به گزارش همشهری آنلاین، بیماریهای قلبی و عروقی همچنان یکی از مهمترین تهدیدها برای سلامت ایرانیان هستند؛ بیماریهایی که تنها به سنین بالا محدود نمیشوند و با تغییر سبک زندگی، افزایش عوامل خطر و فشارهای روانی، در سنین جوانتر نیز خود را نشان میدهند. رئیس انجمن آترواسکلروز ایران در نشست خبری بیستوششمین کنگره تازههای قلب و عروق، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از درمان به پیشگیری، از مردم خواست پیش از بروز دردهای قلبی، عوامل خطر را شناسایی و کنترل کنند.
دکتر مسعود قاسمی با بیان اینکه کنگره امسال با شعار «با قلبمان به آینده برویم» برگزار میشود، عنوان کرد: این کنگره در سه بعد برگزار میشود؛ نخست، نقش اجتماعی و تأثیر آن بر تشخیص و درمان بیماریهای قلبی و عروقی، دوم نمایش توانمندیهای جامعه پزشکی و سوم ارائه مقالات و دستاوردهای علمی.
رئیس کنگره تازههای قلب و عروق با اشاره به آمارهای موجود از بار بیماریهای قلبی و عروقی اظهار کرد: آمار جهانی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد ۱۳۷ هزار مرگ ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی در کشور ثبت شده است.
قاسمی با تأکید بر اینکه «قلب سالم با سبک زندگی سالم همراه است»، گفت: جایگاه پزشکی قلب در ایران و جهان دیگر تنها بر درمان متمرکز نیست و حتی تشخیص زودهنگام نیز به تنهایی کافی نیست. امروز باید به سمت پیشگیری شخصی حرکت کنیم.
به گفته وی، افزایش امکانات و روشهای درمانی میتواند به بیماران کمک کند، اما تا زمانی که پیشگیری به جایگاه واقعی خود نرسد، بار بیماریهای قلبی و عروقی کاهش پیدا نخواهد کرد.
بیماری قلبی در سنین پایینتر
رئیس انجمن آترواسکلروز ایران با اشاره به کاهش سن ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی گفت: امروز با بروز این بیماریها در سنین جوانتر مواجه هستیم؛ در حالی که در کشورهایی که در اصلاح سبک زندگی موفقتر بودهاند، سهم جوانان از این بیماریها کمتر است.
او افزود: ابتلا به بیماریهای قلبی در سنین پایینتر، بار اقتصادی بیشتری نیز به جامعه تحمیل میکند؛ چراکه فرد در سالهای بیشتری از زندگی خود با عوارض بیماری و هزینههای درمان مواجه خواهد بود.
قاسمی به نتایج مطالعهای در شرق تهران اشاره کرد که طی دو سال انجام شده است و گفت: در بررسی افراد جوانتر، دو عامل افزایش کلسترول بد و مصرف دخانیات از مهمترین عوامل خطر بروز بیماریهای قلبی و عروقی بودند.
استرس چگونه به قلب آسیب میزند؟
قاسمی به ارتباط استرس و بیماریهای قلبی اشاره کرد و گفت: استرس میتواند به دو شکل حاد و مزمن بر سلامت قلب تأثیر بگذارد.
به گفته وی، استرس حاد که در بازه زمانی چند دقیقه یا چند ساعت رخ میدهد، میتواند سیستم سمپاتیک بدن را فعال کند. در این شرایط ضربان قلب و فشار خون افزایش مییابد، نیاز قلب به اکسیژن بیشتر میشود و عروق نیز ممکن است دچار انقباض شوند؛ مجموعهای از تغییرات که میتواند زمینه بروز مشکلات قلبی را فراهم کند.
او به «سندرم قلب شکسته» نیز اشاره کرد و افزود: گاهی یک شوک عاطفی یا جسمی شدید و یک هیجان نگرانکننده میتواند با علائمی مانند درد قفسه سینه یا حتی نشانههایی از نارسایی قلبی خود را نشان دهد.
رئیس انجمن آترواسکلروز ایران با اشاره به اثرات استرس مزمن نیز گفت: تأثیر این نوع استرس بیشتر به شکل غیرمستقیم و در بلندمدت ظاهر میشود. فعال شدن مداوم سیستم سمپاتیک، افزایش مکرر فشار خون، التهاب عروق، افزایش مقاومت به انسولین و اختلالات متابولیک از جمله پیامدهای آن است.
به گفته وی، استرس مزمن میتواند با چاقی، اختلال خواب و تغییرات نامطلوب در متابولیسم بدن همراه شود و زمینه تجمع چربی و کلسترول بد در دیواره رگها و بروز اختلالات ریتم قلب را افزایش دهد.
بیماری قلبی؛ خطری که در زنان ممکن است دیرتر دیده شود
قاسمی با اشاره به وضعیت بیماریهای قلبی و عروقی در زنان نیز گفت: این بیماریها همانند مردان، یکی از مهمترین علل مرگومیر در زنان هستند، اما علائم بیماریهای قلبی و عروقی در زنان همیشه به شکل واضح بروز نمیکند و در برخی موارد ممکن است بیماری دیرتر شناسایی شود.
او با اشاره به عوامل خطر اختصاصی زنان گفت: سابقه مشکلات دوران بارداری، فشار خون بارداری، دیابت بارداری، زایمان زودرس، اختلالات روحی و روانی در این دوران و همچنین یائسگی، از جمله مواردی هستند که باید در ارزیابی خطر بیماریهای قلبی و عروقی مورد توجه قرار گیرند.
به گفته رئیس انجمن آترواسکلروز ایران، فشار خون بالا در دوران بارداری میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را تا دو برابر افزایش دهد و در بسیاری از نقاط جهان نیز بیماری قلبی در زنان دیرتر تشخیص داده میشود.
هشدار درباره اتکای کامل به هوش مصنوعی
قاسمی همچنین درباره گسترش استفاده از هوش مصنوعی در حوزه پزشکی و بیماریهای قلبی و عروقی گفت: در این زمینه کارهای زیادی انجام شده، اما اطلاعات ارائهشده از سوی هوش مصنوعی همیشه دقیق و قابل اتکا نیست.
او با بیان اینکه حدود ۳۰ درصد اطلاعات درست پزشکی در هوش مصنوعی وجود دارد، تأکید کرد: استفادهکنندگان از این ابزارها باید شناخت و اشراف کافی به مباحث پزشکی داشته باشند، زیرا اتکای صرف به این اطلاعات ممکن است فرد را در مسیر تشخیص یا درمان دچار خطا کند. بنابراین، هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین نظر و ارزیابی متخصص شود.
منتظر درد قلبی نمانید
رئیس انجمن آترواسکلروز ایران در پایان، مهمترین توصیه خود برای پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی را اینگونه بیان کرد: منتظر بروز درد قلبی نباشید و پیش از آن، عوامل خطر خود را شناسایی کنید.
او از مردم خواست عددهای مربوط به فشار خون، چربی خون، قند خون و وزن خود را بشناسند و به کیفیت خواب توجه جدی داشته باشند.
قاسمی افزود: افرادی که خروپف شدید یا وقفههای تنفسی در خواب دارند نیز باید مورد بررسی قرار گیرند. در کنار این موارد، اصلاح سبک زندگی و داشتن فعالیت بدنی منظم از مهمترین راهکارها برای کاهش خطر بیماریهای قلبی و عروقی است.
کمبود پرستار در تیمهای درمان قلب
دکتر مسعود اسلامی، دبیر انجمن آترواسکلروز ایران و دبیر علمی کنگره هم در ادامه این نشست با اشاره به برنامههای کنگره امسال بیان کرد: در این رویداد ۵۷۳ سخنران حضور دارند که حدود ۳۰۰ نفر از آنها استادان داخلی و ۲۰ نفر نیز استادان بینالمللی هستند. همچنین پنلهای علمی متعددی برای متخصصان و پرستاران حوزه قلب و عروق برگزار خواهد شد.
اسلامی با اشاره به نقش پرستاران در ارائه خدمات به بیماران قلبی و عروقی گفت: پرستاران این حوزه تلاش زیادی میکنند، اما با کمبود نیروی انسانی مواجه هستیم؛ موضوعی که بخشی از آن به نبود حمایت کافی از این قشر بازمیگردد.
او افزود: رشته قلب و عروق به دلیل شرایط خاص و اورژانسی خود، نیازمند یک تیم درمانی کامل است. پرستارانی که گاهی مجبور به فعالیت در چند شیفت هستند، باید از حمایت بیشتری برخوردار شوند.
دبیر انجمن آترواسکلروز ایران پیشنهاد کرد حمایتهای بیشتری از پرستاران، از جمله مشوقهای مالی و حتی معافیتهای مالیاتی، در نظر گرفته شود و گفت: باید جذابیت رشته پرستاری برای داوطلبان ورود به دانشگاه افزایش پیدا کند تا بتوان در سالهای آینده بخشی از کمبود نیروی انسانی در این حوزه را جبران کرد.
۹۵ هزار مرگ ناشی از سکته قلبی در یک سال
اسلامی با اشاره به آمار منتشرشده از سوی مرکز قلب ایران گفت: در سال ۱۴۰۴، در مجموع حدود ۴۶۰ هزار نفر در کشور فوت کردند که از این تعداد، ۱۸۰ هزار نفر، معادل حدود ۴۰ درصد، بر اثر سکتههای قلبی و مغزی و نارسایی قلبی جان خود را از دست دادند.
به گفته وی، از میان این افراد، ۹۵ هزار نفر بر اثر سکته قلبی فوت کردند که حدود ۳۵ هزار نفر از آنها کمتر از ۶۵ سال سن داشتند.
او با اشاره به ساختار جمعیتی کشور افزود: در دهه ۶۰ افزایش موالید قابل توجهی داشتیم و این جمعیت تا سال ۱۴۱۵ وارد سنین بالاتر میشوند. اگر با همین میزان عوامل خطر از جمله استعمال دخانیات، چاقی و فشار خون کنترلنشده پیش برویم، احتمال دارد میزان مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی تا ۵۰ درصد افزایش پیدا کند.
کاهش ۱۰ درصدی عوامل خطر و نجات جان هزاران نفر
به گفته دبیر انجمن آترواسکلروز ایران، کنترل عوامل خطر میتواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش مرگومیر داشته باشد. اگر بتوانیم کلسترول، فشار خون و چاقی را تنها ۱۰ درصد کاهش دهیم، امکان کاهش قابل توجه مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی وجود دارد.
اسلامی با بیان اینکه حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد افراد بالغ در کشور با چاقی مواجه هستند، گفت: تجربه برخی کشورها از جمله فنلاند نشان داده که میتوان با اجرای برنامههای پیشگیرانه و کنترل عوامل خطر، روند بیماریهای قلبی و عروقی را تغییر داد.
به گفته وی، یکی از محورهای مورد توجه بیستوششمین کنگره تازههای قلب و عروق نیز موضوع چاقی و روشهای مختلف پیشگیری و درمان آن است.
پاسخ به ۲ سوال رایج در جامعه
یکی از موضوعاتی که قرار است در این کنگره مورد توجه قرار گیرد، پاسخ علمی به برخی پرسشها و باورهای رایج مردم درباره تغذیه و سلامت قلب است.
اسلامی گفت: حدود ۱۰۰ مقاله در این کنگره ارائه میشود و برخی از آنها به پرسشهایی پاسخ میدهند که مدتهاست ذهن مردم را درگیر کرده است.
یکی از این پرسشها، ارتباط مصرف تخممرغ با افزایش کلسترول است. به گفته دبیر انجمن آترواسکلروز ایران، نتایج برخی تحقیقات انجامشده در کشورهای غربی و همچنین مطالعهای در مرکز تحقیقات اصفهان که مقاله آن در این کنگره ارائه میشود، نشان داده است مصرف بیش از سه عدد تخممرغ در هفته لزوماً با افزایش کلسترول همراه نیست و در برخی یافتهها حتی کاهش کلسترول نیز گزارش شده است.
او با اشاره به نتایج این مطالعات گفت: بر این اساس، تصور عمومی درباره اینکه مصرف تخممرغ بهطور مستقیم و حتمی باعث افزایش کلسترول خون میشود، نیازمند بازنگری بر اساس شواهد علمی است.
موضوع دیگری که قرار است در این کنگره به آن پرداخته شود، نگرانی برخی بیماران قلبی درباره مصرف لبنیات، کلسیم و ویتامین D است. اسلامی در این باره هم بیان کرد: بسیاری از بیماران، بهویژه افرادی که در بررسی عروق کرونر آنها رسوب کلسیم مشاهده شده است، تصور میکنند مصرف لبنیات یا دریافت کلسیم باعث افزایش رسوب در رگهای قلب میشود و به همین دلیل از مصرف این مواد غذایی پرهیز میکنند.
او تأکید کرد: کلسیم موجود در مواد غذایی و لبنیات به این معنا نیست که مستقیماً در رگهای قلب رسوب کند. همچنین مصرف معمول مکملهای کلسیم یا ویتامین D نیز بهطور معمول عامل رسوب کلسیم در عروق قلب نیست، مگر در شرایطی که مصرف ویتامین D به سطوح بسیار بالا و مسمومیت برسد.
گفتنی است بیستوششمین کنگره تازههای قلب و عروق ۳۱ شهریور تا ۳ مهر در مرکز نمایشگاهی برج میلاد برگزار میشود.