به گزارش همشهری آنلاین تبلیغ پپتیدها این روزها شبکههای اجتماعی را تسخیر کرده است؛ موادی که از آنها بهعنوان راهکاری برای عضلهسازی، جوانسازی پوست، افزایش انرژی، بهبود خواب، تقویت حافظه و حتی چربیسوزی نام برده میشود. اما متخصصان هشدار میدهند بسیاری از این ادعاها هنوز پشتوانه علمی کافی ندارند و مصرف خودسرانه برخی محصولات پپتیدی میتواند با خطراتی همراه باشد.
پپتیدها زنجیرههای کوتاهی از اسیدهای آمینه هستند؛ همان واحدهایی که پروتئینها را تشکیل میدهند. این ترکیبات بهطور طبیعی در بدن ساخته میشوند و در فرآیندهای مهمی مانند تنظیم هورمونها، عملکرد سیستم ایمنی، ترمیم بافتها، کنترل التهاب و هضم نقش دارند. به زبان ساده، پپتیدها نسخههای کوچکتر پروتئینها هستند که هر کدام وظیفهای مشخص در بدن بر عهده دارند.
پپتیدها برای چه مواردی استفاده میشوند؟
برخی از شناختهشدهترین پپتیدهای طبیعی بدن شامل انسولین برای تنظیم قند خون، اندورفین برای کاهش درد و استرس و هورمون آزادکننده هورمون رشد هستند. علاوه بر این، تعدادی از داروهای مؤثر برای درمان دیابت، چاقی و برخی بیماریهای غدد نیز بر پایه پپتیدها ساخته شدهاند. داروهای خانواده GLP-1 که در درمان دیابت و کاهش وزن کاربرد دارند، از جمله معروفترین نمونهها هستند.
با وجود این کاربردهای پزشکی، بازار محصولات پپتیدی غیرمجاز نیز به سرعت در حال گسترش است. در شبکههای اجتماعی، نامهایی مانند BPC-157، TB-500 و GHK-Cu بارها دیده میشود و برای آنها خواصی مانند افزایش عملکرد ورزشی، عضلهسازی، ترمیم زخم، کاهش التهاب، افزایش توان جنسی و حتی اثرات ضدپیری تبلیغ میشود.
کارشناسان میگویند بیشتر این فرآوردهها تأییدیه سازمانهای نظارتی را ندارند و از طریق فروشگاههای اینترنتی یا بازارهای غیررسمی عرضه میشوند. همچنین مکملهای خوراکی حاوی پپتید مانند برخی فرآوردههای کلاژن، کراتین یا فولیستاتین نیز اگرچه محبوب شدهاند، اما همه آنها از نظر اثربخشی و ایمنی با مطالعات علمی معتبر پشتیبانی نمیشوند.
به گفته پژوهشگران، برخی مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان دادهاند که تعدادی از پپتیدها ممکن است در ترمیم زخم یا بازسازی بافتها مؤثر باشند، اما هنوز کارآزماییهای گسترده انسانی برای اثبات قطعی این فواید انجام نشده است. در مقابل، درباره بعضی پپتیدهای موجود در محصولات مراقبت از پوست، شواهد امیدوارکنندهتری وجود دارد و برخی از آنها میتوانند با تحریک تولید کلاژن به کاهش علائم پیری پوست کمک کنند.
خطرات پپتیدها
متخصصان در عین حال نسبت به خطرات مصرف پپتیدهای تزریقی تأییدنشده هشدار میدهند. این محصولات ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک شدید، تحریک سیستم ایمنی یا حتی بروز بیماریهای خودایمنی شوند. از سوی دیگر، احتمال آلودگی یا ناخالصی در فرآوردههایی که از بازارهای غیررسمی تهیه میشوند نیز وجود دارد.
کارشناسان تأکید میکنند تا زمانی که مطالعات بالینی دقیق و گسترده درباره ایمنی و اثربخشی این محصولات منتشر نشده است، نباید فریب تبلیغات پرزرقوبرق فضای مجازی را خورد. به گفته آنها، اگرچه پپتیدها آینده امیدوارکنندهای در پزشکی دارند، اما مصرف خودسرانه محصولات تزریقی یا مکملهای تأییدنشده میتواند بیش از آنکه سودمند باشد، سلامت افراد را به خطر بیندازد.