به گزارش همشهری آنلاین، احمد اسمعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت در همایش بزرگداشت روز جهانی غذا و تغذیه سالم و روز جهانی کاهش اتلاف و ضایعات غذایی، با اشاره به نقش تغذیه در سلامت جامعه بیان کرد: بیش از ۸۰ درصد مرگ‌ومیرها در کشور ناشی از بیماری‌های غیرواگیر است و مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد که تغذیه ناسالم یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در بروز این بیماری‌هاست.
او افزود: سالانه حدود ۴۵۰ تا ۴۶۰ هزار مرگ به دلایل مختلف در کشور رخ می‌دهد که ۳۰ تا ۳۵ درصد آنها به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با عوامل تغذیه‌ای ارتباط دارند. چاقی، مصرف ناکافی غلات کامل، فیبر، میوه و سبزی و دریافت ناکافی اسیدهای چرب امگا ۳ هم از مهم‌ترین مشکلات تغذیه‌ای کشور هستند. اسمعیل‌زاده با هشدار نسبت به افزایش چاقی در کشور گفت: حدود یک‌چهارم کودکان و نوجوانان مدرسه‌ای دچار اضافه‌وزن یا چاقی هستند که این مسئله زنگ خطری برای سلامت آنها در سال‌های آینده است. در جمعیت بزرگسال نیز شیوع اضافه‌وزن و چاقی به ۶۵ تا ۷۰ درصد رسیده؛ یعنی تقریباً از هر ۳ فرد بالای ۱۸ سال، ۲ نفر اضافه‌وزن یا چاقی دارند.
او ادامه داد: تغذیه ناسالم، کم‌تحرکی و استرس از عوامل مؤثر در افزایش چاقی هستند. البته این مشکل محدود به ایران نیست و روند چاقی در بسیاری از کشورهای جهان همچنان افزایشی است.
آمار سوءتغذیه کودکان بعد از ۱۰ سال به‌روز می‌شود
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت درباره وضعیت سوءتغذیه کودکان هم توضیح داد: براساس آخرین بررسی ملی، شیوع لاغری و کوتاه‌قدی در کودکان زیر ۵ سال حدود ۵ درصد بوده است، اما این میانگین کشوری است و در برخی استان‌ها میزان سوءتغذیه به ۱۰ تا ۱۶ درصد هم می‌رسد.
او با بیان اینکه آخرین آمار ملی مربوط به حدود یک دهه قبل است، افزود: امسال پس از ۱۰ سال، پیمایش ملی امنیت غذا و تغذیه انجام خواهد شد تا مشخص شود مشکلات اقتصادی، افزایش قیمت مواد غذایی و شرایط سال‌های اخیر چه تأثیری بر وضعیت تغذیه مردم داشته است.
۲۰ درصد جمعیت درگیر کم‌خونی
او درباره کمبود ریزمغذی‌ها در کشور نیز گفت: شیوع کم‌خونی در گروه‌های مختلف از جمله کودکان، نوجوانان، زنان باردار و زنان در سن باروری حدود ۱۸ تا ۲۲ درصد است. این در حالی است که سال‌ها برنامه مکمل‌یاری آهن در مدارس و غنی‌سازی آرد با آهن و اسیدفولیک اجرا شده است.
به گفته این مسئول، شیوع کم‌خونی در مقایسه با حدود ۲۰ سال قبل از ۳۸ تا ۴۰ درصد به حدود ۲۰ درصد کاهش یافته، اما طی سال‌های اخیر تقریباً در همین محدوده باقی مانده است. به نظر می‌رسد برنامه‌های فعلی دیگر به‌تنهایی برای کاهش بیشتر کم‌خونی کافی نیستند و باید مداخلات جدیدی برای بهبود این شاخص در نظر گرفته شود.
او همچنین درباره کمبود روی در کشور هشدار داد و گفت: ای مساله ناشی از مصرف نان‌هایی است که فرایند تخمیر مناسبی ندارند و حاوی فیتات بالایی هستند و می‌تواند جذب روی و برخی مواد مغذی دیگر را کاهش دهد. کمبود روی همچنان یکی از مشکلات تغذیه‌ای کشور است و وضعیت دقیق آن در پیمایش جدید مشخص خواهد شد.
۶۰ درصد ایرانیان کمبود ویتامین D دارند
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت با اشاره به کاهش نسبی کمبود ویتامین D در کشور بیان کرد: در سال‌های گذشته آمار کمبود این ویتامین در برخی بررسی‌ها به ۷۰ تا ۸۰ درصد می‌رسید، اما داده‌هایی که اکنون در نظام بهداشتی جمع‌آوری می‌شود، نشان می‌دهد این میزان به حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد رسیده است. افزایش آگاهی پزشکان و مردم و اجرای برنامه‌های مکمل‌یاری ویتامین D در مدارس و مراکز بهداشتی در بهبود این وضعیت مؤثر بوده، اما همچنان بیش از نیمی از جمعیت مورد بررسی با کمبود این ویتامین مواجه هستند.
اسمعیل‌زاده تأکید کرد: هدف این است که با تقویت برنامه‌های پیشگیرانه و آموزشی، شیوع کمبود ویتامین D در کشور به کمتر از ۳۰ درصد برسد.
گرانی لبنیات مصرف را کاهش داده است
او یکی دیگر از مشکلات جدی تغذیه‌ای کشور را مصرف پایین لبنیات عنوان کرد و گفت: نیاز روزانه افراد به لبنیات حدود ۲ تا ۳ واحد است، اما بررسی‌های کشوری نشان می‌دهد میانگین مصرف به کمتر از یک واحد در روز رسیده است.
به گفته اسمعیل‌زاده، وضعیت مصرف لبنیات در گروه‌های برخوردار بهتر است، اما در استان‌ها و مناطق کم‌برخوردار شرایط مطلوبی وجود ندارد.
او با تأکید بر نقش قیمت در کاهش مصرف لبنیات بیان کرد: گرانی لبنیات یکی از عوامل بسیار مؤثر در کاهش مصرف این گروه غذایی است. البته باورهای نادرست تغذیه‌ای نیز در این زمینه نقش دارند و باید با آموزش و افزایش آگاهی عمومی اصلاح شوند.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت ادامه داد: برنامه‌هایی مانند شیر مدرسه، حمایت‌های یارانه‌ای و آموزش تغذیه سالم با هدف افزایش مصرف لبنیات در حال پیگیری است.
بیش از نیمی از مردم میوه و سبزی کافی نمی‌خورند
اسمعیل‌زاده با اشاره به پایین بودن مصرف میوه و سبزی در کشور گفت: بیش از ۵۰ درصد مردم به میزان کافی میوه و سبزی مصرف نمی‌کنند، در حالی که این مواد غذایی به دلیل داشتن فیبر، ویتامین‌ها و سایر ترکیبات مفید، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر دارند.
او کاهش مصرف حبوبات را نیز از دیگر نگرانی‌های تغذیه‌ای دانست و افزود: غذاهای سنتی ایرانی مانند آبگوشت، انواع آش و خوراک‌های حاوی حبوبات به‌تدریج جای خود را به فست‌فودها، همبرگر، اسنک‌ها و میان‌وعده‌های ناسالم داده‌اند. این تغییر الگوی غذایی به‌ویژه در میان کودکان، نوجوانان و جوانان نگران‌کننده است.
آمار مصرف چربی‌های مناسب است اما نوع آن خیر!
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت درباره الگوی مصرف چربی در کشور نیز گفت: اگرچه میزان مصرف چربی در مجموع وضعیت نسبتاً مناسبی دارد و اقدامات انجام‌شده برای کاهش اسیدهای چرب ترانس مؤثر بوده، اما همچنان مصرف چربی‌های اشباع بالاتر از حد مطلوب است. از سوی دیگر، دریافت اسیدهای چرب امگا ۳ در کشور کافی نیست. مصرف پایین ماهی و سایر منابع دریایی و الگوی استفاده از روغن‌های خوراکی از عواملی است که باعث شده دریافت این اسیدهای چرب در رژیم غذایی ایرانیان مطلوب نباشد.
فعالیت بیش از ۲ هزار کارشناس تغذیه در شبکه بهداشت
اسمعیل‌زاده در بخش دیگری از سخنانش به برنامه‌های وزارت بهداشت برای اصلاح الگوی تغذیه اشاره کرد و گفت: حمایت تغذیه‌ای از کودکان زیر ۵ سال مبتلا به سوءتغذیه، مکمل‌یاری، اجرای برنامه شیر مدرسه، آموزش تغذیه سالم و توسعه برنامه نان کامل از مهم‌ترین اقدامات در حال اجراست.
او با اشاره به استقرار کارشناسان تغذیه در شبکه بهداشت افزود: ایران از معدود کشورهایی است که کارشناسان تغذیه را در نظام مراقبت‌های اولیه بهداشتی مستقر کرده و اکنون بیش از ۲ هزار کارشناس تغذیه در قالب برنامه تحول سلامت شهری و بیمه روستایی به مردم خدمات ارائه می‌کنند.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت تأکید کرد: این تعداد همچنان کافی نیست و تلاش می‌کنیم با همکاری بخش‌های مرتبط، به ازای هر ۲۰ هزار نفر جمعیت، یک کارشناس تغذیه در شبکه بهداشت مستقر شود.