همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: ادرار زرد تیرهتر ممکن است به این معنی باشد که مایعات کافی مصرف نکردهاید. تغییر ناگهانی همچنین میتواند به دنبال مصرف مکمل، ویتامین یا دارو باشد. اما ادرار کدر یا بدبو همراه با سوزش و تکرر ادرار میتواند نشان دهنده عفونت ادراری باشد، در حالی که ادرار صورتی، قرمز یا قهوهای ممکن است نشان دهنده خون باشد و نباید به سادگی از آن صرف نظر کرد.
در این مطلب به این که تغییرات مختلف در زنگ ادرار چه معنایی دارند؟ چه زمانی احتمالا بیخطر هستند؟ و چه زمانی نیازمند بررسی پزشکی هستند؟ میپردازیم.
تاثیر میزان آب بدن
مقدار آبی که مینوشید بر ظاهر ادرار اثر دارد. هنگامی که بدن به اندازه کافی آب دریافت کرده باشد، ادرار معمولا زرد کمرنگ و نسبتا شفاف است. وقتی مایعات کافی نمینوشید، ادرار غلیظتر شده و ممکن است تیرهتر به نظر برسد. کمآبی بدن همچنین میتواند باعث شود ادرار بوی تندتری داشته باشد. این وضعیت لزوما به معنای وجود مشکل در کلیهها یا مجاری ادراری نیست. اگر دلیل پزشکی خاصی برای محدود کردن مصرف مایعات وجود نداشته باشد، افزایش دریافت مایعات اغلب برای بازگرداندن غلظت طبیعی ادرار کافی است.
تاثیر داروها و مکملها
داروها، ویتامینها و مکملها میتوانند بهطور موقت رنگ یا ظاهر ادرار را تغییر دهند. برای مثال، برخی مکملهای ویتامین ممکن است باعث زرد شدن رنگ ادرار شوند، در حالی که داروهای خاصی میتوانند موجب تغییر رنگ ادرار به نارنجی، قرمز، قهوهای یا رنگهای دیگر گردند. این تغییرات اغلب بیخطر بوده و ناشی از نحوه پردازش و دفع این مواد توسط بدن هستند. اگر پس از شروع مصرف یک دارو یا مکمل متوجه تغییری در ادرار خود شدید، خودسرانه مصرف آن را قطع نکنید؛ بلکه در مورد این تغییر با پزشک خود مشورت کنید.
تاثیر عفونتهای دستگاه ادراری
تغییر در ظاهر ادرار زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که با علائم دیگر همراه باشد. عفونت دستگاه ادراری ممکن است با تغییر ظاهر ادرار همراه باشد. از جمله علائم مهم آن میتوان به سوزش یا درد هنگام ادرار کردن، احساس نیاز شدید و ناگهانی به دفع ادرار، تکرر ادرار، ناراحتی در ناحیه زیر شکم یا بوی تند و شدید ادرار اشاره کرد. بروز تب، لرز یا درد در ناحیه کمر یا پهلو ممکن است نشاندهنده پیشرفت عفونت و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی باشد.
تاثیر سنگهای کلیه
سنگهای کلیه میتوانند بر وضعیت ادرار تأثیر بگذارند. این سنگها گاهی باعث تغییراتی در ادرار میشوند، بهویژه زمانی که کریستالها یا قطعات کوچک سنگ از مجاری ادراری عبور میکنند. علائم معمول شامل درد در پهلو یا کمر است که به سمت پایین شکم یا کشاله ران انتشار مییابد، و همچنین ممکن است با تهوع، استفراغ یا وجود خون در ادرار همراه باشد. عواملی مانند میزان مصرف مایعات، ترکیبات شیمیایی ادرار، ژنتیک و برخی شرایط پزشکی در تشکیل سنگ نقش دارند. در موارد تشکیل مکرر سنگ، ممکن است برای شناسایی عوامل خطر اختصاصی در هر فرد، نیاز به بررسیهای پزشکی باشد.
دلایل وجود خون در ادرار
ادراری که به رنگ صورتی، قرمز یا قهوهای دیده میشود، ممکن است حاوی خون باشد. اگرچه برخی مواد غذایی، داروها یا عوامل دیگر گاهی میتوانند رنگ ادرار را تغییر دهند، اما مشاهده خون نباید لزوما به رژیم غذایی نسبت داده شود. وجود خون در ادرار میتواند ناشی از عفونتها، سنگ کلیه و چندین عارضه دیگرِ مؤثر بر دستگاه ادراری باشد. اگر متوجه وجود خون در ادرار شدید، بهویژه زمانی که دلیل مشخصی برای آن وجود ندارد، برای بررسی و ارزیابی مناسب به پزشک مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید:
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
تغییری موردی در وضعیت ادرار پس از مصرف غذاهای خاص یا استفاده از مکمل یا نوشیدن آب کمتر، لزوما جای نگرانی ندارد. اما اگر تغییر در ادرار تداوم یابد، مکررا بروز کند یا با علائم دیگری نظیر این علائم همراه باشد، مشورت با پزشک ضروری است:
- وجود خون در ادرار یا تغییر رنگ آن به صورتی، قرمز یا قهوهای بدون دلیل مشخص
- سوزش یا درد هنگام دفع ادرار
- تب یا لرز
- درد در ناحیه کمر، پهلو یا زیر شکم
- تکرر ادرار یا احساس نیاز فوری و ناگهانی به دفع ادرار
- دشواری در دفع ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن
- ادرار مداوم کدر یا دارای بوی بسیار بد و غیرعادی
- احساس ناخوشی عمومی