به گزارش همشهری آنلاین «سعدآباد» ۱۰۰ ساختمان دارد که از این تعداد ۱۵ مورد کارکرد موزهای دارند؛ از موزهها ۳ مورد یعنی «کاخ موزه سبز»، «عمارت والی» و «موزه برداران امیدوار» بیشترین آسیب را از نظر سازهای دیدهاند.
از آنجا که موج انفجار به صورت لرزهای و افقی بود، همه پوستههای معماری این ۳ بنا آسیب دیدند. موج انفجار لرزهای به صورت مافوق صوت به سمت بیرون از یک هسته انفجاری منبسط میشود. در حال حاضر حفاظت اضطراری این بناها آغاز شده است و به زودی و پس از مطالعات علمی و آزمایشگاهی مرمت اساسی انجام خواهد شد.
- بیشتر بخوانید: حمله به سعدآباد؛ روایت فرهنگکُشی
مدیر موزه هنرهای زیبا و مشاور فنی و مرمت مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد با بیان اینکه احتمالا در بخشی از ساختمان این بناها شکست سازهای اتفاق افتاده است به همشهری گفت: «از آنجا که هنوز در مرحله میدانی هستیم، نمیتوانیم این موضوع را تایید یا رد کنیم. هنوز وارد مطالعات نشدهایم و مشخص نیست موج لرزهای چه تاثیری روی سازه بنا گذاشته است.»
با وجود نصب سپر آبی در کل محوطه کاخ سعدآباد، دشمن ۲۱ موشک سنگرشکن به حریم کاخ شلیک کرد که نزدیکترین آن در فاصله ۴۰ تا ۵۰ متری بناها بود.
فتحالله نیازی مهمترین خسارت وارد شده به بناهای کاخ سعدآباد را شکستن شیشهها عنوان کرد و ادامه داد: «شیشه تمام بناهای سعدآباد شکسته و قاب پنجرهها آسیب دیدهاست. پنجرههای کاخ سبز هم که منبتکاری بوده، از قاب خارج شدهاست.»
- بیشتر بخوانید: خسارات ناشی از تجاوز هوایی آمریکایی صهیونی به کاخ سعدآباد
نیازی در ادامه به وضعیت خسارت و آسیب به کاخ سبز اشاره کرد و گفت: «ترکش به چند نقطه بدنه سنگی کاخ سبز وارد شده، اما بدنه سنگی به نسبت آسیب کمتری دیدهاست.»
آرایه معماری ارزشمندی در داخل کاخ سبز وجود دارد که هنر آینهکاری ایران و فرم معماری هفت کاسه در سقف کاخ نمونهای از آن است. مدیر موزه هنرهای زیبا و مشاور فنی و مرمت مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد در این باره گفت: «متاسفانه بخشی از دیواره آینهکاری، سقف و گچبریهای سقف فرو ریختهاست. پردههای زربفت هم آسیب جدی دیدهاند. اما خوشبختانه خاتم کاری در اتاق خاتم آسیب ندیدهاست.»
فتحالله نیازی در ادامه به روند حفاظت اضطراری کاخ سعدآباد اشاره کرد و گفت: «اولین کاری که انجام دادیم نجاتبخشی اولیه بود. در زمانی که انفجار اتفاق افتاد بارندگی شدید بود و به دلیل موج لرزهای عمودی که در بناهای کاخ سعدآباد شکل گرفت خیلی از شیروانیها از بستر چوبی خود جدا شدند، مثل کاخ سبز. در مرحله اول تمامی بناهایی که شیروانی داشت و ترکش خورده بودند را نجات دادیم و حفاظت اضطراری کردیم و به مرحله باثبات رساندیم تا بعدها کارهای مرمت اساسی انجام شود. نکته مهم این است که ارتعاش لرزهای به صورت سکون در حال حاضر هم پشت این دیوارها وجود دارد و ما هیچ برخوردی با دیوارها داشتیم. زیرا ممکن است دوباره تکهای از آینهکاری جدا شود و بریزد.»
او درباره مرحله دوم یعنی حفاظت اضطراری و آواربرداری آرایههایی که فرو ریخته نیز گفت: «هم اکنون در حال کدبندی و آواربرداری هستیم. تمام آوارها در بستهبندیهای مشخص و کاملا مجزا از تمام تزئینات در اتاقها و راهروهای محل آوار گردآوری میشوند.»
نیازی درباره المانهای جنگ تحمیلی سوم در کاخ سعدآباد افزود: «حتی آوارهای بستر کاهگل و گچ که اصلاً به درد نمیخورد نیز دور ریخته نشدهاست، زیرا بعدها از آنها به عنوان نماد جنگ از همین المانها استفاده خواهیم کرد و حتی برای مطالعات آزمایشگاهی همین گل و گچ لازم است تا ببینیم موج انفجار چه رفتاری روی سازه داشته است.»
مرحله سوم مرمت در کاخ سعدآباد شامل حفاظتهای اضطراری و استحکامبخشی آرایههایی است که هنوز فرو نریختهاند. نیازی ادامه داد: «اگر الان آواربرداری نکنیم، ممکن است دوباره بخشی از آرایهها فرو بریزد و با تزئینات قبلی یا همان آوار قبلی تلفیق بشود و جداسازی امکانپذیر نباشد. مستندنگاری کار مهم دیگری است که این روزها در حال انجام است.» به گفته مشاور فنی و مرمت مجموعه سعدآباد، در آینده بحث مطالعات آزمایشگاهی و مطالعات علمی مرمت نیز آغاز خواهد شد.
فیلم را اینجا تماشا کنید: