به گزارش همشهری آنلاین، تشخیص نادرست ممکن است برای هر کسی و در مورد هر نوع بیماری‌ای رخ دهد و به این معناست که پزشک در همان تلاش اول به تشخیص صحیح نرسیده؛ ممکن است بیماری اصلاً تشخیص داده نشده باشد، تشخیص اشتباه بوده باشد، یا روند تشخیص بیش از حد طول کشیده باشد.
این اتفاق بیشتر از آنچه تصور می‌کنید رخ می‌دهد، به‌ویژه در مورد بیماری‌های پیچیده‌ای که علائم مشترکی با یکدیگر دارند. به گفته کارشناسان، اکثر افراد در طول زندگی خود حداقل یک بار با خطای تشخیصی مواجه می‌شوند.
درصدی خطای تشخیصی در میان میلیون‌ها مراجعه به مرکز درمانی گریزناپذیر است، اما در مجموع خطر آسیب جدی ناشی از تشخیص درست چندان زیاد نیست، بنابراین بیماران نباید دچار وحشت شوند یا اعتماد خود را به کادر درمان از دست بدهند.
کدام بیماری‌ها بیشتر ممکن است تشخیص داده نشوند؟
بیشتر خطاهای تشخیصی مربوط به بیماری‌های شایع هستند، نه بیماری‌های نادر. این موارد شامل عفونت‌ها، بیماری‌های قلبی-عروقی و سرطان‌ها می‌شوند. برخی بیماری‌ها در صورت تشخیص نادرست، احتمال بیشتری برای ایجاد آسیب‌های جدی دارند؛ از جمله سکته مغزی، سپسیس (عفونت خون)، ذات‌الریه، لخته‌های خونی (ترومبوآمبولی وریدی) و سرطان ریه.
سرطان‌ها از جمله مواردی هستند که اغلب تشخیص داده نمی‌شوند یا تشخیص آن‌ها با تأخیر همراه است؛ به‌ویژه سرطان‌های روده بزرگ (کولورکتال)، ریه، پستان، پروستات و مثانه. حمله قلبی، سکته مغزی، سپسیس، آمبولی ریوی و خونریزی مغزی نیز در این فهرست قرار دارند.
از جمله موارد اشتباه گرفته شدن یک بیماری با بیماری دیگر می‌توان به این مثال‌ها اشاره کرد:
- سرطان روده بزرگ که به بواسیر نسبت داده می‌شود
- اختلال دوقطبی که به عنوان افسردگی تشخیص داده می‌شود
- سرطان ریه که در عکس‌برداری قفسه سینه به عنوان ذات‌الریه تشخیص داده می‌شود
- وجود خون در ادرار که به عفونت ادراری نسبت داده می‌شود در حالی که علت آن سرطان مثانه است
- علامت جدیدی که به یک بیماری مزمن موجود نسبت داده می‌شود. به عنوان مثال، سرفه و کاهش وزن ممکن است به بیماری انسدادی مزمن ریوی نسبت داده شود در حالی که علت آن سرطان ریه است.
ام اس: نمونه‌ای از تشخیص اشتباه در هر دو جهت
ام اس نمونه خوبی از این است که چگونه یک تشخیص می‌تواند به بیش از یک روش اشتباه انجام شود.
تشخیص داده شدن در زمانی که وجود ندارد: بررسی مطالعات انجام شده در سراسر جهان نشان داد که حدود ۱۵ درصد از افرادی که مبتلا به ام اس تشخیص داده شده‌اند، در واقع به آن مبتلا نبوده‌اند. اصلاح خطاها از چند ماه تا تقریباً ۱۶ سال طول کشید. زنان تقریباً دو برابر مردان احتمال تشخیص اشتباه ام اس داشتند.
از طرف دیگر ام اس واقعی نیز می‌تواند در ابتدا تشخیص داده نشود. در این موارد، تشخیص صحیح به طور متوسط حدود ۱۷ ماه طول کشیده است.
شایع‌ترین بیماری‌هایی که با ام اس اشتباه گرفته می‌شوند عبارتند از میگرن، فیبرومیالژی، علائم غیر اختصاصی همراه با یافته غیرطبیعی در ام‌آرآی ، اختلالات عصبی عملکردی و اختلال طیف نورومیلیت اپتیک (NMOSD) (التهاب خودایمنی عصب بینایی و نخاع)
چرا تشخیص‌های اشتباه اتفاق می‌افتند؟
خطاهای تشخیصی معمولاً از چندین مشکل ترکیبی ناشی می‌شوند، نه از یک اشتباه:
خطاهای تفکر: شایع‌ترین خطا، در نظر نگرفتن تشخیص درست در وهله اول است. مورد دیگر «اختتام زودرس» است، که به معنای رسیدن به یک پاسخ خیلی زود است.
علائم غیرمعمول یا مبهم: احتمال خطا زمانی بیشتر می‌شود که علائم غیرمعمول باشند یا به نظر نرسد که مربوط به بیماری واقعی باشند. مشکلات مربوط به انجام آزمایش‌ها و پیگیری آن‌ها: این موارد شامل آزمایش‌هایی است که هرگز تجویز نمی‌شوند، نتایجی که به اشتباه تفسیر می‌شوند، و نتایج غیرطبیعی که پیگیری نمی‌شوند.
فشارهای سیستمی: عواملی همچون کمبود وقت، حجم کاری سنگین، ارتباطات ضعیف و طراحی نامناسب پرونده‌های الکترونیکی، همگی در بروز این مشکلات نقش دارند.
محدودیت‌های آزمایش‌ها: طبیعی بودن نتیجه آزمایش، همیشه به معنای نبود بیماری نیست. برای مثال، حتی اگر نتیجه ماموگرافی طبیعی باشد، ممکن است توده موجود در پستان همچنان سرطانی باشد.
چگونه می‌توانید از حقوق خود دفاع کنید؟
- سوابق علائم خود را ثبت کنید؛ اینکه چه زمانی شروع شده‌اند، چگونه تغییر کرده‌اند و واکنش شما به درمان چگونه بوده است.
- بپرسید که تشخیص چگونه حاصل شده است. برای مثال بپرسید: «چه احتمالات دیگری وجود دارد؟» و «چه چیزی باعث می‌شود در این تشخیص تجدیدنظر کنید؟»
- نتایج آزمایش‌های خود را پیگیری کنید. تصور نکنید که «بی‌خبری، خوش‌خبری است.
- به علائمی که با تشخیص فعلی همخوانی ندارند اشاره کنید، حتی اگر به نظر برسد که بی‌ربط هستند.
- اگر علائم شما با تشخیص یا روند درمان مطابقت ندارد، به فکر دریافت نظر دوم (مشورت با پزشک دیگر) باشید.
- در جلسات ویزیت، کسی را همراه خود بیاورید تا به شما در یادآوری موارد مورد بحث کمک کند.
اگر علائم بدتر شوند، چه باید بکنید؟
- علائم جدید یا بدتر شدن علائم را فوراً به پزشک خود اطلاع دهید. بپرسید که آیا آزمایش بیشتر، ارجاع یا بررسی مجدد پرونده شما منطقی است یا خیر. در صورت بروز علائم هشدار دهنده مانند ضعف ناگهانی، بی‌حسی، مشکل در صحبت کردن، درد قفسه سینه، سردرد شدید یا تب همراه با گیجی، فوراً تحت مراقبت‌های فوری قرار بگیرید.
- در حالی که به دنبال نظر پزشک دیگری هستید، داروهای تجویز شده را خودسرانه قطع یا تغییر ندهید. با تیم مراقبت خود تغییرات را ایجاد کنید.
- قبل از هر ویزیت، سوالات خود را بنویسید و در مورد چگونگی تأثیر علائم بر زندگی روزمره خود، رک و صریح باشید. تشخیص‌های خوب از ترکیب تجربه شما با ارزیابی دقیق پزشکی حاصل می‌شود. پرسیدن سوال و درخواست معاینه مجدد بخشی از دریافت مراقبت صحیح است، نه نشانه بی‌اعتمادی.