همشهریآنلاین - پروانه بندپی: وقتی آلزایمر پیشرفت میکند، فرد بیمار حتی غذا خوردن را فراموش میکند؛ نه گرسنگی را درست تشخیص میدهد و نه به یاد میآورد که غذایش را خورده است. گاهی یک وعده غذا را چند بار میخورد و گاهی ساعتها چیزی نمیخورد. حتی نوشیدن آب را هم از یاد میبرد. تشخیص آلزایمر اما فقط برای خود بیمار اتفاقی تکاندهنده نیست؛ خانواده هم ناگهان درگیر سؤالهای جدید و مهمی میشود: چه رژیمی برایش مناسب است؟ اگر غذا خوردن را فراموش کرد چه؟ اشتهایش کم شد، چه کنیم؟ وقتی آلزایمر وارد زندگی یک خانواده میشود، آن خانواده یاد بگیرد با تغییرات بیمار همراه شود و گاهی برای دادن یک لقمه غذا به بیمار، راه تازهای پیدا کند.
اولویت تغذیهای در مراحل اولیه بیماری
به گفته متخصصان، در مراحل اولیه بیماری قرار نیست همه چیز یکباره از بیمار گرفته شود. اتفاقا حفظ عملکرد و استقلال فرد تا حد امکان باید یکی از اولویتهای اصلی خانواده باشد. تغذیه نیز از همینجا شروع میشود؛ نه با یک فهرست طولانی از غذاهای ممنوع.
این متخصص تغذیه میگوید: «یکی از مشکلاتی که ممکن است در مراحل اولیه آلزایمر ایجاد شود، فراموش کردن غذا خوردن است. بیمار ممکن است وعده غذایی خود را نخورد و این اتفاق اگر تکرار شود، به مرور کاهش وزن و عوارض ناشی از آن را به دنبال دارد. از سوی دیگر، گاهی بیمار فراموش میکند که غذا خورده و دوباره غذا میخورد که میتواند باعث افزایش وزن شود.»
او میگوید: «مشکل فقط غذا نیست. بیمار ممکن است نوشیدن آب را هم فراموش کند یا حتی متوجه تشنگی خود نشود و درنتیجه در معرض کمآبی بدن قرار گیرد. مشکلات بلع و همچنین مشکلات گوارشی مثل یبوست هم ممکن است در این بیماران دیده شود.»
ملاحسینی میگوید: «اگر این مشکلات بهموقع شناسایی و مدیریت شوند، معمولا میتوان از عوارض جدیتر جلوگیری کرد اما جمع شدن آنها بدون مداخله میتواند به سوءتغذیه، کاهش توده عضلانی، افت عملکرد و درنهایت کاهش کیفیت زندگی بیمار منجر شود.»
برای آب و غذای بیمار، روتین بسازید
اگر بیمار دیگر مثل گذشته غذا نمیخورد، لازم نیست حجم زیادی غذا را یکباره مقابل او گذاشت. ملاحسینی میگوید: «اگر بیمار اشتهایش کم شده و مثلا غذایی را که قبلا کامل میخورده، دیگر کامل نمیخورد، میتوانیم تعداد وعدههای غذایی را افزایش دهیم یا میانوعدهها را مغذیتر کنیم.»
او برای این کار یک راهکار ساده پیشنهاد میکند: «مثلا میتوانیم وعده ناهار را در دو نوبت بدهیم؛ یعنی غذا را نصف کند، یک قسمت را الان بخورد و قسمت دیگر را نیم ساعت تا یک ساعت بعد مصرف کند. برای مغذیتر کردن میانوعدهها هم به جای اینکه یک لیوان شیر خالی بدهیم دست بیمار که ممکن است رغبت نکند آن را بخورد، میتوانیم ترکیبی از شیر، موز، خرما و گردو به شکل یک معجون مغذی و انرژیبخش آماده کنیم.»
به گفته این متخصص تغذیه، «در دسترس بودن غذا هم اهمیت زیادی دارد؛ غذا باید جلوی چشم فرد باشد تا متوجه شود باید آن را مصرف کند. اینکه مثلا بگوییم "میوه داخل یخچال هست" و انتظار داشته باشیم بیمار برود درِ یخچال را باز کند، میوه را بردارد و بخورد، ممکن است در بعضی افراد و بسته به مرحله بیماری، عملی نباشد.»
او در عین حال درباره سختگیری بیش از حد خانواده در انتخاب غذا هشدار میدهد: «گاهی اطرافیان در مورد غذا و خوراکیها دچار افراط میشوند؛ آنقدر به سمت غذاهای بهاصطلاح سالم میروند که لذتبخش بودن غذا از بین میرود و حتی غذا گاهی بیمزه میشود. توصیه این است که اگر خودمان پیش بیمار هستیم، مثلا سیب را خودمان پوست بگیریم و قطعهقطعه کنیم و روی آن کمی کره بادامزمینی یا گردوی آسیابشده بریزیم و بگذاریم تا بخورد. این هم خوشمزهتر است و هم چون آماده شده، فرد میل بیشتری به خوردن دارد.»
بیشتر بخوانید؛
فعالیت بدنی را فراموش نکنید
ملاحسینی فعالیت بدنی را هم بخشی از مراقبت از بیمار میداند و میگوید: «فرد مبتلا حتما باید در حد توانش فعالیت بدنی داشته باشد. مثلا فردی که قبلا ورزشکار بوده و آلزایمرش تازه تشخیص داده شده، اگر هنوز توانایی لازم را داشته باشد، میتواند به باشگاه برود و تمرین کند. فرد دیگری ممکن است سالمند باشد و توان فعالیت زیادی نداشته باشد، اما همین که با مراقبت اطرافیان بیرون برود و کمی قدم بزند، مفید است.»
او میگوید: «فعالیت بدنی هم باعث میشود عضلات تقویت شوند و عملکرد عضلات مختل نشود، هم میتواند به بهبود اشتها کمک کند و علاوه بر این، در بهبود خلقوخو و روحیه فرد هم مؤثر باشد. چون خیلی از افراد مبتلا به آلزایمر دچار افسردگی هم میشوند و فعالیت بدنی علاوه بر تغذیه میتواند کمککننده باشد.»