همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: ییشتر پرخوریها به صورت خوردن میان وعدههای بیهدف هنگام کار، غذا خوردن در اواخر شب به دلیل خستگی روز یا تمایل به غذا به عنوان سریعترین راه تسکین، رخ میدهند. اما نکته اینجاست که افزایش وزن یکی از آن موضوعاتی است که همه فکر میکنند دلیل آن را میفهمند. و اینجاست که بیشتر سردرگمیها شروع میشود.
یک افسانه رایج در این باره این است که افزایش وزن همیشه به پرخوری مربوط میشود. اگر کسی وزن اضافه کرده است، حتما دائماً در حال خوردن میان وعده یا کمبود اراده در گرفتن رژیم غذایی است. اما اینها هیچ یک دلایل کافی برای اضافه وزن نیستند. هورمونها، استرس، خواب، ژنتیک، داروها و حتی سلامت روده در این امر نقش دارند. بنابراین هر کسی میتواند «به طور عادی» غذا بخورد و همچنان وزن اضافه کند.
افزایش وزن بسیار پیچیدهتر از صرفا مصرف کالری بیشتر از میزان کالری سوزانده شده است. عوامل زیادی مانند میزان هورمونها، متابولیسم بدن (میزان سوزاندن انرژی)، نحوه زندگی شما، همه چیز از جمله داروها و بیماریهای موجود بر میزان وزن شما تأثیر میگذارند. حتی افرادی که رژیم غذایی سالمی دارند و مرتبا ورزش میکنند، میتوانند افزایش وزن غیرقابل توضیح ناشی از عوامل داخلی که تحت کنترل آنها نیست را تجربه کنند.
عوامل افزایش وزن
عدم تعادل هورمونی در اینجا عامل مهمی است، برخی از نمونههای عدم تعادل هورمونی بیماریهایی مانند کمکاری تیروئید، سندرم تخمدان پلیکیستیک و بیماری کوشینگ هستند. همه این موارد باعث میشوند فرد متابولیسم پایینتری داشته باشد و در نتیجه باعث ذخیره چربی اضافی به ویژه در اطراف ناحیه شکم شود.
کورتیزول هورمونی است که وقتی تحت استرس شدید و مزمن هستید در بدن آزاد میشود و میتواند باعث افزایش اشتها و همچنین تشویق به ذخیره چربی بیشتر در بدن شود. اختلالات خواب، مانند نداشتن خواب کافی و با کیفیت، باعث میشود هورمونهایی که گرسنگی را تنظیم میکنند، به نام گرلین و لپتین، سطح گرسنگی را افزایش داده و احساس رضایت پس از غذا خوردن را کاهش میدهند.
یکی دیگر از علل اغلب نادیده گرفته شده برای افزایش وزن، مصرف دارو است. داروهایی که به دلیل داشتن عوارض جانبی افزایش وزن شناخته میشوند شامل استروئیدها، داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد روانپریشی و برخی داروهای فشار خون هستند. سن نیز در این مورد تأثیر دارد. از دست دادن توده عضلانی به دلیل فرآیند پیری طبیعی باعث میشود بدن در حالت استراحت کالری کمتری نسبت به قبل بسوزاند.
در برخی موارد، احتباس مایعات به جای چربی منجر به افزایش ناگهانی وزن میشود که ممکن است به دلیل افزایش مصرف نمک یا مشکل قلبی یا کلیوی باشد. آگاهی از این عوامل، درک بهتری از علل مختلف افزایش وزن در ما ایجاد میکند و همچنین انگ پرخوری مرتبط با افزایش وزن را کاهش میدهد و نشان میدهد که افزایش وزن لزوماً فقط نتیجه پرخوری نیست.
چرا برخی راحتتر وزن اضافه میکنند؟
همه ما افرادی را میشناسیم که به نظر میرسد فقط با نگاه کردن به غذا وزن اضافه میکنند و برخی دیگر که صرف نظر از آنچه میخورند، به سختی تغییر میکنند. این فقط مربوط به خوردن زیاد یا تحرک کم نیست. در سطح اتفاقات متابولیکی که تغییر وزن را شکل میدهد، اتفاقات بیشتری در درون ما رخ میدهد.
محققان خاطرنشان میکنند که حتی وقتی دو نفر کالری یکسانی مصرف میکنند و فعالیتهای مشابهی انجام میدهند، میتوانند مقادیر بسیار متفاوتی وزن اضافه کنند. این نشان میدهد که متابولیسم فردی، نحوه استفاده و سوزاندن انرژی توسط بدن ما، بسیار مهم است. برخی از افراد متابولیسمی دارند که وقتی غذا محدود میشود به سرعت کند میشود و حتی وقتی کالری افزایش مییابد، کند میماند. این چیزی است که آنها «فنوتیپ صرفهجو» مینامند و باعث میشود فرد مستعد افزایش وزن باشد.
آنها به چند عامل بیولوژیکی میپردازند که ممکن است این تفاوت را توضیح دهند. اینکه بافت چربی چگونه تجزیه میشود یا انرژی را حفظ میکند، چربی قهوهای (نوع سوزاننده کالری) چگونه کار میکند، و اینکه چگونه هورمونها و سیگنالهای مغزی خاص سرعت مصرف انرژی را کنترل میکنند، همگی به نظر میرسد در این امر نقش دارند. به عنوان مثال، اگر بدن شما در هنگام پرخوری یا استرس کالری زیادی نمیسوزاند، در نهایت مقدار بیشتری از آن را به عنوان چربی ذخیره خواهید کرد.
بیشتر بخوانید: