همشهری‌آنلاین - پروانه بندپی: جنگ، بلاتکلیفی درباره تکرار درگیری‌ها و مشکلات اقتصادی روزافزون، زندگی روزمره ایرانی‌ها را با فشارهای روانیِ شدیدی روبه‌رو کرده است. وضعیتی که نشانه‌هایی از آن را می‌توان در افزایش مراجعات به مراکز روانپزشکی دید. رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه تهران هشدار می‌دهد که بی‌توجهی به حمایت‌های روانی‌ـ‌اجتماعی از شهروندان می‌تواند این روند را تشدید کند. آن هم در شرایطی که کمبود و گرانی داروهای روانپزشکی، درمان بیماران را با دشواری‌های بیشتری مواجه کرده است.
وضعیت سلامت روان جامعه ایران
دکتر امیرحسین جعفری، متخصص اعصاب و روان و رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه تهران در گفتگو با همشهری، درباره وضعیت روانی حاکم بر جامعه ایران توضیح می‌دهد: «معمولا در زمان بروز بحران‌های حاد از جمله جنگ و بحران‌های دیگر، موضوعات مرتبط با سلامت روان تا حد زیادی از اولویت شهروندان و سیاست‌گذاران خارج و کمرنگ‌تر می‌شود. اما بعد از پایان بحران و فروکش کردن آن، زمانی که تبعات اجتماعی و اقتصادی بحران پررنگ‌تر می‌شود، اهمیت سلامت روان هم بیشتر نمایان می‌شود.»
جعفری گوید: «درحال‌حاضر نشانه‌هایی از این وضعیت در سطح جامعه قابل مشاهده است. البته این به معنای آن نیست که در بیمارستان روزبه با افزایش قابل توجه تعداد مراجعان مواجه شده باشیم، اما یک روند رو به افزایش با شیب اندک قابل مشاهده است که ممکن است در آینده شدت بیشتری پیدا کند.»
به گفته جعفری، «اگر این مسئله مورد توجه قرار نگیرد و اقدامات لازم برای حمایت روانی‌ـ‌اجتماعی از جامعه و شهروندان اتفاق نیفتد، ممکن است این روند تشدید شود و تبعات جبران‌ناپذیری داشته باشد.»
چه بیمارانی در روزبه بستری می‌شوند؟
جعفری در پاسخ به این سوال که چه بیمارانی در بیمارستان روانپزشکی روزبه بستری می‌شوند، توضیح می‌دهد: «این بیمارستان هم خدمات سرپایی و هم خدمات بستری ارائه می‌دهد. خدمات سرپایی طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها و اختلالات را دربرمی‌گیرد؛ از مشکلات مربوط به کودکان و نوجوانان و سالمندان گرفته تا اختلالات خواب، اختلالات جنسی، روان‌درمانی، دارودرمانی و روانپزشکی مداخله‌ای که با استفاده از ابزارهایی تلاش می‌کند بهبودهایی در روند درمان ایجاد شود. در بخش بستری هم به بیمارانی خدمات ارائه می‌دهیم که شدت بیماری آن‌ها به اندازه‌ای است که ممکن است نتوانیم با درمان سرپایی، اقدامات درمانی کافی و مراقبت لازم را برایشان فراهم کنیم. در بعضی موارد هم اختلال روانپزشکی می‌تواند فرد را در معرض خطر قرار دهد؛ از جمله خطر خودکشی. در چنین شرایطی ممکن است بستری کردن بیمار ضرورت پیدا کند.»
با کمبود جدی داروهای روانپزشکی مواجه‌ایم
رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه به کمبود داروهای اعصاب و روان نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: «در زمینه داروهای روانپزشکی با کمبودهای جدی مواجه هستیم. این حوزه در مقایسه با بسیاری از حوزه‌های دارویی دیگر، بیشتر تحت تأثیر کمبود دارو و همچنین گرانی دارو قرار گرفته و بسیاری از بیماران و خانواده‌هایشان با این مشکل دست‌وپنجه نرم می‌کنند.»
جعفری تأکید می‌کند: «امیدواریم صدای بیماران به گوش دست‌اندرکاران این حوزه برسد و آن‌ها این مشکلات را در اولویت قرار دهند. چون پیامدهای اختلالات روانپزشکی فقط به خود فرد محدود نمی‌شود. بلکه خانواده، محیط کار و جامعه را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد و عوارض و اثراتی دارد که در بسیاری از موارد قابل جبران نیست.»
آیا ایرانی‌ها دچار فرسودگی روانی شده‌اند؟
رئیس بیمارستان روانپزشکی روزبه در پاسخ به این سوال همشهری که آیا می‌توان گفت جامعه ایران به فرسودگی روانی رسیده است، می‌گوید: «ما با افراد مختلفی مواجهیم که دچار فرسودگی روانی شده‌اند و این وضعیت ممکن است در آینده شیوع بیشتری هم پیدا کند. اما اینکه بگوییم کل جامعه ایران دچار فرسودگی روانی شده، موضوعی نیست که من به عنوان روانپزشک درباره آن اظهارنظر قطعی کنم. قاعدتا کسانی که در حوزه مسائل اجتماعی و جامعه‌شناسی فعالیت می‌کنند، باید در این زمینه اظهارنظر کنند.»
جعفری اضافه می‌کند: «در سطح فردی، افرادی وجود دارند که به دلیل تنش‌های محیطی، اقتصادی و اجتماعی دچار علائم فرسودگی شده‌اند یا حتی به بیماری‌های روانپزشکی مثل اضطراب، افسردگی و سایر اختلالات این حوزه مبتلا شده‌اند و این موضوع مورد تایید است.»
بیشتر بخوانید؛
چطور از خود و دیگران مراقبت کنیم؟
جعفری در پاسخ به این سوال که در شرایط فعلی که جامعه ایران تحت فشارهای روانی مختلف است، چه توصیه‌هایی می‌تواند حال مردم را بهتر کند، می‌گوید: «باید دیدگاه‌های خود را اصلاح کنیم، از مردم بخواهیم که به فکر خودشان باشند و خودمراقبتی را مدنظر قرار دهند و همچنین به مراقبت از اعضای خانواده و نزدیکان خود اهمیت دهند و توجه کنند. در سطح کلان هم لازم است سیاست‌گذاران حوزه سلامت، به موضوع دسترسی بهتر مردم به خدمات سلامت روان توجه ویژه‌ای داشته باشند.»