین، استرس پدیدهای شایع در زندگی روزمره ماست و بسیاری از ما باید با آن کنار بیاییم و زندگی کنیم. اما آیا استرس میتواند باعث سردرد شود؟ بله. سردردهای تنشی که با نامهای سردردهای ناشی از انقباض عضلانی یا سردردهای استرسی نیز شناخته میشوند، شایعترین نوع سردرد هستند.
سردردهای تنشی ممکن است به صورت دورهای (اپیزودیک) باشند؛ یعنی کمتر از ۱۵ روز در ماه رخ دهند. اما اگر این سردردها به مدت حداقل سه ماه، ۱۵ روز یا بیشتر در ماه تکرار شوند، «مزمن» تلقی میشوند.
استرس چگونه باعث سردرد میشود؟
پژوهشگران هنوز به طور دقیق نمیدانند چه عاملی باعث بروز سردردهای تنشی میشود. در گذشته، متخصصان علت این سردردها را انقباض و گرفتگی عضلات سر و گردن میدانستند. اما تحقیقات جدیدتر نشان میدهد افرادی که دچار این نوع سردرد میشوند، ممکن است سیستم درد حساستری داشته باشند. درد عضلانی که اغلب همراه با این سردردها بروز میکند، ممکن است ناشی از همین حساسیت باشد، نه علت اصلی آن.
با این حال، استرس همچنان عاملی است که افراد بیش از هر چیز دیگری به عنوان محرک سردرد از آن یاد میکنند. استرس میتواند موجب تغییرات جسمانی شود که به بروز سردرد میانجامند، از جمله:
- انقباض عضلات گردن، شانهها، پوست سر، صورت و فک
- دندانقروچه یا فشردن فکها روی یکدیگر
- اختلالات خواب
- حذف وعدههای غذایی
عوامل استرسزای روانی (مانند افسردگی و اضطراب) و همچنین عوامل استرسزای جسمانی (مانند نشستن طولانیمدت با وضعیت بدنی نامناسب یا فشار آوردن به چشمها) نیز میتوانند منجر به بروز سردردهای ناشی از استرس شوند.
سایر عوامل تحریککننده رایج عبارتند از: مصرف الکل، ننوشیدن آب کافی، مصرف بیش از حد کافئین (یا قطع ناگهانی آن)، و ابتلا به بیماریهایی مانند سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا عفونت سینوسی.
سردردهای ناشی از استرس در میان بزرگسالان و نوجوانانِ بزرگتر شایعتر هستند و شیوع آنها در زنان اندکی بیشتر از مردان است. همچنین، این نوع سردردها ممکن است در برخی خانوادهها شایعتر باشند (جنبه ارثی داشته باشند).
علائم سردرد ناشی از استرس
دردِ ناشی از سردرد استرسی اغلب دور تا دور سر را فرا میگیرد و با احساس فشار در ناحیه پیشانی، شقیقهها، یا در امتداد کنارهها و پشت سر همراه است. شدت درد معمولاً خفیف تا متوسط است و فرد احساس میکند که گویی تسمهای پهن دور سرش سفت شده، یا هر دو طرف سر تحت فشار قرار گرفتهاند.
همچنین ممکن است فرد احساس کند فشاری مداوم بر صورت، سر یا گردنش وارد میشود. پوست سر و عضلات گردن و شانهها نیز ممکن است حساس یا دردناک باشند.
برخی افراد نسبت به نور یا صدا حساس میشوند. با این حال، سردردهای ناشی از استرس بر خلاف میگرن، با علائمی همچون «هاله» یا «اورا» (اختلالات بینایی پیش از سردرد)، حالت تهوع یا استفراغ همراه نیستند.
دردِ سردرد استرسی معمولاً مبهم و یکنواخت است، نه شدید یا ضرباندار. این درد اغلب در هر دو طرف سر احساس میشود و معمولاً با انجام فعالیتهای روزمره، مانند راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها، تشدید نمیشود.
سردرد ناشی از استرس میتواند از ۳۰ دقیقه تا یک هفته طول بکشد، اما معمولاً چهار تا شش ساعت طول میکشد.
چگونه سردرد ناشی از استرس را تسکین دهیم؟
درمان سردردهای ناشی از استرس با شناسایی علت شروع میشود. یک استراتژی خوب این است که هر بار که سردرد را تجربه میکنید، یک دفترچه یادداشت سردرد داشته باشید یا در تقویم یادداشت کنید.
مراقب محرکهای بالقوه استرس مانند کمبود خواب، ساعات کاری طولانی، نشستن طولانی مدت یا احساس اضطراب یا افسردگی باشید.
با گذشت زمان، ممکن است متوجه ارتباط مداوم بین شرایط خاص و سردردهای خود شوید و میتوانید استراتژیهایی برای جلوگیری از محرکها یا تغییر پاسخ خود برای مقابله مؤثرتر با استرس ایجاد کنید.
درمانهای معمول شامل موارد زیر است:
- داروهای مسکن بدون نسخه مانند آسپرین، ایبوپروفن یا استامینوفن
- تسکین تنش عضلانی در نواحی سفت گردن و شانه با ماساژ، گرما یا یخ
- تکنیکهای آرامشبخشی
- تمرینات تنفس عمیق
با این حال، در مصرف مسکنها زیادهروی نکنید. مصرف بیش از حد آنها میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و هنگام قطع مصرف، باعث سردردهای «بازگشتی» شود. بخش سلامت هاروارد توصیه میکند که از این داروها بیش از دو یا سه روز در هفته استفاده نکنید.
اگر بیش از دو بار در هفته به دارو برای سردرد نیاز دارید، سردردهایتان تغییر میکنند یا زندگی روزمرهتان را مختل میکنند، به پزشک مراجعه کنید.
برای سردردی که:
- ناگهان شروع میشود و بسیار شدید است، یا مانند بدترین سردرد زندگیتان به نظر میرسد
- همراه با تب، سفتی گردن، گیجی، تشنج، دوبینی، ضعف، بیحسی یا مشکل در صحبت کردن است،
- به دنبال آسیب سر، به خصوص اگر بدتر شود
باید به اورژانس مراجعه کنید.
نکات پیشگیری از سردرد ناشی از استرس
- با محرکهای سردرد خود آشنا شوید. به عنوان مثال، اگر متوجه شدید که وقتی کمبود خواب دارید، دچار سردرد میشوید، پس از چند شب کمبود خواب، خواب بیشتری را برنامهریزی کنید.
- اگر احساس تحریکپذیری یا اضطراب میکنید، مکث کنید و متوجه شوید که چه اتفاقی در زندگی شما میافتد که ممکن است باعث این احساسات شود. برای شکستن چرخه استرس، یک استراحت در طبیعت را امتحان کنید.
- اگر نمیتوانید به طبیعت بروید، تمرینات آرامشبخش، تنفس عمیق، مدیتیشن ذهنآگاهی، تصویرسازی ذهنی هدایتشده و تمرینات ذهن-بدن مانند تای چی یا یوگای ترمیمی را امتحان کنید.
- بیوفیدبک و رفتاردرمانی شناختی (نوعی گفتاردرمانی) نیز میتوانند به برخی افراد در مدیریت استرس و کاهش سردرد کمک کنند.
- اگر با کامپیوتر کار میکنید یا کارهای نزدیک دیگری انجام میدهید، مرتباً برای کشش گردن و شانههایتان توقف کنید و به وضعیت بدن خود توجه کنید.
- یک سبک زندگی سالم که شامل فعالیت بدنی منظم، غذاهای سالم، آبرسانی کافی، خواب خوب و حمایت اجتماعی باشد نیز به کاهش استرس و سردردهای تنشی کمک میکند.