همشهری آنلاین- سحر جعفریان عصر: پشت به سنگ مزاری مرمرین و صورتی ایستاده و حرف از دخترانه‌ترین سنگ مزار ایران می‌زند؛ از پک وی‌آی‌پی مرمر ممتازی که به جای ۲میلیارد، با قیمت اقتصادی یک میلیارد و ۵۵۰میلیون تومان آن را می‌فروشد. این محتوای یکی از ویدئوهای تبلیغاتی پربازدید روزهای اخیر است که دوباره پدیده سنگ مزارهای متفاوت با قیمت‌های نجومی را بر سرزبان‌ها انداخته و موافقان و مخالفان بسیاری را روبه‌روی هم قرار داده است. به بهانه پخش این ویدئو، شماری از آگهی‌های خریدوفروش سنگ‌مزار را در گفت‌وگو با فعالان بازار سنگ مزار بررسی کرده‌ایم.
سنگ قبر دخترانه و یک میلیاردی
«دارندگی و برازندگی»؛ این نخستین نظری است که یکی از چند ده‌هزار کاربر شبکه‌های اجتماعی، بعد از تماشای ویدئوی «سنگ قبر صورتی، دخترانه و میلیاردی» نوشته و کاربران دیگر پشت‌بند نظر او به موافقت یا مخالفت برخاسته‌اند. کاربری با نام مهرشاد نظر گذاشته و گفته:«وقتی مُردی، چه دارندگی و چه برازندگی‌ای؟» یا آیدا که نوشته:«والله، دختر عزیزکرده توت عَنخ آمون، فرعون اعظم مصر هم که باشی، همچین سنگ قبری نمی‌خوای» یا سمیه:«به سنگ قبر بقیه چکار دارید؟ می‌تونه، می‌خره!» ویدئوی مورد بحث، تبلیغاتی است و با هدف معرفی کسب‌وکار انتشار یافته است. از این‌رو می‌توان با کمی دقت و جست‌وجو به نام و شماره تلفن انتشاردهنده آن پی برد. بلافاصله بعد از شنیده‌شدن ۳-۲بوق زنگ، صدای اپراتور که زن جوانی است به‌گوش می‌رسد:«فروشگاه سنگ قبر، بفرمایید.»
سرحوصله به همه سؤالات خبرنگار همشهری پاسخ می‌دهد:«مرمرای صورتیم، اصل شهر نقده آذربایجان‌غربیه. یه تیکه‌س و رگه‌های ارغوانی داره...رنگ شده یا چینیش الان تو بازار زیاده که نصف قیمت ماست، ولی چه فایده که سر سال نشده یا تَرَک برمی‌دارن یا کدر می‌شن. البته ناگفته نمونه که یک میلیارد و ۵۵۰میلیون تومن قیمت فقط برای سنگ قبره، بدون صُراحیای (ستون‌ها، نرده‌ها) ۴گوشه اون و طراحی و حکاکیای روش...»
برای پیشبرد هر چه بهتر بازاریابی فروشگاهی که در آن مشغول به‌کار است، حالا اوست که سؤال می‌پرسد:«خدا رحمت کنه متوفاتون رو؛ چند سالش بود، کدوم شهر ساکنید، طراحی و حکاکی دستی می‌خواید یا لیزری.» خانم اپراتور به آخرین سؤال ما که تأکید می‌کنیم از سر کنجکاوی است، کوتاه پاسخ می‌دهد:«مشتری کم نداره. معمولا هر یک یا ۲ماه درمیون کسایی هستن که به سلیقه عزیز فوت‌کرده‌شون از ما سنگ مزار بخرن.»
بازار عجیب براساس ترند روز
مشابه این ویدئوی تبلیغاتی پربازدید، آگهی‌های اینترنتی دیگری نیز موجود است؛ «اولین سنگ قبر چشمه‌دار»، «سنگ قبر بازیافتی، ویژه دوستداران محیط‌زیست»، «مرمرین نباتی اعیانی ضدآب، ضدیخ با کاور مخصوص»، «سنگ آخرت ترکیبی؛ مرمر و گرانیت سلطنتی با کتیبه کلاسیک و قرنیزهای هخامنشی»، «آفر سنگ قبرهای سه‌بُعدی و سخنگوی دیجیتال»، «سنگ قبر برای آیفون‌بازا» و «سنگ قبر مرمریت اسپایدری با تونالیته رنگی کاپوچینویی، تراشیده به نقوش نئوکلاسیک رومی».
به‌گفته اپراتورهای تلفنی هر یک از آگهی‌های بالا، قیمت این سنگ قبرهای متفاوت از ۱۵۰میلیون تا بیش از ۲میلیارد تومان است. یکی از اپراتورهای تلفنی، مردی میانسال است که سعی دارد با ارائه اطلاعات تخصصی در حوزه سنگ‌های گرانبهای معدنی، بازارگرمی کند:«سنگ مرمر لوکسی بهت میدم که از دل معدنای خراسون تراشیده شده؛ معدنایی که سنگاش به سفارش مشتریای خاص و برای مصارف خاص مثل دکوراتیو خونه و عمارتای مجلل، کَنده می‌شن. اگه کار ابدی می‌خوای یا مرمر سبز ببر یا صورتی.» و باز ادامه می‌دهد:«البته مرمر سبز، مقاوم‌تر از صورتیه. مرمرای صورتی درسته که نمای شیک‌تری دارن ولی دروغ چرا، می‌خوام مشتری شی، صورتیا هر ۶تا ۸ماه درمیون، ترمیم و ساب‌زنی (شست‌وشو و لکه‌بری) می‌خوان. گول ترند و مُد صنف ما رو نخور. از من می‌شنوی مرمر سبز بخر که هم لاکچریه و هم دست‌کم یه سال، براق می‌مونه.» در پاسخ به پرسش «مگه خدمات و محصولات شما هم ترند و مد داره؟» می‌گوید:«آره خب. یه روز سنگ قبرای تیره مده، یه روز سلیقه عمومی سنگ قبرای روشنه. یه روز چهره رو کتیبه بالا سر قبر می‌ندازن، یه روز هم کتیبه‌های مینیمال ترنده.»
سنگ مزارهای سلبریتی‌نما و قسطی
برای تماشای سنگ‌های متفاوت مزار با قیمت‌های نجومی باید تا حوالی جاده شرقی بهشت‌زهرا(س)، ورودی باب‌الرضا که بورس و راسته سنگ‌فروشان است، رفت. بیش از ۱۰۰فروشگاه کوچک و بزرگ، تنگ هم ردیف شده‌اند که به دور و اطراف همگی‌شان تخته‌های سنگی تکیه داده شده است؛ رنگ به رنگ، در جنس‌های مختلف و نقش‌های حکاکی شده گوناگون.
عبدالله صالحی یکی از فروشندگان قدیمی این راسته در گفت‌وگو با همشهری به نکات جالب توجهی اشاره می‌کند:«تفکر بعضیا اینجوریه که خرید سنگ قبر، آخرین کاریه که برای متوفی انجام می‌شه؛ پس صدشون رو میذارن. شده حتی قسطی و تسهیلاتی، سنگ فاخر به قبر متوفی نصب می‌کنن. بعضیا هم که کلا عادت به تجملات، لاکچری بازی و چشم‌وهم‌چشمی دارن؛ اینا سختشونه که مثلا سنگ قبر فلان فامیل و بهمان آشنا از سنگ قبر متوفی خودشون، گرون‌تر یا خاص‌تر باشه.»
از یک سو، ساخت سنگ مزارهای خاص به سفارش شماری از خانواده‌ها و بستگان سلبریتی‌های درگذشته و از سوی دیگر، طراحی سنگ مزارهای تبلیغاتی و تجاری سبب شد تا بازار سنگ مزارهای متفاوت و گران شکل بگیرد. این میان، رفت‌وآمد بلاگران شبکه‌های اجتماعی نیز بی‌اثر نبوده است؛ اینها را رامین کرمی، دیگر فروشنده بورس سنگ‌فروشان جاده شرقی بهشت‌زهرا(س) به همشهری می‌گوید:«طرف میاد اینجا، میگه یه سنگ قبر درست مثل سنگ قبر فلان سوپراستار سینما می‌خوام. چرا؟ چون متوفاش فَن همون سوپراستار بوده یا اینکه می‌خواد مثل همون سوپراستار، تا سینه قبرستون هم که شده، بالاتر ازآدمای دور و بَرش باشه.» کرمی می‌افزاید:«همکارایی هم هستن که یه نمونه لاکچری و همه‌چیز تموم سنگ قبر می‌سازن و میذارن وسط مغازه‌شون واسه تبلیغ. بعد یه مشتری یا بلاگر از اون نمونه‌کار عکس و فیلم پخش می‌کنه تو اینترنت و یواش یواش مُد می‌شه؛ غافل از اینکه اصلا خیلی از این سنگ قبرا، مجوز نصب ندارن.»