به گزارش همشهری آنلاین تجویز داروهایGLP-۱ به ویژه سماگلوتاید و تیرزپاتاید در سالهای اخیر افزایش و تعداد جراحیهای کاهش وزن کاهش یافته است.
در جراحیهای کاهش وزن که جراحیهای باریاتریک هم نامیده میشوند، بخشی از معده را برداشته یا میانبر زده (بایپس) میشود.
البته باید توجه داشت که چاقی یک بیماری مزمن و پیچیده است و ممکن است برخی از افراد از ترکیب دو روش دارویی و جراحی بهره ببرند.
داروها و جراحیهای ضد چاقی برای چه کسانی تجویز میشوند؟
داروهای GLP-۱معمولاً فقط برای افرادی تجویز میشوند که شاخص توده بدنی (BMI) آنها حداقل ۳۰ باشد - یا حداقل ۲۷ برای افرادی که یک یا چند مورد از این بیماریهای مرتبط با وزن مانند دیابت، فشار خون بالا،کلسترول بالا،آپنه یا قطع تنفس انسدادی خواب و بیماری قلبی-عروقی.
برای جراحی چاقی، حد آستانه شاخص توده بدنی قبلاً حداقل ۴۰ (یا حداقل ۳۵ با یک بیماری مرتبط با وزن) بود. در سالهای اخیر، انجمنهای علمی چاقی و دیابت از کاهش این حد آستانه به ترتیب به ۳۵ و ۳۰ حمایت کردهاند.
GLP-۱ها چطور تاثیر میکنند؟
GLP-۱ مخفف پپتید شبه گلوکاگونی-یک است، یک هورمون طبیعی روده که به کنترل قند خون و اشتها کمک میکند.
داروهای آگونیست گیرنده GLP-۱ (که به اختصار GLP-۱ نامیده میشوند) مانند سماگلوتاید با تقلید از این هورمون، افزایش آزادسازی انسولین (که به کنترل دیابت کمک میکند)، ارسال سیگنال سیری به مغز و کند کردن هضم غذا عمل میکنند. تیرزپاتاید هم از GLP-۱ و هورمون دیگری با اثرات مشابه به نام پلیپپتید مهارکننده معده (GIP) تقلید میکند.
انواع جراحیهای کاهش وزن
جراحیهای کاهش وزن عملهایی هستند که در آنها بخشی از معده را به منظور کاهش وزن و کاهش سطح گرلین، هورمونی که اشتها را تحریک میکند، برمیدارند یا میانبر میزنند (بایپس میکنند).
تکنیکهای جراحی کاهش وزن که در دهه ۱۹۵۰ معرفی شدند، به مرور زمان تکامل یافتهاند و اکنون چندین گزینه در دسترس هستند. دو گزینه اصلی عبارتند از:
یک- معدهبرداری آستینی که در آن ۶۰ تا ۷۰ درصد معده را برمیدارند و از یک دستگاه منگنه برای ایجاد مخزن کوچکتری برای معده که به اندازه و شکل یک موز است استفاده میکند.
دو- بایپس معده که در آن به جای برداشتن بخشی از معده بخشی از رودهها را تغییر مسیر میدهند تا یک کیسه معده حتی کوچکتر ایجاد کنند که حدود ۳۰ میلیلیتر گنجایش دارد، بنابراین بیماران پس از خوردن حدود ۱۱۲ گرم غذا احساس سیری میکنند. این تقریباً نیمی از ظرفیت معده ایجاد شده از طریق معدهبرداری آستینی است.
هر دو رویکرد کم تهاجمی هستند و با لاپاراسکوپی انجام میشوند به این معنی که شامل برشهای بسیار کوچک و معمولاً یک شب بستری در بیمارستان میشوند. در برخی موارد، از تکنیکهای جراحی رباتیک هم استفاده میشود.
هر دو جراحی اندازه معده را کاهش میدهند، اما مهمتر از آن، این جراحیها ترشح هورمونهای رودهای بدن شما را که گرسنگی و متابولیسم را تنظیم میکنند، این جراحیها میزان دو هورمون GLP-۱ و GIP را در بدن افزایش میدهند که دلیل اصلی کاهش وزن به علت آنها است. علاوه بر این، کنترل دیابت در عرض چند روز پس از جراحی بهبود مییابد.
در واقع داروهای کاهش وزن جدید با هدف تقلید از سایر هورمونهای رودهای که پس از جراحی چاقی تغییر میکنند، ساخته شدهاند.
بایپس معده منجر به بیشترین کاهش وزن (حدود ۳۳ درصد) میشود و بیشترین موفقیت را برای رفع دیابت نشان میدهد. اما گاسترکتومی آستینی روشی سادهتر و کوتاهتر است. این روش حدود ۷۰ درصد از کل جراحیهای چاقی را تشکیل میدهد و منجر به کاهش وزن متوسط حدود ۲۵ درصد میشود.
مزایا و معایب داروهای GLP-۱
داروهای GLP-۱ عالی هستند و داروهای نویدبخش مشابهی نیز در راه است. داروهای آینده ممکن است مصرف آسانتری داشته باشند و عوارض جانبی کمتری داشته باشند.
GLP-۱ها میتوانند عوارض جانبی مانند حالت تهوع، استفراغ و اسهال ایجاد کنند و اثربخشی آنها در دنیای واقعی تقریباً نیمی از آن چیزی است که در آزمایشهای بالینی گزارش شده است، احتمالاً به این دلیل که اکثر افراد مصرف آنها را متوقف میکنند، اغلب به دلایلی از جمله عوارض جانبی، هزینه و دسترسی. برای حفظ کاهش وزن، باید داروها را تا آخر عمر مصرف کنید، که بسیاری از مردم متوجه آن نیستند.
مزایا و معایب جراحی کاهش وزن
یک مطالعه اخیر که داروهای GLP-۱ را با جراحی کاهش وزن مقایسه کرده است، نشان داد افرادی که جراحی انجام دادند، وزن بیشتری از دست دادند و در طول دوره پیگیری که به طور متوسط تقریباً شش سال طول کشید، مشکلات جدی سلامتی بسیار کمتری - از جمله حملههای قلبی، سکته مغزی، بیماری کلیوی و آسیب چشمی مرتبط با دیابت - داشتند. با این حال، بیش از نیمی از افرادی که در این بررسی از داروهای GLP-۱ استفاده میکردند، انواع قدیمیتر و کماثرتر این داروها را مصرف میکردند.
برای افرادی که هم چاق و هم دیابتی هستند، جراحی برای جلوگیری از مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی به وضوح مؤثرتر از داروهای GLP-۱ است. این مزیت بسیار بیشتر از خطر اندک مرتبط با جراحی است که میزان عوارض آن کمتر از جراحی تعویض مفصل ران است. و مطالعات نشان میدهد که اکثر افراد کاهش وزن خود را تا یک دهه حفظ میکنند.
روشهای جراحی معمولا نیاز به چندین هفته دوره نقاهت دارند، برگشتناپذیر هستند (به جز موارد استثنای نادر) و نیاز به تغییرات غذایی مادامالعمر دارند.