به گزارش همشهری آنلاین، سنگ کلیه در مردان شایع‌تر از زنان است و تمایل به عود کردن دارد. در حدود نیمی از کسانی که یک بار دچار سنگ کلیه شده‌اند، در صورت عدم انجام اقدامات پیشگیرانه، این مشکل ظرف هفت سال دوباره بروز می‌کند.
پیشگیری از سنگ کلیه کار پیچیده‌ای نیست، اما نیازمند کمی عزم و اراده است. این کار شامل نوشیدن مایعات فراوان و پیروی از رژیم غذایی کم‌سدیم است که در آن مصرف پروتئین حیوانی محدود شده و کلسیم به میزان متناسب با سن فرد دریافت می‌شود.
علل ایجاد سنگ کلیه
سنگ‌های کلیه زمانی تشکیل می‌شوند که مواد شیمیایی خاصی در ادرار به اندازه‌ای غلیظ شوند که به شکل کریستال درآیند. این کریستال‌ها رشد کرده و به توده‌های بزرگ‌تری (سنگ) تبدیل می‌شوند که ممکن است در مسیر دستگاه ادراری حرکت کنند. اگر سنگ در جایی گیر کند و مانع جریان ادرار شود، موجب بروز درد می‌گردد.
بیشتر سنگ‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که کلسیم با یکی از این دو ماده ترکیب شود: اگزالات یا فسفر. سنگ‌ها همچنین می‌توانند از اسید اوریک به وجود بیایند؛ ماده‌ای که در جریان سوخت‌وساز (متابولیسم) پروتئین در بدن تولید می‌شود.
پیشگیری از سنگ کلیه
برای پیشگیری از سنگ کلیه، باید از شرایطی که احتمال تشکیل سنگ را افزایش می‌دهند، جلوگیری کنید. در اینجا به مهم‌ترین اقدامات اشاره می‌کنیم:
- نوشیدن آب فراوان: مصرف آب بیشتر باعث رقیق شدن موادی در ادرار می‌شود که به تشکیل سنگ می‌انجامند. سعی کنید به اندازه‌ای مایعات بنوشید که روزانه ۲ لیتر ادرار دفع کنید؛ این مقدار تقریباً معادل هشت لیوان استاندارد (حدود ۲۴۰ میلی‌لیتری) است. گنجاندن برخی نوشیدنی‌های حاوی مرکبات، مانند لیموناد و آب‌پرتقال، نیز می‌تواند مفید باشد؛ زیرا «سیترات» موجود در این نوشیدنی‌ها به جلوگیری از تشکیل سنگ کمک می‌کند.
- دریافت کلسیم کافی: دریافت ناکافی کلسیم در رژیم غذایی می‌تواند منجر به افزایش سطح اگزالات و در نتیجه تشکیل سنگ کلیه شود. برای پیشگیری از این وضعیت، اطمینان حاصل کنید که کلسیم را به میزان متناسب با سن خود دریافت می‌کنید. بهتر است کلسیم را از طریق مواد غذایی تأمین کنید، چرا که برخی مطالعات مصرف مکمل‌های کلسیم را با بروز سنگ کلیه مرتبط دانسته‌اند.
- کاهش مصرف سدیم: رژیم غذایی سرشار از سدیم می‌تواند زمینه‌ساز سنگ کلیه باشد، زیرا باعث افزایش میزان کلسیم در ادرار می‌شود. از این رو، به افرادی که مستعد تشکیل سنگ هستند، توصیه می‌شود رژیم غذایی کم‌سدیم داشته باشند. دستورالعمل‌های رسمی پیشنهاد می‌کنند که مجموع سدیم دریافتی روزانه به ۲۳۰۰ میلی‌گرم محدود شود. اگر در گذشته سدیم در تشکیل سنگ کلیه نقش داشته است، سعی کنید مصرف روزانه آن را به ۱۵۰۰ میلی‌گرم کاهش دهید.
- مصرف پروتئین حیوانی را محدود کنید: مصرف بیش از حد پروتئین حیوانی، مانند گوشت، تخم‌مرغ و غذاهای دریایی، سطح اسید اوریک را افزایش می‌دهد و می‌تواند منجر به ایجاد سنگ کلیه شود. رژیم غذایی سرشار از پروتئین همچنین باعث کاهش سطح «سیترات» می‌شود؛ ماده‌ای شیمیایی در ادرار که به جلوگیری از تشکیل سنگ کمک می‌کند. اگر مستعد ابتلا به سنگ کلیه هستید، مصرف روزانه گوشت خود را به اندازه‌ای محدود کنید که بزرگ‌تر از یک دسته کارت بازی نباشد. این مقدار برای سلامت قلب نیز مناسب است.
- از مصرف غذاهای سنگ‌ساز پرهیز کنید: چغندر، شکلات، اسفناج، ریواس، چای و بیشتر مغزها (آجیل‌ها) سرشار از «اگزالات» هستند و نوشابه‌های کولا نیز مقادیر زیادی «فسفات» دارند؛ هر دوی این مواد می‌توانند در تشکیل سنگ کلیه نقش داشته باشند. اگر دچار سنگ کلیه هستید، پزشک ممکن است به شما توصیه کند که از مصرف این خوراکی‌ها پرهیز کرده یا آن‌ها را در مقادیر کمتری مصرف کنید.
برای سایر افراد، بعید است که مصرف مواد غذایی یا نوشیدنی‌های خاص منجر به ایجاد سنگ کلیه شود، مگر اینکه در مقادیر بسیار زیاد مصرف شوند. برخی مطالعات نشان داده‌اند مردانی که دوزهای بالای ویتامین C را به صورت مکمل دریافت می‌کنند، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سنگ کلیه قرار دارند. دلیل این امر ممکن است آن باشد که بدن ویتامین C را به اگزالات تبدیل می‌کند.
پزشک چه کمکی می‌تواند به شما بکند؟
افرادی که به طور مکرر دچار سنگ کلیه می‌شوند، باید تحت بررسی قرار گیرند تا مشخص شود چه عواملی در تشکیل سنگ‌ها نقش داشته‌اند. پزشک بر اساس نتایج آزمایش‌ها، می‌تواند توصیه‌های غذایی خاصی به شما ارائه دهد و در صورت لزوم، دارو یا مکمل‌های غذایی تجویز نماید.