همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: پیری فقط به گذشت سال‌ها و افزایش عدد روی شناسنامه محدود نمی‌شود. در بدن بعضی افراد، سیستم ایمنی همچنان توانایی سازگاری و دفاع مؤثر را حفظ می‌کند؛ اما در برخی دیگر، تغییرات سلولی ممکن است با التهاب، بیماری‌های مزمن و افزایش خطر مرگ همراه شود. اکنون پژوهشگران با بررسی میلیون‌ها سلول ایمنی و داده‌های سلامت ده‌ها هزار نفر، سرنخی تازه برای شناخت این تفاوت‌ها یافته‌اند: تعادل میان دو گروه از سلول‌های ایمنی که با نام پروتئین‌های تولیدی‌شان شناخته می‌شوند.
دو گروه سلولی، دو مسیر متفاوت سلامت
ماکسیم آرتیوموف، استاد پاتولوژی و ایمنی‌شناسی در دانشکده پزشکی دانشگاه واشینگتن در سنت‌لوئیس، همراه با پژوهشگرانی از چند مرکز علمی، مطالعه‌ای را درباره تغییرات سیستم ایمنی در طول عمر انجام داده است. نتایج این پژوهش ۹ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Immunity منتشر شد.
تیم پژوهشی حدود ۱۲٫۴ میلیون سلول ایمنی را که از نمونه خون ۲۶۰۹ فرد در گروه‌های مختلف جمع‌آوری شده بودند، تحلیل کرد.
نتایج نشان داد افرادی که نسبت سلول‌های تولیدکننده گرانزیم K در مقایسه با سلول‌های تولیدکننده گرانزیم B در آن‌ها پایین‌تر بود، بیشتر با بیماری‌های خودایمنی یا دیگر اختلالات مزمن مرتبط با سیستم ایمنی مواجه بودند. این ارتباط به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که یکی از این گروه‌های سلولی مستقیماً باعث بیماری می‌شود؛ اما نشان می‌دهد ترکیب سلول‌های ایمنی می‌تواند اطلاعاتی فراتر از سن تقویمی فرد در اختیار پژوهشگران بگذارد.
بیشتر بخوانید :
- راز تفاوت آلزایمر در زنان و مردان؛ پای پروتئین در میان است
- چرا بعضی عمل‌های جراحی در آخرین لحظه لغو می‌شوند؟ |
بررسی هزاران نفر؛ از الگوی سلولی تا خطر بیماری
به گزارش WashU Medicine در مرحله بعد، محققان از داده‌های پروتئینی خون و اطلاعات سلامت افراد در بانک زیستی بریتانیا استفاده کردند. آن‌ها مدلی ساختند که با کمک الگوی پروتئین‌های خون، وضعیت احتمالی این گروه‌های سلولی را تخمین می‌زد و سپس آن را روی داده‌های حدود ۵۰ هزار نفر به کار گرفتند.
پیگیری سوابق سلامت نشان داد افرادی که الگوی خون آن‌ها با غلبه بیشتر سلول‌های تولیدکننده گرانزیم B سازگار بود، در سال‌های بعد با خطر بالاتری از پیامدهای نامطلوب سلامت، از جمله دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و بیماری‌های کبد و کلیه مواجه شدند. این گروه همچنین با خطر بیشتر مرگ در دوره پیگیری همراه بود.
به گفته پژوهشگران، چنین الگویی ممکن است نشانه‌ای از فعال‌شدن یا فشار پنهان بر سیستم ایمنی باشد؛ وضعیتی که پیش از تشخیص رسمی بیماری قابل‌بررسی است. بااین‌حال، این پژوهش نشان نداده که آزمایش این نشانگرها به‌تنهایی می‌تواند مشخص کند چه کسی حتماً بیمار خواهد شد.
آیا آزمایش خون می‌تواند هشدار زودهنگام بدهد؟
یکی از اهداف بعدی گروه پژوهشی، توسعه آزمایشی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر برای سنجش این الگوهاست. در حال حاضر، تعیین موقعیت افراد در این طیف ایمنی به فناوری‌های تخصصی و نسبتاً پیچیده نیاز دارد. پژوهشگران امیدوارند بتوانند روش را به آزمایشی تبدیل کنند که با تجهیزات متداول آزمایشگاهی قابل انجام باشد.
اگر چنین روشی پس از مطالعات بیشتر اعتبارسنجی شود، شاید در آینده به پزشکان کمک کند افرادی را که به بررسی‌های تکمیلی نیاز دارند، زودتر شناسایی کنند؛ نه اینکه صرفاً بر اساس بروز علائم یا تشخیص یک بیماری اقدام کنند.