به گزارش همشهری آنلاین عدم تحمل لاکتوز یکی از دلایل شایع ایجاد دلپیچه، نفخ و مدفوع شل است. این عارضه زمانی رخ میدهد که بدن به اندازه کافی دارای یک آنزیم رودهای به نام لاکتاز نباشد. وظیفه لاکتاز تجزیه لاکتوز، قند اصلی شیر، است. هنگامی که لاکتوز به اشکال سادهتر قند تجزیه میشود، این قندهای ساده میتوانند جذب جریان خون شوند.
در هضم طبیعی، لاکتوز در روده کوچک بدون آزاد شدن حبابهای گاز تجزیه میشود. وقتی لاکتوز به خوبی هضم نشود، به روده بزرگ منتقل میشود. باکتریهای روده بزرگ مقداری از لاکتوز را تجزیه میکنند و گاز هیدروژن تولید میکنند. لاکتوز باقی مانده همچنین آب را به داخل روده بزرگ میکشد. گاز و آب اضافی منجر به علائمی مانند گرفتگی، اسهال، نفخ و باد شکم میشود.
عدم تحمل لاکتوز معمولاً ژنتیکی (ارثی) است. در بسیاری از افراد آفریقایی یا آسیایی تبار، بدن از حدود ۵ سالگی شروع به تولید لاکتاز کمتری میکند. حدود ۹۰ درصد از مردم برخی از مناطق آسیای شرقی، ۸۰ درصد از سرخپوستان آمریکایی، ۶۵ درصد از آفریقاییها و آمریکاییهای آفریقایی تبار و ۵۰ درصد از اسپانیایی تبارها تا حدی به عدم تحمل لاکتوز مبتلا هستند. در مقابل، اکثر سفیدپوستان (۸۰ درصد) ژنی دارند که توانایی تولید لاکتاز را تا بزرگسالی حفظ میکند.
یکی از علل نادر عدم تحمل لاکتوز، «کمبود مادرزادی لاکتاز» نامیده میشود. نوزادان مبتلا به این بیماری هیچ لاکتازی تولید نمیکنند. این نوزادان که قادر به هضم لاکتوز نیستند، از بدو تولد اسهال دارند. این بیماری قبل از تولید شیر خشک بدون لاکتوز کشنده بود.
مشکل در هضم لاکتوز همچنین میتواند ناشی از چندین اختلال گوارشی باشد. گاستروانتریت ویروسی یا باکتریایی و سایر بیماریها، مانند بیماری سلیاک، میتوانند سلولهای تولیدکننده لاکتاز را که روده کوچک را میپوشانند، از بین ببرند.
عارضهای به نام رشد بیش از حد باکتریها، که در آن روده کوچک حاوی باکتریهای بیشتری نسبت به حالت عادی است، نیز میتواند باعث علائم حساسیت به لاکتوز در رژیم غذایی شود. در این حالت، باکتریها لاکتوز را در روده کوچک تجزیه میکنند و در این فرآیند گاز آزاد میکنند. این گاز میتواند باعث نفخ، گرفتگی و باد شکم شود و رشد بیش از حد باکتریها همچنین میتواند باعث اسهال شود. در این حالت، مشکل ناشی از کمبود آنزیم لاکتاز نیست.
افرادی که در نتیجه گاستروانتریت یا سایر اختلالات گوارشی به عدم تحمل لاکتوز مبتلا میشوند، میتوانند با درمان مشکل روده به طور کامل بهبود یابند. این ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
وقتی عدم تحمل لاکتوز ژنتیکی باشد، این عارضه دائمی است. با این حال، افراد میتوانند با اجتناب از غذاهایی که حاوی لاکتوز هستند (به ویژه لبنیات) یا با خوردن آنها در حد اعتدال، از علائم جلوگیری کنند. علاوه بر این، اشکال تجاری آماده آنزیم لاکتاز (به عنوان مثال، لاکتید) در دسترس هستند. البته این آنزیمهای جایگزین معمولاً علائم را به طور کامل تسکین نمیدهند.
افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز باید برچسبهای تمام غذاهای آماده را بخوانند تا ببینند آیا حاوی لاکتوز هستند یا خیر. بالاترین غلظت در شیر یافت میشود. پنیرها و ماست یونانی معمولاً مقادیر کمتری لاکتوز دارند. برخی از محصولاتی که به عنوان غیرلبنی فهرست شدهاند، مانند خامه قهوه پودری و رویههای زده شده، ممکن است حاوی لاکتوز باشند، اگر حاوی موادی باشند که از شیر گرفته شدهاند. هنگام خواندن برچسبهای مواد غذایی، به دنبال کلماتی مانند آب پنیر، کشک، فرآوردههای جانبی شیر، مواد جامد شیر خشک و پودر شیر خشک بدون چربی باشید. اگر هر یک از این مواد روی برچسب وجود داشته باشد، احتمالاً محصول حاوی لاکتوز است.
اگر کاملاً از لاکتوز اجتناب کنید، علائم شما باید از بین بروند. اگر این اتفاق نیفتد، تشخیص ممکن است صحیح نباشد. بسیاری از افراد در صورت مراقبت دقیق از علائم خود، میتوانند افزایش تدریجی مصرف لاکتوز را تحمل کنند. پزشکان اغلب بستنی را برای این کار توصیه میکنند. به دلیل محتوای بالای چربی، بستنی معمولاً بهتر از سایر غذاهای حاوی لاکتوز تحمل میشود. همانطور که به تدریج سطح لاکتوز خود را افزایش میدهید، مطمئن شوید که نسبتهای مناسبی از چربی، پروتئین و سایر مواد مغذی را میخورید.
بسیاری از افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز ممکن است در دریافت کلسیم کافی در رژیم غذایی خود مشکل داشته باشند. همچنین، ممکن است سطح ویتامین D آنها پایین باشد. این امر خطر پوکی استخوان را افزایش میدهد، وضعیتی که در آن استخوانها نازک و شکننده میشوند.
بنابراین، حتماً سایر غذاهای غنی از کلسیم را مصرف کنید. اکثر افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز میتوانند ماست کشت زنده را که یکی از منابع خوب کلسیم است، تحمل کنند. سبزیجاتی مانند کلم بروکلی، کلم چینی، کلم برگ و کلم کیل نیز منابع عالی کلسیم هستند. منابع غذایی طبیعی خوب کمتری برای ویتامین D وجود دارد. در نهایت ممکن است به دریافت مکمل روزانه ویتامین D نیاز داشته باشید.