همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: اگر نگران زوال شناختی یا دمانس در سالهای آینده هستید، شاید وقت آن رسیده باشد نگاه تازهای به ورزش روزانهتان بیندازید. یک پژوهش جدید نشان میدهد انجام منظم ورزش هوازی نهتنها حال روحی و جسمی را بهتر میکند، بلکه میتواند باعث شود مغز شما در اسکنهای MRI واقعاً جوانتر به نظر برسد.
ورزش از مدتها پیش به عنوان عاملی محافظتکننده برای حافظه و عملکرد شناختی شناخته شده است، اما این سؤال همیشه مطرح بوده: آیا ورزش میتواند ساختار فیزیکی مغز را هم تغییر دهد؟ این مطالعه جدید پاسخ امیدوارکنندهای به این پرسش داده است.
مطالعه چگونه انجام شد؟
پژوهشگران مؤسسه AdventHealth و دانشگاه پیتسبورگ، ۱۳۰ فرد سالم ۲۶ تا ۵۸ ساله را در یک کارآزمایی بالینی ۱۲ ماهه بررسی کردند. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند:
- گروه ورزش هوازی با شدت متوسط تا بالا
- گروه کنترل که سبک زندگی خود را تغییر ندادند
افراد گروه ورزش، هفتهای دو جلسه تمرین ۶۰ دقیقهای تحت نظارت داشتند و با تمرین در خانه، مجموع فعالیتشان را به حدود ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته رساندند؛ میزانی که توسط کالج پزشکی ورزشی آمریکا توصیه میشود. فعالیتها شامل پیادهروی تند، دویدن، دوچرخه ثابت، الپتیکال یا روئینگ بود.
در آغاز و پایان مطالعه، از مغز شرکتکنندگان MRI گرفته شد و آمادگی قلبی–تنفسی آنها با شاخص VO2peak اندازهگیری شد. سپس با استفاده از یک ابزار مبتنی بر یادگیری ماشین، «سن مغزی» هر فرد محاسبه شد؛ یعنی اینکه مغز او نسبت به سن واقعیاش پیرتر یا جوانتر به نظر میرسد.
نتایج چه بود؟
پس از یک سال، تفاوتها چشمگیر بودند:
- افراد گروه ورزش، بهطور متوسط مغزی داشتند که حدود ۰٫۶ سال جوانتر به نظر میرسید.
- در مقابل، مغز افراد گروه کنترل حدود ۰٫۳۵ سال پیرتر شد.
در مجموع، اختلاف بین دو گروه تقریباً معادل یک سال «جوانتر بودن مغز» به نفع گروه ورزش بود. همچنین افرادی که از ابتدا آمادگی جسمانی بالاتری داشتند، مغز جوانتری نیز نشان میدادند.
این یافتهها در زندگی واقعی چه معنایی دارند؟
نکته مهم این مطالعه تمرکز بر میانسالی است. بسیاری از پژوهشها روی سالمندان انجام شدهاند، اما این تحقیق نشان میدهد اگر در دهههای ۳۰، ۴۰ و ۵۰ زندگی ورزش منظم را جدی بگیریم، میتوانیم مغز را زودتر در مسیر محافظت قرار دهیم.
۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی در هفته عددی ترسناک نیست. میشود آن را اینطور تقسیم کرد:
- پیادهروی تند روزی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه
- چند جلسه شنا، دوچرخهسواری یا حرکات موزون
- یا ترکیبی از فعالیتهای ساده اما منظم
نکته کلیدی، تداوم است. تغییرات مغزی در این مطالعه بعد از یک سال پایبندی منظم دیده شد، نه با ورزش مقطعی.
جمعبندی
اگر دنبال انگیزهای تازه برای حرکتکردن هستید، شاید این بهترین دلیل باشد: مغزتان واقعاً از شما تشکر خواهد کرد.
منبع: eatingwell